Sáng kiến Q

Qua quá trình trò chuyện, quan sát và tổ chức các hoạt động cho trẻ khi ở lớp, tôi nhận thấy các cháu chỉ sử dụng Tiếng Việt để giao tiếp với giáo viên khi cần thiết.. Với tình hình thực

Chương 1: Tổng quan

1 Cơ sử lý luận.

Như chúng ta đã biết, Giáo dục mầm non là một mắt xích quan trọng cần thiết và không thể thiếu trong hệ thống giáo dục Việt Nam Giáo dục mầm non giúp cho trẻ bước đầu làm quen với xã hội thu nhỏ, đó là lớp học mà ở đó người giáo viên mầm non được xem là người thầy đầu tiên đặt nền móng cho việc “đào tạo” nhân cách con người mới phát triển đầy đủ toàn diện về “Đức-Trí-Thể-Mỹ” Để phát triển đầy đủ, toàn diện con người cần có sự giao tiếp,

mà ngôn ngữ chính trong giao tiếp là Tiếng Việt Chính vì vậy, việc cung cấp vốn Tiếng Việt cho trẻ, đặc biệt là trẻ em vùng dân tộc thiểu số là vấn đề rất cần thiết, là nhu cầu thiết yếu giúp trẻ mạnh dạn, tự tin tham gia vào các hoạt động và hình thành những kĩ năng cần thiết cho việc học Tiếng Việt ở các bậc học tiếp theo

Xã Lạc Hưng nơi tôi đang làm việc là một xã vùng 135, xã có điều kiện kinh tế đặc biệt khó khăn, nơi mà 100% người dân ở đây sinh sống chủ yếu bằng nghề nông và đến 95% là dân tộc Mường Do đó, con người ở đây thường sử dụng tiếng mẹ đẻ là ngôn ngữ chính trong giao tiếp, nên có ảnh hưởng không nhỏ đến việc tiếp nhận, lĩnh hội tri thức của trẻ khi ở trường Qua quá trình trò chuyện, quan sát và tổ chức các hoạt động cho trẻ khi ở lớp, tôi nhận thấy các cháu chỉ sử dụng Tiếng Việt để giao tiếp với giáo viên khi cần thiết Còn ngoài ra trẻ vẫn thường xuyên sử dụng ngôn ngữ riêng của dân tộc mình, đặc biệt là giờ hoạt động: Hình thành biểu tượng số lượng, con số

và phép đếm trẻ thường nhầm lẫn sử dụng tiếng mẹ đẻ khi đọc các con số

Với tình hình thực tế như vậy và qua học chuyên đề “Tăng cường Tiếng Việt cho trẻ dân tộc thiểu số” bản thân tôi luôn trăn trở suy nghĩ, nhiều lúc thấy vô cùng lo lắng không biết làm gì và làm như thế nào, bằng phương pháp

gì để giúp trẻ lớp tôi hiểu và nói được Tiếng Việt trôi chảy không bị nhầm lẫn với tiếng mẹ đẻ, đặc biệt là khi trẻ làm quen với các con số Chính vì điều băn

khoăn trăn trở ấy, bản thân tôi đã tìm tòi, nghiên cứu “Một số biện pháp tăng cường Tiếng Việt cho trẻ 5 tuổi qua hoạt động hình thành biểu tượng về số lượng, con số và phép đếm” để nghiên cứu từ tháng 9 năm 2017 đến tháng 5

năm 2018 tại trường mầm non Lạc Hưng

2 Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu lý luận

Phương pháp nghiên cứu thực trạng

Nhóm phương pháp quan sát

Nhóm phương pháp thực hành trải nghiệm

3 Mục tiêu sáng kiến.

Nhằm giúp trẻ dân tộc thiểu số lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi trường mầm non Lạc Hưng sử dụng tốt Tiếng Việt để trẻ hứng thú học tập, tham gia vào các hoạt động để mục tiêu chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ trong trường mầm non đạt kết quả cao hơn và đặc biệt giúp trẻ lớp tôi tự tin trong giao tiếp với mọi người và tự tin trong cuộc sống

Chương II Mô tả sáng kiến

1 Nêu vấn đề của sáng kiến:

Tiếng Việt rất quan trọng đối với mọi người dân Việt Nam, đặc biệt là đối với trẻ em dân tộc thiểu số Bởi vì đa số trẻ vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số trước khi đến trường chỉ sống với gia đình trong môi trường tiếng

mẹ đẻ, ít khi được tiếp xúc với với nhiều người Do vậy, chủ yếu là trẻ sử dụng tiếng mẹ đẻ khi giao tiếp, trẻ biết rất ít Tiếng Việt Trong khi đó, Tiếng Việt là ngôn ngữ chính thức dùng trong nhà trường và các cơ sở giáo dục khác Trường mầm non Lạc Hưng chúng tôi cũng vậy, đa số các cháu là ngườidân tộc Mường, nghe nói Tiếng Việt còn kém, trẻ thường sử dụng hai thứ tiếng mà chủ yếu bằng tiếng mẹ đẻ, nhất là khi trẻ ra khỏi tiết học Chính

vì vậy, mà dẫn đến chất lượng giáo dục trẻ không đạt được kết quả như mong muốn Đặc biệt là khi tổ chức hoạt động “Hình thành biểu tượng về số lượng, con số và phép đếm, các cháu lớp tôi thường nhầm lẫn giữa Tiếng Việt và tiếng dân tộc của mình khi đọc các con số Do đó, việc dạy trẻ đếm và nói đúng số thứ tự các con số trong dãy số tự nhiên là một việc làm hết sức cần thiết, nó đòi hỏi cả một quá trình, cần phải có sự kiên trì của cả giáo viên và trẻ Trước thực trạng đó, bản thân tôi đã suy nghĩ và nhận thấy rằng việc tăng cường Tiếng Việt cho trẻ dân tộc là rất cần thiết và phải được thực hiện thường xuyên, liên tục

a Thuận lợi.

* Về phía nhà trường:

Bản thân tôi luôn được sự quan tâm giúp đỡ của Ban giám hiệu, tổ chuyên môn, luôn tạo điều kiện về cơ sở vật chất trang thiết bị, phương tiện

và các hoạt động cho trẻ, thường xuyên bồi dưỡng chuyên môn và chuyên đề,

tổ chức hội thi giáo viên dạy giỏi cấp trường, hội thi làm đồ dùng đồ chơi tự tạo cho chị em đồng nghiệp học tập rút kinh nghiệm

* Về phía giáo viên:

Bản thân là một giáo viên có trình độ chuyên môn trên chuẩn, tâm huyết với nghề, yêu thương trẻ, tận tụy, nhiệt tình trong công việc Luôn có ý thức học hỏi đồng nghiệp, qua tài liệu, sách báo, học hỏi qua mạng để nâng cao trình độ chuyên môn, đặc biệt là các phương pháp, biện pháp tăng cường Tiếng Việt cho trẻ khi ở trường để áp dụng vào việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ đạt được kết quả cao nhất

Giáo viên trong lớp luôn đoàn kết, biết cùng nhau đưa ra các biện pháp tăng cường Tiếng Việt cho trẻ lớp 5 tuổi nhằm giúp trẻ phát triển toàn diện về

“Đức-Trí-Thể-Mỹ”

* Về phía trẻ

Sĩ số trẻ trong lớp năm học 2017 - 2018 là 28 cháu Trong đó nam 18 cháu, nữ 9 cháu Trẻ có cùng độ tuổi nên thuận lợi cho việc tổ chức các hoạt động trong ngày Các cháu ngoan ngoãn, lế phép, chuyên cần đến lớp và thích tham gia hoạt động cùng cô và các bạn

* Về phía phụ huynh:

Phụ huynh nhiệt tình tham gia vào công việc lao động dọn dẹp cảnh quan sư phạm trong khuôn viên nhà trường, trồng cây xanh tạo môi trường Xanh - Sạch - Đẹp cho trẻ hoạt động Bên cạnh đó, phụ huynh cùng đóng góp các phế liệu, nguyên liệu để cùng cô giáo làm đồ dùng đồ chơi tự tạo phục vụ cho việc học tập vui chơi của trẻ ở trường

Các bậc phụ huynh đã biết quan tâm đến con em mình, dành thời gian trao đổi cùng cô về sở thích của trẻ, cách chăm sóc giáo dục trẻ theo độ tuổi

để có sự phối hợp hài hòa và tạo điều kiện tốt nhất cho trẻ khi ở trường cũng như ở nhà, tạo sự gắn kết chặt chẽ và sự đồng thuận giữa nhà trường và gia đình trong chăm sóc giáo dục trẻ

b Khó khăn :

Bên cạnh những thuân lợi cũng còn không ít những khó khăn mà bản thân và nhà trường còn gặp phải như:

Nhà trường chưa có khu nhà hiệu bộ, chưa có các phòng chức năng, bếp ăn một chiều, vườn cổ tích cho trẻ học tập, vui chơi

Phụ huynh đa số làm nghề nông, chủ yếu dựa vào trồng trọt và chăn nuôi nên điều kiện kinh tế còn gặp nhiều khó khăn, thời gian dành để xem sách, báo, truyền hình, mạng internet về đời sống, tình cảm, tâm lý của trẻ theo lứa tuổi hầu như không có Bên cạnh đó, phần đa các cháu ở nhà với ông

bà (vì bố mẹ đi làm ăn xa) nên việc giao tiếp với trẻ chủ yếu bằng tiếng dân tộc, điều đó có ảnh hưởng không nhỏ đến các hoạt động của trẻ khi ở trường

Một số phụ huynh chưa hiểu hết tầm quan trọng của việc dạy và học Tiếng Việt đối với sự phát triển của trẻ Mặt khác, có những phụ huynh còn nghĩ việc dạy các cháu là trách nhiệm của nhà trường, cô giáo, phụ huynh không biết và không quan tâm

Trước thực trạng đó, tôi đã làm khảo sát đầu năm về tình hình sử dụng Tiếng Việt của trẻ lớp tôi cụ thể như sau:

1 Trẻ năm vững kiến thức, phát ngôn bằng

tiếng việt

2 Trẻ năm vững kiến thức, phát ngôn bằng

tiếng địa phương

2 Giải pháp thực hiện:

a Giải pháp 1: Tăng cường Tiếng Việt cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi.

Trẻ ở độ tuổi mẫu giáo, đặc biệt là mẫu giáo 5 - 6 tuổi luôn muốn tự khẳng định mình, muốn làm người lớn và bắt trước hành động của người lớn rất nhanh Ở độ tuổi này, trẻ rất nhanh nhớ và mau quên Vì vậy, việc cho trẻ tiếp xúc với Tiếng Việt cần phải thường xuyên, liên tục Do đó, việc tăng cường Tiếng Việt cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi là rất quan trọng và cần thiết:

* Giờ đón trẻ: Giáo viên luôn vui vẻ, thường xuyên trò chuyện với trẻ

để có nhiều cơ hội nói Tiếng Việt như: Hôm nay ai đưa con đến lớp? Bố, mẹ ông, bà cho con ăn sáng bằng gì? Con ăn có ngon miệng không? Con thích ăn

gì nhất? Nhà con có những ai? Tất cả bao nhiêu người, ? Qua trò chuyện với trẻ như vậy tôi sẽ biết được khả năng phát âm của từng cá nhân trẻ để có biện pháp giúp trẻ phát âm đúng, phát âm chuẩn Tiếng Việt

* Giờ chơi tự do: Tôi thường xuyên cho trẻ xem tranh và tạo Album về

chủ đề theo ý hiểu của trẻ, đồng thời cho trẻ quan sát và ôn lại những chữ cái

mà trẻ đã được học, tạo cơ hội cho trẻ nhận xét về bức tranh: Tên gọi, đặc điểm, hình dạng, kích thước, môi trường sống, môi trường hoạt động, thức ăn… Qua đó, tôi lắng nghe, sửa sai cho trẻ, giúp trẻ phát âm chuẩn hơn để nhằm giúp trẻ mạnh dạn hơn trong giao tiếp với cô, với bạn

* Trong giờ hoạt động ngoài trời: Tôi cho trẻ ôn kiến thức đã học qua

trò chuyện, đọc thơ, kể chuyện, chơi các trò chơi dân gian, cho trẻ đọc đồng dao, ca dao, Trong các hoạt động này, giúp cho trẻ phát âm thành thạo hơn, lưu loát hơn, đồng thời tạo không khí thân thiện, gần gũi giữa cô và trẻ, đây là vấn đề đặc biệt cần thiết và không thể thiếu được đối với trẻ dân tộc thiểu số

* Giờ chơi góc: Giờ chơi góc, tôi cho trẻ đóng các vai khác nhau, trẻ

được thảo luận, giao lưu, trao đổi, mua bán, nấu ăn, khám bệnh, xếp, xây theo chủ đề, khuyến khích trẻ thể hiện hết vai chơi của mình, nhắc nhở trẻ sử dụng Tiếng Việt khi giao tiếp với nhau

Để tạo hứng thú, tránh nhàm chán trong các trong các tiết học cô thay đổi các hình thức tổ chức hoạt động sao cho lôi cuốn, trẻ được “Học mà chơi, chơi bằng học” mà vẫn đảm bảo nội dung giáo dục, mục tiêu giáo dục theo chủ đề: Ví dụ chủ đề “Bản thân”: Trẻ giới thiệu về họ tên, tuổi, sở thích của bản thân Với chủ đề: “Gia đình thân yêu của bé”: Cô cho trẻ luân phiên kể về địa chỉ gia đình, công việc của bố mẹ, nhu cầu của gia đình về phương tiện đi lại, phương tiện giải trí…; Hoặc với các chủ đề khác trong năm học, cô cho

trẻ kể nối tiếp các loại rau, củ, hoa, quả, con vật, phương tiện giao thông mà trẻ biết; đọc các bài đồng dao, ca dao, chơi giải đố, chơi chụp ảnh

* Tăng cường Tiếng Việt cho trẻ qua ứng dụng công nghệ thông tin:

Công nghệ thông tin là phương tiện hữu ích, góp phần đổi mới hình thức và nâng cao chất lượng dạy học Vì thế, khi tổ chức các hoạt động để gây hứng thú cho trẻ, tôi cho các cháu xem những hình ảnh, những clip, video kết hợp

âm thanh sống động, những hình ảnh này gắn với tình huống thực tế và phù hợp với chủ đề, đặc biệt các hình ảnh đó có đính kèm ngôn ngữ để trẻ có thể vừa nhìn vừa nghe hiểu nội dung các hình ảnh đó mà không cần sự giải thích của cô Ví dụ: Clip về các hoạt động của cháu ở trường mầm non; Video hình ảnh kèm tiếng kêu của các con vật, tiếng còi của phương tiện giao thông; một

số hiện tượng tự nhiên

* Tăng cường Tiếng Việt qua việc cho trẻ làm quen chữ cái: Thông

qua hoạt động làm quen chữ cái, trẻ được phát âm đúng 29 chữ cái Tiếng Việt,

đồng thời giúp trẻ phát triển khả năng ghi nhớ có chủ định Ngoài ra, "Làm quen chữ cái" còn cung cấp thêm vốn từ về thế giới xung quanh, giúp cho trẻ

hiểu được thế nào là đọc và viết ở bậc học tiếp theo Làm quen chữ cái còn giáo dục tình cảm, mở rộng hiểu biết cho trẻ, chuẩn bị tích cực cho trẻ vào

trường tiểu học Chính vì thế, môn học Làm quen chữ cái là môn học quan

trọng và không thể thiếu đối với trẻ 5 - 6 tuổi

b Giải pháp 2: Tuyên truyền đến các bậc phụ huynh.

Kết hợp với cha mẹ học sinh tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có như: Tre, nứa, vỏ trứng gà, trứng vịt, vỏ hộp các loại, vỏ lon nước giải khát, làm đồ dùng, đồ chơi có ghi tên đồ vật tương ứng giúp trẻ phát triển Tiếng Việt

Qua các buổi họp phụ huynh tuyên truyền tác dụng của việc tổ chức dạy tiếng Việt cho trẻ, để phụ huynh hưởng ứng và ủng hộ nhiệt tình, trong vấn đề tạo dựng cảnh quan môi trường trong lớp đẹp, hấp dẫn đối với trẻ

Bên cạnh đó qua giờ đón trẻ, trả trẻ tôi trao đổi nhanh về vấn đề liên quan đến sức khỏe, sở thích, nhu cầu tâm sinh lý và nội dung giáo dục theo độ

tuổi của trẻ từ đó có sự thống nhất, đồng thuận giữa gia đình và nhà trường để tạo điều kiện, môi trường tốt nhất cho trẻ phát triển toàn diện Bên cạnh đó khuyến khích bố mẹ trẻ trao đổi, trò chuyện với trẻ bằng Tiếng Việt như: Hôm nay ở lớp cô giáo dạy con chữ cái gì? Con học bài thơ, bài hát nào? Con có thể đọc thơ, hát bài hát cho bố mẹ (ông, bà) cùng nghe Hoặc trong lúc ăn cơm bố, mẹ, ông, bà có thể hỏi hỏi các cháu: Nhà mình có mấy người? Con nhìn xem trong mâm cơm có mấy cái bát nhỏ? Có mấy cái bát to? Có mấy cái đĩa? Qua việc trao đổi và trò chuyện với trẻ như vậy, phụ huynh giúp trẻ được ôn lại những chữ cái, những con số, bài hát, bài thơ mà trẻ đã được học

ở trường để trẻ thêm tự tin trong giao tiếp

c Giải pháp 3: Tăng cường Tiếng Việt cho trẻ qua môn học “Làm

quen với toán” tiết “Hình thành biểu tượng về số lượng, con số và phép đếm”.

Khi nói đến học toán, người ta nghĩ ngay đến đó là môn học khô khan, không sinh động nên ít thu hút được sự chú ý tập trung của trẻ, đặc biệt là khi

tổ chức hoạt động “Hình thành biểu tượng về số lượng, con số và phép đếm

Vì thế mà khi tổ chức học toán, tôi đã thay đổi hình thức bằng việc cho trẻ tham gia vào chương trình: “Bé vui học toán”; “Tìm điều bí ẩn”; “Ô cửa bí mật” hoặc gắn nội dung giáo dục bằng một câu chuyện có sự xuất hiện của các đối tượng để trẻ được đếm nhằm lôi cuốn trẻ vào hoạt động, tránh sự khô khan, nhàm chán khi làm quen với các con số Hơn nữa, việc cho trẻ ghi nhớ các con số đã khó, mà trẻ dân tộc học con số còn khó hơn Bởi vì, khi đọc các con số các cháu thường đọc nhầm, đọc lẫn các con số giữa tiếng mẹ đẻ và Tiếng Việt như: Số 5 các cháu đọc thành số “Tăm”; số 6 đọc là số “Khấu”; số

7 (Báy), số 8 (Thám), Do đó, ngay từ đầu năm tôi cho trẻ học: Đếm trên đối tượng trong phạm vi 10; đếm theo khả năng của trẻ để rèn cho trẻ phát âm đúng con số và đếm theo chuẩn Tiếng Việt Hoặc để gây hứng thú hay ôn luyện về các con số tôi cho trẻ chơi các trò chơi:

* Trò chơi: "Thi ai đếm đúng": Cô chuẩn bị 5 - 7 dây có thắt nút để

trẻ có thể sờ và nhận ra được số lượng nút thắt bằng bịt mắt, mà không được nhìn, chỉ sờ tay để đếm Trẻ lên chơi theo nhóm, sau khi bịt mắt cô phát cho trẻ một dây có thắt nhiều nút Trẻ dùng tay sờ đếm xem dây của mình có bao nhiêu nút thắt, khi có hiệu lệnh của cô trẻ bắt đầu đếm thi xem ai đếm đúng và đếm nhanh hơn Qua trò chơi này giúp trẻ ôn luyện lại các con số, nói lưu loát, phát triển ngôn ngữ, khả năng tư duy cho trẻ

* Trò chơi: Giải đố: Mỗi câu đố được giải, trẻ sẽ được mở một miếng

ghép, khi một hoặc hai miếng ghép đầu tiên được mở ra cô cho trẻ đoán xem trong ô cửa có chứa chữ số mấy? Mỗi lần trẻ giải đố, nhận dạng chữ số là một lần trẻ sử dụng và thực hành ôn luyện lại Tiếng Việt Từ đó, củng cố khắc sâu lại kiến thức cho trẻ Trẻ được học mà chơi không tạo áp lực căng thẳng cho trẻ, giúp trẻ tiếp thu bài tốt hơn, tạo sự tập trung chú ý cho trẻ

Trò chơi: Vòng quay kỳ diệu: Cô gắn thẻ số vào vòng quay, cho trẻ lên

quay, khi kim chỉ vào số nào trẻ gọi tên số đó và nêu cấu tạo của chữ số Trong khi tổ chức hoạt động cô tích hợp hoạt động tạo hình, âm nhạc tạo thêm

sự hứng thú cho trẻ

Trong giờ hoạt động: Đếm trên đối tượng trong phạm vi 10, đếm theo khả năng mà tôi đã tổ chức cho trẻ và đã đạt được kết quả tương đối khả quan, trẻ hứng thú tham gia hoạt động

Giáo án Chủ đề: Phương tiện giao thông

Nhánh 1: Phương tiện giao thông đường bộ

Tên bài: Đếm trên đối tượng trong phạm vi 10, đếm theo khả năng Lứa tuổi : 5 - 6 tuổi

Thời gian: 30 - 35 phút

I Mục đích yêu cầu:

1 Kiến thức: Trẻ biết đếm trên đối tượng trong phạm vi 10 và đếm

theo khả năng của trẻ, nhận biết nhóm đối tượng trong phạm vi 10, dùng các

từ chỉ con số chính xác

2 Kỹ năng: Trẻ có kỹ năng đếm trên nhóm đối tượng trong phạm vi

10, đếm từ trái qua phải, từ trên xuống dưới Rèn khả năng ghi nhớ có chủ định, khả năng tư duy cho trẻ

3 Thái độ: giáo dục trẻ giữ gìn đồ dùng đồ chơi và tích cực tham gia

hoạt động cùng cô và các bạn

II Chuẩn bị:

- Cô: Các nhóm đồ dùng, đồ chơi trong lớp có số lượng từ 5-10 Bảng

từ, bài hát tập đếm Gian hàng bán đồ dùng, đồ chơi

- Trẻ: Rổ đựng đồ dùng đồ chơi của trẻ giống của cô nhưng nhỏ hơn

III Tổ chức hoạt động.

1 Hoạt động 1: Ổn định lớp, gây hứng thú.

- Cô giới thiệu chương trình: “ Bé vui học toán”.

- Giới thiệu các đội chơi

- Giới thiệu các phần chơi: Phần 1: Bé vui chơi

Phần 2: Bé vui học toán

Phần 1: Bé vui chơi: Cô cho trẻ hát “Tập đếm”

- Hỏi trẻ: Vừa hát bài gì? Trong bài hát bạn nhỏ đã làm gì? Bạn nhỏ trong bài hát muốn mời các bạn lớp mình cùng thi đếm với bạn đấy, cô con mình cùng thi đếm với bạn nhé

2 Hoạt động 2:

Phần 2: Bé vui học toán:

* Ôn tập đếm trên đối tượng trong phạm vi 5:

- Cô cho trẻ đi thăm cửa hàng bán ô tô, xe máy

- Cho trẻ kể tên các loại phương tiện giao thông có bán trong cửa hàng

và đếm số lượng

* Dạy trẻ đếm trên đối tượng trong phạm vi 10 và đếm theo khả năng: