Vì vậy khi vinh có sự đảo lộn trật tự từ, ta cần thay đổi nói cũng như khi viết cần kết cấu cụm từ thành: phồn vinh giả tạo “Đất thận trọng trong việc dùng nước phải thật sự giầu mạnh ch[r]
Trang 1TUẦN 16:
I/ MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp học sinh:
- Nắm được các yêu cầu trong việc sử dụng từ
- Trên cơ sở nhận thức được các yêu cầu đó, tự kiểm tra thấy được nhược điểm của bản thân trong việc sử dụng từ, có ý thức dùng từ đúng chuẩn mực, tránh thái độ cẩu thả khi nói, khi viết
- Rèn kỹ năng dùng từ chuẩn mực
- Giáo dục ý thức thận trọng khi nói, viết
II/ CHUẨN BỊ: bảng phụ.
III/ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1/ Ổn định:
2/ Bài cũ: Thế nào là chơi chữ? Cho ví dụ chỉ rõ lỗi chơi chữ và nêu tác dụng của nó.
3/ Tiến trình tổ chức bài mới:
a.Giới thiệu bài: Trong khi nói và viết các em thường mắc lỗi về sử dụng ngữ âm, ngữ nghĩa Để giúp các em nắm được chuẩn mực sử dụng từ một cách toàn diện ở nhiều khía cạnh, tiết học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu chuẩn mực sử dụng từ
b Tổ chức các hoạt động:
Hoạt động 1: Hướng dẫn sử dụng từ đúng âm, đúng chính tả: (8')
- Chép lên bảng phụ 3 ví dụ sgk
?/ Các từ in đậm trong các câu trên dùng sai
như thế nào? Nguyên nhân của sự sai sót ấy
là gì?
?/ Qua ví dụ em thấy nguyên nhân viết sai lỗi
chính tả là gì?
- Viết sai lỗi chính tả có thể do nhiều nguyên
nhân: do liên tưởng sai, do ảnh hưởng của
tiếng địa phương (không phân biệt n/l; x/s,
thanh hỏi với thanh ngã…) Cũng có thể do
học không đến nơi đến chốn (phân biệt d/gi
Vì vậy khi nói hoặc viết phải sử dụng từ đúng
âm, đúng chính tả, đặc biệt coi trọng việc sửa
lỗi chính tả
- Ví dụ a: Dùng sai từ dùi, phải viết là vùi (vùi đầu), nguyên nhân là do ảnh hưởng cua tiếng Nam Bộ,
âm v đọc thành d; Ví dụ b:
viết chưa đúng chính tả bập
bẹ viết thành tập tẹ, nguyên nhân là do liên tưởng sai; Ví
dụ c: dùng chưa đúng chính
tả, khoảnh khắc viết thành khoảng khắc, nguyên nhân là
do học không đến nơi đến chốn chưa hiểu nghĩa của từ
- Trình bày
I/ Sử dụng từ
đúng chính tả:
Hoạt động 2: Hướng dẫn sử dụng từ đúng nghĩa: (7')
- Ghi ví dụ sgk lên bảng phụ
?/ Những từ in đậm dùng sai như thế nào?
Hãy thay thế những từ đó bằng các từ
thích hợp?
?/ Qua ví dụ em thấy nguyên nhân dùng từ
- Ví dụ a: sáng sủa chỉ sự trong sáng, nghĩa này chưa phù hợp với câu nói về tình hình đất nước ta hiện nay Cần thay bằng
từ tươi đẹp (tươi đẹp và sáng
II/ Sử dụng
nghĩa:
Ngày soạn: Ngày dạy:
Trang 2sai nghĩa là do đâu?
- Ba ví dụ trên đều dùng từ sai nghĩa
Chúng ta thường dùng từ sai nghĩa có
nhiều nguyên nhân Chủ yếu là không
nắm vững khái niệm của từ, cũng có thể
do không phân biệt được các từ đồng
nghĩa (gần nghĩa)
Dùng từ cao cả là chưa phù hợp với nội dung câu nhận xét về tục ngữ Phải thay bằng từ sâu sắc; Ví dụ c: biết là từ dùng chưa đúng nghĩa mà câu văn muốn nói Cần thay bằng từ có
- Trình bày
Hoạt động 3: Hướng dẫn sử dụng từ đúng tính chất ngữ pháp của từ:
- Ghi bảng phụ 4 ví dụ sgk
?/ Các từ in đậm trong 4 ví
dụ dùng sai như thế nào?
Hãy tìm cách chữa lại cho
đúng
?/ Vậy 4 ví dụ trên có lỗi gì
trong việc sử dụng từ?
- Các ví dụ có những từ sử
dụng chưa đúng tính chất
ngữ pháp của từ Vì vậy khi
nói cũng như khi viết cần
thận trọng trong việc dùng
từ, đặt câu cho đúng tính
chất ngữ pháp của từ
- Ví dụ a: hào quang là danh từ chỉ ánh sáng toả ra, để chỉ độ bóng của nước sơn cần dùng tính từ: hào nhoáng; Ví dụ b, c: ăn mặc, thảm hại không chỉ hoạt động mà chỉ sự vật, hiện tượng, vì vậy đó là các danh từ Để cho các từ
ăn mặc, thảm hại trở thành động từ để dùng đúng với tính chất của động từ ta thêm từ sự vào trước ăn mặc ở ví dụ b Ở ví dụ c ta bỏ với nhiều thêm rất; Ví dụ b: Sự ăn mặc của chị thật là giản dị; Ví dụ c: Bọn giặc đã chết rất thảm hại…; Ví dụ d : Cụm từ giả tạo phồn vinh có sự đảo lộn trật tự từ, ta cần thay đổi kết cấu cụm từ thành: phồn vinh giả tạo “Đất nước phải thật sự giầu mạnh chứ không phải
là sự phồn vinh giả tạo.”
- Trả lời
III/ Sử dụng
từ đúng tính
pháp của từ:
Hoạt động 4: Hướng dẫn sử dụng từ đúng sắc thái biểu cảm, hợp phong cách:
- Ghi ví dụ lên bảng phụ
?/ Các từ in đậm trong
những câu trên dùng sai
như thế nào? Hãy tìm
những từ thích hợp để thay
thế các từ đó?
?/ Qua ví dụ em thấy khi
dùng từ cần chú ý điều
quan trọng gì?
- Ví dụ a: từ lãnh đạo chỉ người cầm đầu (có ý tốt), đối với quân xâm lược thì không nên dùng
từ lãnh đạo mà cần dùng từ cầm đầu Đây là 2
từ gần nghĩa; Ví dụ b: Từ chú hổ ở đây dùng không ổn vì chú đặt trước danh từ chỉ động vật mang sắc thái đáng yêu Con hổ ở đây đang tấn công, đang cắn xé, làm hại người, rất đáng ghét
Vì vậy nên thay chú hổ bằng nó hoặc con hổ
- Cần sử dụng từ cho hợp với phong cách và đúng với sắc thái biểu cảm
IV/ Sử dụng
từ đúng sắc
phong cách:
Hoạt động5: Không lạm dụng từ địa phương, từ hán Việt:
?/ Từ địa phương là gì?
Tại sao không nên dùng
TĐP một cách tuỳ tiện?
?/ Vậy cần dùng TĐP
trong những trường hợp
nào?
- Tuy TĐP có những hạn
chế về phạm vi sử dụng
- TĐP là từ chỉ sử dụng ở một địa phương nhất định, chỉ những người địa phương đó mới hiểu
Nếu lạm dụng TĐP sẽ làm cho người đọc, người nghe ở địa phương khác không hiểu được mình nói gì
- Trả lời
- Chúng ta không nên lạm dụng từ Hán Việt vì
sẽ làm cho lời ăn tiếng nói thiếu tự nhiên, thiếu
nên lạm dụng
phương, từ Hán Việt:
Trang 3nhưng trong tác phẩm văn
học cũng có lúc dùng TĐP
vì mục đích nghệ thuật tạo
không khí địa phương
* Tại sao không nên lạm
dụng từ Hán Việt?
trong sáng, không phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp
(Ví dụ: Con đề nghị mẹ thưởng cho con… Con xin mẹ thưởng cho con…; Nhi đồng đang chơi đùa ngoài sân trẻ con đang chơi đùa ngoài sân)
4/ Củng cố: Đọc ghi nhớ SGK.
5/ Dặn dò:
- Về nhà học bài, đọc lại các ví dụ để hiểu bài
- Chuẩn bị bài : Ôn tập văn biểu cảm theo yêu cầu trong SGK
PHẦN BỔ SUNG
………
………
………
………
………