giao an van ki 1 cktkn

- Nội dung ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của những bài ca dao về tình cảm gia đình.. Kỹ năng.[r]

Trang 1

- GD HS lòng kính yêu cha mẹ thầy cô và mọi người những người luôn giành cho các em

sự quan tâm, chăm sóc

B Chuẩn bị

1 Giáo viên: Các tư liệu có liên quan đến bài học

2 Học sinh: Chuẩn bị bài theo sự hướng dẫn:

- Đọc văn bản

- Nghiên cứu các câu hỏi của bài học, soạn bài

C Các hoạt động dạy và học

1 æ n định tổ chức ( 1’)

2 Kiểm tra bài cũ ( 5’ )

- GV kiểm tra vở soạn của HS

3 Tổ chức dạy và học bài mới

Hoạt động 1: Tạo tâm thế.

- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý

- Phương pháp: Thuyết trình

- Kỹ thuật: Kỹ thuật động não

- Thời gian: 3 phút.

Thầy Trò Ghi chú

-1 HS hát bài :Ngày đầu tiên đi học

* Tâm trạng đó cũng là tâm trạng của hầu hết các em khi

lần đầu tiên dè dặt, núp sau nón mẹ tới trường Thế là

tâm trạng người mẹ trước buổi học đầy ý nghĩa đó của

- Hs nghe

Trang 2

con, cú lẽ chỳng ta ớt khi để ý Với văn bản : “Cổng

trường mở ra”của Lý Lan chỳng ta sẽ hiểu được phần nào

tõm trạng của cha mẹ mỡnh trong buổi đầu ấy - Hs ghi tờn bàihọc

H

oạt động 2 : Tri giỏc

- Mục tiêu: Nắm đợc cách đọc văn bản, hiểu một số chú thích

- Phơng pháp: Đọc diễn cảm, vấn đáp, thuyết trình

- Kỹ thuật: Dạy học theo góc, kỹ thuật khăn trải bàn

- Thời gian: Dự kiến 6 phút

con yờu Dũng cảm xỳc ấy

được thể hiện qua ngụi kẻ

nào? Tỏc dụng của ngụi kể

này?

? Giải nghĩa 1 số từ khú?

(nhạy cảm, hỏo hức, mền

mựng, dặm?)

GV tớch hợp với giải nghĩa

từ, từ mượn, từ địa phương

I Tìm hiểu chung

- Đề xuất cách đọc

- 2 hs đọc

- VB nhật dụng nờulờn những vấn đề cậpnhật, gắn liền với đờisống vừa quen thuộcvừa gần gũi hàngngày vừa cú ý nghĩalõu dài, trọng đại màtất cả chỳng ta cựngquan tõm

- Bỳt ký –phươngthức biểu cảm làchớnh, kết hợp tự sự

- Ngụi kể thứ nhất:

như những dũng nhật

ký giỳp mẹ tõm tỡnhvới con, với mỡnh,với mọi người mộtcỏch dễ dàng, dễ bày

tỏ, nội tõm được bộclộ

- HS giải nghĩa dựavào SGK

Hoạt động 3: Phân tích, cắt nghĩa.

- Mục tiêu: Nắm đơch giá trị nội dung ý nghĩa, giá trị nghệ thuật của văn bản

- Phơng pháp: Đọc diễn cảm, vấn đáp, thuyết trình, nêu và giảI quyết vấn đề

- Kỹ thuật động não, kỹ thuật khăn trải bàn

Trang 3

- Thêi gian dù kiÕn

? Tâm trạng của mẹ và của

con được thể hiện qua

những chi tiết nào? Và có gì

khác?

Gợi :

? H·y tìm những chi tiết thể

hiện tâm trạng của con?

Phân tích và cho biết đó là

của hầu hết những người

cha người mẹ yêu con trước

những việc quan trọng của

cuộc đời con

? Vậy theo em, vì sao người

mẹ lại không ngủ được, lại

? Vì sao những kỷ niệm ấy

lại hiện ra trong đêm trước

ngày khai trường của con?

TS mẹ lại nghĩ tới ngày

- HS tìm từ ngữ thể hiện tâmtrạng của con

- Hăng hái Trang với mẹ dọndẹp đồ chơi

+ Mẹ: - không ngủ được

- Không biết làm gì nữa

- Mẹ không tập trung được vào

gì cả

- Mẹ cũng không định làm gì

- Mẹ lên giường và trằn trọc

- Nhớ …nghĩ về ngày …-khaitrường ở Nhật Bản

- Nghĩ tới ngày mai đứa contới trường

HS1: Mẹ không lo lắng vì mẹtin con mẹ đã lớn, tin vào sựchuẩn bị chu đáo của mình

HS2: Vì mẹ nhớ lại những kỉniệm của mình: Mẹ còn nhớ sựnôn nao, hồi hộp khi cùng bàngoại đi gần tới trường và nổichơi vơi hốt hoảng khi cổng …

Vì nỗi nhớ bà ngoại, vì tìnhyêu thương con Đã là nhữngcảm xúc mãnh liệt, r¹o rực,bâng khuâng, xao xuyến mãimãi

- Mẹ muốn nhẹ nhàn, tự nhiênnhắc nhở khắc sâu trong tâmtrí con vai trò của nhà trường

Sự quan tâm của toàn xã hội,

GĐ tối thế hệ trẻ

II.T×mhiÓu v¨n b¶n

1 Tâm trạng của người con

- Vô tư thanhthản, ngủ ngonlành

2 Tâm trạng của người mẹ.

- Háo hức ,không ngủ được, suy nghĩ triềnmiên, cũng hồihộp

(tin tưởng-hyvọng và trànđầy hạnh phúc)

Trang 4

nghĩ đến ngày mai đứa con

đến trường vào một thế giới

kỳ diệu Em đó bước vào

TG đú 6 năm, hóy cho biết

TG kỳ diệu đú là gỡ?

GV: Cú thể khẳng định:

Mọi nhõn tài xa nay đều

được vun trồng trong TG kỡ

diệu đú

? Theo em, cõu văn nào

trong bài núi lờn tầm quan

trọng của nhà trường đối

HS2: Là TG của ỏnh sỏng trithức, của những hiểu biết lýthỳ, kỳ diệu mà nhõn loại đótớch lũy hàng nghỡn,vặn năm

HS3 : TG của tỡnh bạn, thầytrũ cao đẹp

HS4: Đú là TG của ước mơ,khỏt vọng của niềm vui, hivọng…

+ Ai cũng biết rằng mỗi sailầm trong GD …đi chệch cảhàng dặm sau này

Hoạt động 4: Đánh giá, khái quát.

- Mục tiêu: Khái quát đợc giá trị nội dung ý nghĩa, giá trị nghệ thuật của văn bản

yêu và lòng tin ấy cho ai

? Những kỷ niệm sâu sắc nào

thức dậy trong em khi đọc

văn bản “ Cổng trờng mở ra”

cùng bức tranh minh họa

trong sgk

III Khái quát kiến thức

-Đoạn cuối cùng: Đêm nay mẹkhông ngủ đợc…thế giới kỳdiệu sẽ mở ra

- Hs thảo luận nhóm để trả lời

- Mẹ dành tình yêu và lòng tincho con, cho nhà trờng, choaxhội tốt đẹp…

- Nhớ về thời thơ ấu đến trờng

- Nhớ lớp học, bạn bè, cô

giáo

- Nhớ sự chăm sóc ân cần củamẹ

III Ghi nhớ S GK/9

Hoạt động 5: Luyện tập, áp dụng, vận dụng.

Trang 5

B, Vì người mẹ bâng khuângxao xuyến khi nhớ về ngày khaitrường của mình trước đây.

C, Vì người mẹ bận dọn dẹpnhà cửa cho ngăn nắp, gọngàng

D, Vì người mẹ trăn trở, suy

nghĩ về con, vừa bâng khuângnhớ về ngày khai trường nămxưa của mình

V Híng dÉn tù häc ë nhµ.

- Thêi gian: 5 phót

- Kü thuËt: Kü thuËt gãc

Bài 1: (HĐN)

? Vì sao ngày khai trường đầu tiên vào lớp 1 lại có dấu ấn sâu đậm như vậy?

Bài 2 : HS viết đoạn và đọc.

Bài 3: Em h·y nhập vai vào người con trong VB để viết 1 đoạn văn ngắn bày tỏ t/c biết

ơn đ/v mẹ khi đọc VB này

- Hoàn thành bài 2,3 vào vở - Soạn VB Mẹ t«i - Ngµy so¹n:11.8.2011

- Sơ giản về tác giả Ét- môn – đô – đơ A- mi- xi

- Cách giáo dục vừa nghiêm khắc vừa tế nhị, có lý và có tình của người cha khi con mắclỗi

- Nghệ thuật biểu cảm trực tiếp qua hình thức một bức thư

2 Kỹ năng

- Đọc – hiểu một văn bản viết dưới hình thức một bức thư

- Phân tích một số chi tiets lien quan đến hình ảnh nguopwif cha ( tác giả bức thư ) vàngười mẹ nhắc đến trong bức thư

3 Thái độ

- GD HS biết yêu thương kính trọng cha mẹ, biết nhận lỗi và sửa lỗi trước mọi người

B Chuẩn bị

1 Giáo viên : Tư liệu về tác giả, bài hát về cha mẹ

2 Học sinh: Chuẩn bị bài theo sự hướng dẫn

- Đọc văn bản, tóm tắt nội dung

- Soạn bài

C.Các hoạt động dạy và học

1 Ổn định tổ chức ( 1 phút )

Trang 6

2 Kiểm tra bài cũ ( 5 phút )

? PT diễn biến tâm trạng của người mẹ trong VB “Cổng trường mở ra” Qua đó, em hiểu

gì về t/c của người mẹ đối với con?

3.Tổ chức dạy và học bài mới

- Thời gian 3 phút

Có lẽ những bài ca, khúc ca, bài thơ hay nhất là những khúc ca, lời thơ ca ngợi mẹ

Sự lớn lao t/y thương mênh mông, đức hi sinh, sự bao dung của mẹ không phải khi nào tacũng ý thức hết được Bài viết “Mẹ tôi” thêm 1 lời nhắc nhở ta về điều đó

Hoạt động 2: Tri giác.

- Mục tiêu: Nắm được cách đọc văn bản, sơ giản về tác giả

- Phương pháp: Đọc diễn cảm, vấn đps, thuyết trình

- Kỹ thuật: Dạy học theo góc

- Thời gian dự kiến 6 phút.

? Theo em, văn bản này ta

đọc với giọng như thế

C/đ hoạt động, cuộc đời

v/c là 1 t/y thương & HP

của con người là lí tưởng

trưởng thành, lương tâm,

vong ân bội nghĩa?

+ Chưa đầy 20 tuổi đã là

sĩ quan quân đội chiếnđấu cho độc lập thốngnhất TQ

+ Tên tuổi ông trở thànhbất hủ qua t/p: “Nhữngtấm lòng cao cả”

+ Cuốn hồi ký, E ghi lạinhững bức thư của bố

mẹ, những truyện đọchàng tháng, những kỷniệm sâu sắc của cậu bé

Trang 7

Hoạt động 3: Phõn tớch, cắt nghĩa

- Mục tiêu: Nắm đơch giá trị nội dung ý nghĩa, giá trị nghệ thuật của văn bản

- Phơng pháp: Đọc diễn cảm, vấn đáp, thuyết trình, nêu và giảI quyết vấn đề

- Kỹ thuật động não, kỹ thuật khăn trải bàn

- Thời gian dự kiến

? Thỏi độ, t/c của bố với E

được thể hiện qua những

chi tiết nào? Tìm và PT?

ụng khụng cũn yờu

thương con mỡnh? í kiến

của em?

GV: Bố rất yờu con nhưng

khụng nuụng chiều, xem

nhẹ, bỏ qua Bố dạy con

về lũng biết ơn kớnh trọng

cha mẹ Những suy nghĩ

& t/c ấy của người í rất

gần gũi với quan niệm

xưa nay của chỳng ta “bõt

trung, bất hiếu là 1 tội

II Tìm hiểu văn bản

- Bức thư của bố, bố nghiờmkhắc lờn ỏn, phờ phỏn hành vi

vụ lễ của E

đ/v mẹ, chỉ cho E thấy cụng

ơn sõu nặng của mẹ

cú con

=>buồn bó tức giận rất kiờnquyết &nghiờm khắc

- Hs thảo luận & rỳt ra KL

Bố rất yờu con nhưng ụng đauđớn tủi nhục vỡ cú đứa con hư,thiếu GD

1, Hỡnh ảnh người bố.

A, Thỏi độ của người

bố đ/v con

- Bố buồn, giận con

& nghiờm khắc dạycon

b Thái độ của bố với

vợ mỡnh

- Trõn trọng vợ

Trang 8

lớn” Phần hay nhất và

cảm động nhẩt trong bức

thư là người bố nói với

con về người mẹ yêu dấu

? Em hiểu vì sao người bố

lại nói với E về mẹ?

? Thái độ của ông với vợ

mình?

? Đọc đoạn 2,3 em hãy

tìm và PT những chi tiết

nói về mẹ E Hãy PT

những chi tiết ấy?

Qua đây em hiểu mẹ E là

? TS người bố không nói

trực tiếp với E mà lại viết

bố gửi con nhưng TS t/g

lấy nhan đề “Mẹ tôi”?

- Hs theo dõi đoạn nói về mẹ

- HS trả lời

- HS đọc và PT những chi tiếttiêu biểu:

…mẹ đã thức suốt đªm trôngtừng hơi thở hổn hển của con,quằn quại vì nỗi lo sợ, khãcnức nở khi nghĩ rằng có thểmất con

…đổi 1 năm HP tránh cho con

+ Bố gợi lại những kỷ niệm…

+ Vì thái độ kiên quyết,nghiêm khắc

+ Vì lời nói chân thành, sâusắc của bố=> thực sự hối hận

- Hs : Viết th là 1 cách bày tỏt/c tể nhị, sâu sắc kín đáo, chỉnói riêng cho người mắc lỗibiết, không làm tổn thươnglòng tự trọng; câu ý được sắpxếp rõ ràng, sâu sắc hơn

- Mẹ là tiêu điểm mà các n/vcác chi tiết đều hướng tới đểlàm sáng tỏ

2 Hình ảnh người mẹ

- Hết lòng yêu thươngcon, sẵn sàng hi sinh

vì con

Lời bình:

“Mẹ tôi” là 1 bài ca tuyệt đẹp của “những tấm lòng cao cả” đã để lại trong lòng ta h/ả caođẹp, thân thương của người mẹ hiền, những lời dạy bảo nghiêm khắc của người bố vớicon yêu Ta học được bài học của đạo làm con, lòng hiếu thảo

Trang 9

- Mục tiêu: Khái quát đợc giá trị nội dung ý nghĩa, giá trị nghệ thuật của văn bản.

- Phơng pháp: Vấn đáp, thuyết trình

- Kỹ thuật: Kỹ thuật mảnh ghép

- Thời gian dự kiến 5 phút

Thầy Trò Chuẩn KT-KN cần đạt Ghi chú

dành cho con cái,

con cái dành cho cha

III Ghi nhớ

1 Nội dung-Tình cảm cha mẹ dành chocon cái và con cái dành chocha me là tình cảm thiêngliêng hơn cả

- Con cái không có quyền h

đốn, chà đạp lên tình cảm đó

2 Nghệ thuật-Dùng hình thức viết th

- Ngời viết có cơ hội bày tỏtrực tiếp cảm xúc và thái độmột cách chân thành

Chọn những ý đỳng:

Đọc thư bố E xỳc động vụ cựng vỡ:

a Bố gợi lại những kỷ niệm về mẹ

b Vỡ E sợ bố

c Vỡ lời núi chõn thành sõu sắc của bố

d Vỡ thỏi độ kiờn quyết, nghiờm khắc của bố

Ngày dạy: 20 8.2011

Tiết 3:

Từ ghép

Trang 10

A Mục tiêu cần đạt

I Mức độ cần đạt

- Nhận diện đợc hai loại từ ghép: Từ ghép đẳng lập và từ ghép chính phụ

- Hiểu đợc tính chất phân nghĩa của từ ghép chính phụ và tính chất hợp nghĩa của từghép đẳng lập

- Có ý thức trau dồi vốn từ và biết sử dụng từ ghép một cách hợp lý

II Trọng tâm kiến thức, kỹ năng.

1 Kiến thức

- Cấu tạo của từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập

- Đặc điểm về nghĩa của các từ ghép chính phụ và đẳng lập

1 Giáo viên: Một số đoạn thơ, đoạn văn sử dụng nhiều từ ghép

2 Học sinh: Chuẩn bị bài theo sự hớng dẫn của giáo viên

1 Bớc 1: ổn định tổ choc ( 1 phút )

2 Bớc 2: Kiểm tra bài cũ ( 4 phút )

Nờu những cảm nhận của em sau khi học xong VB “Mẹ tụi” ? Qua đú em rỳt ra bàihọc gỡ cho bản thõn?

3 Bước 3: Bài mới

Hoạt động 1: Tạo tõm thế.

- Mục tiờu: Tạo tõm thế và định hướng chỳ ý

- Từ lỏy là từ phức gồm hai tiếngtrở lờn Cỏc tiếng trong từ cúquan hệ lặp

Phần 1: Hướng dẫn học sinh tỡm hiểu cỏc loại từ ghộp

- Phương phỏp: Vấn đỏp, nờu vấn đề, thuyết trỡnh

- Kỹ thuật: Khăn trải bàn, cỏc mảnh ghộp, động nóo

ngoại”, “thơm phức” trờn,

I.Tỡm hiểu cỏc loại từ ghộp.

1 Từ ghộp chớnhphụ

Trang 11

tiếng nào là tiếng phụ,

tiếng nào là tiếng chính?

Vậy em có nx gì về trật tự

sắp xếp các tiếng trong từ?

Xét tiếp các từ: quần áo,

sách vở, tiếng nào là tiếng

chính, tiếng nào là tiếng

2 Từ ghép đẳnglập

* Hoạt động : Luyện tập, củng cố.

- Phương pháp: Vấn đáp, giải thích

- Kỹ thuật: Các mảnh ghép, dung các phiếu

- Gv nêu yêu cầu - Thực hiện công

việc theo nhóm

Bài 1: Xếp các từ ghép vào bảng phân loại:

CP Lâu đời, xanh ngắt, nhà

máy, nhà ăn, cây cỏ,cười nụ

ĐL Suy nghĩ, chài lưới, ẩm

ướt, đầu đuôi

Phần 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu nghĩa của từ ghép

* Hoạt động : Tri giác, phân tích, cắt nghĩa,đánh giá, khái quát.

- Phương pháp: Vấn đáp, nêu vấn đề, thuyết trình

- Kỹ thuật: Khăn trải bàn, các mảnh ghép, động não

II Hướng dẫn tìm hiểu

đặc điểm về nghĩa của

quần áo với từ quần, áo?

II Tìm hiểu nghĩa của từ ghép

- Hs giải nghĩa từ & rút ra kl:

Bà: người đàn bà sinh ra chamẹ

Bà ngoại; ………mẹ

=>nghĩa bà ngoại hẹp hơn

- Thơm phức: có mùi vị thơmbốc lên mạnh, hấp dẫn

- Thơm: chỉ chung mùi vị hấpdẫn

- Quần áo: chỉ chung trang

II Nghĩa của từ ghép

-Từ ghép chínhphụ có tính chấtphân nghĩa

- Từ ghép đẳng lập

có tính chất hợpnghĩa

Trang 12

- Nghĩa từ ghép cp phânnghĩa hơn, nghĩa tiếng chính.

- Nghĩa từ ghépĐL khái quáthơn nghĩa của các yếu tố tạonên nó

 Hoạt động : Luyện tập, củng cố.

- Phương pháp: Vấn đáp, giải thích

- Kỹ thuật: Các mảnh ghép, dung các phiếu

Bài 1,2, 3 Hs tiếp sức theo dãy bàn.

Bài 4: Hs thảo luận

DK: có thể nói 1 cuốn sách, 1 cuốn vở: vì sách và vở là những danh từ chỉ sự vật tồntại dưới dạng cá thể có thể đếm được

Cuèn sách vở là từ ghép ĐL có nghĩa tổng hợp chỉ chung cả 2 nên không thể nói 1cuốn sách vở

Bài 5,6 tương tự.

Bước 4: Hướng dẫn tự học ở nhà

- Thời gian: 5 phút

- Làm các BT vào vở

- Bài 6 phải xác định đâu là câu ghép CP, ĐL thì việc so sánh nghĩa được dễ dàng

- Bài 7 theo dỗi sơ đồ PT mẫu trong sgk

- Hiểu rõ liên kết là một trong những đặc tính quan trọng nhất của văn bản

- Biết vận dụng những hiểu biết về liên kết vào việc đọc – hiểu và tạo lập văn bản

II Trọng tâm kiến thức, kỹ năng

1 Kiến thức

- Khái niệm liên kết trong văn bản

- Yêu cầu về liên kết trong văn bản

2 Kỹ năng

- Nhận biết và phân tích tính liên kết của các văn bản

- Viết các đoạn văn, bài văn có tính liên kết

Trang 13

2 Học sinh: Chuẩn bị bài mới

Bước 1: Ổn định tổ chức ( 1 phút )

Bước 2: Kiểm tra bài cũ ( 5 phút )

- Có mấy loại từ ghép? Cho VD?

- Hs chữa BT 7, 1 HS chữa BT 6

Bước 3: Tổ chức dạy và học bài mới

Hoạt động 1: Tạo tâm thé

Ở lớp 6 chúng ta đã học văn bản là gì ? ( Là chuỗi lời

nói hay bài viết có chủ đề thống nhất, có lien kết mạch

lạc, vận dụng phương thức biểu đạt phù hợp để thực

hiện mục đích giao tiếp ) Vậy sễ không thể hiểu được

một cách cụ thể về văn bản cũng như khó có thể tạo lập

được những văn bản tốt nếu chúng ta không tìm hiểu kỹ

về một trong những tính chất quan trọng nhất của nó là

lien kết

- Hs nghe

- Hs ghi tên bàihọc

Hoạt động 2,3,4 : Tìm hiểu bài ( Đọc, quan sát, Khái quát khái niệm, hệ thống hóa các

nội dung kiến thức )

- Phương pháp: Vấn đáp, nêu vấn đề, thuyết trình…

Theo em, nếu bố của E chỉ

viết mấy câu như vậy thì E có

thể hiểu điều bố muốn nói

chưa?

Vì sao E chưa hiểu được bố

nói?

Vậy muốn cho đoạn văn có

thể hiểu được thì y/c điều gì?

Em hiểu tính liên kết của VB

là gì?

I Tìm hiểu bài

- VB là những t/p vănhọc & văn kiện ghibằng giấy tờ

-VB có t/c thống nhất

& trọn vẹn về ND ýnghĩa, hoàn chỉnh vềnd

- E chưa hiểu được ýcủa bố vì ND chưa bộc

lộ hết y/n, chưa rõ ràngnên khó tiếp nhận

- Các câu không có tínhliên kết, lộn xộn

- Phải có tính liên kết

(tính quan trọng nhấtcủa VB)

- Là sự nối liền cáccâu các ý trong 1VB

1 cách hợp lý

Trang 14

Đọc kỹ VD1a, cho biết do

- Vậy liên kết trước hết phải

chú ý tới phương tiện gì?

 ND rời dạc khãhiểu

+ Nd: ý

+ Hình thức: từ, ngữ,câu nối kết

2, Phươg tiện liên kết trong BV

a Liên kết về ND.

- Các câu, các đoạnthống nhất gắn bóchặt chẽ với nhau

b Liên kết về hình thức.

- Dùng các pt ngônngữ (từ câu) thíchhợp để nối các vếcâu, đoạn

Gv : qua bài 2,3 cần chú ý liên kết VB được thể hiện ở cả ND & HT VB

Bước IV: Hướng dẫn tự học ở nhà

Trang 15

- Hiểu được hoàn cảnh éo le và tình cảm, tâm trạng của các nhân vật trong truyện.

- Nhận ra cách kể chuyện của tác giả trong văn bản

II Trọng tâm kiến thức kỹ năng

1 Giáo viên: Tìm hiểu tư liệu vè tác giả, đài, đĩa CD có bài hát Lời ru chia đôi

2 Học sinh: Chuẩn bị bài theo sự hướng dẫn

- Đọc văn bản, tóm tắt nội dung, xác định bố cục

- Nghiên cứu các câu hỏi trong vở BTNV

Bước 1: Ổn định tổ chức ( 1 phút )

Bước 2: Kiểm tra bài cũ ( 5 phút )

- Kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh

- Câu hỏi: Trình bày cảm nhận của em về hình ảnh người mẹ ( Về vai trò, tình cảm ) quahai văn bản: “ Mẹ tôi”, “ Cổng trường mở ra”

Bước 3: Tổ chức dạy và học bài mới

- Phương pháp: Vấn đáp, Thuyết trình

- Thời gian 3 phút.

Thầy Trò Ghi chú

- Cho học sinh nghe bài hát Lời ru chia đôi

? Nêu cảm xúc của em khi nghe bài hát này?

- GV: Thật hạnh phúc biết bao khi chúng ta được sống

yên vui dưới mái ấm gia đình trong tình thương yêu của

cha mẹ Nhưng đâu đó trong cuộc đời vẫn còn những

bạn nhỏ chẳng may rơi vào hoàn cảnh bất hạnh… Các

bạn ấy đã vượt qua ra sao và vẻ đẹp tâm hồn được tỏa

sáng như thế nào? Nhà văn Khánh Hoài sẽ cho chúng ta

hiểu điều đó qua văn bản Cuộc chia tay của những con

-Hs nghe-Hs trình bày cảmnhận

- Hs ghi bài

Trang 16

búp bê.

Hoạt động 2: Tri giác.

- Mục tiêu: Nắm được cách đọc văn bản, bố cục

- Phương pháp: Đọc diễn cảm, vấn đáp, thuyết trình

- Kỹ thuật: Dạy học theo góc, kỹ thuật khăn trải bàn

phân biệt rõ lời kể đối thoại,

diễn biến tâm lý của nhân vật

- Gv nêu yêu cầu

? Cho biết văn bản thuộc thể

loại gì? Phương thức biểu đạt

chủ yếu của văn bản

- Gv nêu yêu cầu hoạt động

? Truyện được kể theo ngôi thứ

mấy? Việc lực chọn ngối kể này

có tác dụng gì?

? Đọc tên truyện “ Cuộc chia

tay của những con búp bê” gợi

cho em những suy nghĩ gì?

-Đề xuất cách đọc( 1,2 hs )

- Hs thực hiện theoyêu cầu

-Hs trả lời sau khitổng hợp theo nhóm

- Ngôi thứ nhất- dễbộc lộ cảm xúc, suynghĩ

- Những con búp

bê-đồ chơi của trẻ thơthường gợi lên sựngộ nghĩnh, trongsang, ngây thơ, vôtội Những con búp

- Kỹ thuậtmảnhghép

Trang 17

bê giống như hai anhem Thủy vô tội, vậymà…Gợi tình huốngkhiến người đọc suynghĩ.

Hoạt động 3: Phân tích, cắt nghĩa

-Mục tiêu: Nắm được giá trị nội dung ý nghĩa, giá trị nghệ thuật của văn bản

- Phương pháp: Đọc diễn cảm, đọc sang tạo, vấn đạp, thuyết trình, nêu và giải quyết vấnđề

-Kỹ thuật: Kỹ thuật động não, kỹ thuật khăn trải bàn…

- Thời gian dự kiến phút

chi tiết thể hiện nỗi đau khổ

của hai anh em

-Gv: Hai đưa trẻ ngây thơ,

hồn nhiên vậy mà nỗi buồn,

nỗi đau đớn đè nặng trên

trái tim non nớt của các em

Các em, khóc, buồn, tuyệt

vọng

- Y/c hs đọc đoạn văn: “

Sáng nay…thế này” Đoạn

văn nêu nội dung gì? Nhận

vậy không chỉ làm nổi bật ý

định diễn tả ( nỗi đau của

- Hs trả lời

-Hs xác định chi tiết

- Em tôi,bất giác runlên bần bạt, kinhhoàng

Cặp mắt tuyệt vọng,buồn thăm thẳm, bờ

mi sưng mọng

Khóc nức nở, tứctưởi

Tôi cắn chặt môi…

nước mắt cứ tuôn ranhư suối ướt đẫm cảgối

-Hs đọc và nhận xét

+ Cảnh thiên nhiênđép tươi Cảnh sinhhoạt rộn ràng, vui tươi

=> Cuộc sống vẫnbình yên, vẫn trôichảy theo dòng thờigian

-Hs trả lời: Thể hiệnmâu thuẫn, trái ngượcvới hoàn cảnh trớtrêu, bất thường của

1.Hoàn cảnh:

Bố mẹ Thành vàThủy li hôn

2.Nỗi đau khi hai anh

em Thành và Thủyphải chia tay

- Nỗi đau phải xacách, phải chia lìa

- Nỗi đau có mẹ thìkhông có bố, có bốthì thiếu vắng tìnhcảm của mẹ

- Nỗi đau bị thất học

- Nỗi đau khổ củanhững đứa trẻ tộinghiệp, ngây thơ,vôtội trong cuộc chiatay đầm đìa nướcmắt

Trang 18

? Theo dõi tiếp vào chuyện,

cho biết khi phải xa nhau

thì Thành và Thủy còn phải

nếm trải những nỗi đau gì

? Suy nghĩ của em trước

những bất hạnh của hai anh

em

hai anh em

- Hs trả lời ( 2,3 ýkiến )

-Hs đọc phân vai

- Hs tìm chi tiết+ Không được gặpnhau, gặp mẹ, gặpcha

+ Tủi than với bạn bè

+ Không được đếnlớp

- Hs nêu suy nghĩ

- Gv cho

hs đọcphân vaiđoạntruyện từ “Gần trưa…cảnh vật” (

tr 24- 25 )

Hết tiết 1

TiÕt 2: TiÕp

Bước 1: Ổn định tổ chức ( 1 phút )

Bước 2: Kiểm tra bài cũ ( 5 phút )

? Cảm nhận của em về nỗi đau mà hai anh em Thành, Thủy phải gánh chịu

Bước 3: Tổ chức dạy và học bài mới

Hoạt động 1: Tạo tâm thế

- Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình

Thầy Trò Ghi chú Trong khổ đau tột cùngđó dường như tình cảm của hai

-Mục tiêu: Nắm được giá trị nội dung ý nghĩa, giá trị nghệ thuật của văn bản

- Phương pháp: Đọc diễn cảm, đọc sang tạo, vấn đạp, thuyết trình, nêu và giải quyết vấnđề

-Kỹ thuật: Kỹ thuật động não, kỹ thuật khăn trải bàn…

- Thời gian dự kiến phút.

Thầy Trò Chuẩn KT-KN

cần đạt

Ghi chú

? Hãy tìm, phân tích những

chi tiết thể hiện tình cảm

hai anh em

? Chi tiết nào làm em xúc

động nhất? Vì sao?

-Hs tìm và phân tích,nêu cảm nhận

+ Trước đây:

Thủy mang kim ra…

Thành giúp em học,chiều nào cũng đi đónem

+ Khi phải chia đồ

3.Tình cảm gắn bócủa hai anh en Thành

- Sửdụngphiếu bàitập 3- vởBTNV

Trang 19

? Thành và Thủy có chung

phẩm chất gì

? Lời nói và hành động của

Thủy chia hai con búp bê

ra? Hai bên có gì mâu

thuẫn

? Kết thúc truyện, Thủy đã

giải quyết sự việc như thế

nào? Qua đó em hiểu them

gì về em Thủy?

? Theo em có cách nào giải

quyết được ><, được sự

việc

? Trong truyện, Xảy ra mấy

cuộc chia tay? Cuộc chia

tay nào làm em cảm động

nhất? Vì sao?

GV: Cuộc chia nào cũng

xót xa, thực chất, cuộc chia

tay của hai con búp bê

không xảy ra- nó tạo tình

huống bất ngờ hấp dẫn, phù

hợp tâm lý trẻ thơ

? Tại sao khi dắt tay em ra

khỏi trường Tam trạng

Thành lại kinh ngạc khi

thấy “ Mọi người vẫn đi lại

bình thường nắng vẫn vàng

ươm trùm lên cảnh vật”?

GV: Đây là một diễn biến

tâm trạng được tác giả miêu

- Thuỷ thương anh…

nhường cho anh con vệsĩ

- Hs Sự yêu thương,gần gũi, chia sẻ, quantâm nhau

- Hs trả lời

-Hs xác định chi tiết,nêu suy nghĩ của mình

về Thủy

-Hs nêu phương án

+ Hai em cùng ở vớinhau, với bố hoặc mẹ

+ Gia đình đoàn tụ

-Hs bộc lộ

Các cuộc chia tay: Haianh em, bố mẹ, đồchơi,giữa Thủy và cô giáo

- Cảnh đời vẫn đẹp,cảnh đời vẫn bình yên,nhưng cảnh vật ấy kháchẳn với cuộc sống bấtbình thường, chịu mấtmát quá lớn của hai anhem

sẻ cho nhau

- Mục tiêu: Khái quát được nội dung ý nghĩa, giá trị nghệ thuật của văn bản

Trang 20

+ Nhóm 1,3: Câu 1+ Nhóm 2,4: Câu 2-Hớp tác để thốngnhất theo nhóm mới.

- Nghệ thuật:

+ Kể xen tả, biểucảm Đối thoại linhhoạt

+ Ngôi thứ nhất,cách khắc họa nhânvật Lời văn chânthật, truyền cảm

-Nội dung ý nghĩa:

Vai trò to lớn củagia đình với tuổithơ, cha mẹ với concái là vấn đề mà tácgiả muốn nhắn gửi

Hãy đảm bảo quyềntrẻ em!

- Hs đọc ghi nhớ

III Ghi nhớ

1 Nghệ thuật-Xây dựng tình huống tâm lýnhân vật

- Lựa chọn ngôi kể thư nhất

- Khắc họa hình tượng nhân vậttrẻ nhỏ

- Lời kể tự nhiên theo trình tự

sự việc

2 Nội dung ý nghĩa

- Là câu chuyện của những đứacon nhưng lại gợi cho các bậccha mẹ phải suy nghic Trẻ emcần được sống trong mái ám giađình Mỗi người cần phải biếtgiữ gìn gia đình hạnh phúc

Hoạt động 5: Luyện tập, áp dụng, vận dụng

- Phương pháp: Đóng vai

- Gv giao việc cho

- Các nhóm lên đóngvai

- Lớp thảo luận,nhận xét các vaidiễn

V Hướng dẫn hs tự học ở nhà.

- Kỹ thuật: Kỹ thuật góc

1 Học thộc nội dung bài học, hoàn thiện các bài tập

2 Đặt nhân vật Thủy vào ngôi thứ nhất để kể tóm tắt lại câu chuyện

3 Sưu tầm những câu chuyện, bài hát cùng chủ đề với tác phẩm

Trang 21

4 Chuẩn bị tiết: Bố cục trong văn bản.

- Bước đầu xây dựng bố cục hợp lý, rành mạch cho cách làm bài

II Trọng tâm kiến thức, kỹ năng

1 Kiến thức

- Tác dụng của việc xây dựng bố cục

2 Kỹ năng

- Nhận biết, phân tích bố cục trong văn bản

- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc – hiểu văn bản, xây dư ngj bố cục cho mộtvăn bản nói ( viết ) cụ thể

2 Kiểm tra bài cũ ( 5 phút )

* Thế nào là lien kết trong văn bản? Tại sao phải lien két trong văn bản? Phương tiện đểlien kết trong văn bản là gì?

* Vì sao các câu thơ sau không tạo thành một đoạn thơ hoàn chỉnh?

Ngày xuân con én đưa thoi

Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi

Long lanh đáy nước in trời

Thành xây khói biếc non phơi bong vàng

Sè sè nắm đất bên đường

Rầu rầu ngọn cỏ nửa vàng nửa xanh

A Vì chúng không vần với nhau

B Vì chúng có vần nhưng vần gieo không đúng luật

C Vì chúng có vần nhưng ý của các câu không lien kết

D Vì các câu chưa đủ ý trọn vẹn

3 Tổ chức dạy và học bài mới

* Hoạt động 1: Tạo tâm thế.

Trang 22

- Thời gian: 1 phút

Qua giờ học trước, chúng ta đã biết rằng sẽ không thể

hiểu được một cách cụ thể về văn bản cũng như khó có

thể tạo lập được những văn bản tốt nếu như không có sự

lien kết Nhưng trong văn bản chỉ có sự lien kết thôi thì

chưa đủ mà còn phải chú ý đến bố cục Vậy bố cục trong

văn bản là gì? Vì sao văn bản cần phải có bố cục? Chúng

ta sẽ tìm hiểu những vấn đề này qua nội dung bài học

hôm nay

-Hs nghe

- Hs ghi bài

Hoạt động 2,3,4: Tìm hiểu bài ( Đọc, quan sát và phân tích, giải thích các ví dụ, khái

quát khái niệm, hệ thống hóa các nội dung kiến thức )

trong lá đơn theo trình

tự như trên được gọi là

bố cục văn bản

? Vậy em hiểu bố cục

văn bản là gì? Bố cục có

vai trò như thế nào trong

việc xây dựng văn bản

I Bố cục và những yêu cầu về bố cục trong văn bản.

1 Bố cục của văn bản.

a Ví dụ

b Nhận xét

-Văn bản viết phải có

Trang 23

phân biệt được với ý

đoạn hai phần của văn

bản?

? Theo em, nên sắp xếp

bố cục hai câu chuyện

này như thế nào?

=> Bố cục có vai tròquan trọng trong vănbản Văn bản không thểđược xây dựng một cáchtùy tiện mà phải có bốcục rõ rang

- Hs ghi vởI.2 Tìm hiểu yêu cầu về

bố cục+ Học sinh đọc ví dụ 2

- Văn bản chưa đủ ý

- Văn bản đọc lên khônghiểu được vì: Kể lộn xộn,không có bố cục hợp lý

- Văn bản gồm hai đoạnvăn song các câu trongđoạn không tập trungthành một ý lớn, đoạn haikhông thể phân biệtđược

- Hs nêu ý kiến

- Hs ghi vởI.3 Tìm hiểu các phầncủa bố cục

- Mỗi phần có một nhiệm

vụ riêng

- Các phần trong văn bảnkhông được lặp lại nhau

Nếu lặp lại văn bản sẽkhông rành mạch

- Cả 3 phần trong văn

bố cục rõ rang Bốcục là sự bố trí, sắpxép các phần, cácđoạn theo một trình

tự, một hệ thống rànhmạch, hợp lý

2.Những yêu cầu về

bố cục trong văn bản

a Ví dụ

b Nhận xét

-Nội dung các phần,các đoạn trong vănbản thống nhất chặtchẽ đồng thời cũngphân biệt rành mạch

- Trình tự sắp xếp cácphần, các đoạn phảilogic và làm rõ ý đồcủa người viết

3.Các phần của bố cục

Ba phần: Mở bài,thân bài, kết bài

Trang 24

II Hướng dẫn học sinh

mở bài không chỉ đơnthuần là sự thong báo đềtài của văn bản, mở bàicòn phải cố gắng làm chongười tiếp nhận văn bản

có thể đi vào đề tài đómột cách dễ dàng, tựnhiên và hứng thú

Thân bài là phần chínhcủa văn bản

Kết bài không chỉ cónhiệm vụ nhắc lại đề tàihay đưa ra những lời hứahẹn, cần phải tạo ra mộtkết bài sao cho văn bản

để lại ấn tượng ttoots đẹpcho người tiếp nhận Nhưvậy bố cục văn bản mớihợp lý

- bố cục ba phần của vănbản có khả năng giúp chovăn bản trở nên rànhmạch, hợp lý

- Mỗi nhóm củ đạidiện chia kết quảmột bài tập…

Bài tập 1: Thảo luận nhóm

Định hướng: Bố cục chưa thậtrành mạch và hợp lý Các điểm1,2,3 ở phần thân bài mới chỉ là

sự việc kể lại việc học tốt chứchưa trình bày kinh nghiệm họctốt Điểm (4) lại không nói vềhọc tập Để có bố cục rành mạchthì sau những thủ tục chàomừng Hội nghị và tự giới thiệu

Trang 25

về mình, bản báo cáo lên lầnlượt nêu từng kinh nghiệm họctập Sau đó là kết quả học tậptiến bộ hơn về những kinhnghiệm đó.

-Hai anh em khi mẹ bắt chia đồchơi

- Hai anh em nhớ lại trước đây

- Hai anh em chia đồ chơi

- Hai anh em đến trường

- Hai anh em phải chia tay nhau

Bài tập 3

Bước IV: Hướng dẫn tự học ở nhà.

+ Học bài, thuộc ghi nhớ SGK Đọc phần đọc them

+ Hoàn thiện các bài tập

+ Chuẩn bị bài: Mạch lạc trong văn bản

- Mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết của mạch lạc trong văn bản

- Điều kiện cần thiết để một văn bản có tính mạch lạc

Trang 26

2 Học sinh: Chuẩn bị bài mới

Bước 1: Ổn định tổ chức

Bước 2: Kiểm tra bài cũ: 2 học sinh.

Bài 1: Dòng nào sau đây nói đúng khái niệm về bố cục của 1 văn bản?

A, Là tất cả các ý được trình bày trong văn bản

B, Là ý lớn, ý bao trùm của văn bản

C, Là nội dung nổi bật của văn bản

? Nêu bố cục của bài kể?

Nói đến bố cục là nói đến sự sắp đặt, sự phân chia

Nhưng văn bản lại không thể không liên kết Vậy làm

thế nào để các phần, các đoạn của một văn bản vẫn

được phân cách rành mạch mà lại không mất đi sự liên

kết chặt chẽ với nhau? Đó chính là mạch lạc trong văn

bản Mạch lạc là gì? Nó có tác dụng như thế nào khi

chúng ta làm bài tập làm văn Cô trò chúng ta đi tìm

hiểu bài học ngày hôm nay

-Hs nghe

- Hs ghi tên bài

Hoạt động 2,3,4: Tìm hiểu bài

- Mục tiêu: Đọc, quan sát, phân tích, giải thích, khái quát khái niệm, hệ thống hóacác nội dung kiến thức

Thầy Trò Chuẩn KT-Kn

cần đạt Ghichú

I.Hướng dẫn tìm hiểu bài

? Em hiểu 2 chữ mạch lạc trong đông y

có nghĩa là gì ?

GV: Trong một văn bản cũng có cái gì

giống như một mạch máu làm cho các

phần trong văn bản thống nhất lại với

I M¹ch l¹c trong v¨n b¶n

lµ g×?

- M¹ch l¹ctrong v¨n b¶n

lµ sù tiÕp nèiçc c©u, çc ý,çc ®o¹n trongv¨n b¶n

Trang 27

 Trụi chảy thành dũng thành mạch.

 Tuần tự đi khắp cỏc phần

đoạn- Thống nhất liờn tục, khụng đứt đoạn

Cú người cho rằng: ML trong văn bản là

sự tiếp nối của cỏc cõu, cỏc ý theo một

trỡnh tự hợ hợp lý Em cú tỏn thành với ý

kiến đú khụng? Vì sao?

II Hướng dẫn hs tỡm hiểu phần II

? Văn băn “Cuộc chia tay của những con

bỳp bờ” gồm những sự việc nào?

? Toàn bộ sự việc trong văn bản xoay

quanh sự việc chớnh nào?

? “Sự chia tay” và những con bỳp bờ

đúng vai trũ gì trong truyện?

? Công hai anh em Thành và Thủy thỡ cú

vai trũ gỡ trong tỏc phẩm?

? Đọc cả từ ngữ ở phần 2b/31 Theo em

cỏc chi tiết, cỏc từ ngữ ấy cú phải là (đề

tài khụng) chủ đề? Cú xem là mạch lạc

văn bản khụng ?

GV: Trong văn bản, mạch văn được thể

hiện dần dần Nú khụng được người tạo

lập văn bản dẫn dắt theo một con đường

sao cho khụng bị quẩn quanh, đứt đoạn

? Trong văn bản, cú đoạn kể việc hiện tại,

cú đoạn kể việc quỏ khứ cú đoạn kể việc

ở nhà cú đoạn kể việc ở trường hụm qua

… hụm nay Em hóy cho biết cỏc đoạn đú

được nối với nhau như thế nào ?

? NX mối quan hệ giữa cỏc đoạn? Vậy

văn bản cú tớnh mạch lạc là văn bản ntn?

GV: Sự tương đối đú diễn ra tự nhiờn,

hợp lý

II Tỡm hiểu phầnII

- Liên hệ thờigian

- Liên hệ khụnggian

- Liên hệ tõm lý

- Liên hệ ý nghĩa

(tương đồng,tương phản)

- Học sinh trả lời

II Các điều kiện để văn bản có tính mạch lạc

+ Cỏc phần,cỏc cõu trongvăn bản đềunúi về một đềtài, biểu hiệnmột chủ đềxuyờn suốt

- Cỏc phần,đoạn cõu, tiếpnối theo trỡnh

tự rừ ràng, hợp

lý, trước sau

hụ ứng nhaulàm cho chủ đềliền mạch, gợiđược nhiềuhứng thỳ chongười đọc,(nghe)

Hoạt động 5:Luyện tập, củng cố.

- Phương phỏp: Vấn đỏp, giải thớch

- Kỹ thuật: Khăn trải bàn, cỏc mảnh ghộp, dung cỏc phiếu

- Thời gian 18 – 20 phỳt

Bài tập 1: Học sinh làm miệng tập thể

A, Mạch lạc trong văn bản “Mẹ tụi” xoay quanh thỏi độ tâm trạng của người cha khi En ri

cụ cú lỗi với mẹ

B, “Lóo nụng và cỏc con”

Chủ đề lao động là vàng

Trang 28

Đoạn văn của Tô Hoài : Ý tứ chủ đạo, xuyên suốt đoạn văn là sắc vàng trù phú, đầm ấmlàng quê vào mùa đông giữa ngày mùa Ý tứ ấy đã được dẫn dắt theo 1 tình trạng hợp lý,phï hợp với nhận thức của người đọc.

Bài tập 2: Thảo luận

Ý chỉ đạo của câu chuyện xoay quanh việc chia tay của hai đứa trẻ và hai con búp bê.Việc thuật lại quá tØ mØ nguyªn nhân bị mẹ chia tay có thể làm ý chỉ đạo trên bị phân tánkhông giữ được sự thống nhất và do đó làm mất mạch của truyện

Bài tập 3: Trắc nghiệm (học sinh trung bình, khá).

Dòng nào sau đây không ph¶i hợp khi so sánh với yếu tố mạch lạc trong văn bản:

A, Mạch máu trong một c¬ thể sống

B, Mạch giao thông trên đường phố

C, Trang giấy trong một quyển vở

D, Dòng nhựa sống trong một cái cây

Bài tập 4 : Các sự việc trong v¨n b¶n “Cuộc chia tay của những con búp bê” được liên kết

với nhau chủ yếu theo mối quan hệ nào:

A, Liên hệ thồi gian

B, Liên hệ không gian

C, Liên hệ tâm lý

D, Liên hê (tương đồng, tương phản) ý nghĩa

Bước IV: Hướng dẫn tự học ở nhà.

+ Tìm hiểu tính mạch lạc trong một văn bản đã học

+ Học và làm bài tập sgk + So¹n: Ca dao dân ca

- Hiểu được khái niệm dân ca, ca dao

-Nắm được giá trị tưởng, nghệ thuật của những câu ca dao, dân ca về tình cảm gia đình

1 Kiến thức

- Khái niệm ca dao, dân ca

- Nội dung ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của những bài ca dao về tìnhcảm gia đình

2 Kỹ năng

- Đọc – hiểu và phân tích ca dao, dân ca trữ tình

- Phát hiện và phân tích những hình ảnh so sánh, ẩn dụ, những mô típ quen thuộc trongcác bài ca dao trữ tình về tình cảm gia đình

3 Thái độ

- Giáo dôc học sinh yêu quê hương, đất nước

B Chuẩn bị

Trang 29

1 Giáo viên: Cuốn Tục ngữ, ca dao, dân ca Việt Nam.

2 Học sinh: Chuẩn bị bài theo sự hướng dẫn của gv

C Các hoạt động dạy và học.

1HS: Nhớ và đọc 1 số câu ca dao mà em đọc trong sách TV ở tiểu học

1HS: Nêu những suy nghĩ của em khi học xong văn bản “Cuộc chia tay của nhữngcon búp bê”- Khánh Hoài?

Hoạt động 2: Tri giác

- Mục tiêu: Nắm được khái niệm ca dao, dân ca; Cách đọc văn bản; kết hợp làmviệc cá nhân và hợp tác qua kỹ thuật khăn trải bàn

- Phương pháp: Đọc diễn cảm,vấn đáp, thuyết trình

- Kỹ thuật: Dạy học theo góc,Kỹ thuật khăn trải bàn

Thầy Trò Chuẩn KT-KN

cần đạt

Ghi chú

I Hướng dẫn tìm hiểu chung

? Em hiểu ca dao dân ca là gì ?

nghiêm trang tha thiết

? Chủ đề của 4 bài ca dao này

? Nhận xét gì về thể thơ? §é

dài của mỗi bài?

? Hãy giải thích từ nuộc lạt, hai

thân, bác mẹ

- HS dựa vào chúthích trả lời

- Học sinh đọc

- Học sinh: cả 4 bài

Cùng 1 chủ đề : t/cgia đình : ông ,bà,cha, mÑ, anh, em

- Học sinh giải thích

I Đọc, chú thích 1.Đọc

2.Ca dao, dân ca.

- Thể loại lục bát

3 Chú thích.

- Mục tiêu: Nắm được giá trị nội dung ý nghĩa, giá trị nghệ thuật của văn bản

- Phương pháp: Đọc diễn cảm, đọc sang tạo, vấn đáp, thuyết trình, nêu và giải quyếtvấn đề

Trang 30

- Kỹ thuật: Kỹ thuật động nóo, Kỹ thuật khăn trải bàn.

- Thời gian dự kiến 15 phỳt

cần đạt Ghi chỳ

II Hướng dẫn tỡm hiểu văn bản

? Đọc diễn cảm bài ca dao thứ

nhất? Lời của bài ca dao là lời của

ai núi với ai? Vỡ sao em khẳng

định vậy? Hóy tỡm 1 số cõu ca dao

cũng mở đầu tương tự?

? Biện phỏp nghệ thuật quen thuộc

nào đó được sử dụng ở hai cõu tiếp

theo? Em hóy phõn tớch?

GV: Cỏch so sỏnh hay, cụng cha

mẹ so sỏnh với những đại lượng

Em hiểu cự lao chớn chữ ntn? Vậy

cỏc con cần phải học thuộc chớn

chữ cự lao hay khụng? Vỡ sao?

? Nhận xột gỡ giọng điệu lời

Dự kiến : Lời ru, ru

em, ru con với nhịp2/2/2 và dựa vàocõu hỏt mở đầu

- HS: Ru em, emngủ …

- Giú mựa thu mẹru…

- Ơi hỡi con hóyngủ đi…

- Học sinh tự phõntớch

- Cha cứng rắn sosỏnh với nỳi ThỏiSơn

- Mẹ mềm mại dịuhiền so sỏnh vớinước

- Những hỡnh ảnhthiờn nhiờn to lớn,cao rộng khụngcựng và vĩnh hằngvới ơn cha mẹ

- HS trả lời

- Khụng phải nhớmỏy múc mà phảixuất phỏt từ tỡnhyờu kớnh chõn thànhcủa người con

- Thể thơ lục bỏtuyển chuyển giọngngọt ngào lờikhuyờn thấm thớa

- Giọng chậm, buồn

“chiều chiều” ca

II Tỡm hiểu cỏc bài ca dao, dõn

ca về chủ điẻm gia đỡnh

Bài 1: Lời hỏt ru

dựng lối vớ vonquen thuộc, đặcsắc, phự hợp

- Cụng cha mẹ vụcựng to lớn, móimói khụn cựng

- Lời khuyên conphải biết kính yêu,biết ơn cha mẹ

Đó là tình cảmthiêng liêng tựnhiên, gần gũi,ruột thịt, phải tâmthành thực hiệnsuốt đời

Bài 2:

- Sử dụng thờigian, không giannghệ thuật

- Tâm trạng buồn,tiếc nuối, đau xót,ngậm ngùi

- Nỗi nhớ da diết,khôn nguôi củangời con gái xa

mẹ, xa quê, nỗi

Trang 31

Tại sao lại là địa điểm ngừ sau?

GV: Một mỡnh đối diện với chớnh

mỡnh trong những buổi chiều tà,

gợi bao nỗi nhớ, niềm thương cảm

xỳc dõng trào đầy vơi

? Vậy em cú thể đoỏn được nhõn

vật trữ tỡnh trong bài ca dao là ai?

Tõm trạng như thế nào? Hóy phõn

tớch?

? Em lý giải vỡ sao nhõn vật trữ

tỡnh lại cú tõm trạng vậy?

GV: Cũng cú thờ là bất hạnh của

người con gỏi đi lấy chồng xa nhà

trong XHPK nhưng cũng cú thể

chỉ là một nỗi nhớ mẹ tự nhiờn của

đứa con xa bối khụng bằng quờ

? Nhõn vật trữ tỡnh trong bài là ai?

? Nỗi nhớ ụng bà trong cõu này

được thể hiện ntn?

? Em hiểu nuộc lạt là gỡ?

Kết cấu cõu 8 cú gỡ đặc biệt? Tỏc

dụng?

Gv: Ca dao thường dựng cỏch núi

nhõn cái này gợi cỏi kia Bỳt pháp

nghệ thuật quen thuộc- lối hứng

? Tỡm những cõu ca dao tương tự ?

? Cũng diễn tả nỗi nhớ so với nỗi

nhớ mẹ ở cõu trờn cú gỡ khỏc

? Tỡnh cảm gia đỡnh phải kể tới là

tỡnh cảm anh em ruột thịt Tỡnh

cảm ấy được phản ánh trong bài ca

dao thứ 4 như thế nào?

Hóy phõn tớch ? GVgợi :

? Những chữ cựng chung 1 trong

bài cú ý nghĩa ntn?

? Cõu ca dao nhắc nhở ta điều gỡ

Phõn tớch ý nghĩa hỡnh ảnh đem so

sỏnh với anh em?

? Em hóy nờu những suy nghĩ của

em về tỡnh anh em sau khi học

dao trữ tỡnh

- ước lệ - phiếmchỉ , lặp lại - thờigiạn tõm trạng: lỳcxong cụng việc củamột ngày … tõm tư

cú cơ hội khởi dậynỗi nhớ niềmthương

Ra đứng ngừ sau,khuất nẻo lẻ loi mộtmỡnh … tha hồ bộc

lộ tõm trạng

- Con chỏu

- Nuộc lạt là cỏihằng ngày mọingười chứng kiếntrong tổ ấm giađỡnh

đau tê tái khi hớng

về quê nhà yêudấu

Bài 3:

- So sánh

- Nỗi nhớ ông bàkhó có thể cân

đong, đo, đếm

đ-ợc, nhớ rất nhiều

Bài 4:

- Hình ảnh sosánh gần gũi, cụthể

- Sự gắn bó thiêngliêng của tình anhem

Trang 32

xong bài ? (Đã bao giờ làm bố mẹ

phiền lòng vì anh em thiếu hòa

thuận ?)

- Mục tiêu: Khái quát được giá trị nội dung ý nghĩa, giá trị nghệ thuật của văn bản

được vẻ đẹp cao quý

nào trong đời sống

tinh thần của nhân

dân ta?

? Em gặp những nét

nghệ thuật nổi bật

nào trong văn bản ca

dao, dân ca này

2 Nghệ thuật-Dùng thể thơ lục bát

- Các hình ảnh so sánh, ẩn dụmộc mạc, gần giũ đễ hiểu

Hoạt động 5 : Luyện tập, áp dụng, vận dụng

Bài tập 1: Chạy tiếp sức

Giáo viên chia lớp thành 3 nhóm : N1: Tìm những câu ca dao nói về công ơn gia đình N2:”……….” Tình cảm anh em N3:”……… “có cặp so sánh bao nhiêu, bấy nhiêu

Bài tập 2: Chọn câu trả lời đúng Bài 3 diễn tả tâm trạng người con gái

(Cách tả cảnh của 4 bài tình quê hương đất nước, con người có đặc diểm gì chung?

A, Gợi nhiều hơn tả

B, Tả rất chi tiết những hình ảnh thiên nhiên

Trang 33

+ Học thuộc lòng 4 bài ca dao và ghi nhớ

+ Phân tích nội dung nghệ thuật của các bài ca dao

+ Sọan bài: Những câu hát về tình yêu quê hương đất nước

- Đọc – hiểu và phân tích ca dao, dân ca trữ tình

- Phát hiện và phân tích những hình ảnh so sánh, ẩn dụ, những mô típ quen thuộc trongcác bài ca dao trữ tình về tình yêu quê hương, đất nước, con người

3 Thái độ.

Giáo dục niềm tự hào, tình yêu quê hương, đất nước

B Chuẩn bị

1 Giáo viên: Cuốn Tục ngữ, ca dao, dân ca Việt Nam

? Đọc thuộc lòng và diễn cảm 4 bài ca dao về tình cảm gia đình Em thích bài ca dao nàonhất ? Vì sao?

Ca dao, dân ca của Việt Nam có nội dung phong phú

Cùng với tình cảm gia đình thì tình yêu quê hương, đất

nước, con người cũng là chủ đề lớn của ca dao dân ca

xuyên thấm trong nhiều câu hát… Tiết học này là

những câu hát đối đáp, những lời mời, lời nhắn nhủ và

những bức tranh phong cảnh của các vùng miền luôn là

tình yêu chân chất, niềm tự hào sâu sắc, tinh tế đối với

quê hương, đất nước, con người Cô cùng các em đi tìm

-Hs nghe

Trang 34

hiểu bài học hôm nay để thấy được điều đó - Hs ghi bài

Hoạt động 2: Tri giác

- Mục tiêu: Nắm được khái niệm ca dao, dân ca; Cách đọc văn bản; kết hợp làmviệc cá nhân và hợp tác qua kỹ thuật khăn trải bàn

- Phương pháp: Đọc diễn cảm,vấn đáp, thuyết trình

- Kỹ thuật: Dạy học theo góc,Kỹ thuật khăn trải bàn

? Giải nghĩa từ “cưu mang, có

cội, đài nghiên, ni, ngó…?

Bài 2 : Giọng hơi tháchthức

Bài 3: Giọng mời hỏi

Bài 4: Câu 1,2 nhịpchậm 4/4

- HS đọc

- Hs giải nghĩa từ

I, Đọc và tìm hiểu chú thích

1 Đọc

2 Chú thích

- Mục tiêu: Nắm được giá trị nội dung ý nghĩa, giá trị nghệ thuật của văn bản

- Phương pháp: Đọc diễn cảm, đọc sang tạo, vấn đáp, thuyết trình, nêu và giải quyếtvấn đề

- Kỹ thuật: Kỹ thuật động não, Kỹ thuật khăn trải bàn

hát, có khi diễn ra ở buổi trồng

khoai, gặt lúa Đây là sinh hoạt

văn hóa tinh thần độc đáo của

cư dân người Việt

? Trong nội dung và cách hỏi

- HS đọc

- Hát đối đáp thườnggặp giao duyên trữtình

- Lời hỏi đáp xoayquanh một chủ đề

- Có khi lạ có khiquen nhưng đều lịch

sự, tế nhị,duyên dáng

& đều thông minh khihỏi, khi trả lời

- Mỗi câu hỏi 1 địa

II.Tìm hiểu các bài

ca dao, dân ca về tình yêu quê hương đất nước

Bài 1

- Hình thức đối đáp

để giao lưu

- Qua đối đáp nhằmthử thách sự hiểubiết, trí thông minh

và thể hiện lòng yêuquý & tự hào đ/v qhđ/n

Trang 35

của chàng trai, em thấy cú gỡ

lời được những cõu hỏi ấy?

? Theo em, mục đớch của

? Qua cỏch núi này cho em

hiểu được gỡ về mqh & t/c của

người rủ và người được rủ?

? Phong cảnh Kiếm Hồ được

t/g diễn tả ntn? Phõn tớch? Cỏch

tả này cú gỡ khỏc bài 1?

? Qua cỏch diễn tả, em hiểu gỡ

được địa danh & cảnh trớ Hồ

Gươm? Tg dgian nhắc tới địa

mọi người ý thức trỏch nhiệm

giữ gỡn văn húa dõn tộc

? Đọc bài thứ 3

? So sỏnh với hai bài thơ trờn

về độ dài, cỏch tả, bài này cú gỡ

khỏc biệt và lý thỳ ?

? Cảnh trớ xứ Huế được miờu tả

ra sao ? Hóy phõn tớch để làm

nổi bật vẻ đẹp nổi tiếng này?

? Cõu kết t/g dựng đại từ phiếm

chỉ cần gần gũi vớiquờ hương là trả lờiđược

- qh gần gũi thõnthiết

- Gợi nhiều hơn tả

Chỉ nhắc tờn địa danhkhụng tả cụ thể, gợimọi người tự xem,suy ngẫm

- Hs phõn tớch

- Chỉ người mà t/gtrực tiếp nhắn gửi

+ Chỉ mọi người

Bài 2.

- Mụ tớp quen thuộckhụng tả cụ thể màgợi tả để người đọc

tự suy ngẫm

- Một Thăng Longđẹp, giàu truyềnthống l/s vănhúa.Cảnh đa dạng,

cú hồ cầu đền đài,thỏp Tất cả hợpthành 1 khụng gianthiờn tạo, nhõn tạothơ mụng thiờngliờng

Bài 3.

- Cấu trỳc đặc biệt.H/ả so sỏnh tượngtrưng ước lệ

- Cảnh đẹp cú non,

cú nước, màu sắcgợi vẻ thơ tươi mỏt,sống động

Trang 36

t/g trước lời mời, nhắn gửi đó?

GV: Lời mời ấy còn là lời thể

hiện ý tình kết bạn tinh tế, sâu

sắc,.T/g như muốn chia sẻ tình

? T/g là người miền nào? T/p ra

đời ở miền nào ?

? Hãy phân tích biện pháp tu từ

ở câu 1, 2?

? Cảm của t/ g trước khoảng

không gian rộng bát ngát của

cánh đồng là gì ?

? Câu 3,4 tả ai ? Mô típ “thân

em” có gì giống và khác so với

mô típ thân em thường gặp?

? Dựa vào đâu mà ta có cảm

xúc như vậy?

? Qua phân tích, em cho biết

đây là lời của ai? Người ấy

muốn biểu hiện t/c gì ?

- Hs phân tích điệpngữ, đảo ngữ

mải mê, sung sướngngắm cảnh

- Mô típ quen thân

em thường gặp trongkiểu loại than thânnhưng ở ®©y mangmàu sắc khác, khôngphải là tâm trạngbuồn bã mà là sự hồnnhiên tràn trề sựsống

- Lời người con traingợi ca

- Cảnh đẹp vừakhoáng đạt, bao la,vừa quây quần, sinhđộng

Bài 4

- Dùng điệp ngữ,đảo ngữ, từ địaphương, phếp sosánh

Cảnh đồng rộng húttầm mắt đang vươnlên đầy sức sống

- Niềm tự hào tríccảnh đẹp quêhương

- Mục tiêu: Khái quát được giá trị nội dung ý nghĩa, giá trị nghệ thuật của văn bản

III Hướng dẫn hs khái

quát hóa kiến thức

-Từ nội dung bài học,

em hãy khái quát:

? Các đặc điểm nội dung

nổi bật của văn bản “

III Ghi nhớ

1.Nội dung

- Phản ánh tình yêu và long tựhào chân thành tinh tế, sâu sắccủa nhân dân ta trước vẻ đẹpcủa quê hương, đất nước, conngười

2 Nghệ thuật-Dùng hình thức đối đáp, hỏimời, nhắn gửi

Trang 37

yêu quê hương, đất

nước, con người gơi lên

- Hs đọc ghi nhớ

Hoạt động 5:Luyện tập, áp dụng, vận dụng

? Nhận xét gì thể loại thơ qua các bài thơ trên? (lục bát, lục bát biến thể)

? T/c chung thể hiện trong 4 bài thơ là gì?

(t/ y qh đ/ n)

 HS làm bài tập trắc nghiệm(HĐTT)

Bài 1: Lối h¸t đối đáp(giao duyên) thường được diễn ra trong các lễ hội quan họ Theo

em bài ca dao: “Ở đâu năm cửa…” thuộc kiểu bài hát nào?

C, Chỉ tả chi tiết những đặc điểm tiêu biểu nhất

D, Chỉ liệt kê tên địa danh chứ không tả

V Hướng dẫn tự học ở nhà

- Học thuộc lòng các bài đã học

- Học phân tích các bài học thêm

- Sưu tầm một số bài ca dao, dân ca khác có nội dung tương tự và học thuộc

- Tìm các từ láy trong các bài đã học, đọc

- Nhận diện được hai loại từ láy: từ láy toàn bộ ( Láy phụ âm đầu, láy vần )

- Nắm được đặc điểm ý nghĩa của từ láy

- Hiểu được giá trị tượng thanh, gợi hình của từ láy; biết cách sử dụng từ láy

- Có ý thức rèn luyện trau dồi vốn từ láy

1 Kiến thức

- Khái niệm về từ láy

- Các loại từ láy

2 Kỹ năng

Trang 38

- Phân tích cấu tạo từ, giá trị tu từ của từ láy trong văn bản.

- Hiểu và biết cách sử dụng một số từ láy quen thuộc để tạo giá trị gợi hình, gợi tiếng,biểu cảm,để nói giảm hoặc nhấn mạnh

3 Thái độ

- Rèn ý thức trau dồi vốn từ, sử dụng từ trong hành văn và giao tiếp

B Chuẩn bị

1 Giáo viên: Một số văn bản thơ văn sử dụng nhiều từ láy

? Đọc thuộc lòng những câu hát về t/y qh đ/n? PT 1 bài mà em thích?

Bước 3: Bài mới

- Gv: Để văn bản tạo lập được hay và

sinh động cần chú ý tới việc sử dụng

nhiều và sử dụng đúng các từ láy

=> Gv giới thiệu nội dung từ láy học ở

lớp 7: Cấu tạo và ý nghĩa của các loại

từ láy

- Hs tái hiện kiến thức

- Hs ghi tên bài

- Hs cho một vài ví

dụ có sử dụng từláy, nhận xét việcdiễn đạt có sử dụng

từ láy

Phần 1: Hướng dẫn hs tìm hiểu các loại từ láy.

 Hoạt động: Tri giác, phân tích, cắt nghĩa, đánh giá, khái quát.

- Phương pháp: Vấn đáp, nêu vấn đề, thuyết trình…

- Kỹ thuật: Khăn trải bàn, các mảnh ghép, độn não

hòa phối thanh điệu

trong cấu tạo từ láy

I Tìm hiểu các loại từ láy

- Hs đọc

- Đăm đăm là từ láy có hai tiếnghoàn toàn giống nhau về mặt âmthanh

- Những từ láy mếu máo, lieuxiêu là những từ láy có sự biếnđổi thanh điệu ở tiếng thứ nhất

và tiếng thứ hai theo quy luật

I.Các loại từ láy

Trang 39

tiếng Việt.

? Dựa vào kết quả

trên hãy phân loại

biệt của từ láy toàn

bộ? Tại sao không

cho biết những loại

từ láy, nêu đăc điểm

cấu tạo của từng

âm đầu hoặc phần vần

- Các tiếng lặp lại hoàn toàn

Nhưng cũng có một số trườnghợp tiếng đứng trước biến đổithanh điệu hoặc phụ âm cuối

+ Ở từ láy bộ phận, giữa cáctiếng có sự giống nhau về phụ

âm đầu hoặc phần vần

- Hs ghi bài

-Từ láy toàn bộ:

Các tiếng lặp lạinhau hoàn toàn,hoặc tiếng đứngtrước biến đổi thanhđiệu hoặc phụ âmcuối để tạo ra một

sự hài hòa về âmthanh

- Từ láy bộ phận:

Giũa các tiếng có sựgiống nhau về phụ

âm đầu hoặc phầnvần

Bài 1:

+ Những từ láy trong đoạn: ( Xếp theo

Trang 40

- Chia sẻ bàitập

a.Bà mẹ nhẹ nhàng khuyên bảo con

b Làm xong công việc, nó thở phào nhẹnhõm như trút được gánh nặng

c Mọi người đều căm phẫn hành động xấu

xa của tên phản động

d Bức tranh của nó vẽ nguệch ngoạc, xấuxí

e Chiếc lọ rơi xuống đất vỡ tan tành

g Giặc đến, dân làng tan tác mỗi ngườimột ngả

Phần 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu nghĩa của từ láy.

 Hoạt động: Tri giác, phân tích, cắt nghĩa, đánh giá, khái quát.

Thầy Trò Chuẩn

KT-KN cần đạt Ghi chú

II Hướng dẫn tìm hiểu đặc

điểm về nghĩa của từ láy

-Yêu cầu hs đọc những ví dụ

trong sgk?

? Nghĩa những từ láy đó được

tạo thành do đặc điểm gì của

-Nghĩa được tạo thành do sự

mô phỏng của âm thanh

- Đều chỉ tính chất nhỏ bé,nhỏ nhẹ của âm thanh vàhình dáng

- Những từ láy này đều cókhuôn vần là nguyên âm i,nguyên âm này có độ mởnhỏ nhất, âm lượng nhỏnhất

- Xuất phát từ đặc điểm vềmặt âm thanh như thế nênnhững từ láy có khuôn vần iđều có nghĩa chung là biểuthị tính chất nhỏ bé của âmthanh và lời nói

II Nghĩa của từ láy

Tiêu đề	Văn bản cổng trường mở ra
Tác giả	Lý Lan
Trường học	Trường Đại Học
Chuyên ngành	Văn học
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2011
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	207
Dung lượng	1,55 MB