TÀI LIỆU TẬP HUẤN TƯ VẤN HỌC ĐƯỜNG

- Phối hợp với các GV khác, với PHHS, Đoàn, Đội trong dạy học và giáo dục HS.- Thực hiện các nhiệm vụ khác theo qui định của pháp luật.. TƯ VẤN VÀ THAM VẤN HỌC ĐƯỜNGTư vấn cho học sinh,

Câu hỏi thu hoạch

Câu 1: thầy cô hãy nêu quy trình các bước tư vấn tâm lý Câu 2: Trong quá trình công tác thầy cô đã gặp tình huống nào để lại kỷ niệm sâu sắc nhất thầy cô đã tư vấn và sử lý ntn?

TẬP HUẤN GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM

Chức năng của Giáo viên chủ nhiệm

CHỨC NĂNG TƯ VẤN CỦA GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM

GVCN Dạy học

Giáo dục Quản lý

thúc đẩy sự tiến bộ của cả lớp và của từng học sinh

hỗ trợ, giám sát việc học tập, rèn luyện, hướng nghiệp của học sinh trong lớp chủ nhiệm

- Phối hợp với các GV khác, với PHHS, Đoàn, Đội trong dạy học và giáo dục HS.

- Thực hiện các nhiệm vụ khác theo qui định của pháp luật.

2 GV chủ nhiệm:

- XD kế hoạch hoạt động giáo dục phù hợp với đặc điểm học sinh, hoàn cảnh thực tế.

- Thực hiện các hoạt động GD theo KH đã xây dựng.

- Phối hợp chặt chẽ với gia đình HS, GV bộ môn, các tổ chức XH

- Nhận xét, đánh giá XL HS cuối kỳ, cuối năm học.( Đề nghị khen thưởng, kỷ luật,

DS HS lên lớp, KT lại…hoàn thành sổ điểm, học bạ)

- Báo cáo thường kỳ hoặc đột xuất về tình hình của lớp với Hiệu trưởng.

CÁC QUYỀN CỦA GVCN

Ngoài các quyền của GV, GVCN còn có các quyền sau:

- Được dự các giờ học, HĐ giáo dục khác của HS lớp mình.

- Được dự các cuộc họp của HĐ thi đua khen thưởng và HĐ kỷ luật liên quan đến HS lớp mình.

- Được dự các lớp bồi dưỡng, hội nghị chuyên đề về công tác chủ nhiệm.

- Được quyền cho phép cá nhân HS nghỉ học không quá 3 ngày liên tục.

- Được giảm giờ lên lớp hàng tuần theo qui định

CÁC CÔNG VIỆC CỦA GVCN VÀ CÁCH THỨC TRIỂN KHAI

1 Tìm hiểu và phân loại HS

• Về nội dung: GVCN phải hiểu rõ, đầy đủ, chính xác về lớp, nhóm, về

mỗi cá nhân HS ( Nghề nghiệp bố mẹ, đặc điểm về tâm sinh lý, tính cách, thói quen, học lực, bạn bè…)

• Về thời điểm: Nghiên cứu ban đầu ( thông tin cơ bản), nghiên cứu

thường xuyên (thông tin bổ sung) để nắm được các nội dung đã nêu.

• Các biện pháp: Gặp gỡ, trao đổi với GVCN năm trước, nghiên cứu hồ

sơ, trò chuyện, quan sát, dự giờ lớp…

• Phân loại và theo dõi, quản lý HS về các mặt: Trình độ, tính cách…

2 Lập các KH công tác chủ nhiệm:

• KH theo năm học

• KH theo tháng/tuần

3 Tổ chức các mạng lưới tự quản: Là một ND quan trọng trong công tác

GVCN, là công việc bao trùm hầu hết các hoạt động nghiệp vụ của người GVCN.

TƯ VẤN VÀ THAM VẤN HỌC ĐƯỜNG

Tư vấn cho học sinh, sinh viên là phương pháp tác động mang tính định hướng giáo dục tới những học sinh, sinh viên đang có những khó khăn tâm lý, tình cảm, những bức xúc của lứa tuổi cần được giải đáp, những vướng mắc trong học tập, sinh hoạt, trong hướng nghiệp, trong tìm kiếm việc làm cần được người am hiểu và có trách nhiệm trợ giúp, tham vấn giải quyết để chọn được cách xử lý đúng, góp phần ổn định đời sống tâm hồn, tình cảm và giúp học sinh, sinh viên thực hiện được nguyện vọng của mình

Công văn số 9971/BGD&ĐT-HSSV ngày 28 / 10 / 2005 của Bộ Giáo dục và Đào tạo

• Dạng tư vấn thường được sử dụng trong công tác CN:

- Tư vấn tâm lý: là quá trình nhà tư vấn vận dụng những tri thức, phương pháp và kỹ thuật tâm lý học nhằm hỗ trợ giúp đối tượng được tư vấn nhận

ra chính mình để thay đổi hành vi, thái độ, tự tái lập lại thế cân bằng tâm lý của bản thân ở trình độ cao hơn.

- Tư vấn GD: là quá trình tư vấn mà nhà tư vấn sử dụng các phương pháp giáo dục nhằm can thiệp, phòng ngừa, hỗ trợ HS trong quá trình phát triển.

THAM VẤN

• Tham vấn là quá trình trợ giúp con người một cách có mục đích rõ ràng, mang tính chuyên nghiệp, hỗ trợ đối tượng tìm hiểu, tự xác định và giải quyết vấn đề và triển khai các giải pháp trong điều kiện cho phép.

Mục tiêu tư vấn

SỰ KHÁC BIỆT GIỮA TƯ VẤN VÀ THAM VẤN

* Tham vấn: Là cuộc nói chuyện

• Tham vấn dựa vào khả năng vốn

có của HS, khơi dậy nội lực , tìm

cách hỗ trợ để HS tự giải quyết

vấn đề của mình.

* Tư vấn là cuộc nói chuyện giữa một chuyên gia về một lĩnh vực nhất định với khách hàng người đang cần lời khuyên hay chỉ dẫn về lĩnh vực đó

• Tư vấn cho HS trong nhà trường có tính định hướng giáo dục rõ ràng

VAI TRÒ CỦA TƯ VẤN TRONG TRƯỜNG HỌC

- Tạo ra những tác động mang tính định hướng giáo dục tới những HS.

- Giúp các em lựa chọn cách xử lý đúng góp phần ổn định đời sống tâm hồn, tình cảm và giúp HS thực hiện được nguyện vọng của mình.

- Tạo ra môi trường thuận lợi, tích cực, thân thiện cho sự phát triển nhân

Nhiệm vụ của GVCN

trong tư vấn

Nội dung tư vấn

HỌC SINH HỌC ĐƯỢC GÌ

TỪ MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA MÌNH ?

Nếu HS được sống trong:

Một số yêu cầu đạo đức nghề nghiệp

trong tư vấn

ĐẶC ĐIỂM TÂM SINH LÝ CỦA HS

THCS

Đặc điểm tâm sinh lý đặc trưng của

tuổi HS THCS

Những biểu hiện đặc trưng nếu khủng hoảng độ tuổi không được giải quyết

GVCN cần lưu ý gì trong tư vấn cho HS

ở độ tuổi này

Nhu cầu tâm lý - xã hội cơ bản

• Được An toàn

• Được Hiểu, cảm thông

• Được Yêu thương

• Được Tôn trọng

• Được khẳng định

PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG QUẢN LÝ CẢM XÚC

EQ LÀ GÌ?

• Là năng lực nhận biết và bày tỏ

xúc cảm, hoà xúc cảm vào suy nghĩ, để hiểu, suy luận về xúc

cảm và để điều khiển, kiểm soát xúc cảm của mình và của người khác

• Mayer và Salovey (1997)

KỸ NĂNG GIẢM NHANH

SỰ CĂNG THẲNG

• Nhận diện trạng thái căng thẳng và bình yên, phân tích biểu hiện cơ thể trong những bức ảnh sau

Phán đoán căng thẳng thông qua:

• Nhìn vào một bức ảnh hoặc một vật lưu niệm yêu thích

• Mang thế giới tự nhiên vào ngôi nhà của bạn

để làm sinh động không gian của bạn

• Thưởng thức vẻ đẹp của thiên nhiên-một khu vườn, bãi biển, công viên, hoặc sân sau của riêng bạn

• Đắm mình với màu sắc để nó nâng cao tinh thần của bạn

• Nhắm mắt lại và hình dung một tình huống hoặc một nơi nào đó mà bạn cảm thấy yên bình và sự trẻ trung của bạn

• Với một đài phun nước nhỏ, bạn

có thể thưởng thức âm thanh nhẹ nhàng của nước chảy trong nhà hoặc văn phòng của bạn.

• Treo chuông gió ở gần cửa sổ

mở.

• Ánh sáng một cây nến thơm hoặc đốt một

số hương mà bạn thích.

• Nằm xuống trong tờ ướp hoa oải hương.

• Mùi hoa hồng hoặc một loại hoa.

• Hãy tận hưởng, không khí trong lành ngoài trời.

• Xịt nước hoa yêu thích của bạn

Xúc giác

• Quấn mình trong một tấm chăn ấm áp.

• Vuốt ve nuôi một con chó hoặc mèo.

• Giữ một vật có thể an ủi mình (một con thú nhồi bông, một vật lưu niệm yêu

thích).

• Ngâm trong bồn tắm nước nóng.

• Hãy xoa bóp, massage.

• Mặc quần áo mà bạn cảm thấy mềm mại trên da của bạn.

Vị giác

• Nhai một miếng kẹo cao su

không đường.

• Thưởng thức một mảnh nhỏ

của sô cô la đen.

• Nhâm nhi một tách cà phê

hoặc trà hoặc một thức uống lạnh.

• Ăn một miếng trái cây hoàn

toàn chín.

• Thưởng thức những loại snack

bổ dưỡng

Vận động

• Chạy tại chỗ hoặc

nhảy lên nhảy xuống.

• Khiêu vũ.

• Căng hoặc cuộn đầu của bạn trong vòng tròn.

• Đi dạo ngắn.

• Lấy một quả bóng

cao su và bóp tay.

TƯ VẤN GIÁO DỤC TÌNH BẠN TÌNH YÊU

TUỔI HỌC TRÒ

PHÂN BIỆT

THẢO LUẬN NHÓM

• Những biểu hiện của học sinh thường thấy khi không được bạn khác giới “để ý”?

• Cách nào tốt nhất tạo nên sự hấp dẫn của bản thân?

Thi nhóm nào nhiều cách hơn CÁCH THỂ HIỆN TÌNH CẢM

• Mỗi nhóm viết vào tờ giấy trong 5 phút tất cả các cách thể hiện tình cảm của bản thân với người khác.

Thực hành Tư vấn

• Thiết kế buổi tư vấn cá nhân về:

– Tình yêu tuổi học trò: đưa ra tình huống cần tư vấn điển hình và đóng vai.

– Tình bạn tuổi học trò: đưa ra tình huống cần tư vấn điển hình và đóng vai.

Thời gian: 20 phút

• Thiết kế buổi tư vấn nhóm về

– Tình bạn: từ lâu trong lớp có hai nhóm bạn mâu thuẫn nhau: nhóm có kết quả học tập tốt với

nhóm có kết quả học tập không cao.

– Nhóm khoảng 12 học sinh

Bài tập Tư vấn

• Sau dạy hết tiết 5 ở lớp chủ nhiệm 9D, cô giáo

H cho học sinh về Khi cô giáo ra đến cổng thì chợt nhớ mình còn quên quyển sách trong

ngăn bàn trên lớp Cô quay lại thì bắt gặp hai học sinh của cô còn ở trong lớp và đang thể

hiện “tình yêu với nhau – ôm hôn” Nếu bạn là

cô giáo đó, bạn sẽ ứng xử như thế nào trong

tình huống này.

• Vào một buổi chiều chủ nhật, cô giáo chủ nhiệm

đi tập thể dục trong công viên Khi mệt cô giáo ngồi trên nghế đá và phát hiện ghế đá đằng sau

mình có một đôi bạn trẻ đang âu yếm ôn hôn

nhau Cô đứng dậy và vô tình và cả cô trò đều

nhìn thấy nhau Cô giáo nhận ra đôi nam nữ ngồi trên ghế đá và đứng lên cùng là 2 học sinh lớp 9

mà cô giáo chủ nhiệm Cả 2 em nhận ra cô rồi vội quay đi như không thấy Trong trình huống là cô giáo chủ nhiệm lớp 9 kia – bạn sẽ xử sự thế nào.

Một số rối loạn tâm lý ở trẻ vị

thành niên

Vấn đề 1: Trầm cảm

Vấn đề 2: Tự tử

Vấn đề 3: Rối loạn lo âu

Vấn đề 4: Chống đối – không tuân thủ

Vấn đề 5: Gây hấn

Vấn đề 6: Rối loạn hành vi

Vấn đề 7: Phạm tội, phạm pháp

Vấn đề 8: Lạm dụng rượu và chất kích thích

- Học tập ở trường kém, lưu ban

- Tách ra khỏi gia đình và bạn bè, dành nhiều thời gian một mình

- Dùng rượu và các chất kích thích

HẬU QUẢ CỦA TRẦM CẢM VỊ THÀNH NIÊN

- Gây ra các vấn đề ở trường học: Học không tập trung, bỏ học…

TỰ TỬ

• DẤU HIỆU:

- Nói hoặc đùa về việc tự tử

- Nói về chết một cách tích cực hoặc lãng mạn hoá việc chết

- Viết chuyện, thơ về cái chết

- Tham dự các hành vi liều lĩnh hoặc có rất nhiều lần bị tai nạn, tự làm đau bản thân…

- Cho đi những vật sở hữu có giá trị

- Nói tạm biệt với bạn bè, gia đình

- Không chú ý đến hình thức, vẻ ngoài…

- Tìm vũ khí, thuốc hoặc những dụng cụ, các cách thức khác có hại cho bản thân

RỐI LOẠN LO ÂU

• DẤU HIỆU:

- Sợ hãi, lo lắng quá mức, cảm giác bất an và có xu hướng thận trọng, cảnh giác quá mức

- Sống thu mình, phụ thuộc, quá dè dặt, kìm chế hoặc quá cảm xúc

- Thường trải qua các triệu chứng đau cơ thể: chuột rút, đau bụng, đau đầu, mệt mỏi, khó chịu…

• HẬU QUẢ:

- Không học, không chơi thể thao và các hoạt động XH

- Sống phụ thuộc, cầu toàn, thiếu tự tin

- Rối loạn xúc cảm, rối loạn ăn uống

- Hình thành cảm xúc tự tử, hoặc tham gia các hành vi tự hủy hoại

bản thân

- Sử dụng chất kích thích

CHỐNG ĐỐI - KHÔNG TUÂN THỦ

• DẤU HIỆU:

- Mất bình tĩnh

- Thường xuyên cãi nhau với người lớn

- Chủ động phớt lờ hoặc từ chối việc thực hiện theo các yêu cầu của người lớn, cố ý ngây bực mình cho người khác

- Đổ lỗi cho người khác

- Quá nhạy cảm, hay khó chịu về người khác

- Thường xuyên tức giận, bực bội, có thái độ thù hằn, cay độc

GÂY HẤN

( Là loại hành vi, dạng lời nói hoặc thể chất có chủ đích làm tổn

thương hoặc làm hại người khác

• BIỂU HIỆN:

- Bắt nạt, uy hiếp, đánh nhau

- Sử dụng vũ khí

- Có biểu hiện độc ác về thể chất với người khác hoặc động vật

- Trộm cắp tài sản, phá hoại tài sản, cố ý gây thiệt hại về tài sản cho người khác

• HỖ TRỢ;

- Phạt nhẹ, kết hợp tham vấn

- Đưa ra các chương trình thay đổi cách suy nghĩ tiêu cực ở trẻ

- Giúp trẻ những cách thức để tự mình phân tán những ấm ức đang hiện hữu

- Dạy trẻ kỹ năng giao tiếp và thấu cảm

TỘI PHẠM, PHẠM PHÁP

• DẤU HIỆU:

- Bốc đồng, hiếu chiến, ngạo ngược dễ bị kích động

- Thường xuyên phá luật, bất chấp sự an toàn của bản thân và người khác

- Hay bị bắt giữ, thiếu sự ăn năn hối hận

- Xâm hại tài sản của người khác

- Bỏ học, bỏ nhà tham gia vào các băng nhóm

- Nghiện ma túy và các chất kích thích khác

• HỖ TRỢ:

- Cải thiện sức khỏe tâm thần và thể chất

- Tuyên truyền, giáo dục

- Phổ biến pháp luật và những giá trị XH tích cực

- Theo dõi, quan sát thường xuyên

- Quản lý tốt các mối quan hệ

- Kết hợp nhiều lực lượng XH để cùng quản lý và giáo dục

- Dùng các biện pháp tư vấn tâm lý

TRẺ THỰC HIỆN NHỮNG HÀNH VI TIÊU CỰC NÀY

ĐỂ LÀM GÌ?

CÁC CON ĐƯỜNG LÀM GIA TĂNG

HÀNH VI TIÊU CỰC

Các con đường duy trì/gia tăng hành vi

không phù hợp

Môi trường thiếu cấu trúc

Khi người lớn vô tình củng cố các hành vi tiêu cực

KỸ THUẬT

TỔ CHỨC QUÁ TRÌNH

TƯ VẤN HỌC ĐƯỜNG

• Vận dụng trong tư vấn cho HS lớp chủ nhiệm.

• Có ý thức nghiệp vụ trong làm việc với học sinh lớp chủ nhiệm.

KỸ THUẬT TIẾN HÀNH (tiếp)

KỸ THUẬT TỔ CHỨC QUÁ TRÌNH TƯ VẤN CÁ NHÂN

Khái niệm

• TV cá nhân là hình thức tổ chức tư vấn trong

đó nhà tư vấn hỗ trợ, giúp đỡ, tư vấn cho

người cần tư vấn về những vấn đề của họ.

TVCN trong công tác chủ nhiệm

NTV_GVCN

Người cần TV (tác nhân tiêu cực

đến HS)

HSCTV

(lớp CN)

Mục đích, yêu cầu tư vấn cá nhân

trong công tác chủ nhiệm

Trợ giúp tâm lý cho HSCTV :

 Nhận thức được vấn đề, khó khăn của em,

 Có khả năng tự đối mặt với khó khăn.

 Tự nhận thức tình huống của mình.

Hỗ trợ:

 Tạo tình huống để HS suy nghĩ, trải nghiệm, từ đó tự thay đổi về ý thức, cảm xúc, hành vi và sự phát triển kỹ năng xã hội của cá nhân.

 Hỗ trợ HS xử lý các vấn đề và mâu thuẫn trong cuộc sống của họ Trợ giúp em tự ra quyết định và giải quyết vấn đề.

 Hỗ trợ HS suy nghĩ và tìm các biện pháp thay đổi bản thân.

Mục đích, yêu cầu tư vấn cá nhân

trong công tác chủ nhiệm

Can thiệp: Trong một số trường hợp đặc biệt cần thiết,

 Tư vấn, khuyên bảo

 Can thiệp

Phòng ngừa:

 Thực hiện một số biện pháp giáo dục, tâm lý,

 Tìm kiếm một số dịch vụ hỗ trợ khác (dịch vụ công tác

xã hội, y tế, các tổ chức chăm sóc bảo vệ trẻ em…)

nhằm phòng ngừa, can thiệp, tránh để HSCTV bị rối nhiễu tâm lý, phát triển lệch chuẩn, mất phương

hướng sống,

Quy trình tư vấn cá nhân

Bước 1:

Thiết lập quan hệ giữa NTV và NCTV

NTV giúp HSCTV hiểu rõ

• Hiểu rõ những gì đang xảy ra, sẽ phải xảy ra

trong cuộc tư vấn, và tại sao.

• Có quyền gì và sự lựa chọn gì

• NTV có trách nhiệm chia sẻ thông tin có ảnh

hưởng đến HSCTV ngay cả khi họ khó có thể chấp nhận những thông tin đó

Mục đích: NTV giúp HSCTV học cách đối mặt với vấn đề, hoàn cảnh khó khăn của em theo cách có ích hơn, hiệu quả hơn, nhận thức đúng hơn.

• Giúp HSCTV nhận thức được vấn đề của mình: Sử

dụng kỹ năng thuyết phục, xử lý tính huống.

Bước 3:

Cùng HS đánh giá vấn đề

Các kỹ thuật sử dụng:

NTV hỗ trợ HS đánh giá vấn đề: Vấn đề gì, mức

độ, ảnh hưởng đến cảm xúc, ấn tượng tâm lý,

hành vi xã hội ra sao, hệ quả.

NTV giúp HS đối mặt với vấn đề.

Giúp HS liệt kê những nhu cầu không được đáp ứng, xếp thứ bậc các nhu cầu.

Cùng HS liệt kê những nguồn lực, biện pháp mà

em có thể làm để vượt qua khó khăn.

Bước 4: Giúp HS xác định mục đích,

mục tiêu, định hướng sống

 Nội dung :

– Để HS tự nói ra những mục tiêu, mong muốn của mình.

– Dẫn dắt để HS tự điều chỉnh những mục tiêu, mong muốn chưa phù hợp.

– HS nêu những cách giải quyết vẫn làm để thực hiện các mục tiêu trên.

– Để HS liên hệ mục tiêu với khả năng thực tế, những cách xử lý của em, hậu quả của nó.

– Cuối cùng, giúp HS xác định lại định hướng sống cho phù hợp hơn.

 Kỹ thuật sử dụng:

– Kỹ năng đặt câu hỏi.

– Sử dụng bảng hỏi cho HS viết ra.

Bước 5:

Tìm kiếm các biện pháp thay thế

Mục tiêu: Thảo luận với HS những cách nào thực hiện mục tiêu không phù hợp, gây hậu quả không tốt, vì

sao Từ đó, trợ giúp HS tự tìm ra những biện pháp giải quyết vấn đề.

Kỹ thuật tiến hành:

 Tóm tắt lại

 Thảo luận cùng HS những biện pháp vẫn tiến hành nhưng

để lại hậu quả không tốt.

 NTV tìm kiếm các nguồn lực, hỗ trợ HS sử dụng hiệu quả đạt mục tiêu, phù hợp với chuẩn mực xã hội.

 Hỗ trợ HS nhận diện những nhu cầu thiết yếu, xếp vị trí ưu tiên, tìm các biện pháp thực hiện

Yêu cầu: Động viên; Khích lệ

HOẠT ĐỘNG NHÓM:

THỰC HÀNH KỸ NĂNG ỨNG XỬ TRONG TƯ VẤN

Nhiệm vụ: Sau một thời gian được tư vấn, một HS

đã xác định được mục tiêu, mong muốn song

nghĩ mãi không ra cách nào để thực hiện mục

tiêu Em nói: Thôi, thầy / cô cứ nói cho con biết con phải làm gì, con sẽ làm Con nghĩ mãi cũng không ra đâu ạ Nếu là thầy / cô chủ nhiệm,

đang tư vấn cho HS đó, thầy / cô sẽ làm thế

nào?

Hình thức: Hoạt động nhóm: xử lý tình huống

Thời gian: 10 phút