[r]
Trang 1Giỏo ỏn HSG Văn7 Tuần
-VĂN NGHỊ LUẬN
1, Thế nào là văn nghị luận.
A, Văn nghị luận: là văn đợc viết ra nhằm xác lập chongời đọc, ngời nghe
một t tởng, quan điểm nào đó Muốn thế, văn nghị luận phải có luận
điểm rõ ràng, có lí lẽ dẫn chứng thuyết phục.
B, Đặc điểm của văn nghị luận
+ Luận điểm: là ý kiến thể hiện t tởng, quan điểm trong bài viết văn nghị
luận Thông thờng một bài văn có thể có từ 3 đến 5 luận điểm
+ Luận cứ: là các tài liệu dùng làm cơ sở thuyết minh cho luận điểm Nó
bao gồm các lí lẽ ( các nguyên lí, chân lí, ý kiến đã đợc công nhận) và dẫn chứng thực tế (của đời sống và văn học)
+ Lập luận: là cách thức lựa chọn, sắp xếp luận điểm, luận cứ sao cho lập
luận đợc thuyết phục Có thể kể ra ba phơng pháp lập luận thờng gặp trong văn bản nghị luận
+ Phép loại suy: Dựa vào sự so sánh hai đối tợng, chúng ta có thể tìm
ra những thuộc tính giống nhau nào đó, từ đó có thể suy ra chúng có cùng một thuộc tính giống nhau khác
VD: + Gà là gia cầm, có lông vũ, đẻ trứng…
+ Ngan là gia cầm, có lông vũ, đẻ trứng, có thể bay ngắn trên mặt đất…
=> Gà cũng có thể bay ngăn trên mặt đất
+ Phép phản đề: Là phơng pháp xuất phát từ một kết luận có sẵn (sai
hoặc đúng) để suy ra một kết luận khác (sai hoặc đúng) Kết luận chung có thể đúng, cũng có thể sai
VD: Tiền đề 1: Cây nào cũng ra hoa để kết trái Kết luận: kể cả hoa đào
trong ngày tết (sai)
+ Nguỵ biện: Là phơng pháp xuất phát từ một thực tế hiển nhiên nào
đó để suy ra những kết luận chủ quan nhằm bác bỏ ý kiến của đối phơng Kết luận chung có thể đúng khi chỉ dừng lại ở bề mặt hiện tợng, sai khi xem xét một cách toàn diện và bản chất
VD 1: Tiền đề: Một hạt cát cha phải là sa mạc, nhiều hạt cát cha phải là sa
mạc, vô cùng nhiều hạt cát cũng cha phải là sa mạc Kết luận: Trên hành tinh này không hề có sa mạc
2, Đề văn nghị luận và việc lập ý cho bài văn nghị luận.
A, Tìm hiểu đề văn nghị luận.
+ Đề văn nghị luận bao giờ cũng nêu ra một vấn đề để bàn bạc và đòi hỏi ngời viết bày tỏ ý kiến của mình đối với vấn đề đó
+ Yêu cầu của việc tìm hiểu đề là xác định đúng vấn đề, phạm vi, tính chất của bài nghị luận để làm bài không sai lệch
B, Lập ý cho bài văn nghị luận: là lập luận điểm, tìm luận cứ và cách lập luận cho bài văn
3, Bố cục trong bài văn nghị luận.
Bố cục bài văn nghị luận gồm 03 phần
- Mở bài: Nêu vấn đề có ý nghĩa đối với đời sống xã hội
- Thân bài: Trình bày nội dung chủ yếu của bài (có thể cố nhiều đoạn nhỏ, mỗi đoạn có một luận điểm)
- Kết bài: Nêu kết luận nhằm khẳng định t tởng, thái độ, quan điểm của bài
4, Phép lập luận chứng minh
-1
Trang 2Giỏo ỏn HSG Văn7 Tuần
-+ Trong đời sống, ngời ta dùng sự thật (chứng cứ xác thực) để chứng tỏ một điều gì đó đáng tin
+ Trong văn nghị luận, chứng minh là một phép lập luận dùng những lí lẽ bằng chứng chân thực đã đợc thừa nhận để chứng tỏ luận điểm mới (cần
đợc chứng minh) là đáng tin cậy
+ Các lí lẽ, bằng chứng dùng trong phép lập luận chứng minh phải đợc lựa chọn, thẩm tra, phân tích thì mới cóa sức thuyết phục
5, Cách làm bài văn lập luận chứng minh
Bố cục gồm 03 phần.
- Mở bài: Nêu luận điểm cần chứng minh
- Thân bài: Nêu lí lẽ và dẫn chứng để chứng tỏ luận điểm là đúng
- Kết bài: Nêu ý nghĩ của luận điểm đã đợc chứng minh Chú ý lời văn phần kết bài nên hô ứng với phần Mở bài
6, Phép lập luận giải thích.
+ Trong đời sống, giải thích là làm hiểu rõ những điều cha biết trong mọi
lĩnh vực
+ Giải thích trong văn nghị luận là làm cho ngời đọc hiểu rõ các t tởng
đạo lí, phẩm chất quan hệ…cần đợc giải thích nhằm nâng cao nhận thức, trí tuệ, bồi dỡng t tởng tình cảm cho con ngời
+ Ngời ta thờng giải thích bằng các cách: nêu định nghĩa, kể ra các biểu hiện, so sánh, đối chiéu với các hiện tợng khác, chỉ ra các mặt lợi hại,
nguyên nhân hậu quả, cách đề phòng hoặc noi theo…của hiện tợng hoặc vấn
đề đợc giải thích
7, Cách làm bài văn lập luận giải thích.
Bố cục gồm 03 phần.
- Mở bài: Giới thiệu điều cần giải thích và gợi ra phơng hớng giải thích
- Thân bài: Lần lợt trình bày các nội dung giải thích Cần sử dụng các cách lập luận phù hợp
- Kết bài: Nêu ý nghĩa của điều đợc giải thích đối với mọi ngời
-2