Hôm nay, cô trò chúng ta cùng hệ thống lại các dấu câu đã học trong chương trình từ đầu năm lớp 6 đến giờ để các em hệ thống lại được kiến thức, góp phần tăng khả năng sử dụng các loại d[r]
Trang 1Ngày soạn: 30/11/2018 Tiết 57
Đọc thêm:
Văn bản: VÀO NHÀ NGỤC QUẢNG ĐÔNG CẢM TÁC
Phan Bội Châu
-I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức
- Cảm nhận được vẻ đẹp của người chí sĩ yêu nước đầu thế kỉ XX Phan Bội Châu, phong thái ung dung, khí phách hiên ngang, bất khuất và niềm tin sắt đá vào sự nghiệp giải phóng dân tộc
- Hiểu được sức truyền cảm nghệ thuật qua giọng thơ khẩu khí hào hùng của tác giả
2 Kĩ năng
- Kĩ năng bài dạy
+ Rèn kĩ năng cảm thụ, phân tích thơ thất ngôn bát cú Đường luật
- Kĩ năng sống:
+ Giao tiếp: trình bày suy nghĩ vẻ đẹp của thơ ca yêu nước những năm đầu thế kỉXX
3 Thái độ
- Giáo dục học sinh lòng yêu nước, niềm tin vào cuộc sống
-Tự hào, cảm phục đối với cha anh Có ý thức vươn lên
* Tích hợp giáo dục đạo đức: giá trị sống: HÒA BÌNH, TÔN TRỌNG, TỰ DO,
ĐOÀN KẾT
*Tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh: liên hệ với bản lĩnh người chiến sĩ cách mạng
Hồ Chí Minh trong thời gian bị tù đày trong nhà ngục của Tưởng Giới Thạch
- Tự nhận thức bài học về tình yêu quê hương đất nước và sự xả thân vì nghĩa lớnqua tác phẩm
*Tích hợp giáo dục đạo đức
- Tôn vinh, biết ơn những người đã xả thân vì nước;
- Lên án kẻ thù cướp nước, đàn áp người yêu nước;
- Có khát vọng độc lập, hòa bình
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, tự quản bản thân
- Năng lực giao tiếp, thưởng thức văn học
- Năng lực giao tiếp tiếng Việt
Trang 2- GV: nghiên cứu soạn giảng, SGK, SGV, TLTK, thiết kế, hình ảnh về nhà thơ, đọc
tư liệu về nhà thơ – nhà yêu nước Phan Bội Châu và những tác phẩm của ông
- HS: chuẩn bị bài ở nhà theo hệ thống câu hỏi trong phiếu học tập
III PHƯƠNG PHÁP – KĨ THUẬT
- Đàm thoại, gọi mở, thuyết trình, bình giảng
2 Kiểm tra bài cũ (3’) (Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS)
3 Bài mới - Giới thiệu bài (1’)
Trong những năm đầu của thế kỉ XX, toàn xã hội Việt Nam bị bao trùm bởikhông khí đau thương Đó là những năm đen tối nhất của lịch sử nước nhà Phongtrào cách mạng Việt Nam bắt đầu chuyển sang khuynh hướng mới – khuynh hướngdân chủ tư sản, do các nhà Nho yêu nước lãnh đạo Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh
là những nhà Nho yêu nước, tiếp thu tư tưởng mới, quan tâm, đem hết tâm sức củamình thực hiện khát vọng xoay trời chuyển đất, đánh đuổi quân thù, chấn hưng đấtnước Hai cụ đã từng bị đọa đày nhiều năm Trong tù, các cụ thường làm thơ để bày
tỏ chí khí của mình Hai bài thơ “Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác” và “Đập đá ởCôn Lôn” được ra đời trong hoàn cảnh ấy
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung
GV: cung cấp hình ảnh Phan Bội Châu – mở rộng:
Năm 1905, cụ rời đất nước ra đi, khi thì ở Nhật,
Trung Quốc, Thái Lan, Năm 1912, ông đã bị thực
dân Pháp kết án tử hình vắng mặt Đến năm 1925,
ông bị TDP bắt cóc tại Thượng Hải và đưa về nước
kết án tử hình Trước phong trào đấu tranh đòi thả
PBC của nhân dân cả nước, TDP phải xóa án tử hình
cho PBC và giam lỏng ông ở Huế Từ đó, ông trở
thành “Ông già Bến Ngự” và mất năm 1940
? Văn bản trên được trích từ tập thơ nào? (Đối
tượng HSTB)
?Em hãy nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ? (Đối
tượng HSTB)
- Khi bị quân phiệt bắt giam ở Quảng Đông (TQ),
ông đã sáng tác bài thơ này, là bài thơ nằm trong tập
I.Tìm hiểu chung
2.Tác phẩm
- Là một bài thơ Nôm
- Rút từ tập “Ngục trungthư” (1914)
- Thể thơ: thất ngôn bát cúĐường luật
Trang 3“Ngục trung thư” Tập thơ có ý nghĩa như một bức
thư tuyệt mệnh, bộc lộ cảm xúc của PBC trong
những ngày bị giam giữ trong nhà tù
? Bài thơ này thuộc thể thơ nào?Hãy nêu hiểu biết
của em về thể thơ này? (Đối tượng HSTB)
-Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật gồm 8 câu, mỗi
câu 7 chữ, vần chân ở các câu 1, 2, 4,6,8 Đối cặp
câu 3 – 4, 5 – 6, Có niêm luật chặt chẽ Nhịp thơ 4/3
hoặc ¾
- Bố cục: đề, thực, luận, kết.
- Một số bài thơ viết theo thể này như: Bạn đến
chơi nhà, Qua Đèo Ngang
Điều chỉnh, bổ sung giáo án
Hoạt động 2: Đọc-hiểu văn bản
Thời gian 20’
Mục tiêu: HDHS tìm hiểu chi tiết văn bản
Phương pháp: vấn đáp, thuyết trình, bình giảng, nêu và giải quyết vấn đề
Kĩ thuật: Động não, đặt câu hỏi và trả lời
GV hướng dẫn cách đọc: giọng đọc hào hùng, to,
vang, chú ý cách ngắt nhịp 4/3, riêng câu 2 ngắt nhịp
¾ Câu cuối đọc với giọng cảm khái, thách thức ung
GV yêu cầu HS theo dõi phần mở bài
? Em hiểu thế nào là “Hào kiệt”, “phong lưu”? (Đối
tượng HSTB)
- Hào kiệt: người có tài, có chí khí hơn hẳn người
bình thường
- Phong lưu: có dáng vẻ lịch sự, trang nhã, phong
thái ung dung, đàng hoàng, sang trọng
? Qua 2 từ ngữ đó, cho ta hình dung về một con
người như thế nào? (Đối tượng HSTB)
-Thể hiện một phong thái đường hoàng, tự tin, ung
dung, thanh thản, vừa ngang tàng bất khuất, lại vừa
hào hoa, tài tử
? Điệp từ “vẫn” đem lại ý nghĩa gì cho câu thơ đầu?
(Đối tượng HSTB)
-Cách sống đường hoàng, ung dung của bậc anh
hùng không bao giờ thay đổi dù trong hoàn cảnh nào
II.Đọc-hiểu văn bản 1.Đọc, tìm hiểu chú thích
2 Bố cục: 4 phần 3.Phân tích
a.Hai câu đề
Trang 4? Em có nhận xét gì về nội dung câu thơ “Chạy mỏi
chân thì hãy ở tù”? (Đối tượng HS khá)
- Thể hiện quan niệm sống của tác giả: con đường
cách mạng nhiều chông gai, nhiều khó khăn thử
thách nên nhà tù chẳng qua chỉ là nơi tạm nghỉ chân
nào đó trên con đường bôn tẩu dài dặc
?Nhận xét về giọng điệu của 2 câu thơ này? (Đối
tượng HSTB)
- Giọng thơ thể hiện sự cười cợt, đùa vui, tếu táo
? Như vậy, hai câu đề thể hiện điều gì? (Đối tượng
HSTB)
- Thể hiện tâm thế bình tĩnh, tự chủ, ngay cả trong
hoàn cảnh nguy nan
GV Hai câu đề cho thấy phong thái đường hoàng, tự
tin, ung dung, vừa ngang tàng, bất khuất, lại vừa hào
hoa, tài tử của PBC Họ rơi vào vòng ngục tù mà cứ
như người chủ động nghỉ chân ở một nơi nào đó trên
con đường bôn tẩu dài dặc Ông không bao giờ chịu
cúi đầu khuất phục trước hoàn cảnh,chịu cho hoàn
cảnh đè bẹp bản thân, ông đứng cao hơn mọi sự cùm
kẹp, đày đọa của kẻ thù, cảm thấy mình hoàn toàn tự
do, thanh thản về mặt tinh thần Dù nói về một biến
cố hiểm nghèo có quan hệ đến sự sống chết của mình
mà PBC vẫn có giọng đùa vui như vậy Đây là một
cách nói chí của người xưa.
GV yêu cầu HS đọc diễn cảm 2 câu thực
?Em hãy nhận xét về âm hưởng, giọng điệu của 2
câu thơ này so với 2 câu đề? (Đối tượng HSTB)
- Giọng điệu, âm hưởng trầm thống, diễn tả một nỗi
đau cố nén, khác giọng cười cợt, vui đùa ở 2 câu trên
? Qua việc tìm hiểu ý nghĩa 2 cụm từ “khách không
nhà” và “người có tội” em thấy hoàn cảnh của tác
giả như thế nào? (Đối tượng HS khá,giỏi)
- Ông có cuộc đời hoạt động cách mạng nên phải bôn
ba nơi đất khách quê người, rời xa quê hương, không
một mái ấm Hơn nữa, lại bị thực dân Pháp săn đuổi,
lại đội trên đầu một cái án tử hình
? Em hiểu lời tâm sự ấy có ý nghĩa như thế nào?
(Đối tượng HSTB)
- Không phải ông đang than thân trách phận, mà
chính là đang đau đớn với hoàn cảnh của nước nhà,
của nhân dân Gắn sóng gió cuộc đời mình với tình
cảm chung của đất nước
? Nghệ thuật nào được sử dụng trong 2 câu thực?
Tác dụng? (Đối tượng HSTB)
Giọng thơ đùa vui, tếutáo thể hiện phong thái ungdung, bản lĩnh của tác giả
trước hoàn cảnh nguy nan.
b.Hai câu thực
Bằng phép đối rất chỉnh
và giọng điệu thống thiết,
đã thể hiện nỗi đau củaPhan Bội Châu cho hoàn
Trang 5- Nghệ thuật đối: cả ý và thanh.
- Làm nổi bật khí phách hiên ngang của người cách
mạng trong cảnh ngục tù, tạo nhạc điệu cho bài thơ
Gọi HS đọc 2 câu luận
? Em hiểu ý nghĩa của 2 câu thơ này thế nào? (Đối
tượng HSTB)
- Khẩu khí của bậc anh hùng hào kiệt:
+ Dù ở trong tình trạng bi kịch như thế nào thì chí
khí vẫn không dời đổi, vẫn một lòng theo đuổi sự
nghiệp cứu nước, cứu đời
+ Ngạo nghễ cười trước mọi thủ đoạn khủng bố của
? Ở hai câu thơ này sử dụng biện pháp nghệ thuật
nào? Tác dụng của chúng? (Đối tượng HSTB)
- Đối câu 5 – 6: về ý và thanh
- Lối nói khoa trương (nói quá)
- Sử dụng động từ mạnh: bủa, mở, ôm, cười tan
=> tạo giọng điệu cứng cỏi, hùng hồn cho câu thơ
Gây ấn tượng mạnh, gợi tả khí phách hiên ngang,
không khuất phục của người yêu nước
? Em cảm nhận được điều gì ở hai câu kết bài thơ?
(Đối tượng HS khá)
- Khẳng định tư thế hiên ngang của con người đứng
cao hơn cái chết, khẳng định ý chí thép gang mà kẻ
thù không thể nào bẻ gãy được Con người ấy còn
sống là còn chiến đấu, còn tin tưởng vào sự nghiệp
chính nghĩa của mình, vì thế mà không sợ bất kì một
thử thách gian nan nào
? Việc lặp từ “còn” ở giữa câu có tác dụng gì? (Đối
tượng HSTB)
- Làm cho câu thơ ngắt nhịp một cách mạnh mẽ, làm
cho lời nói trở nên dõng dạc, dứt khoát, tăng ý khẳng
định cho câu thơ
GV: hai câu kết một lần nữa khẳng định ý chí hiên
ngang, coi thường tù ngục, coi thường cả cái chết,
niềm tin vào tương lai, vào sự nghiệp của người anh
hùng Câu 8 là một câu cảm thán vang lên dõng dạc,
dứt khoát, cùng với điệp từ còn kết thúc bài thơ như
một lời tâm niệm mà rất đỗi kiên trung
cảnh đau thương của đấtnước, dân tộc
c Hai câu luận
Lối nói khoa trương vàphép đối tạo đã gợi ra khíphách hiên ngang củangười anh hùng yêu nước
d Hai câu kết
Hai câu cuối với giọngđiệu hào hùng, một lần nữakhẳng định ý chí sắt đá củanhà thơ vào sự nghiệpchính nghĩa của mình
Điều chỉnh, bổ sung giáo án
Trang 6
Hoạt động 3 Thời gian 8’
Mục tiêu: HDHS Tổng kết
Phương pháp: vấn đáp , thuyết trình
Kĩ thuật: động não, trình bày
? Hãy nêu nội dung chính của văn bản?(HS TB)
GV yêu cầu HS đọc ghi nhớ/ SGK
* Tích hợp giáo dục quốc phòng an ninh: Ví
dụ minh họa về hình ảnh của các nhà yêu nước,
chiến sỹ cộng sản trong các nhà lao Đế quốc
? Qua văn bản, em hiểu về chân dung tinh thần
của những người yêu nước Việt Nam trong
những năm đầu thế kỷ XX như thế nào? (Đối
tượng HSTB)
- Phản ánh phong thái ung dung, lạc quan, khí
phách kiên cường và lòng tin mãnh liệt vào sự
nghiệp cứu nước của người yêu nước chốn lao tù
của thực dân đế quốc
- Vượt lên thử thách, hiểm nguy, giữ vững khí
phách kiên cường, niềm lạc quan và lòng tin
không lay chuyển vào sự nghệp cứu nước
- " Tâm tư trong tù "
- " Mới ra tù tập leo núi " (Hồ Chí Minh)
4.Tổng kết a.Nội dung
Bức chân dung tự họa về nhàthơ – người lãnh tụ yêu nước:kiên cường, hiên ngang, bấtkhuất, tràn đầy tinh thần lạcquan chiến đấu, tin tưởng vàotương lai, vào bản thân, vào sựnghiệp tranh đấu cứu nước, cứudân
b.Nghệ thuật
- Vận dụng nhuần nhuyễn thểthơ thất ngôn bát cú Đường luật
4 Củng cố (2’)
? Qua bài thơ này, em thấy Phan Bội Châu là người như thế nào?
5 Hướng dẫn HS học bài và chuẩn bị bài (3’)
Trang 7- Học bài, nắm kiến thức bài học.
- Phẩm chất tốt đẹp của người tù yêu nước còn được thể hiện qua những bài thơ nào khác mà em biết?
- Chuẩn bị bài: “Đập đá ở Côn Lôn” theo hệ thống câu hỏi sau:
PHIẾU HỌC TẬP
?Em hãy nêu những nét chính về tác giả?
?Em hãy nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ?
? Bài thơ này thuộc thể thơ nào?Hãy nêu hiểu biết của em về thể thơ này?
GV hướng dẫn cách đọc: 4 câu đầu, giọng hào hùng, tự tin, nhịp thơ 2/2/3 thể hiệnkhẩu khí ngang tàng của tác giả, trầm ở 4 câu sau Lưu ý chú thích 4, 5, 6
?Em chia bố cục văn bản này như thế nào?2 phần
GV yêu cầu HS theo dõi phần mở bài
? Đập đá là một công việc bình thường, nhưng việc đập đá ở Côn Lôn có thể coi là bình thường không? Vì sao?
? Câu thơ đầu miêu tả cảnh gì?
? Em hiểu thế nào về cụm từ “làm trai”, em có nhớ bài thơ, bài ca dao nào bắt đầu với cụm từ này?
? Ba câu thơ sau miêu tả cảnh gì?
?Nhận xét về giọng điệu, cách dùn g từ, phép đối trong bốn câu thơ đầu và tác dụng của chúng?
? Như vậy, bốn câu thơ đầu nêu lên nội dung gì?
GV yêu cầu HS đọc diễn cảm 4 câu thơ cuối
?Phép đối được sử dụng như thế nào trong 2 câu thơ 5 và 6? Tác giả muốn nói gì qua việc đối lập ấy?
? Em hiểu ý 2 câu thơ cuối là gì?
Trang 8Ngày soạn: 30/11/2018 Tiết 58
Văn bản: ĐẬP ĐÁ Ở CÔN LÔN
Phan Châu Trinh
- Kĩ năng bài dạy:
+ Rèn kĩ năng cảm thụ, phân tích thơ thất ngôn bát cú Đường luật
*Tích hợp kĩ năng sống
- Tư duy sáng tạo: nêu vấn đề, phân tích, bình luận về vẻ đẹp anh hùng, tư thế hiênngang bất khất kiên cường của người chí sĩ yêu nước, về quan niệm sống của trangnam nhi vượt qua mọi khó khăn để trị nước cứu đời;
- Giao tiếp, trình bày, trao đổi về tiếng lòng yêu nước của Phan Châu Trinh khi bịbắt, từ đầy ở Côn Đảo;
- Tự nhận thức bài học về tình yêu quê hương đất nước và sự xả thân vì nghĩa lớnqua tác phẩm
-Có ý thức tự hào về truyền thống kiên trung, bất khuất của các anh hùng dân tộc
* Tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh: liên hệ với bản lĩnh người chiến sĩ cách mạng
Hồ Chí Minh trong thời gian bị tù đày trong nhà ngục của Tưởng Giới Thạch
*Tích hợp kĩ năng sống
- Tư duy sáng tạo: nêu vấn đề, phân tích, bình luận về vẻ đẹp anh hùng, tư thế hiênngang bất khất kiên cường của người chí sĩ yêu nước, về quan niệm sống của trangnam nhi vượt qua mọi khó khăn để trị nước cứu đời;
- Giao tiếp, trình bày, trao đổi về tiếng lòng yêu nước của Phan Châu Trinh khi bịbắt, từ đầy ở Côn Đảo;
- Tự nhận thức bài học về tình yêu quê hương đất nước và sự xả thân vì nghĩa lớnqua tác phẩm
*Tích hợp giáo dục đạo đức: các giá trị HÒA BÌNH, TÔN TRỌNG, TỰ DO,
ĐOÀN KẾT
- Tôn vinh, biết ơn những người đã xả thân vì nước;
- Lên án kẻ thù cướp nước, đàn áp người yêu nước; có khát vọng độc lập, hòa bình
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, tự quản bản thân
- Năng lực sử dụng CNTT và truyền thông
- Năng lực thưởng thức văn học/cảm thụ thẩm mĩ
Trang 9- Hs: chuẩn bị bài ở nhà theo hệ thống câu hỏi trong phiếu học tập.
III PHƯƠNG PHÁP – KĨ THUẬT
- Đàm thoại, gợi mở, thuyết trình, bình giảng
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
? Đọc thuộc bài thơ “Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác” Nêu những đặc sắc về nghệ thuật và tư tưởng của bài thơ?
Đáp án – biểu điểm:
- Học sinh đọc đúng, truyền cảm bài thơ (4 điểm)
- Nêu đầy đủ nghệ thuật bài thơ (4 điểm)
- Thể hiện sâu sắc nội dung (2 điểm)
3 Bài mới - Giới thiệu bài (1’)
Trong những năm đầu của thế kỉ XX, toàn xã hội Việt Nam bị bao trùm bởikhông khí đau thương Đó là những năm đen tối nhất của lịch sử nước nhà Phongtrào cách mạng Việt Nam bắt đầu chuyển sang khuynh hướng mới – khuynh hướngdân chủ tư sản, do các nhà Nho yêu nước lãnh đạo Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh
là những nhà Nho yêu nước, tiếp thu tư tưởng mới, quan tâm, đem hết tâm sức củamình thực hiện khát vọng xoay trời chuyển đất, đánh đuổi quân thù, chấn hưng đấtnước Hai cụ đã từng bị đọa đày nhiều năm Trong tù, các cụ thường làm thơ để bày
tỏ chí khí của mình Hai bài thơ “Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác” và “Đập đá ởCôn Lôn” được ra đời trong hoàn cảnh ấy
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung
GV: cung cấp hình ảnh Phan Châu Trinh – mở rộng:
Những năm đầu TK XX, ông là người đầu tiên đề
xướng dân chủ, đòi bãi bỏ chế độ quân chủ ở Việt
Nam Hoạt động cách mạng của ông rất sôi nổi, ngay
cả trong và ngoài nước (Pháp, Nhật) Năm 1908, PCT
bị khép tội xúi giục nhân dân nổi loạn trong phong
I.Tìm hiểu chung
1 Tác giả
- Phan Châu Trinh (1872 –1926)
- Quê: Quảng Nam
- Là nhà thơ, nhà yêu nước
có tư tưởng dân chủ sớmnhất Việt Nam Có tầmnhìn xa trông rộng, dũng
Trang 10trào chống thuế ở Trung Kì, nên ông đã bị TDP bắt và
đày ra Côn Đảo
?Em hãy nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ? (Đối tượng
HSTB)
-Khi bị quân phiệt bắt giam ở Quảng Đông (TQ), ông
đã sáng tác bài thơ này, là bài thơ nằm trong tập
“Ngục trung thư” Tập thơ có ý nghĩa như một bức
thư tuyệt mệnh, bộc lộ cảm xúc của PBC trong những
ngày bị giam giữ trong nhà tù
? Bài thơ này thuộc thể thơ nào?Hãy nêu hiểu biết
của em về thể thơ này? (Đối tượng HSTB)
-Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật gồm 8 câu, mỗi
câu 7 chữ, vần chân ở các câu 1, 2, 4,6,8 Đối cặp câu
3 – 4, 5 – 6, Có niêm luật chặt chẽ Nhịp thơ 4/3 hoặc
¾
-Bố cục: đề, thực, luận, kết
-Một số bài thơ viết theo thể này như: “Bạn đến chơi
nhà”, “Qua Đèo Ngang”
*Tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh: liên hệ với bản
lĩnh người chiến sĩ cách mạng Hồ Chí Minh trong
thời gian bị tù đày trong nhà ngục của Tưởng Giới
Thạch
? Bác Hồ- người chiến sĩ cách mạng Hồ Chí Minh
trong thời gian bị tù đày trong nhà ngục của Tưởng
Giới Thạch đã mang đến cho chúng ta bài học gì?
GD tư tưởng Hồ Chí Minh: Lối sống giản dị phong
thái ung dung tự tại, tinh thần lạc quan và bản lĩnh
người chiến sĩ cách mạng Hồ Chí Minh trong thời
gian bị giam trong nhà tù Tưởng Giới Thạch
Năm 1942 Bác đổi tên là Hồ Chí Minh sang
Trung Quốc tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế cho cách
mạng Việt Nam thì bị Tưởng Giới Thạch bắt giam,
giải tới giải lui gần 30 nhà giam thuộc 13 huyện thuộc
tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc trong thời gian từ
29/8/1942 – 10/9/1943 Mỗi lần bị giải đi là một lần
rất gian khổ, dầm mưa dãi nắng, trèo núi qua truông
Nhưng không vì thế mà tinh thần cách mạng của Bác
bị nao núng Cô trò chúng ta sẽ cùng tìm hiểu trong
chương trình học kỳ 2, bài thơ “Đi đường” để thấy rõ
được tinh thần của Bác trong những ngày tháng bị
giam cầm ấy
cảm, bất khuất, có óc tổchức đầy sáng kiến
2.Tác phẩm
- Hoàn cảnh sáng tác:khoảng năm 1908, khiPCT bị bắt lao động khổsai ở Côn Lôn (Côn Đảo)
- Thể thơ: thất ngôn bát cúĐường luật
Điều chỉnh, bổ sung giáo án
Hoạt động 2: Đọc-hiểu văn bản
Trang 11Thời gian 17’
Mục tiêu: HDHS tìm hiểu chi tiết văn bản
Hình thức tổ chức : cá nhân, theo lớp
Phương pháp: vấn đáp, thuyết trình, bình giảng, nêu và giải quyết vấn đề
Kĩ thuật: Động não, đặt câu hỏi và trả lời
GV hướng dẫn cách đọc: 4 câu đầu, giọng hào
hùng, tự tin, nhịp thơ 2/2/3 thể hiện khẩu khí ngang
tàng của tác giả, trầm ở 4 câu sau
GV đọc mẫu, gọi HS đọc, nhận xét
Lưu ý chú thích 4, 5, 6
?Em chia bố cục văn bản này như thế nào? (Đối
tượng HSTB)
2 phần: 4 câu đầu: Hình ảnh người anh hùng
với công việc đập đá
4 câu cuối: cảm xúc và suy nghĩ của tác giả.
GV yêu cầu HS theo dõi phần mở bài
? Đập đá là một công việc bình thường, nhưng việc
đập đá ở Côn Lôn có thể coi là bình thường
không? Vì sao? (Đối tượng HS khá, giỏi)
- Không thể coi là bình thường, vì đây là công việc
khổ sai, buộc tù nhân phải làm, rất nặng nhọc
? Câu thơ đầu miêu tả cảnh gì? (Đối tượng HS
trung bình))
-Câu thơ đầu tiên miêu tả bối cảnh không gian,
đồng thời tạo dựng tư thế của con người giữa đất
trời Côn Đảo
? Em hiểu thế nào về cụm từ “làm trai”, em có nhớ
bài thơ, bài ca dao nào bắt đầu với cụm từ này?
(Đối tượng HSTB)
-“Làm trai” là một cụm từ thể hiện quan niệm nhân
sinh truyền thống của các trí sĩ thời trung đại Đó là
lòng kiêu hãnh, ý chí tự khẳng định mình, là khát
vọng hành động mãnh liệt
Người tù đứng giữa đất Côn Lôn, giữa hòn
đảo xa lạ, giữa biển trời núi non bát ngát,
hùng vĩ, mênh mông, không cảm thấy mình
nhỏ bé mà tự hào về vị thế của mình, ý chí
cương dũng của mình
? Ba câu thơ sau miêu tả cảnh gì? (Đối tượng
HSTB)
- Miêu tả chân thực công việc lao động nặng nhọc,
khổ sai, dùng búa để khai thác đá ở những hòn núi
ngoài Côn Đảo: “xách búa”, “ra tay”,
II.Đọc-hiểu văn bản 1.Đọc, tìm hiểu chú thích: SGK
2 Bố cục: 2 phần
3.Phân tích a.Bốn câu thơ đầu
“mấy trăm hòn”, “năm bảy đống”
Trang 12- Khắc họa nổi bật tầm vóc khổng lồ của người anh
hùng với những hành động phi thường: dám đương
đầu, vượt lên, chiến thắng thử thách, gian khổ
?Nhận xét về giọng điệu, cách dùng từ, phép đối
trong bốn câu thơ đầu và tác dụng của chúng?
- Tác dụng: Gợi tả công việc đập đá
+ Diễn tả khí phách hiên ngang của con người
? Như vậy, bốn câu thơ đầu nêu lên nội dung gì?
(Đối tượng HSTB)
- Khắc họa hình ảnh người tù thật ấn tượng trong tư
thế ngạo nghễ, vươn cao tầm vũ trụ, biến một công
việc lao động cưỡng bức thành một cuộc chinh
phục thiên nhiên dũng mãnh của một con người có
sức mạnh thần kì như một dũng sĩ thần thoại Và
như vậy, 4 câu thơ này đã dựng lên được một
tượng đài uy nghi về con người anh hùng với khí
phách hiên ngang, lẫm liệt, sừng sững giữa đất trời
Giọng thơ thể hiện sự ngang tàng, ngạo nghễ của
con người dám coi thường mọi thử thách gian nan
*Tích hợp kĩ năng sống - Tư duy sáng tạo: nêu
vấn đề, phân tích, bình luận về vẻ đẹp anh hùng, tư
thế hiên ngang bất khất kiên cường của người chí sĩ
yêu nước, về quan niệm sống của trang nam nhi
vượt qua mọi khó khăn để trị nước cứu đời;
GV Bốn câu thơ đầu, tả là chính Hình ảnh hiện lên
trong cảm xúc tự hào, tự do, dù là ngắn ngủi có lời
bình rằng, trong bốn câu thơ đầu đã dựng được bức
tượng đài uy nghi về những tù nhân Côn Đảo,
những anh hùng cứu nước giữa chốn địa ngục trần
gian, với khí phách hiên ngang, lẫm liệt giữa đất
trời
GV yêu cầu HS đọc diễn cảm 4 câu thơ cuối
?Phép đối được sử dụng như thế nào trong 2 câu
thơ 5 và 6? Tác giả muốn nói gì qua việc đối lập
ấy? (Đối tượng HS khá)
- Phép đối trong 2 câu luận được sử dụng:
Tháng ngày – mưa nắng, thân sành sỏi – dạ sắt son;
bao quản – càng bền
Đối lập giữa thời gian và công việc khó
khăn, thời tiết; giữa vật chất và tinh thần,
Bằng việc sử dụng yếu tốdân gian, đối và bút phápkhoa trương, bốn câu thơ này
đã dựng lên được một tượngđài uy nghi về người anhhùng với khí phách hiênngang, lẫm liệt, sừng sữnggiữa đất trời Giọng thơ thểhiện sự ngang tàng, ngạonghễ của con người dám coithường mọi thử thách giannan
b.Bốn câu thơ cuối