Tài liệu Tap 44 5-8

Nội dung chương trình Nội dung chương trình môn Lịch sử và Địa lí sử và Địa lí ở tiểu học: căn cứ theo mục tiêu, chương trình môn học và - C6 một số kiến thức cơ bản, thiết thực về K

QUAN Li - CHỈ ĐẠO | mm Tiếu HỌC `

TO CHUC DAY HOC MON

Anh: CTV

LICH SU VA DIA LI

Việc tổ chức dạy học 2 buổi/ ngày với môn Lịch sử và Địa lí (nội dung, hình thức ) cần v)

TỊ E U HOC cấu trúc nội dung dạy học 2 buổi/ ngày

Chương trình môn Lịch sử và Địa lí ở tiểu học

Í các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử tiêu

2 BUOI| | NGAY | biéu, tuong dé6i cé hé théng theo dòng thời

gian lịch sử của Việt Nam từ buổi đầu dựng

Vụ Giáo dục Tiểu học các mối quan hệ địa lí đơn giản ở Việt Nam, các

châu Lục và một số quốc gia trên thế giới

Quan sát sự vật, hiện tượng; Thu thập, tìm kiếm

tư liệu lịch sử, địa lí từ các nguồn khác nhau;

Sin Chéng 2, Si Ma Cai, Lao Cai) trinh hoc tap va chon thong tin dé giải đáp;

Trình bày lại kết quả học tập bằng lời nói, bài

học vào thực tiễn đời sống

- Từng bước phát triển ở HS những thái độ và

xung quanh; Yêu thiên nhiên, con người, quê

hương, đất nước; Tôn trọng, bảo vệ cảnh quan

2 Nội dung chương trình

Nội dung chương trình môn Lịch sử và Địa lí

sử và Địa lí ở tiểu học:

căn cứ theo mục tiêu, chương trình môn học và

- C6 một số kiến thức cơ bản, thiết thực về

KG 22221 nuớc đến ngày nay; các sự vật, hiện tượng và

- Bước đầu hình thành và rèn luyện kĩ năng:

Đôi bạn học tập (Trưởng TH ma) Trình bày, nêu thắc mắc, đặt câu hỏi trong quá

viết, hình vẽ, sơ đồ ; Vận dụng kiến thức đã

thói quen: Ham học hỏi, tìm hiểu về môi trường

thiên nhiên và văn hoá gần gũi với HS

bao gồm các chủ đề:

- Buổi đầu = nước và - Ban d6

-_ giữ nước (từ khoảng nằm ' _ Th:án nhiên và

700 TCN đến năm 17% ngạt động sản

27 xuất của người

_~ Hơn một nghìn năm đấu ' dân ở miễn núi

tranh giành lại độc lập | và trung du

| thế kỉ X) hoạt động sản

.- Buổi đầu độc lập (từ xuất của người năm 938 đến 1009) ' dân ở miên đồng

FÓ Hơn tám mươi năm | „ túng biến Việt 'chống thực dân Pháp ' 222 „ dao va |

xâm lược và đô hộ (1858- Tan Sao

1945) - Địa lí Việt Nam:

_ - Bảo vệ chính quyền non 'W' oe gan

' trẻ trường kì kháng chiến Cứ Kinh tê

_ bảo vệ độc lập dân tộc _ - Địa lí thế giới: _= Xây dựng Chủ nghĩa xã ˆ Chau A, chau Au,

'hội và đấu tranh thống | Châu Phi, châu

nhất đất nước (1954- Mi châu Nam:

| 1975) eee |

Nội dung kiến thức của môn học đã được chọn lọc, vừa mang tính tiêu biểu cho từng giai

đoạn lịch sử, từng lĩnh vực địa lí, vừa đảm bảo

tính phù hợp đặc điểm tâm sinh lí HS, đặc điểm

dạy học môn học ở tiểu học, cũng như thời lượng môn học ở cấp học

II Tổ chức dạy học 2 buổi/ngày đối

với môn Lịch sử và Địa lí

Việc tổ chức dạy học 2 buổi/ ngày đối với môn Lịch sử và Địa lí ở trường tiểu học nhằm

thực hiện mục tiêu môn học được quy định tại

Chương trình giáo dục phổ thông Thời lượng, nội dung, hình thức tổ chức của môn học phụ thuộc vào điều kiện thực tiễn cụ thể

1 Hướng dẫn thực hành kiến thức đã

học bằng những hình thức nhẹ nhàng,

bổ ích

QUAN Li - CHỈ ĐẠO

Về nguyên tắc, GV không được thêm nội dung

kiến thức mới mà chủ yếu là khai thác kiến thức

đã có trong SöK, trên cơ sở Chuẩn kiến thức,

kĩ năng, củng cố và rèn luyện các kiến thức, kĩ năng đã học Với thời lượng được tăng thêm, có thể tổ chức nhiều hoạt động để củng cố kiến thức, kĩ năng một cách nhẹ nhàng, tạo hứng

thú và niềm say mê học tập cho HS:

- Tổ chức các hoạt động có nội dung kiến thức lịch sử, địa lí dưới dạng các câu hỏi, lập bảng thống kê, so sánh, vẽ lược đà

- Tổ chức các trò chơi lịch sử, địa lí “thi đố

hiểu biết về lịch sử, địa lí”, “lập niên biểu sự

kiện lịch sử “, “giải ô chữ” tên các nhân vật, địa danh lịch sử, tên các dân tộc đã học, tên thủ đô

một số nước, các dãy núi, các đại dương Trò chơi lịch sử, địa lí dựa vào sự hiểu biết vốn có,

sự thông minh, nhanh trí của HS và được tiến

hành dưới các hình thức vui chơi

- Tổ chức cho HS sưu tầm, tiếp cận một cách chủ động các nguồn tư liệu lịch sử và địa lí từ

những nguồn khác nhau: sưu tầm, giới thiệu

tranh ảnh, tư liệu lịch sử và địa lí; kể chuyện lịch sử và địa lí, phong tục, tập quán, lễ hội (của địa phương, đất nước)

- Tổ chức dạy học lồng ghép nội dung Lịch

sử và Địa lí trong một bài lên lớp đối với những

bài học mà phản Lịch sử và phần Địa lí có sự liên quan mật thiết Ví dụ: lỏng ghép bài “Kinh Thành Huế” của phần Lịch sử và bài “ Thành phố Huế” của phản Địa lí; bài “Trung du Bắc bộ” của phân Địa lí và bài “Nước Văn Lang” của phân Lịch sử

2 Tổ chức dạy học tại thực địa, bảo tàng,

nhà truyền thống của địa phương

Tổ chức dạy học tại thực địa, bảo tàng, nhà truyền thống của địa phương là một hình thức

tổ chức dạy học ngoài lớp Đối với những bài học có liên quan tới địa phương, nhà trường có thể tổ chức dạy học tại thực địa, hoặc tại bảo

tàng, di tích lịch sử Ví dụ, khi dạy học bài

“Chiến thắng Điện Biên Phủ”, đối với HS tỉnh

Điện Biên có thể tổ chức giờ học ngay tại Bảo

QUAN Li - CHÍ ĐẠO

tàng chiến thắng Điện Biên Phủ ở thành phố Điện Biên Hoặc có thể tổ chức dạy học tại một

trong nhiều địa danh lịch sử ở Điện Biên: ham

tướng Đờ cát-xtơ-ri, đổi A1 HS ở Đền Hùng

(Việt Trì - Phú Thọ) có thể học bài “Nước Văn

Lang” ngay tại khu di tích đền Hùng; HS ở khu vực Cổ Loa (Đông Anh - Hà Nội) có thể học bài

“Nước Âu Lạc” ngay tại khu di tích Cổ Loa; HS

ở khu vực Hoa Lư (Gia Viễn - Ninh Bình) có thể học bài “Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân”

ngay trên khu di tích kinh đô Hoa Lư, HS ở gần

Ải Chi Lăng (Lạng Sơn) có thể học bài “Chiến thắng Chi Lăng” ngay tại Ai Chi Lang HS & Ha

Nội có thể học các bài “Thà hi sinh tất cả chứ

nhất định không chịu mất nước”, hay bài “Bác

Hỗ đọc Tuyên ngôn độc lập” ngay trên thực

địa HS ở thành phố Hồ Chí Minh có thể học bài

“Quyết chí ra đi tìm đường cứu nước” ngay tại bến Nhà rồng, bài “Tiến vào Dinh Độc Lập” ngay tại dinh Thống Nhất Với các bài học Địa lí có nội dung về cảnh quan thiên nhiên, hoạt động

sản xuất, sinh hoạt của người dân cũng có thể

tổ chức cho HS học tập tại thực địa

Tổ chức dạy học tại thực địa là một hình

thức tổ chức dạy học đem lại hiệu quả cao vì

HS được tiếp xúc với cảnh quan thiên nhiên, hoạt động sản xuất, di vật, di tích tịch sử hết

sức sinh động Từ đó, các em có những biểu

tượng lịch sử, địa lí cụ thể Mặt khác, thông qua tiếp xúc thực tế như vậy, việc giáo dục đạo đức, giáo dục tư tưởng, tình cảm với HS được thực hiện một cách tự nhiên Tuy nhiên, việc tổ chức dạy học trên thực địa phải tùy thuộc vào điều kiện cụ thể của nhà trường và địa phương

Thông thường, tổ chức bài học tại thực địa,

bảo tàng luôn kết hợp với hoạt động tham quan

học tập Bởi vậy, để bài học tại thực địa được thực hiện tốt, GV phải có sự chuẩn bị công phu, chu đáo về nhiều mặt: xây dựng kế hoạch tham quan học tập từ đầu năm; liên hệ, gặp gỡ cán

bộ hướng dẫn để việc trình bày phù hợp với yêu

cầu và trình độ nhận thức của HS; thiết kế kế

hoạch bài giảng; có kế hoạch đảm bảo an toàn

cho HS khi học tập tại thực địa

3 Dạy học nội dung lịch sử, địa lí

địa phương

Việc tổ chức dạy học nội dung địa phương

ở môn Lịch sử và Địa lí có ý nghĩa quan trọng

nhằm thực hiện mục tiêu môn học và nguyên lí giáo dục: học đi đôi với hành, lí thuyết gắn với

thực tế, với vận dụng Tổ chức dạy học các nội dung địa phương góp phần quan trọng đối với giáo dục tư tưởng, tình cảm cho HS, bồi đắp tình yêu và lòng tự hào về quê hương, đất nước Hình

thức tổ chức dạy các nội dung địa phương của

môn Lịch sử và Địa lí có thể được tổ chức theo các hướng: liên hệ với nội dung bài học (những

bài có nội dung liên quan đến địa phương), tổ

chức dạy học trong các giờ học dành riêng cho nội dung địa phương Trong những tiết học như vậy, 6V có thể giới thiệu một, hoặc một số vấn đề về lịch sử, địa lí địa phương:

- Phần Lịch sử: Giới thiệu những sự kiện,

nhân vật lịch sử, những nét tiêu biểu về truyền

thống văn hoá địa phương (địa bàn tỉnh, xã

hoặc huyện)

- Phần Địa lí: Vị trí địa lí địa phương (xã, huyện, tỉnh); Nêu những nét tiêu biểu về diện

tích, địa hình, khí hậu, khoáng sản, động- thực

vật, các dân tộc, lễ hội, trang phục, những

ngành kinh tế chính của địa phương

Trong một bài học có thể giới thiệu lồng ghép nội dung lịch sử và nội dung địa lí Việc tích hợp

này trong một bài học cần được cơi trọng vì đó

chính là thể hiện tỉnh thần tích hợp của môn

học Việc biên soạn tài liệu dạy học nội dung

địa phương môn Lịch sử và Địa lí được thực hiện

theo tinh than chỉ đạo của Bộ tại Công văn số 5982/2008/BGDBT-GDTH ngay 07/7/2008

4 Tổ chức hoạt động ngoại khóa

Trong quá trình tổ chức dạy học 2 buổi/

ngày đối với môn Lịch sử và Địa lí ở tiểu học có thể tổ chức hoạt động ngoại khoá Hoạt động ngoại khoá là hình thức tổ chức hoạt động của

HS, do GV hướng dẫn, nhằm bổ sung tri thức,

kĩ năng, phát huy tính tự lực, sáng tạo và kích thích lông say mê học tập của HS Những yêu câu cơ bản đối với hoạt động ngoại khoá môn Lịch sử và Địa lí, đó là: hoạt động ngoại khoá phải phù hợp với hoàn cảnh học tập của HS, với

ee ANT HAO

điều kiện vật chất và thời gian; nội dung ngoại

khoá phải bám sát chương trình môn học, phục

vụ mục tiêu môn học; hoạt động ngoại khoá

can tranh thủ được sự giúp đỡ của nhà trường,

của tổ chức phụ huynh HS, của các nhà khoa

học Các địa phương có thể căn cứ mục tiêu,

nội dung chương trình môn học và điều kiện

thực tế của nhà trường, địa phương để xác định

nội dung và hình thức tổ chức hoạt động ngoại

khoá phù hợp và hiệu quả Có thể tổ chức một

số hình thức ngoại khoá đối với môn Lịch sử và

Địa lí ở trường tiểu học tổ chức dạy học 2 buổi/

ngày như sau:

- Tổ chức cho HS đọc sách:

Đây là một hình thức hiệu quả nhằm cung

cấp kiến thức cho HS, đặc biệt là giúp các em

hình thành kĩ năng tự thu thập tư liệu từ những

nguồn khác nhau 6V cần giúp HS lập danh mục

sách cần đọc trong mỗi tháng hoặc trong năm

học (tuỳ thuộc điều kiện thư viện nhà trường và

địa phương) Hình thức tổ chức có thể cá nhân

hoặc cả nhóm cùng đọc một cuốn sách, 6V cần

hướng dẫn HS viết thu hoạch và trình bày, trao

đổi về những điều đã đọc

- Tổ chức câu lạc bộ Lịch sử, Địa lí:

Tuỳ điều kiện cụ thể của nhà trường, có

thể tổ chức câu lạc bộ của những HS yêu thích

môn Lịch sử và Địa lí trong phạm vi lớp hoặc

khối lớp Hoạt động của câu lạc bộ dưới các

hình thức: xem phim, đọc và kể chuyện lịch

sử, địa lí, tổ chức triển lãm Trong triển lãm,

HS sẽ trình bày các bài báo tường, các bài viết

về lịch sử, địa lí, các tranh ảnh cắt trong báo

chí, hoặc đỏ dùng học tập lịch sử, địa lí HŠ

tự làm

- Gặp gỡ, giao lưu với nhân chứng lịch sử:

Hình thức này có tác dụng rất lớn trong giáo

dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức cho HS, bởi

các em được tiếp xúc trực tiếp với nhân chứng

lịch sử Chẳng hạn, nhân dịp kỉ niệm chiến

thắng lịch sử Điện Biên Phủ, nhà trường có

thể mời cựu chiến binh từng chiến đấu ở chiến

trường Điện Biên tới giao lưu, nói chuyện Đây

là hình thức giáo dục truyền thống cho HS,

giáo dục các em lòng biết ơn những người có

công với đất nước, để từ đó các em noi gương

trong học tập

- Chăm sóc, bảo vệ các di tích lịch sử, cách

mạng, nghĩa trang liệt sĩ; tham gia công tác Trằn Quốc Toản, thăm viếng các bà mẹ Việt

Nam anh hùng, các thương binh, lão thành

cách mạng

Ở những nơi có điều kiện, nhà trường nên tổ

chức cho các em tham gia các hoạt động ngoại khóa (nghe nói chuyện của nhân chứng lịch sử,

thăm quan một số di tích lịch sử, cảnh quan tự nhiên, hoạt động kinh tế: nhà máy, trung tâm

thương mại, giao thông vận tải, du lịch có

trên quê hương) giúp các em có kiến thức thực

tế, giáo dục tình yêu quê hương Ở những vùng

phát triển có thể tổ chức cho các em xem phim

tư liệu về lịch sử và địa lí (tùy từng điều kiện

cụ thể)

5, Lông ghép nội dung lịch sử và địa lí

trong các hoạt động giáo dục ngoài |

giờ lên lớp (sinh hoạt tập thể, giáo

dục truyên thống )

Mục tiêu của dạy học 2 buổi/ ngày là giáo dục toàn diện, tuy nhiên vì nhiều lí do (chương

trình, đội ngũ 6V, cơ sở vật chất ) nên thực

tế dạy học 2 buổi/ ngày ở nước ta chưa thực sự

bảo đảm được yêu cầu nói trên Chất lượng dạy học 2 buổi/ ngày còn cách khá xa sự kì vọng

của xã hội đối với loại hình tổ chức dạy học

tiên tiến này Việc nghiên cứu tổ chức dạy học

2 buổi/ ngày môn Lịch sử và Địa lí ở tiểu học,

cho thấy sự cần thiết phải triển khai xây dựng

chương trình, tài liệu dạy học 2 buổi/ ngày, nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện ở

tiểu học.