A PHẦN MỞ ĐẦU I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Là một giáo viên giảng dạy môn mỹ thuật, đồng thời xuất phát từ thực tế giảng dạy của đồng nghiệp và cùng với quá trình giảng dạy của bản thân, đặc biệt là việc từng[.]
Trang 1A.PHẦN MỞ ĐẦU
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Là một giáo viên giảng dạy môn mỹ thuật, đồng thời xuất phát từ thực tế giảng dạy của đồng nghiệp và cùng với quá trình giảng dạy của bản thân, đặc biệt là việc từng bước đổi mới phương pháp dạy học, tôi luôn đặt cho mình mục tiêu là: “Phải làm gì để thực hiện yêu câu đổi mới nhằm nâng cao chất lượng bài dạy của mình” và để các em học sinh cảm nhận được một cách sâu sắc về vẻ đẹp của con người, thiên nhiên xung quanh mình qua đó phát huy được trí tưởng tượng và óc sáng tạo, hình thành thị hiếu thẩm mỹ, hoàn thiện nhân cách thông qua nội dung các bài học mỹ thuật.
Là một bộ môn năng khiếu, khả năng diễn đạt những suy nghĩ, sáng tạo của học sinh THCS bằng nét vẽ rất khó khăn và khi học sinh thực hành vẽ trên giấy rất dễ gây ra tình trạng chán nản, mất hứng thú vì môn mĩ thuật đòi hỏi sự sáng tạo, sự tìm tòi,…đưa ra
ý tưởng của mình và trong bài vẽ trang trí còn cần cái riêng nhiều hơn mà HS không muốn bắt chước trang trí theo những cách đã học mà luôn luôn muốn sáng tạo để phù hợp thẩm mĩ, model thời đại và những cách nhìn nhận của riêng mình.Vì vậy tôi mạnh dạn đi vào tìm hiểu và đưa ra phương pháp mới trong các bài tập thực hành môn trang trí nhằm tạo hứng thú cho học sinh thông qua đề tài:
“ Thay đổi phương pháp học thực hành sẽ giúp HS hứng thú hơn khi học phân môn vẽ trang trí lớp 8-9 ”
II MỤC ĐÍCH VÀ PHƯƠNG PHÁP
1 MỤC ĐÍCH:
Thấy rõ vai trò chủ thể tích cực của người giáo viên nói chung, giáo viên Mỹ Thuật ở Trung học cơ sở nói riêng
Việc đổi mới phương pháp trong giảng dạy Mỹ Thuật ở Trung học cơ
sở là vấn đề quan trọng và mang lại hiệu quả cao trong dạy học và giáo dục
Thông qua đó học sinh phát huy được tính chủ động sáng tạo của mình trong việc học tập nói chung và học môn Mỹ Thuật nói riêng
Trang 2 Giáo viên tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ vững vàng để có thể sử dụng phương pháp mới trong quá trình dạy học Mỹ Thuật ở Trung học cơ sở
2 PHƯƠNG PHÁP:
Để hoàn thành đề tài này tôi sử dụng các phương pháp sau:
Phương pháp điều tra : Đưa phiếu điều tra cho học sinh trong đó có câu hỏi chung nhằm thu thập thông tin về ý kiến, thái độ học tập của học sinh… qua đó tổng hợp số liệu cụ thể học sinh thích và không thích học theo phương pháp mới thông qua cách dạy và tổ chức lớp của giáo viên là bao nhiêu phần trăm
Phương pháp thống kê : Phương pháp này nhằm tổng kết số liệu điều tra để có kết quả chính xác nhằm giải quyết câu hỏi đã được đưa ra về việc tổ chức tiết học khi giáo viên áp dụng phương pháp mới trong tiết học thực hành của phân môn trang trí Mỹ Thuật ở Trung học cơ sở
Phương pháp đối chiếu so sánh phân tích : Nhằm so sánh giữa những tiết học thực hành như bình thường và những tiết học thực hành theo phương pháp mới, quan sát đối chiếu sự hào hứng trong giờ thực hành của học sinh và sản phẩm học sinh làm được thông qua hai tiết dạy
III GIỚI HẠN CỦA ĐỀ TÀI
Đề tài được tập trung nghiên cứu và áp dụng trong môm Mỹ thuật THCS ở khối lớp 8-9
IV CÁC GIẢ THIẾT NGHIÊN CỨU
Dựa vào hoạt động tổ chức tiết học của giáo viên Mỹ Thuật ở Trung học cơ sở
Dựa vào kết quả sản phẩm học tập của học sinh Trung học cơ sở để chứng minh việc áp dụng phương pháp mới của giáo viên là hiệu quả
V CƠ SỞ LÝ LUẬN, CƠ SỞ THỰC TIỄN
1 CƠ SỞ LÝ LUẬN
Nền giáo dục nước ta đã có truyền thống từ lâu đời, đất nước ta hàng ngàn năm qua đã đào tạo nên nhiều thế hệ anh hùng, dũng sỹ, lao động trí thức và lao
Trang 3động chân tay tạo nên nền văn hiến Việt Nam Trong những thành quả ấy phải có công lao của giáo dục
Xã hội ngày một phát triển, tiến bộ khoa học kỹ thuật ngày càng được nâng cao, giáo dục nước ta cũng ngày một nhiều khởi sắc mới mẻ Người thầy giáo không còn sử dụng lối truyền thụ một chiều, cũng như học sinh không còn thụ động như trước đây Người thầy giáo của thời đại phải am hiểu kiến thức mới Đi đôi với sự phát triển của xã hội người giáo viên cũng phải trang bị cho mình những công cụ lao động hiện đại, mà nghề giáo là một nghề đặc biệt, nên công cụ lao động của họ chính là tri thức và nhân cách của bản thân họ Do đó để công việc của người giáo viên đạt hiệu quả cao, không cách nào khác họ phải luôn chủ động sáng tạo, phải tìm tòi học hỏi mọi lúc mọi nơi, làm thế nào để cho học sinh của họ phát huy được tính năng động sáng tạo, tích cực phát triển tư duy trí tuệ, chủ động trong hoạt động học tập của mình muốn thế ngoài việc giáo viên có một kiến thức cụ thể, thì họ còn phải tự rèn luyện cho mình khả năng tổ chức, chỉ đạo hoạt động học tập của học sinh một cách sáng tạo nhất, hiệu quả nhất
Trong quyển “Tìm hiểu nền giáo dục Việt Nam trước 1945” của tác giả Vũ Ngọc Khánh có đoạn nêu nên cách dạy mới của “Người thày giáo Đỏ” đầu tiên đáng kính mến nhất là nhà giáo, nhà cách mạng Nguyễn Ái Quốc Khi là thày Nguyển Tất Thành dạy ở trường Dục Thanh (Phan Thiết) hay khi Bác dạy ở nước ngoài, Bác giảng dạy ở nhiều lớp, đảm nhận nhiều môn khác nhau và nhiều thành phần học sinh khác nhau: già, trẻ, miền xuôi, miền ngược, trong nước, ngoài
nước… Bục giảng của Bác có khi là ở một trường tiểu học, có khi là một trường đại học, ở chiến khu, trên đường công tác, ngay nơi làm việc… Nhưng dù dạy ở đâu, môn học gì, học sinh là ai, Bác vẫn có cách dạy rất đặc sắc và sáng tạo ngay
từ lúc bấy giờ Đó là cách dạy rất cụ thể, thiết thực, giảng dạy phải kiên trì, phát huy được tính tích cực, tự giác của người học để trong thời gian tối thiểu đạt được
Trang 4kết quả tối đa Người học không chỉ biết về lý luận mà còn biết vận dụng lý luận
đó vào thực tiễn
Noi gương và học tập kinh nghiệm của thế hệ đi trước, bản thân là một giáo viên phải luôn tự nhủ lòng luôn học hỏi và tìm kiếm, áp dụng những điều mới mẻ vào những tiết dạy giúp tạo hứng thú học tập hơn cho học sinh của mình
2 CƠ SỞ THỰC TIỄN:
Nói như trên để thấy rõ vai trò của người giáo viên là vô cùng quan trọng trong viêc tổ chức lớp học và vận dụng các phương pháp dạy học một cách phù hợp để mang lại hiệu quả cao nhất, giúp học sinh có được lượng kiến thức lớn mà không mất nhiều thời gian Tuy nhiên để làm được điều đó thì không phải dễ dàng,
mà người giáo viên cần phải có một tấm lòng yêu nghề, yêu trẻ, luôn tìm tòi và sáng tạo ra cái mới, phải nắm vững phương pháp dạy học, vững vàng về chuyên môn nghiệp vụ và hết lòng vì sự nghiệp giáo dục, sự nghiệp trồng người Có như vậy người giáo viên mới có được khả năng và động lực cần thiết giúp họ dạy học đạt hiệu quả tốt nhất
Để phát huy được vai trò chủ thể của mình một cách tích cực trong việc dạy học thì ngoài việc giáo viên phải có trình độ chuyên môn và phương pháp dạy học tốt, người giáo viên còn cần phải nhạy bén nắm bắt tâm sinh lý của học sinh, linh hoạt vận dụng phương pháp dạy học một cách phù hợp nhất để phát huy tối đa hiệu quả của phương pháp dạy học đó
Trong giai đoạn hiện nay, phương pháp dạy học luôn được đổi mới nhằm nâng cao tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh thông qua việc tổ chức điều khiển tiết học của giáo viên Do đó việc vận dụng phương pháp học tập mới trong
Trang 5tiết thực hành của phân môn vẽ trang trí môn Mỹ thuật và việc tổ chức lớp học linh hoạt đạt hiệu quả cao đòi hỏi giáo viên phải có nhiều kỹ năng, kỹ xảo, nhạy bén và nhiệt tình, có thể thúc đẩy lôi kéo sự tìm tòi chủ động học tập của học sinh, mang lại hứng thú học tập cho học sinh
VI KẾ HOẠCH THỰC HIỆN
1 Theo dõi quá trình học tập của học sinh, xây dựng phương pháp dạy học mới
2 Đề ra mục đích làm việc, chọn nội dung nghiên cứu, thống kê, phân thích,
so sánh
3 Dựa vào tình hình thực tế viết bài, dựa vào các thể nghiệm thực tế đưa ra kết luận cho bài viết
4 Áp dụng thực tế các giả thuyết cho kết quả kết luận
Trang 6B PHẦN NỘI DUNG
I THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN
1 Thuận lợi:
Trường THCS Nguyễn Thái Bình là một trường học nằm trên địa bàn Phường 10 thuộc thành phố Vũng với trang bị phương tiện, thiết bị dạy học, có cơ sở vật chất đầy đủ tạo điều kiện học tập tốt cho học sinh
100% giáo viên đều có trình độ chuyên môn đạt chuẩn trở lên, tâm huyết với nghề, nhiều giáo viên đạt danh hiệu giáo viên giỏi cấp thành phố, cấp tỉnh
Ban giám hiệu nhà trường quan tâm về mọi mặt, tạo điều kiện tốt nhất cho giáo viên và học sinh tham gia giảng dạy và học tập để hoàn thành tốt nhiệm vụ năm học
Các thành viên trong nhà trường luôn quan tâm giúp đỡ nhau, đặc biệt các giáo viên trẻ luôn được sự góp ý chỉ bảo tận tình của các đồng nghiệp có nhiều kinh nghiệm trong nghề
2 Khó khăn:
Đây là phương pháp học tập mới, đòi hỏi sự tự giác của hoc sinh trong học tập cao
Học sinh THCS chưa có kỹ năng trong công tác tự quản, hình thức làm việc theo nhóm dễ gây mất trật tự trong lớp học
Chuyển đổi từ PPDH truyền thống sang PPDH tích cực nên dễ gây tâm lý mới lạ chưa quen
Phương pháp này cần nhiều đồ dùng dạy học nên GV phải thường xuyên chuẩn bị ĐDDH, học sinh cần tự chủ động tìm chất liệu, chuẩn
bị nguyện vật liệu cho sản phẩm của mình
II BIỆN HÁP THỰC HIỆN
Trang 71 THỰC TRẠNG:
Xuất phát từ thực tế giảng dạy của đồng nghiệp và cùng với quá trình giảng dạy của bản thân, đặc biệt là việc từng bước đổi mới phương pháp dạy học, tôi luôn đặt cho mình mục tiêu là: “Phải làm gì để thực hiện yêu câu đổi mới nhằm nâng cao chất lượng bài dạy của mình” và để các em học sinh cảm nhận được một cách sâu sắc về vẻ đẹp của con người, thiên nhiên xung quanh mình qua đó phát huy được trí tưởng tượng và óc sáng tạo, hình thành thị hiếu thẩm mỹ, hoàn thiện nhân cách thông qua nội dung các bài học mỹ thuật
Là một bộ môn năng khiếu, khả năng diễn đạt những suy nghĩ, sáng tạo của học sinh THCS bằng nét vẽ rất khó khăn và khi học sinh thực hành vẽ trên giấy rất
dễ gây ra tình trạng chán nản, mất hứng thú vì môn mĩ thuật đòi hỏi sự sáng tạo, sự tìm tòi,…đưa ra ý tưởng của mình và trong bài vẽ trang trí còn cần cái riêng nhiều hơn mà HS không muốn bắt chước trang trí theo những cách đã học mà luôn luôn muốn sáng tạo để phù hợp thẩm mĩ, model thời đại và những cách nhìn nhận của riêng mình
Để khơi dậy cho học sinh khả năng thực hành trong giờ học vẽ trang trí đòi hỏi người giáo viên cần phải thực sự say mê giảng dạy và tạo được cho học sinh sự lôi cuốn, đam mê trong giờ học mỹ thuật mà cụ thể là việc tạo ra phương pháp giúp học sinh học tốt mà còn phải hứng thú với phân môn vẽ trang trí này bằng các sản phẩm có trang trí do chính tay HS làm ra và một số bài được ứng dụng thông dụng trong cuộc sống sau này
Tôi nhận thấy những năm học trước thường các bài thực hành của HS sau khi học đều là thực hành vẽ trên giấy các loại a4 hoặc a3, dùng các dạng màu vẽ thông dụng như màu sáp, màu nước có khi thì làm theo nhóm 2 hay 4 HS và
Trang 8thông thường nhất là mỗi em sẽ làm một bài thực hành trên giấy theo yêu cầu của
bài học nên qua nhiều năm các em sẽ giảm hứng thú với môn học này dù đây là
phân môn mà các em rất yêu thích
Vấn đề nghiên cứu nảy sinh từ khi cho HS làm các loại thiệp chúc mừng GV
nhân ngày 20/11, tôi thấy rằng các em rất thích nhìn thấy những sản phẩm do
chính tay mình làm ra có thể ứng dụng trong đời sống như đem tặng đem treo, trang trí phòng học hay nhà ở Các môn học như Công nghệ, Lý, Hóa thường các bài thực hành của các môn ấy rất thú vị và bổ ích, HS rất hứng thú nên cần học hỏi các phương pháp ấy để tăng hiệu quả dạy học cho môn mĩ thuật cũng như phân môn vẽ trang trí
2 NỘI DUNG CẦN GIẢI QUYẾT
Trong các bài trang trí mà các em đã học qua ở lớp 6-7 đã tạo cho các em nền tảng căn bản về kiến thức cần thiết của phân môn vẽ trang trí như sử dụng màu sắc, cách sắp xếp bố cục… và cụ thể các bài như sau:
Phân môn vẽ trang trí lớp 6
Chép họa tiết trang trí dân tộc
Cách sắp xếp bố cục trong trang trí
Màu sắc
- Màu sắc trong trang trí
Trang trí đường diềm
Kẻ chữ in hoa nét đều
Kẻ chữ in hoa nét thanh nét đậm
Trang trí chiếc khăn để đạt lọ hoa
Trang 9Phân môn vẽ trang trí lớp 7
Tạo họa tiết trang trí
Tạo dáng trang trí lọ hoa
Trang trí đồ vật có dạng hình chữ nhật
Chữ trang trí
Trang trí bìa lịch treo tường
Trang trí đầu báo tường
Các bài vẽ trang trí khối 8-9 được ứng dụng vào đời sống rất nhiều nên đây
là những bài mà GV có thể nghiên cứu để thay đổi phương pháp thực hành sao cho tăng hứng thú, tăng chất lượng dạy học như đã nói ở trên
Phân môn vẽ trang trí lớp 8
Trang trí quạt giấy
Tạo dáng và trang trí chậu cảnh
Trình bày khẩu hiệu
Trình bày bìa sách
Tạo dáng và trang trí mặt nạ
Vẽ tranh cổ động
Trang trí lều trại
Phân môn vẽ trang trí lớp 9
Tạo dáng và trang trí túi xách
Trang trí hội trường
Trang 10Tạo dáng và trang trí thời trang
Ta thấy rằng số lượng bài vẽ trang trí giảm dần theo khối lớp học nhưng các bài trang trí ngày càng có tính ứng dụng nhiều trong đời sống, nếu các em được làm các bài trang trí theo ý thích thì ngoài việc tạo hứng thú trong môn học các em còn khơi gợi những tìm năng trong bản thân mình và nói xa hơn là để định hướng cho việc chọn nghề có liên quan với lĩnh vực trang trí trong tương lai
3 BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
Xác định mục đích việc hướng dẫn HS làm bài thực hành là những “sản
phẩm trang trí” để GV chuẩn bị giáo án, đồ dùng dạy học và các phương pháp
dạy học cho phù hợp với các tiết dạy theo kiểu bài này
Tôi chọn khối 8-9 để thực hành nghiên cứu vì hai khối lớp này các em đã có
ý thức trong việc thực hành và cũng đã quen nhiều với phương pháp vẽ màu trên
giấy ở lớp 6-7 nên cảm giác mới mẻ là làm bài thực hành thành một sản phẩm là
rất thú vị với các em
- Để bắt đầu cho tiết dạy theo kiểu bài thực hành làm một sản phẩm trang trí trong bài vẽ trang trí thì việc chuẩn bị của GVBM là rất quan trọng GVBM phải dặn kĩ HS các dụng cụ phải chuẩn bị cho tiết sau để tiết thực hành sử dụng và xin đưa ra một số ví dụ cho các bài lớp 8 và lớp 9 như sau:
Bài học
vẽ trang trí
lớp 8
chuẩn bị
GV hướng dẫn Thực hành
Trang trí
quạt giấy
- Đddh: những cái quạt có kiểu dáng
- Đọc bài trước
- Dặn đem keo,
- GV hướng dẫn HS làm cái quạt theo ý
Trang 11và trang trí đa dạng
- Cách làm một số cái quạt bằng mô hình
kéo, màu vẽ giấy
- Dụng làm cái quạt…( hoặc làm trước, mua quạt trắng được làm sẵn)
muốn của HS như quạt giấy, quạt vải quạt nhựa…
- GV hướng dẫn Hs trang trí lên các sản phẩm đã làm được
Tạo dáng và
trang trí chậu
cảnh
- Đddh : hình ảnh một số chậu cảnh
- Cách làm bài trang trí chậu cảnh
- Tô hoặc chén nhựa (mủ), đất sét màu, thạch cao…
- Dùng màu vẽ lên
tô hoặc chén nhựa, dùng đất sét màu để trang trí lên làm họa tiết hoặc nặn cái chậu bằng đất sét màu
Trình bày
khẩu hiệu
- Đddh: Một số khẩu hiệu
- Cách làm bài khẩu hiệu theo cách cắt một băng rol
- Kéo, giấy màu (khoản 30 miếng giấy màu có ô hình chữ nhật để cắt chữ)
- GV hướng dẫn cắt chữ và sắp xếp vào giấy thành một khẩu hiệu
Trình bày bìa
sách
- Đddh: Các kiểu dáng bìa sách, các kiểu chữ trang trí
- Cách làm bài bìa sách
- Chia nhóm 2HS/nhóm, giấy A3 cứng, dụng cụ vẽ
-HS chọn nội dung
và thể loại sách để làm bìa
- GV hướng dẫn HS xếp giấy A3 làm đôi
và cắt thành kiểu dáng bìa sách như ý thích, sau đó sắp xếp bố cục (tên sách, tên tác giả, hình minh họa…) cho bìa sách