Phát triển năng lực: rèn HS năng lực tự học ( Lựa chọn các nguồn tài liệu có liên quan ở sách tham khảo, internet, thực hiện soạn bài ở nhà có chất lượng ,hình thành cách ghi nhớ kiến th[r]
Trang 1Ngày soạn: 28/02/2019 Tiết 101
KIỂM TRA VĂN
I Mục tiêu cần đạt- giúp HS hiểu được
1 Kiến thức
- Kiểm tra được những kiến thức về truyện và thơ hiện đại đã học ở kì II
- Khái quát được giá trị nội dung , nghệ thuật của các văn bản, tác phẩm thơ vàtruyện hiện đại đã học
2 Kỹ năng
- Có kĩ năng nhận biết về tên văn bản, tác giả, thể loại, nhân vật, sự việc, ngôi kể
- Rèn kĩ năng vận dụng kiến thức đã học viết đoạn văn tóm tắt đoạn truyện, cảmnhận được giá trị tác phẩm, cảm nhận về nhân vật văn học
- Kĩ năng suy nghĩ sáng tạo
3 Thái độ
- Nghiêm túc khi làm bài
- Bày tỏ được tình cảm với các nhân vật trong các phẩm đã học
4 Phát triển năng lực: rèn HS năng lực tự học (từ các kiến thức đã học biết cách
làm một văn bản thuyết minh), năng lực giải quyết vấn đề (phân tích tình huống ở đề bài,đề xuất được các giải pháp để giải quyết tình huống), năng lực sáng tạo( áp dụng kiến thức đã học để giải quyết đề bài ), năng lực sử dụng ngôn ngữ khi tạo lập văn
bản, năng lực tự quản lí được thời gian khi làm bài và trình bày bài
II.Chuẩn bị
- GV: Hướng dẫn HS ôn tập ; ra đề bài, đáp án, biểu điểm
- HS: + Những kiến thức về truyện và thơ hiện đại đã học ở kì II
+ Khái quát được giá trị nội dung , nghệ thuật của các văn bản, tác phẩm thơ vàtruyện hiện đại đã học
III Phương pháp/ KT: tạo lập văn bản
1 Thời gian : 45’làm tại lớp
2 Hình thức: trắc nghiệm khách quan kết hợp với tự luận
IV Tiến trình giờ dạy và giáo dục
Trang 2kể, phươngthức biểu đạt,nghệ thuậtđặc sắc.
- Thuộc thơ
-Tóm tắt nội dung một đoạn truyện
-Cảm nhậnđược vẻ đẹpcủa Bác Hồtrong mộtđoạn thơ
-Bài họccuộc sốngrút ta từ cácvăn bản
V Biên soạn câu hỏi theo ma trận
I Trắc nghiệm khách quan: (3,0 điểm)
Câu 1: Nhận định nào sau đúng nhất để đánh giá những nghệ thuật đặc sắc của
bài thơ Lượm của Tố Hữu?
A Thể thơ 4 chữ, nhiều từ láy có giá trị gợi hình và giàu âm điệu, kết hợp nhiềuphương thức biểu đạt đã góp phần tạo nên thành công trong nghệ thuật xâydựng hình tượng nhân vật
B Thể thơ 4 chữ, nhiều từ láy có giá trị gợi hình và giàu âm điệu, kết hợp nhiềuphương thức biểu đạt cùng kết cấu đầu cuối tương ứng đã góp phần tạo nênthành công trong nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật
C Với nhiều từ láy có giá trị gợi hình và giàu âm điệu, kết hợp nhiều phươngthức biểu đạt đã góp phần tạo nên thành công trong nghệ thuật xây dựng hìnhtượng nhân vật
D Với sự kết hợp nhiều phương thức biểu đạt cùng kết cấu đầu cuối tương ứng vàthể thơ 4 chữ đã góp phần tạo nên thành công trong nghệ thuật xây dựng hìnhtượng nhân vật
Câu 2: Điền từ ngữ vào chỗ trống để hoàn chỉnh chính xác khổ thơ sau:
Bỗng lòe chớp đỏ , Lượm ơi!
Chú đồng chí
Một dòng máu tươi.
Câu 3: Nối nội dung của cột A cho phù hợp nội dung với cột B (1 - ; 2 - )
Trang 31 Bài học đường đời đầu tiên a Minh Huệ
2 Đêm nay Bác không ngủ b Đoàn Giỏi
Câu 4: Lựa chọn câu trả lời: Đúng – Sai trong những ý sau:
A Câu thơ “ Người Cha mái tóc bạc” sử dụng phép so sánh Đúng hay sai?
B Bài thơ Lượm của Tố Hữu sử dụng kết cấu đầu cuối tương ứng Đúng hay sai?
C Bài học về vấn đề giáo dục nhân cách của truyện Bức tranh của em gái tôi tự nhiên, sâu sắc qua sự tự nhận thức của nhân vật chính Đúng hay sai?
D Truyện ngắn Buổi học cuối cùng của An – phông- xơ Đô-đê được kể chuyện bằng ngôi thứ nhất Đúng hay sai?
Phần 2: Tự luận (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm): Nêu 4 bài học cuộc sống mà em thu nhận được sau khi học các
văn bản: Bức tranh của em gái tôi của Tạ Duy Anh, Buổi học cuối cùng của
An- Phông-xơ Đô- Đê
Câu 2 (2,0 điểm ): Viết đoạn văn khoảng 7 câu tóm tắt bài học đường đời đầu tiên
của Dế Mèn trong văn bản “ Bài học đường đời đầu tiên” của nhà văn Tô Hoài.
Câu 2 (3,0 điểm ): Trình bày cảm nhận của em về hình ảnh Bác Hồ trong đoạn thơ :
Rồi Bác đi dém chăn
A – sai A- đúng B- Đúng C- Sai
* Mức tối đa: Trả lời đầy đủ chính xác nội dung 4 câu
hỏi nhỏ Mỗi câu trả lời đúng được 0,25 điểm đến 0,5
điểm Tổng điểm (3,0 điểm)
* Mức chưa tối đa: Nêu được câu trả lời chính xác nào
tính điểm câu đó
* Mức không đạt: Trả lời không chính xác tất cả các câu
hỏi
Phần tự luận (7,0 điểm )
0,5 0,5 1,0 1,0
Trang 4
Bốn bài học cuộc sống mà em thu nhận được sau khi
học các văn bản:, Bức tranh của em gái tôi của Tạ Duy Anh, Buổi học cuối cùng của An- Phông- xơ Đô- Đê:
- Trong cuộc sống không được mặc cảm,tự
ti, ghen ghét đố kị người khác.
- Phải có lòng nhân hậu, yêu thương những người xung quanh mình đặc biệt là người thân trong gia đình mình.
- Phải biết yêu kính, biết ơn thầy cô giáo.
- Trân trọng, yêu mến, giữ gìn vẻ đẹp tiếng nói dân tộc.
* Mức tối đa: Trả lời đầy đủ chính xác nội dung 4ý nhỏ.
Mỗi câu trả lời đúng được 0,5 điểm Tổng điểm (2,0
- đúng hình thức một đoạn văn - đủ số câu
*Mức đạt : HS viết đúng hình thức đoạn văn được 0,25điểm.viết đủ số câu 0,25 điểm
* Mức không đạt: Viết không đúng hình thức đoạn văn hay số câu không đúng theo yêu cầu hoặc không làm.
-Tóm tắt được các ý sau :
Một buổi chiều Dế Mèn ra đứng cửa hang xem hoàng hôn xuống thì gặp chị Cốc từ mặt nước bay lên Vốn tính nghịch ranh nên Dế Mèn rủ Dế Choắt tìm cách trêu chọc chị Cốc nhưng Choắt đã từ chối Dế Mèn một mình cất tiếng hát trêu rồi sau đó chui tọt vào hang chốn.
Không thấy Mèn đâu mà chị Cốc chỉ thấy Choắt đang loay hoay ở trong cửa hang nên đã quát rồi mổ hai cú như trời giáng khiến Choắt quẹo xương sống Mèn bò lên thì thấy Choắt sắp tắc thở Trước khi nhắm mắt Dế Choắt đã khuyên nhủ Dế Mèn về thói hung hăng bậy bạ.
Mèn đem xác Dế Choắt đi chôn và lặng nghĩ về bài học đường đời đầu tiên của mình
Trang 5động tấm lòng yêu thương mênh mông của Bác với cácanh đội viên
- Trong không gian lạnh lẽo, giá rét tại một túp lều tranhnhỏ giữa núi rừng Việt Bắc, Bác Hồ hiện lên như mộtngọn lửa sưởi ấm các chiến sĩ trước hết bằng hành độngđốt lửa
- Sau hành động ấy Bác tiếp tục đi dém chăn cho cácanh Cử chỉ của Bác không khác gì cử chỉ của người chađang chăm sóc những đứa con ruột thịt của mình vậy
Tình cảm của Bác dành cho tất cả không sót một ai từng người ,từng người một
- Song cảm động hơn là Người còn trân trọng ,nâng niu
cả đến giấc ngủ của các chiến sĩ như người mẹ đang
nâng niu, ủ ấp giấc ngủ con thơ qua cử chỉ nhón chân nhẹ nhàng
-Trước mắt chúng ta như thấy hình ảnh một vị Chủ tịchnước- một người cha đang nhón nhẹ , nhón nhẹ từngbước chân trong ánh lửa hồng ấm áp đi đến từng chiến sĩ
ân cần, dịu dàng giắt chăn, lắng nghe từng tiếng thở củacác con rồi mới yên tâm
- Bác là thế đó vừa lớn lao cao cả, vừa bình dị thânthương
* Mức tối đa: Mỗi ý trả lời đúng được 0,5 điểm Học
sinh trả lời đầy đủ 6 ý được 3,0 điểm
* Mức chưa tối đa: Trả lời không đầy đủ Học sinh trả
lời được ý nào thì tính điểm ý đó
* Mức không đạt: Trả lời không chính xác cả 6 ý trên.
GV căn cứ bài viết HS chấm cho phù hợp
* Điều chỉnh, bổ sung giáo án
+ Soạn bài theo các câu hỏi trong SGK theo nội dung phiếu học tập
GV phát phiếu học tập cho HS
Trang 6?) Chỉ ra chữ sai và thay bằng chữ “sông”, “cạnh” trong BT 4?
+ ngồi sưởi -> ngồi cạnh
+ con đò -> con sông
?) Thơ 4 chữ thường ngắt nhịp như thế nào?
? Xác định vần, nhịp?
TẬP LÀM THƠ 4 CHỮ
I Mục tiêu cần đạt-giúp HS hiểu được
1 Kiến thức: HS hiểu được đặc điểm của thơ 4 chữ Các kiểu vần được sử dụng
trong thơ nói chung và thơ bốn chữ nói riêng
2 Kĩ năng
- Kĩ năng bài học: Nhận diện được thể thơ 4 chữ Xác định được cách gieo vần trongbài thơ 4 chữ.Vận dụng được những kiến thức đã học vào việc tập làm thơ 4 chữ
- Kĩ năng sống: suy nghĩ, sáng tạo, ra quyết định
3 Thái độ: yêu mến, ham thích làm thơ.
- GD bảo vệ MT: Khuyến khích làm thơ về đề tài môi trường.
- GD đạo đức: Giáo dục lòng yêu thiên nhiên, yêu con người, yêu quê hương đất
nước từ việc yêu những thứ gần gũi, thân thiết nhất quanh chúng ta Giáo dục phẩmchất tự lập, tự tin, tự chủ, có tinh thần vượt khó, có trách nhiệm với bản thân => GDgiá trị sống: TRÁCH NHIỆM, TÔN TRỌNG, YÊU THƯƠNG, TRUNG THỰC,KHOAN DUNG, ĐOÀN KẾT, HỢP TÁC, HÒA BÌNH, TỰ DO
4.Phát triển năng lực
- Rèn HS năng lực tự học ( Lựa chọn các nguồn tài liệu có liên quan ở sách tham
khảo, internet, thực hiện soạn bài ở nhà có chất lượng,hình thành cách ghi nhớ kiến
thức, ghi nhớ được bài giảng của GV theo các kiến thức đã học), năng lực giải quyết vấn đề (phát hiện và phân tích được ngữ liệu ), năng lực sáng tạo ( có hứng thú, chủ động nêu ý kiến), năng lực sử dụng ngôn ngữ khi nói, khi tạo lập đoạn văn; năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao trong nhóm; năng lực giao tiếp trong việc
Trang 7lắng nghe tích cực, thể hiện sự tự tin chủ động trong việc chiếm lĩnh kiến thức bàihọc
II Chuẩn bị
- GV: nghiên cứu SGK, SGV, giáo án, tài liệu tham khảo, bảng phụ.
-HS: soạn bài theo hướng dẫn của GV
III Phương pháp/ KT
- Phương pháp phân tích ngữ liệu, vấn đáp, thực hành có hướng dẫn
- KT: đặt câu hỏi, trả lời, động não
IV Tiến trình giờ dạy và giáo dục
Hoạt động của thầy và trò H
oạt đ ộng 2 : 15’
- Mục tiêu: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu đặc điểm
thể thơ 4 chữ
- Phương pháp: vấn đáp, phân tích ngữ liệu
- Kĩ thuật: đặt câu hỏi, trả lời, động não
GV treo bảng phụ đoạn thơ
GV cho HS đọc ví dụ
HS đọc ví dụ trên bảng phụ
?) Đọc và xác định vần chân, vần lưng trong khổ
thơ của Xuân Diệu? (HS TB)
d) Vần cách: thường gieocách 1 dòng thơ
Trang 8+ ngồi sưởi -> ngồi cạnh
+ con đò -> con sông
?) Thơ 4 chữ thường ngắt nhịp như thế nào? (HS
TB)
GV hướng dẫn HS
HS trả lời
HS khác nhận xét, GV nhận xét, đánh giá
Điều chỉnh, bổ sung giáo án
H
oạt động 3 ( 20’ )
- Mục tiêu: hướng dẫn học sinh luyện tập
- Phương pháp: thực hành có hướng dẫn, nêu vấn
đề, phát vấn, khái quát
- Kĩ thuật: đặt câu hỏi, động não
- 4 HS trình bày bài đã chuẩn bị ở nhà bằng bảng
- HS đọc bài thêm
BT3: Mẫu (Tế Hanh)
? Xác định vần, nhịp? (HS TB)
GV hướng dẫn HS
HS lên bảng làm bài tập
HS khác nhận xét, GV nhận xét, đánh giá
Điều chỉnh, bổ sung giáo án
………
………
BT2: Đọc thêm BT3:
- Xác định vần lưng: nhỏ - vỏ
vần chân: xanh - thanh
- Nhịp thơ 2/2
4 Củng cố ( 2’)? Em hãy khái quát đặc điểm thể thơ?
HS xung phong chốt kiến thức đã học – bổ sung- GV khái quát
? Dựa vào chú thích () SGK trang 90 và phần tự tìm hiểu thêm của các con về tác
giả, hãy giới thiệu một vài nét về tác giả Nguyễn Tuân?
*GV: Giới thiệu thêm:Nguyễn Tuân rất giàu lòng yêu nước và tinh thần dân tộc (yêutiếng mẹ đẻ, yêu những kiệt tác văn chương cổ điển, yêu âm nhạc dân gian, yêu thiênnhiên …).Nguyễn Tuân rất tài hoa, ông am hiểu nhiều ngành nghệ thuật và vận dụng
Trang 9sự am hiểu đó để sáng tác văn chương rất độc đáo.Sự nghiệp văn chương của ông đểlại rất phong phú, độc đáo và tài hoa.
VD: lam biếc, vàng giòn, xanh mượt…, các hình ảnh so sánh đặc sắc, mới lạ, có sự
tìm tòi của tác giả
- GV đọc 1 đoạn sau đó gọi ít nhất 2 HS đọc VB
?Hãy nêu thể loại, vị trí của đoạn trích?Trong bài ký rất nhiều lần tác giả kể, tả ngôi thứ nhất, chứng tỏ điều gì?
Vị trí ấy chứng tỏ:
? Theo emcó thể chia văn bản Cô Tô làm mấy phần? Nêu nội dung chính từng phần?
- GV có thể khái quát hóa bằng sơ đồ tư duy
? Vẻ đẹp trong sáng của đảo Cô Tô sau khi trận bão đi qua đã được miêu tả như thế
nào? Con hãy tìm các từ ngữ, hình ảnh diễn tả vẻ đẹp ấy trong đoạn đầu của bài?
- Vẻ đẹp của đảo Cô Tô:
? Nhận xét gì về việc sử dụng từ ngữ (đặc biệt là các tính từ), hình ảnh diễn tả vẻ đẹp của đảo Cô Tô?
? Tác giả còn sử dụng biện pháp tu từ nào nữa? Có gì độc đáo trong cách sử dụng ấy?
? Thông thường khi cơn bão đi qua, người ta thường nhận thấy sự đổ nát, tàn phá của
nó Ở bài ký này, qua các cảm nhận của nhà văn con có nhận thấy điều đó không?
VĂN BẢN: CÔ TÔ (TIẾT 1)
Trang 10- Thấy được nghệ thuật miêu tả cảnh sinh động, độc đáo và tài năng sử dụngngôn ngữ miêu tả hết sức điêu luyện của tác giả.
2 Kỹ năng
- Kĩ năng bài học: Rèn luyện kỹ năng đọc diễn cảm văn bản, đọc –hiểu văn bản
kí có yếu tố miêu tả, trình bày suy nghĩ, cảm nhận về vùng đảo Cô Tô sau khi họcxong văn bản
- Kĩ năng sống: nhận thức được vẻ đẹp của một vùng biển Tổ Quốc, giao tiếp:trình bày suy nghĩ về giá trị nội dung, nghệ thuật văn bản
3 Thái độ
Giáo dục học sinh lòng yêu mến những con người lao động bình thường ở mọi
miền Tổ quốc; tình yêu thiên nhiên, yêu tiếng mẹ đẻ giàu có, trong sáng
GD bảo vệ MT: Liên hệ môi trường biển, đảo đẹp.
- GD đạo đức: Giáo dục phẩm chất yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước, tự
lập, tự tin, tự chủ, có tinh thần vượt khó, có trách nhiệm với bản thân => GD giá trịsống: YÊU THƯƠNG, TÔN TRỌNG, TRÁCH NHIỆM, TRUNG THỰC
4 Phát triển năng lực: rèn HS năng lực tự học ( Lựa chọn các nguồn tài liệu có liên
quan ở sách tham khảo, internet, thực hiện soạn bài ở nhà có chất lượng ,hình thànhcách ghi nhớ kiến thức, ghi nhớ được bài giảng của GV theo các kiến thức đã học),
năng lực giải quyết vấn đề (phát hiên và phân tích được vẻ đẹp của tác phẩm văn chương ), năng lực sáng tạo ( có hứng thú, chủ động nêu ý kiến về giá trị của tác phẩm), năng lực sử dụng ngôn ngữ khi nói, khi tạo lập đoạn văn; năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao trong nhóm; năng lực giao tiếp trong việc lắng
nghe tích cực, thể hiện sự tự tin chủ động trong việc chiếm lĩnh kiến thức bài học
năng lực thẩm mĩ khi khám phá vẻ đẹp của văn bản.
II Chuẩn bị
- Giáo viên: SGK, SGV, giáo án, máy chiếu, tham khảo tài liệu có liên quan đến bài
giảng
- Học sinh: Đọc văn bản, soạn bài theo hướng dẫn của GV.
III Phương pháp/KT: Phương pháp: giảng bình, vấn đáp, nêu vấn đề, hoạt động
nhóm Kỹ thuật: động não, đặt câu hỏi, trả lời, khăn phủ bàn, sơ đồ tư duy
IV Tiến trình giờ dạy và giáo dục
Trang 11Hiếm có một nhà văn nào có bút lực tài hoa như Nguyễn Tuân, tài hoa ở cả cách sử dụng ngôn ngữ cho đến tạo lập hình ảnh Chính vì vậy, trong nền văn học Việt Nam hiện đại, Nguyễn Tuân được coi là cây bút tiêu biểu Ông được coi là một
“định nghĩa” đầy đủ nhất về người nghệ sỹ Là một cây bút tài hoa độc đáo cùng với phong cách tự do, phóng túng, Nguyễn Tuân đã tìm đến thể tùy bút và bút ký để ca ngợi vẻ đẹp của thiên nhiên và con người, với mong muốn được bộc lộ cái tôi chủ quan, cái tôi độc đáo của mình Đọc bài ký “Cô Tô” của Nguyễn Tuân, chúng ta sẽ thấy Cô Tô hiện lên nhiều vẻ đẹp qua bút lực tài hoa của nghệ sỹ ngôn từ Nguyễn Tuân Nhà văn miêu tả vùng biển Cô Tô - đảo phía đông bắc Tổ quốc Việt Nam - vô cùng tươi đẹp, giàu có, hùng vĩ vào một ngày đầu thu sau trận bão lớn.
- Kĩ thuật: động não, “ Khăn phủ bàn”
? Dựa vào chú thích () SGK trang 90 và phần tự tìm hiểu
thêm của các con về tác giả, hãy giới thiệu một vài nét về
tác giả Nguyễn Tuân? (HS TB)
- Chia lớp thành 6 nhóm, mỗi nhóm 4HS;
- phát giấy toki, bút; nêu yêu cầu thực hiện kỹ
thuật “khăn phủ bàn”( phân công nhiệm vụcác thành viên,làm việc cá nhân đồng loạt,tích cực -> thống nhất ý kiến trong nhóm) Dưới đây minh họa 2 sản phẩm mong đợi:
I Giới thiệu chung
1 Tác giả : Nguyễn
Tuân ( 1910-1987)quê Hà Nội; sởtrường là viết thể tuỳbút và kí
Trang 12*GV: Giới thiệu thêm:
Nguyễn Tuân rất giàu lòng yêu nước và tinh thần dân tộc
(yêu tiếng mẹ đẻ, yêu những kiệt tác văn chương cổ điển,
yêu âm nhạc dân gian, yêu thiên nhiên …).Nguyễn Tuân
rất tài hoa, ông am hiểu nhiều ngành nghệ thuật và vận
dụng sự am hiểu đó để sáng tác văn chương rất độc
đáo.Sự nghiệp văn chương của ông để lại rất phong phú,
độc đáo và tài hoa
II, Đọc –hiểu văn bản
1 Đọc- tìm hiểu chú thích/SGK