TUẦN 26
TIẾT 126 Văn bản: VIẾNG LĂNG BÁC (Viễn Phương)
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức:
- Những tình cảm thiêng liêng của tác giả,của một người con từ miền Nam ra viếng lăng Bác
- Những đặc sắc về hình ảnh ,tứ thơ, giọng điệu của bài thơ
2 Kĩ năng:
- Đọc- hiểu một văn bản thơ trữ tình
- Có khả năng trình bày những suy nghĩ, cảm nhận về một hình ảnh thơ, một khổ thơ, một tác phẩm thơ
3 Thái độ:
- Tự nhận thức được vẻ đẹp nhân cách HCM
- Học tập và làm theo tấm gương đạo đức HCM
- Tình yêu thiên nhên qua những hình ảnh thơ sáng tạo ,đẹp, độc đáo
II CHUẨN BỊ:
- Giáo viên: Giáo án chuẩn-STK-SGK- Tranh HCM
- Học sinh: Bài soạn
III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
- Đọc thuộc lòng bài thơ nêu tác giả,tác phẩm,ý nghĩa văn bản
- Đọc thuộc lòng đoạn 1 và phân tích nội dung và nghệ thuật ?
3 Bài mới:
Hoạt động 1: Tìm hiểu tác giả tác phẩm
HS đọc phần chú thích SGK
H: Hãy nêu vài nết sơ lược về tác giả Viễn Phương?
H: Nêu hoàn cảnh ra đời của bài thơ?
GV hướng dẫn HS đọc bài thơ
GV đọc một lần- 2 HS đọc
H: Bài thơ miêu tả lăng Bác hay miêu tả xúc động
lòng người khi vào lăng viếng Bác?
H: Từ đó hãy xác định PTBĐ của bài thơ?
H: Bài thơ được viết theo thể thơ gì?
H: Mạch cảm xúc của nhà thơ diễn ra theo trình tự
không gian và thời gian nào?
H: Cảm xúc bao trùm của bài thơ là gì?
H; Hãy tìm bố cục của bài thơ?
Hoạt động 2: Tìm hiểu văn bản
H: Chú thích trong SGK cho biết người con ra thăn
lăng Bác trong hoàn cảnh nào?
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả:
- Viễn Phương tên thật là Phan Thanh Viễn sinh năm
1928, quê ở An Giang
- Là một trong những cây bút xuất hiện sớm nhất của lực lượng văn nghệ giải phóng ở miền Nam
- Thơ ông thướng nhỏ nhẹ, giàu tình cảm mơ mộng ngay trong những hoàn cảnh chiến đấu ác liệt
2 Tác phẩm
Viếng lăng Bác được sáng tác năm 1976 và được in trong tập thơ Như mấy mùa xuân của tác giả(1978)
3 Phương thức biểu đạt
Miêu tả+Biểu cảm- Thơ trữ tình
4 Thể thơ
8 chữ( có câu 7 chư, 9 chữ)
5 Mạch cảm xúc của bài thơ
Mạch cảm xúc diễn ra theo trình tự cuộc vào lăng viếng Bác( Trước khi vào lăng, Khi vào lăng, Trước khi ra về)
* Cảm xúc bao trùm của bài thơ: Là niềm xúc động thiêng liêng thành kính lòng biết ơn và tự hào pha lẫn nỗi xót đau khi tác giả từ miền nam ra viếng lăng bác
II Đọc và tìm hiểu văn bản
1 Cảm xúc trước lăng Bác
Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Trang 2H: Khổ thơ thứ nhất được bắt đầu bằng từ xưng hô
“con”Ý nghĩa của lời xưng hô cho ta thấy tình cảm
của tác giả đối với Bác như thế nào?
GV bình giảng
H: Ấn tượng đầu tiên của tác giả về lăng bác là hình
ảnh gì?
H: Hình ảnh hàng tre có gì đáng chú ý? Tác giả sử
dung nghệ thuật gì?
HS phát hiện
GV nhận xét và bình giảng thêm cho HS hiểu
H: Hình ành hàng tre còn được tác giả miêu tả như
thế nào?
GV bình: Lăng Bác thật gần gũi, ở trong tre, ở giữa
tre như một làng quê thân thuộc Đồng thới tác giả
cũng nhằm thể hiện nét tượng trưng: Cây cối mang
màu đất nước biểu tượng của dân tộc đã tập trung về
quanh Bác, xếp thành đội ngũ chỉnh tề giữ giấc ngủ
bình yên cho Người.Đó cũng là tấm lòng của nhà thơ
đới với Bác
H: Khi vào lăng viếng Bác hình ảnh đầu tiên tác giả
miêu tả lả hình ảnh gì? Phân tích hình ảnh đó?
GV bình
H: Hình ảnh dòng người vào lăng viếng Bác diễn tả
bằng tình cảm như thế nào? Cách diễn đạt có nét gì
độc đáo?
GV bình
H: Khổ thơ thứ 3 tác giả miêu tả điều gì?
H: Tại sao tình cảm của tác giả bổng nhiên đột biến
nghe nhói ờ trong tim?
H: Khổ thơ cuối cùng nhà thơ nêu lên những ước
muốn gì?
PP động não
H : Hãy suy nghĩ trình bày cảm nhận của em về ước
muốn của tác giả? Hãy liên hệ với bản thânđể thể
hiện ý thức phấn đấu học tập và làm theo tấm gương
cao cả của Bác Hồ.
HS suy nghĩ trả lời
Con, thăm: thể hiện tình cảm trân trọng kính yêu đối với Bác
Hàng tre bát ngát Hàng tre xanh xanh Việt Nam
Từ láy,ẩn dụ: Tre là biểu tượng của con người Việt nam, đất nước Việt nam
Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng
Nhân hóa: Hình ảnh cây tre được ví như con người VN,DTVN: kiên cường, bất khuất, hiên ngang
2 Cảm xúc của tác giả vào lăng Bác
Mặt trời trong lăng rất đỏ
Ẩn dụ: Sự vĩ đại của Bác,sự tôn kính của nhân dân, của nhà thơ đối với Bác Bác đã đem lại cuộc sống ấm no hòa bình cho người
VN, DTVN
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ
Kết tráng hoa dâng 79 mùa xuân
Điệp ngữ,ẩn dụ, hoán dụ: Lòng biết ơn kính yêu chân thành của người VN với Bác Tấm lòng thành kính của nhà thơ đối với Bác Bác nằm trong giấc ngủ bình yên
Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền
Không gian trong lăng yên tĩnh trang nghiêm, ánh sáng dịu nhẹ trong trẻo
Tả thực, ẩn dụ: Tâm hồn trong sáng cao đẹp của Bác
Vẫn biết trời xanh là mãi mãi Mà sao nghe nhói ở trong tim
Ẩn dụ: trời xanh sự bất tử của Bác-> Bác vẫn còn sống mãi với non sông đất nước như trời xanh còn mãi trên đầu Sự đau xót tột cùng vì sự ra đi của Bác
Tấm lòng thành kính thiêng liêng trước công lao vĩ đại và tâm hồn cao đẹp,sáng trong của Người Nỗi đau xót tột cùng của tác giả và của nhân dân VN
3 Cảm xúc khi rời lăng
Mai về miền Nam thương trào nước mắt
Từ gợi cảm chân thật thể hiện cảm xúc dâng trào mảnh liệt của nhà thơ
Muốn làm con chim…
Muốn làm đóa hoa…
Trang 3Thảo luận nhóm: Tại sao câu thơ cuối bài trở lại
hình ảnh cây tre đã bổ sung thêm phương diện ý
nghĩa gì nữa của hình ảnh cây tre Việt Nam?Em đã
được học bài thơ nào có lặp lại như thế?
( Bổ sung: cây tre trung hiếu Bài thơ có kết cấu đầu
cuối tương ứng làm đậm nét hình ảnh gây ấn tượng
sâu sắc và dòng cảm xúc được trọn vẹn.) (Bài Đoàn
thuyền đánh cá)
Hoạt động 3: Tổng kết bài
H: Qua văn bản em hãy trình bày những cảm nhận
ấn tượng sâu đậm của bản thân về nội dung và nghệ
thuật của bài thơ?( Trình bày 1 phút)
Gv tích hợp thêm cho HS hiểu về Bác: Vẻ đẹp tỏa
sáng của lảnh tụ HCM: lí tưởng độc lập dân tộc, sự
hi sinh quên mình vì hạnh phúc dân tộc tình yêu
thương nhân loại lối sống giản dị,đức khiêm tốn…
Muốn làm cây tre
Điệp ngữ, liệt kê: Tâm trạng lưu luyến của tác giả không muốn rời xa Bác, nhấn mạnh niềm mong muốn mảnh liệt của tác giả Muốn mãi bên Bác, để bảo vệ, để tỏ lòng thành kính lòng biết ơn đối với Bác
III Tổng kết
1 Nghệ thuật:
- Bài thơ có giọng điệu vừa trang nghiêm, sâu lắng, vừa tha thiết, đau xót, tự hào, phù hợp vời nội dung cảm xúc của bài thơ
- Viết theo thể thơ tám chữ có đôi chỗ biến thể, cách gieo vần và nhịp điệu thơ linh hoạt
- Sáng tạo trong việc xây dựng hình ảnh thơ, kết hợp cả hình ảnh thực, hình ảnh ẩn dụ, biểu tượng có ý nghĩa khái quát và giá trị biểu cảm cao
- Lựa chọn ngôn ngữ niểu cảm, sử dụng các ẩn dụ, điệp từ có hiệu quả nghệ thuật
2 Nội dung: Ghi nhớ SGK trang60
3 Ý nghĩa văn bản:
Bài thơ thể hiện tâm trạng xúc động, tấm lòng thành kính,biết ơn sâu sắc của tác giả khi vào lăng viếng Bác
IV CỦNG CỐ VÀ HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC Ở NHÀ
1 Củng cố:
- Nêu nội dung và nghệ thuật của bài thơ?
- Đọc diễn cảm bài thơ
2 Dặn dò
- Học thuộc lòng bài thơ- Học phân tích trong tập
- Phân tích cảm thụ những hình ảnh đẹp trong bài thơ
- Làm BTLT số 2 SGK trang 18
- Đọc tham khảo thêm : HCM một con người một dân tộc một thời đại một sự nghiệp…