Lồng ghép nội dung giáo dục lễ giáo cho trẻ vào các hoạt động hàng ngày, hình thành cho trẻ thói quen, hành vi đạo đức đúng mực, mặt khác đáp ứng văn hóa giao tiếp, ứng sử của người Việt
Trang 1Chương I: Tổng quan
1 Cơ sở lý luận.
Như chúng ta đã biết, giáo dục mầm non là nền móng ban đầu có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành và phát triển “ Đức - Trí - Thể - Mỹ” Nhằm đáp ứng đổi mới “ Công nghiệp hóa, hiện đại hóa “ đất nước
Việc giáo dục lễ giáo cho trẻ phải ngay từ những năm tháng đầu đời là một việc hết sức cần thiết Trong đó việc giáo dục lễ giáo là một phần quan trọng không thể thiếu được
Bởi giáo dục lễ giáo có ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện nhân cách của trẻ Bắt đầu hình thành cho trẻ những biểu tượng, sự chú ý, ghi nhớ và cách giao tiếp có chủ định, khi tiếp xúc với bài thơ, câu chuyện hay giao tiếp hàng ngày Trẻ
sẽ in sâu kiến thức và hiểu biết của mình với mọi người, mọi vật xung quanh Trẻ luôn hành động đúng và tập trung ghi nhớ có chủ định
Lồng ghép nội dung giáo dục lễ giáo cho trẻ vào các hoạt động hàng ngày, hình thành cho trẻ thói quen, hành vi đạo đức đúng mực, mặt khác đáp ứng văn hóa giao tiếp, ứng sử của người Việt Nam
Ngày nay trong bối cảnh xã hội sảy ra nhiều tệ nạn, mà ở đây người chịu ảnh hưởng trực tiếp đó là thế hệ trẻ
Hàng ngày trẻ va trạm, tiếp xúc với nhiều kiểu người tốt có, xấu có Trong
đó tệ nạn xã hội chiếm phần nhiều
Thực tế trong cuộc sống, hành vi, phạm pháp của một số em nhỏ chưa đủ tuổi vị thành niên đã làm không ít người phải đau lòng Phải chăng đạo đức của các
em chưa được quan tâm đúng mức, đúng cách
Điều này không phải là nỗi lo lắng của những riêng ai mà nó là mối quan tâm của toàn xã hội
Xã hội cần chung tay, góp sức cung cấp cho trẻ vốn hiểu biết, mối quan hệ trong giao tiếp với cộng đồng, đưa trẻ vào cuộc sống môi trường thật lành mạnh, trong sáng giúp trẻ phát triển toàn diện về nhân cách, đạo đức làm người
Trường mầm non Lạc Hưng là một trường thuộc vùng 135 của huyện Yên Thủy, đời sống kinh tế còn khó khăn nên các bậc cha mẹ chỉ chú trọng đến việc đi
Trang 2làm để kiếm sống, còn việc giáo dục lễ giáo cho trẻ chưa được quan tâm giáo dục đúng mức, đúng cách
Chính vì vậy cần giáo dục lễ giáo cho trẻ ngay từ lứa tuổi mầm non
Bản thân trực tiếp giảng dạy nhóm trẻ 24-36 tháng trường mầm non Lạc Hưng Trước thực trạng đó tôi suy nghĩ và nhận thấy rằng giáo dục lễ giáo cho trẻ mầm non nói chung và trẻ 24-36 tháng tuổi nói riêng Hiện nay là việc làm cần thiết và cấp bách
Chính vì thế, tôi đã mạnh dạn đưa ra sáng kiến: “Một số biện pháp giáo dục
lễ giáo cho trẻ 24-36 tháng tuổi thông qua các hoạt động hàng ngày” để nghiên cứu
từ tháng 9 năm 2017 đến tháng 5 năm 2018 tại trường mầm non Lạc Hưng
2 Phương pháp nghiêm cứu.
Phương pháp nghiên cứu lý luận
Phương pháp điều tra thực trạng
Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Nhóm phương pháp quan sát
Nhóm phương pháp thực hành, trải nghiệm
3 Mục tiêu của sáng kiến
Nhằm giúp trẻ 24 - 36 tháng tuổi trường mầm non Lạc Hưng mạnh dạn, tự tin, lễ phép trong giao tiếp, biết kính trên nhường dưới, có hành vi đúng mực Nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ đáp ứng với chương trình giáo dục mầm non hiện nay
Trang 3Chương II: Mô tả sáng kiến
1 Nêu vấn đề của sáng kiến
Giáo dục lễ giáo cho trẻ 24 - 36 tháng là sự khởi đầu và hình thành, phát triển nhân cách cho trẻ, sự nhận thức qua cách giao tiếp và thông qua các bài thơ, câu chuyện, nhằm giáo dục đạo đức lối sống cho trẻ
Vì vậy, giao tiếp chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống sinh hoạt hàng ngày của trẻ là nền văn hóa lâu đời và đặc biệt đối với trẻ
Giáo dục lễ giáo ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển ngôn ngữ của trẻ Nếu được giáo dục tốt, khi giao tiếp trẻ sẽ nói năng nhẹ nhàng, mạch lạc, có văn hóa trong các câu nói, cử chỉ, hành động của trẻ đối với mọi người
Từ xa xưa ông cha ta đã đúc kết kinh nghiệm và có câu: “Tiên học lễ, hậu học văn” Lễ phép là nét đẹp của văn hóa được đặt lên hàng đầu khi nhìn nhận và đánh giá phẩm chất, đạo đức tốt đẹp của người Việt Nam
Nhưng trong điều kiện kinh tế phát triển và đang trên con đường hội nhập quốc tế Đất nước ta phải giao lưu với nhiều nền văn hóa khác
Chúng ta vẫn giữ được nền văn hóa bản sắc của 54 tư dân tộc Việt Nam Như vậy trong thời đại hiện nay việc giáo dục trẻ phát triển về trí tuệ thôi chưa đủ
mà còn phải giáo dục cho trẻ biết giữ được truyền thống dân tộc của ông cha ta để lại
Đó là nhiệm vụ cấp thiết trong các mục tiêu phát triển con người toàn diện hiện nay
Trong chương trình nghành giáo dục và đào tạo đã ghi rõ phải hình thành và phát triển cho trẻ hài hòa, cân đối, biết giàu lòng yêu thương, biết quan tâm, nhường nhịn, giúp đỡ mọi người, ham hiểu biết, thích khám phá tìm tòi một số kỹ năng cơ bản như: Nhẹ nhàng, khéo léo, biết xin lỗi, biết nhận lỗi khi mình có lỗi
Tuy nhiên trẻ mầm non nói chung và đặc biệt là trẻ 24-36 tháng tuổi nói riêng Ban đầu chưa hiểu hết việc kính trọng, thưa gửi lễ phép còn ứng sử theo cách riêng của bản thân mình với người lớn tuổi với bạn bè và cô giáo
Tôi nhận thấy rằng nhận thức của một số phụ huynh về giáo dục lễ giáo cho trẻ còn hạn chế, mặt khác do hoàn cảnh kinh tế khó khăn, công việc bộn bề mải
Trang 4kiếm sống không chú ý đến giáo dục lễ giáo cho con trẻ
Chính vì vậy có nhiều cháu mới đi học chưa biết chào hỏi, thưa gửi chưa lễ phép còn trả lời trống không với người lớn tuổi, bạn bè và cô giáo, có cháu thì hay nói tục, chửi bậy
Trước thực trạng đó bản thân tôi suy nghĩ và nhận thấy rằng việc giáo dục lễ giáo cho trẻ là việc làm của mỗi giáo viên phải thực hiện thường xuyên liên tục
a Thuận lợi:
* Về phía nhà trường:
Bản thân tôi được sự quan tâm giúp đỡ của Ban giám hiệu, tổ chuyên môn, phòng Giáo dục huyện luôn tạo điều kiện về cơ sở vật chất và phương tiện các hoạt động cho trẻ, thường xuyên tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và chuyên đề, hội thi
đồ dùng đồ chơi cho chị em đồng nghiệp học tập và rút kinh nghiệm
Giáo viên trong lớp đoàn kết biết cùng nhau đưa ra các biện pháp giáo dục lễ nhằm giúp trẻ phát triển về ngôn ngữ, nhận thức, tình cảm kỹ năng giao tiếp, ứng
sử trong sinh hoạt hàng ngày
* Về phía giáo viên:
Bản thân nhiều năm công tác trong nghề, đạt nhiều thành tích cao trong công tác giảng dạy
Là một giáo viên tâm huyết với nghề, luôn gương mẫu trong cách giao tiếp ứng sử hàng ngày với trẻ, có lòng yêu thương trẻ, tận tình với công việc Luôn luôn
có ý thức phấn đấu vươn lên, thường xuyên tìm tòi, nghiên cứu tài liệu như: Tạp chí, thông tin trên mạng có liên quan đến việc chăm sóc và giáo dục lễ giáo cho trẻ
để áp dụng vào việc chăm sóc giáo dục trẻ và được phụ huynh tin yêu quý mến
* Về phía trẻ:
Trẻ được phân chia theo đúng độ tuổi
Sĩ số trẻ ra lớp tổng số: 19 cháu
Trong đó: Nam: 11 cháu; Nữ: 8 cháu
Các cháu rất thích đến lớp, khỏe mạnh, đi học đều, thích tham gia vào hoạt động cùng cô giáo và các bạn
Trẻ ngoan ngoãn, lễ phép
Trang 5100% trẻ ra lớp đạt với chỉ tiêu của nhà trường giao cho
* Về phía phụ huynh:
Phụ huynh ủng hộ nhiệt tình giúp đỡ cô giáo thu gom các phế liệu, các tranh ảnh để làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho công tác giảng dạy Dọn dẹp, trồng cây xanh tạo môi trường cảnh quan lớp học xanh sạch đẹp
Một số phụ huynh nhiệt tình chia sẻ với giáo viên ở lớp về tình hình của trẻ ở nhà và luôn quan tâm đến trẻ thường xuyên dành thời gian trao đổi với cô giáo để cùng chăm sóc và giáo dục trẻ
b Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi còn có nhiều những khó khăn như: Nhà trường chưa có phòng chức năng, chưa có khu vườn cổ tích cho trẻ hoạt động
Nhận thức của trẻ chưa đồng đều nên việc truyền thụ kiến thức đến trẻ còn gặp rất nhiều khó khăn
Phụ huynh đa số là những gia đình nông dân, điều kiện kinh tế còn khó khăn nên không có nhiều thời gian quan tâm đến đời sống, tình cảm, tâm lý của trẻ
Một số gia đình quá nuông chiều con nên việc giáo dục lễ giáo cho trẻ chưa được đúng mức
Đôi lúc phụ huynh chưa thấy được tầm quan trọng của việc giáo dục lễ giáo cho trẻ nên chuyện trẻ ứng xử không phù hợp trong khi chơi với nhau Người lớn đôi khi nghe thấy nhưng lại bỏ qua và không nhắc nhở trẻ, dẫn đến trở thành thói quen trẻ hay nói tục trong giao tiếp
Nhận thức của trẻ chưa đồng đều nên việc truyền thụ kiến thức đến trẻ còn gặp rất nhiều khó khăn
Thời gian đầu trẻ đến lớp hay khóc, còn có những thói quen tự do như ở nhà Khi chơi với bạn hay tranh giành đồ chơi của nhau, hay nói tục, nói leo, chưa có nề nếp Cô hỏi trẻ, trẻ hay trả lời trống không, ra lớp vào lớp tự do, không chú ý học bài, không vứt rác đúng nơi quy định
Trước tình hình thực tế của nhóm lớp Tôi thực sự băn khoăn và trăn trở tìm
ra các giải pháp dạy trẻ để tất cả các trẻ đều ngoan ngoãn, lễ phép và có thói quen, hành vi nề nếp phù hợp với chuẩn mực của xã hội
Trang 6Tôi đã thực hiện khảo sát chất lượng đầu năm về hành vi lễ giáo của trẻ và thu được kết quả như sau:
STT Nội dung giáo dục Số trẻ đạt Tỷ lệ
%
Số trẻ chưa đạt
Tỷ lệ
%
1 Biết xưng hô chào hỏi lễ
phép
10/19 cháu 52,7% 9/19 cháu 47,3%
2 Biết nói cản ơn, xin lỗ đúng
lúc
6/19 cháu 31,6% 13/19 cháu 68,4%
3 Biết giữ gìn cất giữ đồ chơi
đúng nơi quy định
11/19 cháu 58,9% 8/19 cháu 42,1%
4 Biết giữ gìn vệ sinh thân thể,
vệ sinh môi trường
7/19 cháu 37% 12/19 cháu 63%
5 Biết nhường nhịn giúp đỡ
bạn
9/19 cháu 47,3% 10/19 cháu 52,7%
6 Trẻ mạnh dạn tự tin trong
giao tiếp
8/19 cháu 42,1% 11/19 cháu 58,9%
Với mong muốn mọi trẻ đều ngoan ngoãn, lễ phép Đầu tiên tôi giáo dục trẻ những hành vi văn hóa trong cuộc sống hàng ngày, có thái độ đúng với cô giáo và người lớn, bạn bè, có tình yêu thương đối với sự vật, hiện tượng thiên nhiên xung quanh
Trong năm học này tôi quyết tâm thực hiện nhiệm vụ giáo dục lễ giáo cho trẻ là nhiệm vụ hàng đầu trong việc chăm sóc giáo dục trẻ Để góp phần công sức nhỏ bé của mình vào quá trình hình thành và phát triển nhân cách của trẻ sau này bằng các giải pháp sau:
2 Giải pháp thực hiện.
a Giải pháp 1: Giáo dục lễ giáo thông qua hoạt động học
Như chúng ta đã biết, ở trường mầm non không có giờ đạo đức riêng mà sử dụng hình thức tích hợp, lồng ghép với nội dung bài dạy của các lĩnh vực để
Trang 7dạy và hướng trẻ tới cảm xúc, tình cảm, hành vi lễ giáo Trẻ được tham gia vào nhiều hoạt động như: Đọc thơ, kể chuyện, múa hát, làm quen với môi trường xung quanh…
Chính vì vậy lồng ghép nội dung giáo dục lễ giáo vào các hoạt động có nhiều ưu thế nhằm hình thành cho trẻ những thói quen, hành vi, lễ phép có văn hóa…
Ví dụ: Với chủ đề “ Trường mầm non”
Tôi dán lên bức tranh một em bé đang vòng tay chào cô giáo khi đến lớp Khi trẻ nhìn tranh và biết được hành động của em bé ngoan hay hư, từ đó trẻ ý thức làm theo những việc làm đúng đắn
Ví dụ: Với chủ đề “Bản thân “
Tôi dán lên bài thơ “ Không vứt rác ra đường”
Không vứt rác ra đường
Cái bánh có lá gai
Quả chuối vỏ rất Trơn
Giẫm phải là ngã luôn
Nhớ bỏ vào thùng rác
Kết hợp hình ảnh minh họa một bạn nhỏ đang bỏ rác vào thùng Qua hình ảnh đó trẻ biết những hành vi bảo vệ môi trường và bỏ rác đúng nơi quy định
Ví dụ: Với chủ đề “ Phương tiện giao thông”
Đối với chủ đề này tôi cũng kết hợp với nhiều hình ảnh khi trẻ tham gia giao thông, Qua đó không những cho trẻ biết gọi tên các phương tiện giao thông mà còn nhận biết về một số đặc điểm, tác dụng của các phương tiện đó
Đồng thời cô giáo dục trẻ biết ơn những người tài xế và tuân thủ các luật lệ giao thông như: Đi qua đường phải có người lớn dắt qua, đi xe máy phải đội mũ bảo hiểm, Khi đi trên tàu không được thò đầu, thò tay ra ngoài, không được đá bóng và chơi gần đường… hoặc các ký hiệu của đèn giao thông, ra đường các con nhớ phải quan sát thật kỹ thấy đèn đỏ thì dừng lại, đèn xanh thì mới được đi…
Ngoài ra tôi còn cho trẻ chơi các trò chơi “Theo tín hiệu đèn giao thông” Các cháu rất thích thú ngoài nhận biết màu đèn các cháu dừng lại và đi rất đúng
Trang 8khi thấy tín hiệu đèn Có như vậy trẻ mới nhận thức được những điều nên làm và không nên làm dần dần hình thành thói quen cho trẻ
Ví dụ: Đối với hoạt động phát triển thể chất
Cô giáo dục trẻ siêng năng tập thể dục đều đặn xẽ giúp cho cơ thể khỏe mạnh, rèn luyện tính năng kiên nhẫn, trong lúc tập thể dục không nên chen lấn, xô đẩy nhau Qua đó giáo dục trẻ có thói quen tốt trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày như: Ăn, ngủ đúng giờ, rửa tay, rửa mặt trước khi ăn, không nghịch bẩn…
Ví dụ: Giờ hoạt động âm nhạc bài hát “ Bông hoa mừng cô”
Sau khi cô hát song cô hỏi trẻ: Cô vừa hát bài hát gì ?
+ Em bé đã tặng gì cô giáo trong nhân dịp ngày 8/3 ?
+ Khi tặng hoa cho cô, các con tặng bằng mấy tay ?
Thông qua đó giáo dục trẻ, khi nhận hoặc chao một vật gì với người lớn tuổi nên chao hoặc nhận quà bằng hai tay và nói lời cám ơn
Ví dụ: Trong giờ làm quen với văn học, âm nhạc có vô số các bài thơ, câu chuyện, bài hát nhằm giáo dục lễ giáo cho trẻ như: Bài thơ “Thưa gửi”
Bé là bé ngoan Nói phải thưa Gọi phải dạ Bảo phải vâng Với khách lạ Với người thân Đều như vây Chỉ sau một thời gian thực hiện những thói quen về lễ giáo Chất lượng nề nếp trẻ tăng lên rõ rệt Trẻ biết chào hỏi cô và khách đến lớp, biết thưa gửi, nói lời cảm ơn, biết xin lỗi đúng lúc Muốn phát biểu phải giơ tay, muốn đi vệ sinh phải xin phép Trong giao tiếp với bạn phải nhẹ nhàng Trẻ biết yêu thương đoàn kết trong khi học
b Giải pháp 2: Giáo dục lễ giáo ở mọi lúc mọi nơi
Khi thực hiện giáo dục lễ giáo cho trẻ, giáo viên có thể lồng ghép vào các hoạt động trong ngày như: Hoạt động góc, hoạt động ngoài trời, hoạt động đón
Trang 9trả trẻ, hoạt động chiều…
Tiến hành lồng ghép lễ giáo vào hoạt động góc, qua đó trẻ được đối thoại những câu chào hỏi lễ phép, câu cảm ơn, xin lỗi, chao nhận bằng hai tay
Giáo viên theo dõi quan sát, lắng nghe để kịp thời uốn nắn trẻ khi có biểu hiện chưa đúng, giúp trẻ hình thành thói quen hành vi văn minh giao tiếp
Ví dụ: Giờ hoạt động góc qua trò chơi phân vai y tá- bác sĩ
Cô cùng trẻ trò chuyện để nhận vai chơi và thể hiện vai chơi của mình:
Khi có bệnh nhân đến khám thì thái độ bác sĩ như thế nào?
Khi phát thuốc cô y tá phải dặn dò bệnh nhân như thế nào?
Sau khi khám và nhận thuốc xong thì bệnh nhân có thái độ như thế nào đối với bác sĩ ?
Sau nhiều lần trẻ đóng vai góc bác sĩ, trẻ đã biết một số hành vi ứng xử như: trẻ biết nói và trả lời đầy đủ câu, biết xưng hô chuẩn mực với cô và các bạn
Trẻ làm bác sĩ biết thăm hỏi bệnh nhân, ân cần chào đón bệnh nhân, quan tâm sức khỏe bệnh nhân, còn bệnh nhân khi nhận thuốc biết nhận bằng hai tay và nói lời cảm ơn với bác sĩ cô y tá
Ví d: Đối với trò chơi bán hàng:
Yêu cầu người bán hàng, người mua hàng phải nói nhẹ nhàng, đủ câu:
+ Cháu chào bác, bác muốn mua gì ạ ?
+ Cô bán cho tôi một cân quả cam ?
+ Bao nhiêu tiền vậy cô?
Sau khi chơi xong, tôi nhắc trẻ thu dọn đồ chơi cất lên giá gọn gàng, ngay ngắn
Qua hoạt động góc cháu mạnh dạn dần, thành thạo dần trong giao tiếp, ứng
xử, chào hỏi đối với mọi người xung quanh
Trong khi chơi nếu trẻ làm việc gì sai đối với bạn, tôi nhắc trẻ phải xin lỗi
cô, xin lỗi bạn
Ngoài ra tôi giáo dục trẻ đoàn kết trong khi chơi, không tranh giành đồ chơi của nhau
Ví dụ: Trong giờ hoạt động ngoài trời “Thăm quan vườn cây ăn quả”
Trang 10Cô giáo trò chuyện cùng trẻ:
+ Muốn có nhiều quả các con phải làm gì ?
+ Khi ăn quả các con nhớ đến ai ?
Giáo dục trẻ biết kính trọng, yêu những người lao động, khi ăn quả phải ăn
từ tốn, không vứt vỏ, hạt bừa bãi, biết giữ gìn vệ sinh môi trường, vệ sinh lớp, biết đoàn kết, giúp đỡ bạn bè, mọi người xung quanh, không leo chèo cây, không tự ý
bẻ cành, ngắt lá cây…
Ví dụ: Giờ ăn:
Trước khi ăn cô rửa tay cho trẻ bằng xà phòng dưới vòi nước sạch Sau khi rửa xong Cô hỏi trẻ:
Các con rửa tay rửa mặt để làm gì ?
Cô cho trẻ đọc bài thơ theo cô:
Giờ ăn bé nhớ lời cô
Ăn chậm nhai kỹ sao cho đàng hoàng
Ăn xong xếp ghế gọn gàng Nhặt vụn cơm vãi bé càng đáng khen
Cô gợi ý để trẻ mời cô, mời các bạn ăn cơm Nhắc trẻ ăn gọn gàng, không để rơi cơm vãi
Giờ ăn phụ buổi chiều cô đưa bát cho trẻ Cô gợi ý để trẻ nói cả câu: Cháu xin cô, cháu cám ơn cô
Qua nhiều lần như vậy Cháu lớp tôi có những thói quen đó khoảng 75%, tôi tiếp tục áp dụng
c Giải pháp 3: Giáo dục lễ giáo qua băng hình
Mỗi phương pháp mà giáo viên sử dụng trong giảng dạy đều hướng đến mục đích góp phần phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ
Ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy đó cũng là một biện pháp đổi mới sáng tạo, giúp cho trẻ hứng thú học bài và không bị nhàm chán
Để việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy đạt hiệu quả cao, đòi hỏi người giáo viên mầm non không chỉ có năng lực sư phạm mà còn có những kinh nghiệm trong việc sử dụng giáo án điện tử và phần giảng dạy, để việc ứng