- Bước đầu hình thành cho HS những kỹ năng quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét - Nhận diện và vận dụng được những thao tác cơ bản trên trong việc đọc và viết bài văn miêu tả. 3.[r]
Trang 1Ngày soaùn: 26 /12/2010 Ngày daùy: 27 /12/2010
Tuần 19
Tiết 73,74:
(Trớch “Dế Mốn phiờu lưu ký – Tụ Hoài) A/ Mục tiờu cần đạt: Học xong bài này HS có được:
1 Kiến thức :
- Nắm được nội dung ý nghĩa của truyện
- Nhân vật, sự việc, cốt truyện trong một văn bản truyện viết cho thiếu nhi
- Dế Mèn: một h/a đẹp của tuổi trẻ sôi nổi nhng tính tình bồng bột và kiêu ngạo
- Một số NT XD NV đặc sắc trong đoạn trích
2 Kỹ năng:
- Rốn luyện kỉ năng đọc-hiểu vb truyện hiện đại có yếu tố TS+MT
- Phân tích các nhân vật trong đoạn
-Vận dụng đợc các bp NT so sánh, nhân hóa khi viết văn MT
3 Thái độ:
- GD tính cách không nên kiêu ngạo, tình thơng đồng loại
B.Chuẩn bị:
- Đọc kỹ điều lưu ý trong sgv
- Soạn bài theo cõu hỏi
C/ Cỏc bước lờn lớp:
1/ ổ n định lớp :
2/ Kiểm tra bài cũ:
Hoạt động 1 3/ Bài mới:
Tu i tr th ng x c n i, b ng b t, t ph Chớnh vỡ v y d d n đ n sai l m, v p ngó trờn đ ng đ i ổ ẻ ườ ố ổ ồ ộ ự ụ ậ ễ ẫ ế ầ ấ ườ ờ
Nh ng n u bi t d ng l i đỳng lỳc thỡ cú th kh c ph c h u qu đó gõy ra Bài h c hụm nay cỏc em tỡm hi u ư ế ế ừ ạ ể ắ ụ ậ ả ọ ể
là m t minh ch ng cho đi u đú ộ ứ ề
Trang 2Hoạt động 2
Trước khi đi vào phõn tớch tỏc
phẩm, em hóy cho biết vài nột về
tỏc giả Tụ Hoài?
GV giới thiệu những tp chính
GV hướng dẫn HS đọc văn bản:
giọng tự nhiờn, thay đổi theo tõm
trạng và hành động của nhõn vật
GV cựng HS tỡm hiểu chỳ thớch
những từ khú trong văn bản
?Em haừy túm tắt tỏc phẩm ?
? cho biết baứi văn ấy được vieỏt
theo phương thức biểu đạt nào? Vỡ
sao?
?Bài văn cú thể được chia thành
mấy đoạn? Nội dung của từng
đoạn?
Hoạt động 3
Bài văn miờu tả và kể chuyện về
nhõn vật chớnh nào?
Tỏc giả đó miờu tả những chi tiết
nào về ngoại hỡnh của DM?
Tỡm những từ theo em là đặc sắc
HS nờu
* Tô Hoài tham gia cách mạng
từ trớc Cách mạng tháng Tám Từ 1945-1958: Làm phóng viên rồi chủ nhiệm báo Cứu quốc Việt Bắc.
Từ 1957-1958: Tổng th ký hội nhà văn Việt Nam Từ 1958-1980: Phó Tổng th ký Hội nhà văn Việt Nam.
Từ 1986-1996: Chủ tịch hội văn nghệ Hà Nội Đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam Hội viên sáng lập Hội nhà văn Việt Nam (1981).
* Tác phẩm chính: 150 tác phẩm,
trong đó nổi bật là Dế mèn phiêu
l-u ký (trl-uyện dài, 1942); Tự trl-uyện (hồi ký, 1965); Quê nhà (tiểu thuyết, 1970); Cát bụi chân ai (hồi
ký, 1991); Tuyển tập truyện viết cho thiếu nhi (2 tập, 1994).
- Nhà văn đã nhận: Giải nhất Tiểu thuyết của Hội văn nghệ Việt Nam
1956, Giải thởng của Hội Nhà văn
á Phi năm 1970 ;Giải thởng Hồ Chí Minh về văn học- Nghệ thuật (đợt1- 1996).
HS đọc Chỳ thớch: 1, 2, 5, 6, 13, 15,
17, 31
Túm tắt tỏc phẩm
- Từ đầu -> “sắp đứng đầu thiờn hạ rồi”: hỡnh dỏng và tớnh cỏch của Dế Mốn
- Tiếp theo -> hết: bài học đường đời đầu tiờn
- Dế Mốn
HS tự tỡm và liệt kờ trong SGK
- Đụi càng mẫm búng -Vuốt cứng nhọn hoắt -Đầu to, nổi từng tảng
- Răng đen nhỏnh
- Rõu dài và cong
- Mẫm búng, nhọn hoắt, đạp (phành phạch), (ngắn) hủn
I/Tỡm hiểu chung:
1/ Tỏc giả: * Tên khai sinh: Nguyễn Sen, sinh ngày 27 tháng 9 năm 1920 tại thị trấn Nghĩa Đô, Từ Liêm,
Hà Nội
2/ Tỏc phẩm:
- Thể loại: Truyện dài
- Phương thức biểu đạt: Tự sự + miờu tả
- Bố cục: 2 ủoaùn
II/
Đọc-hiểu văn bản 1/ Hỡnh dỏng của Dế Mốn:
Trang 3nhất mà tác giả đã dùng để miêu tả
DM?
Hãy thử thay thế một số tứ ấy bằng
những từ ngữ đồng nghĩa hoặc gần
nghĩa và rút ra nhận xét về cách
dùng từ miêu tả của tác giả?
Thông qua lời miêu tả đầy tự tin,
hãnh diện của nhân vật DM về
mình, kết hợp việc dùng những từ
ngữ miêu tả, đặc biệt là những tính
từ rất chính ác và giàu tính gợi
hình, TH đã vẽ nên một bức tranh
rất cụ thể, sống động và hấp dẫn
của một chàng dế thanh niên
cường tráng Tác giả tả ngoại hình
tỉ mỉ từng bộ phận đến hình dáng
chung làm nổi bật lên những nét
đặc sắc đáng chú ý trong mỗi bộ
phận và đều toát lên sự cường
tráng, sung sức Không chỉ ở nhân
vật DM mà còn nhiều nhân vật
khác trong truyện, ngòi bút miêu tả
đặc sắc và điêu luyện của TH đã
khiến người đọc hiểu rất sâu sắc về
thế giới loài vật đồng thời có thể
bày tỏ thái độ yêu, ghét đối với
nhân vật được tả.
Với dáng vẻ bên ngoài oai vệ,
chúng ta cùng tìm hiểu xem là DM
có tính nết ra sao?
Những chi tiết nào miêu tả về thái
độ, tính nết của DM?
Ta kết luận DM là một chú dế như
thế nào?
Em hãy nhận xét về cách xưng hô,
lời lẽ, giọng điệu của DM đối với
DC?
Em hãy nhận xét về thái độ của
DM đối với người bạn hàng xóm?
hoẳn, (nhai) ngoàm ngoạp, rung rinh => Những từ tượng hình, tượng thanh:
(HSTL) Ngắn hủn hoẳn-> ngắn củn Nhai ngoàm ngoạp -> nhai rào rạo
Rung rinh -> lắc lư
Ta sẽ không thấy hết vẻ đẹp cường tráng ưa nhìn và sự phô trương kiêu ngạo của DM
HS đọc đoạn 2
- Đi đứng oai vệ
-Cà khịa với hàng xóm -quát mấy chị Cào Cào, ghẹo anh Gọng Vó
- tưởng mình ghê gớm, sắp đứng đầu thiên hạ
HS tìm và kể ra
- cách đặt tên Dế Choắt
- xưng hô “chú mày”
- lên giọng dạy đời, chê bai
=>Kiêu căng, hống hách, xem thường mọi người
=>Từ láy tượng thanh tượng hình
=>miêu tả sinh động hình ảnh chàng dế thanh niên cường tráng
=>kiêu căng, hống hách, xem thường người khác
2/ Bài học đường đời
Trang 4Tiếp sau DM đó chọc ghẹo ai, kết
quả ra sao?
DM đó chọc ghẹo chi Cốc ra sao?
Em cú nhận xột gỡ về cỏch gọi của
DM đối với chị Cốc ?
Sau khi cất tiếng trờu ghẹo chị Cốc,
chuyện gỡ đó xảy ra? Lỳc ấy thỏi độ
của DM ra sao?
Chuyện gỡ đó xảy ra với DC?
Khi DC bị chị Cốc mổ, DM đang
làm gỡ?
Điều đú thể hiện thỏi độ, bản chất
gỡ ở DM?
Khi lờn khỏi hang DM đó thấy gỡ?
DM cú tõm trạng gỡ khi chứng kiến
cỏi chết thảm thương của DC do
thúi hung hăng, xốc nổi của mỡnh?
Song đó không chỉ là bài học về
thói kiêu căng mà còn là bài học về
lòng nhân ái Chắc hẳn khi đứng
trước nấm mồ của bạn, Mèn đã tự
hứa với mình sẽ bỏ thói ngông
cuồng dại dột, sẽ yêu th ương, quan
tâm đến mọi ngời để không bao giờ
gây ra lỗi lầm nh thế Sự ăn năn hối
lỗi và lòng xót thơng chân thành
của Mèn giúp ta nhận ra Mèn
không phải là một kẻ ác, kẻ xấu Có
lẽ chúng ta đều cảm thông và tha
thứ cho lỗi lầm của Dế Mèn và tin
rằng bài học đầu đời đầy ý nghĩa
này sẽ giúp Mèn sống tốt hơn và
b-ớc đi vững vàng trên con đờng phía
trớc.
Hoạt động 4
Em hóy rỳt ra nội dung, ý nghĩa và
đặc điểm NT nổi bật của bài văn?
GV hướng dẫn HS làm bài tập
Lời lẽ dạy đời dự bằng tuổi, xưng hụ trịch thượng (chỳ mày), giọng điệu giễu cợt, chờ bai
Khi Dế Choắt thỉnh cầu thỡ
“hếch răng lờn xỡ một hơi rừ dài”, điệu bộ khinh khỉnh mắng DC
Chọc ghẹo chị Cốc, kết quả là làm cho DC mất mạng
HS kể lại
Xấc xược, hỗn lỏo
Chị Cốc đi tỡm kẻ trờu mỡnh
DM chui tọt vào hang, nằm bắt chõn chữ ngũ
Bị chị Cốc giỏng cho hai mỏ, nằm thoi thúp rồi tắt thở Nỳp tận đỏy đất, nằm im thin thớt, mon men bũ ra khỏi hang
- Hốn nhỏt, dỏm làm mà khụng dỏm chịu
- DC nằm thoi thúp và tắt thở
Hối hận, ăn năn về tội lỗi của mỡnh
HS tự trỡnh bày đọc ghi nhớ/ 11
đầu tiờn:
=>khinh thường, khụng quan tõm giỳp đỡ
- Trờu ghẹo chị Cốc
- Gõy ra cỏi chết cho
Dế Choắt
- Hối hận ăn năn về tội lỗi của mỡnh
=>Rỳt ra bài học đường đời đầu tiờn cho mỡnh
III/ Tổng kết:
Trang 5* Ghi nhớ: SGK/ 11
Hoạt động 5 4/ Củng cố:
? Truyện được kể theo ngụi thứ mấy? Tỏc dụng?
- Kể theo ngụi thứ nhất, tạo nờn sự gần gũi thõn mật giữa người kể với bạn đọc, dễ biểu hiện tõm trạng, ý nghĩa, thỏi độ của nhõn vật đối với những gỡ xảy ra xung quanh
và đối với chớnh mỡnh
- ? Hình dung tâm trạng DM và viết 1 đoạn văn diễn tả tâm trạng ấy theo lời Dế Mèn khi
đứng trớc mộ DC?
- Làm bài tập theo yêu cầu
5/ Dặn dũ: Học thuộc bài, làm bài tập,
soạn bài mới
******************************************************
Ngày soaùn: Ngày daùy:
Tiết 75:
PHể TỪ
A
/ Mục tiờu cần đạt: HS đạt được:
1. Kiến thức :
-Nắm được khỏi niệm phú từ
-ý nghĩa khái quát của phó từ
- Đặc điểm ngữ pháp của phó từ Các loại phó từ
2 Kỹ năng:
-Nhận biết phó từ trong văn bản
-Phân biệt các loại phó từ
-Sử dụng phó từ để đặt câu
3 Thái độ:
- Có ý thức sử dụng từ tiếng Việt trong tạo lập VB
B/Chuẩn bị:
- Đọc kỹ điều lưu ý trong sgv
- Xem lại bài động từ ,danh từ
C/ Cỏc bước lờn lớp:
1 / Ôn định lớp:
2/ Kiểm tra bài cũ:
Hoạt động 1 3/ Dạy bài mới:
ng t , tớnh t cú th k t h p v i nh ng t nào đ t o thành c m đ ng t , c m tớnh t ? Hụm nay chỳng
ta s tỡm hi u v lo i t đú cú tờn g i là “phú t ” ẽ ể ề ạ ừ ọ ừ
Hoạt động 2
GV gọi HS đọc cõu hỏi 1/I trong
SGK
Xỏc định từ loại cho những từ
vừa tỡm được?
HS trả lời cõu hỏi
- động từ: đi, ra, thấy, soi
- tớnh từ: lỗi lạc, ưa nhỡn, to, bướng
- Đứng trước và đứng sau
I/ Phú từ là gỡ?
a) đó đi cũng ra vẫn chưa thấy soi gương được
Trang 6Cỏc từ in đậm ấy đứng ở vị trớ
nào trong cụm từ?
Nú bổ nghĩa cho động từ, tớnh từ
về ý nghĩa gỡ?
Vậy em hóy cho biết thế nào là
phú từ?
Nhỡn vào bảng phõn loại phú từ,
em hóy phỏt biểu cú mấy loại
phú từ?
Phú từ đứng trước động từ, tớnh
từ bổ sung ý nghĩa gỡ? đứng sau
bổ sung ý nghĩa gỡ?
Cú mấy loại phú từ?phú từ nào
đứng trước, đứng sau động từ,
tớnh từ?
Hoạt động 3
GV hướng dẫn HS làm luyện
tập
Đại diện trình bày
Nhận xét ,bổ xung
động từ, tớnh từ
- quan hệ thời gian: đó, đang, sẽ
- sự tiếp diễn tương tự: vẫn, cũn
- sự phủ định: khụng, chưa
- sự cầu khiến: hóy, đừng, chớ
- chỉ mức độ: rất, quỏ, lắm
- chỉ khả năng: được
- chỉ kết quả và hướng: được
HS đọc ghi nhớ/ 12
HS đọc bài tập 1/ 13, làm bài tập 2, 3/ 13 (HSTL)
HS điền vào bảng trong SGK,
GV sửa chữa
Cú 7 loại phú từ + Đứng trước:
- quan hệ thời gian
- sự tiếp diễn tương tự
- sự phủ định
- sự cầu khiến + Đứng sau:
- chỉ mức độ
- chỉ khả năng
- chỉ kết quả và hướng
HS đọc ghi nhớ/ 14 Làm bài theo nhóm Thuật lại sự việc DM trêu chị cốc Chỉ ra phó từ đợc dùng
b) thật lỗi lạc rất ưa nhỡn
to ra rất bướng
=>Là những từ đi kốm để bổ sung ý nghĩa cho động từ, tớnh từ
* ghi nhớ/ 12
II/ Cỏc loại phú từ:
- Cú 7 loại phú từ: +Chỉ quan hệ thời gian
+Sự tiếp diễn tương
tự, +Mức độ, +Khả năng, +Kết quả và hướng, +Sự phủ định,
+Cầu khiến
* Ghi nhớ/ 14
III/ Luyện tập:
Bài 1
Bài 2
Hoạt động 4 4/ Củng cố:
- Phú từ là gỡ?
- Cú mấy loại phú từ? Cho ví dụ
5/ Dặn dũ:
Học thuộc ghi nhớ, làm bài tập,
Trang 7Soạn bài mới.
***************************************************************
Ngày soaùn: Ngày daùy:
Tiết 76:
TèM HIỂU CHUNG VỀ VĂN MIấU TẢ
I/ Mục tiờu cần đạt: HS đạt đợc:
- Nắm được những hiểu biết chung nhất về văn miờu tả
- Mục đích, cách thức văn MT
2 Kỹ năng:
Nhận diện được bài văn, đoạn văn miờu tả
-Bớc đầu xác định đợc nội dung của một đoạn văn hay bài văn MT, XĐ đặc điểm nổi bật của đối tợng đợc MT trong bài văn
3 Thái độ:
- Hiểu được trong những tỡnh huống nào người ta thường dựng văn miờu tả
B/Chuẩn bị: - Đọc kỹ điều lưu ý trong sgv
- Những đoạn văn mẫu
C/ Cỏc bước lờn lớp:
1/ Ổn định lớp:
2/ Kiểm tra bài cũ:
Hoạt động 1 3/ Dạy bài mới
Nh ng v n b n cỏc em đó h c HKI thu c ki u v n b n gỡ? Hụm nay chỳng ta s đi vào tỡm hi u 1 ki u v n b n khỏc đú là nh ng v n b n ữ ă ả ọ ở ộ ể ă ả ẽ ể ể ă ả ữ ă ả làm theo ph ng th c bi u đ t miờu t ươ ứ ể ạ ả
Hoạt động 2
GV gọi HS đọc tỡnh huống 1, 2,
3 trong SGK/ 15
GV nêu từng tình huống học
sinh trả lời
Trong cuộc sống hàng ngày, ở
những tỡnh huống nào chỳng ta
Đọc 3 tỡnh huống trong SGK/
15
HS thảo luận 3 tỡnh huống -Tỡnh huống 1: bỏc đi thờm một ngó tư nữa và quẹo phải, căn thứ hai nhà chỏu, cú cổng rào sơn màu vàng, trong sõn
cú hai chậu hoa mai -Tỡnh huống 2: chiếc ỏo màu hồng nhạt, ở hàng cuối phía bờn tay trỏi ngoài cựng, cổ trũn, xung quanh cổ cú viền những bụng hoa hồng nhỏ màu trắng, tay ngắn
- Tỡnh huống 3: người bạn em vúc dỏng cao hơi gầy, túc tộm, mặt to
=>Vậy cả 3 tỡnh huống trờn ta
I/Thế nào là văn miờu tả.
Trang 8dựng văn miờu tả?
Em hóy nờu lờn một số tỡnh
huống khỏc tương tự?
GV gọi HS đọc bài tập 2/ 15
Trong văn bản trớch chương I
cuốn “DMPLK” cú hai đoạn
văn miờu tả DM, DC rất sinh
động Em hóy chỉ ra hai đoạn
văn ấy?
Hai đoạn văn trờn cú giỳp em
hỡnh dung được đặc điểm nổi
bật của hai chỳ dế?
Những chi tiết nào và hỡnh ảnh
nào đó giỳp em hỡnh dung được
điều đú?
Vậy qua những tỡnh huống 1, 2,
3 và hỡnh ảnh đặc điểm của DM,
DC em hóy nhận xột thế nào là
văn miờu tả?
Để cú thể miờu tả được chớnh
xỏc như thế, người viết cần phải
làm gỡ?
Hoạt động 3
GV hướng dẫn HS làm bài tập
? 1 em đọc yêu cầu bài tập
Chia lớp làm 2 nhóm mỗi nhóm
1 đoạn
Đại diện nhóm trình bầy ,nhóm
khác nhận xét , bổ xung
đều phải dựng văn miờu tả
HS tự tỡm
1) Bởi tụi ăn uống điều độ…
2) 3) vuốt rõu 4) Cỏi chàng DC, người gầy gũ…như hang tụi
Hai đoạn văn đó giỳp em hỡnh dung được đặc điểm nổi bật của hai chỳ dế hoàn toàn đối lập nhau
- DM: khỏe mạnh, thõn hỡnh cướng trỏng
- DC: sức khẻo ốm yếu, thõn hỡnh xấu xớ
- DM: đụi càng mẫm búng…
những cỏi vuốt ở chõn, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt…sợi rõu dài và uốn cong
- DC: người gầy gũ, dài lờu nghờu, cỏnh chỉ ngắn củn đến giữa lưng … ngẩn ngẩn ngơ ngơ
HS tự phỏt biểu
- Quan sỏt, chọn lọc chi tiết
để miờu tả
HS đọc ghi nhớ/ 16
a) Đoạn 1: Đặc tả chỳ
DM vào độ tuổi “Thanh niờn cường trỏng”
- Những đặc điểm nổi bật: To khỏe và mạnh mẽ
- Chi tiết cụ thể: Đụi càng mẫm búng, cỏi
=> -L m nà ổi bật đặc điểm của đối tượng miờu tả
* Ghi nhớ: SGK/ 16 II/ Luyện tập:
Bài 1:
Trang 9? Nêu yêu cầu bài tập 2.
GV hớng dẫn hs viết
vuốt cứng và nhọn hoắt, co cẳng đạp phanh phỏch
b) Đoạn 2: Tỏi hiện lại hỡnh ảnh chỳ bộ liờn
nhỏ ,tinh nghịch hồn nhiờn…
c/Đ3- Đặc điểm nổi bật:
1 thế giới động vật sinh động, ồn ào, huyờn nỏo…
Đọc kỹ yêu cầu bài tập
- Đặc điểm nổi bật của khuụn mặt mẹ: Sỏng
và đẹp; hiền hậu và nghiờm nghị; vui vẻ
và õu lo
-hs viết đoạn văn miêu tả
cảnh (liên quan môi trờng)
Bài 2
Bài 3
Hãy viết đoạn văn miêu tả về cánh đồng lúa quê em
Hoạt động 4 4 / Củng cố:
Gọi học sinh đọc phần ghi nhớ thế nào là văn miờu tả?
- Nhận diện các đoạn văn miêu tả
5/ Dặn dũ:
- Học kỹ ghi nhớ,
- Hoàn thiện bài tập phần luyện tập,
- Xem trớc bài mới
*****************************************************************************
Ngày soaùn: Ngày daùy:
Tuần 20
Tiết 77:
Trang 10
(Đoàn Giỏi )
A/
Mục tiờu cần đạt: HS đạt đợc:
1 Kiến thức :
- Bổ sung kiến thức về tg, tp văn học hiện đại
-Sơ giản về tg và tp
-Vẻ đẹp của thiên nhiên và cuộc sống con ngời một vùng đất phơng Nam
-Tác dụng của một số NT đợc sử dụng trong đoạn trích
2 Kỹ năng:
-Nắm bắt nội dung văn bản truyện hiện đại có yếu tố MT +TM
-Đọc diễn cảm phù hợp nội dung văn bản
- Nhận biết các bp NT đợc sử dụng trong vb và vận dụng chúng khi làm văn MT thiên nhiên
3 Thái độ:
- Tán thành với vẻ đẹp của vùng sông nớc Cà Mau
- GD tình yêu quê hơng, đất nớc
B/Chuẩn bị: - Đọc kỹ điều lưu ý trong sgv
- Những đoạn văn ca ngợi vẻ đẹp vùng sông nớc Cà Mau
C/ Cỏc bước lờn lớp:
1/ Ổn định lớp
2/ Kiểm tra bài cũ:
? Thế nào là văn miờu tả
? Yờu cầu đúi với người viết văn miờu tả là gỡ?
Hoạt động 1 3/ Dạy bài mới: Giới thiệu bài mới :? Dựa vào những kiến thức về địa lý, hãy nêu hiểu
biết của em về vùng đất Cà Mau? HS trả lời theo sự hiểu biết của mình
GV : Cà Mau là vùng cực nam của Tổ quốc- mang trong mình vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ, hoang dã, là vùng
đất màu mỡ, trù phú chứa đựng nhiều tiềm năng kinh tế của đất nớc ta.
GV đọc đoạn thơ trong bài đọc thêm : Mũi Cà Mau …
Cỏc em đó được xem bộ phim “Đất phương nam” chưa? Bộ phim đó được xõy dựng lại dựa vào cõu chuyện dài “Đất rừng phương Nam” Và hình ảnh về vùng đất này còn đợc nhà văn Đoàn Giỏi miêu tả rất sinh động, cụ thể ,kể lại cõu chuyện lưu lạc của cậu bộ An vào rừng U