Đề tài LỊCH SỬ BÁO CHÍ

*GIAI ĐOẠN 30-45 nền bc pt rực rỡ nhất, trước nay chưa từng số lượng báo, đội ngũ nhà báo, chuyên trang, chuyên mục, khối lượng tp, ảhg đời sống manh mẽ công báo nhà nước và tư nhân cùng

LỊCH SỬ BÁO CHÍ

-PGS TS Phạm Ngọc Tấn: “ báo chí là hiện tượng đa nghĩa, gắn bó chặt chẽ với các thành tố của kiến trúc thượng tầng và là một loại hình hoạt động nghề nghiệp sáng tạo, với tố chất chính trị và

xã hội rõ ràng”

-báo chí VN tuy mới phát triển trên hơn 1 thế kỷ nhưng thực sự có những thành tựu với những chặng đường lịch sử đáng ghi nhớ

-Hà Minh Đức ( cơ sở lí luận báo chí- đặc tính chung và ) “thời kỳ trước cm tháng 8, báo chí pt với những khuynh hướng khá phức tạp, có khuynh hướng tiến bộ đấu tranh cho công bằng và sự

pt của xh Có khuynh hướng cải lương, thỏa hiệp, xoa dịu mâu thuẫn xh và cũng có khuynh hướng nô dịch làm công cụ phát ngôn cho chế độ thực dân thống trị”

- Phạm Hồng Duy(lsbc phần 1, trường cđ phát thanh truyền hình) “lsbc như một bộ phận của ls dân tộc, báo chí là người thư ký trung thành của cuộc sống, phản ánh toàn bộ những biến động của ls dân tộc”

- Chỉ thị số 08 CT/TW ngày 31/3/92 của TWĐCSVN về tăng cường năng lực lãnh đạo và quản lí nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác báo chí, cách mạng “ bc vừa là tiếng nói của Đảng, của Nhà nước, của đoàn thể và là diễn đàn của nhân dân.”

*BCVN ra đời từ cuối tk 19- thời kì nền móng bccm.

- 1861-1807: là gđ đầu tiên đánh dấu sự xuất hiện của bcvn với khoảng 70 tờ báo tiếng pháp( chính quyền P sử dụng báo chí để phổ biến, phô diễn, tuyên truyền chế độ của họ)

và 20 tờ báo bằng chữ quốc ngữ

- tờ báo đầu tiên là Gia định báo(1/4/1865)

- tờ báo quốc ngữ tư nhân đầu tiên: nguyên san thông loại khóa trinh, do Trương Vĩnh Kí chủ bút, số 1 ra 5/1888

- tờ báo kinh tế đầu tiên: Nông cổ mím đàn (1/8/1901/0)

- tờ báo phụ nữ đầu tiên: nữ giới chung 1/2/1918, Lê Đức chủ biên, Sương nguyệt ánh chủ bút

- Nhà báo đầu tiên Trương Vĩnh Ký (1837-1888)

- trước cmt8, bcvn ở gđ phôi thai, kỹ thuật non nớt, kinh tế chưa pt,, số lượng độc giả hạn chế vì trình đồ dân trí thấp, đội ngũ nhà báo thiếu phương tiện Đồng thời gđ này, P đưa

ra một loạt những đạo cấm phố biến thông tin không do Chính phủ cấp nên nền bc, mang tính chất cm yếu, nội dung không phong phú

- tạp chí tiêu biểu: Đông dương tạp chí-nguyễn văn vĩnh-1913; nam phong tạp chí- phạm quỳnh- 191

- 21/61925 tờ báo Thanh niên xuất bản số đầu tiên, khai sinh nền bcvn do chủ tịch HCM biên tập

- gđ 1925-1930: bccm gắn bó chặt chẽ với những vận động cm Hệ thống bccm thời kỳ này tuyên truyền những tư tưởng của cm giải phóng, cổ vũ động viên lòng yêu nước, căm thù giặc, đế quốc xâm lược và chế độ pk bóc lột, góp phần tổ chức quần chúng cm chuẩn

bị tổng kn một số tờ báo cm tiêu biểu: dân chúng, tin tức, nhành lúa, cờ giải phóng, giải phóng, cứu quốc, và xhien báo trong tù

 giai đoạn bước đệm, đặt nền móng cho bccm vn

- Gia đinh báo- tờ báo đâu tiên bằng chữ quốc ngữ, xuất bản 1865 tại SG, nội dung 2 phần công vụ(, vấn đề chính trị, pluat, công quyền, công văn, nghị định, thông tư) và tạp vụ (tin tức, kinh tế, tôn giáo, vhxh các địa phương) Sau khi TVK là chủ bút, GĐB có thêm các phần khảo cứu, sưu tầm, dịch thuật, sáng tác thơ văn ls Ông đề ra 3 mục đích cho tờ báo “ truyền ba quốc ngữ, cổ động tân học và khuyến học trong dân Tờ GĐB dùng vh-văn chương làm chính trị”

- Nam phong tạp chí ra đời năm 1917 do Phạm Quỳnh làm chủ biên chuyên mục lý thuyết, văn học bình luận, khoa học bình luận, triêt học, văn quyển, tạp văn, dùng vh để làm cm

*GIAI ĐOẠN 30-45 nền bc pt rực rỡ nhất, trước nay chưa từng( số lượng báo, đội ngũ nhà báo,

chuyên trang, chuyên mục, khối lượng tp, ảhg đời sống manh mẽ)

công báo( nhà nước) và tư nhân cùng pt thể hiện sự dân chủ của đời sống

Những tờ báo và tạp chí sau đây ghi lại những dấu ấn lịch sử:

-Tờ báo đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam là Tranh đấu (15-8-1930).

- Tờ tạp chí đầu tiên của Đảng là Tạp chí Đỏ (5-8-1930).

- Tờ báo trong tù đầu tiên của những người cộng sản ở Hỏa Lò, Hà Nội, lấy tên Tù nhân báo (3-1930), sau đổi là Lao tù tạp chí.

- Hai tờ báo ra được nhiều số nhất đều do Nguyễn Ái Quốc sáng lập: Thanh niên, trên 200 số

và Việt Nam độc lập 126 số Riêng thời gian có sự chỉ đạo của Người, Thanh niên ra 88 số

và Việt Nam độc lập ra trên 30 số.

- Tờ báo đi tiên phong trong phong trào đòi tự do báo chí là Dân chúng, cơ quan trung ương của

Đảng Cộng sản Đông Dương (22-7-1938)

- Tờ báo có số lượng in lớn nhất là Dân chúng, số Xuân 1939 in tới 15.000 bản.

- Tờ báo cách mạng ra bằng chữ dân tộc thiểu số đầu tiên là Lắc Mương, cơ quan của Hội người

Thái cứu quốc ở tỉnh Sơn La

- Hai tờ báo có nhiều cống hiến nhất vào việc tổ chức lãnh đạo Cách mạng Tháng Tám năm

1945 thắng lợi là Cờ giải phóng và Cứu quốc (1942 – 1945).

2 Báo chí cách mạng tuyên truyền chủ nghĩa Mác – Lênin - một học thuyết có sức sống trong thực tiễn đấu tranh của các dân tộc ở Đông Dương, có khả năng kết hợp nhuần nhuyễn giữa đặc điểm hiện tại với truyền thống lịch sử dân tộc

Những văn bản quan trọng của Quốc tế Cộng sản và các tổ chức trực thuộc quốc tế và cách mạng thế giới, về khu vực thuộc địa, đặc biệt là về cách mạng Đông Dương đều được giới thiệu, trích dịch hoặc đăng bản dịch toàn văn lên các báo chí cách mạng của ta cho toàn Đảng và quần chúng biết, phối hợp hành động, ủng hộ cách mạng quốc tế

Ngay từ đầu, báo chí đã tuyên truyền cho Liên Xô, Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Nhiều nghị quyết của đại hội và hội nghị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô được trích đăng; nhiều bài báo tuyên truyền cho sự gắn bó giữa cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam với giai cấp công nhân và Đảng Cộng sản Pháp là những người bạn chiến đấu ở ngay trong lòng kẻ thù trực tiếp của nhân dân ta; gắn bó với phong trào giải phóng dân tộc các nước, trước hết là phong trào giải phóng dân tộc ở các nước châu Á và các thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc Pháp; gắn Mặt trận Dân chủ Đông Dương với Mặt trận dân chủ thế giới chống phát xít

Với sự tin cậy và yêu mến Liên Xô nhiệt thành, nhân dân ta vui mừng trước những thành tựu vẻ vang về mọi mặt của người anh cả vĩ đại, coi đó là nguồn động viên lớn, là niềm hy vọng mãnh liệt vào tương lai cách mạng nước mình tiến lên theo con đường của Cách mạng Tháng Mười, của kinh nghiệm có ý nghĩa quốc tế của Liên Xô trên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản Tất cả được thể hiện đậm nét và thường xuyên trên báo chí

Tuyên truyền cho mục đích cuối cùng là xây dựng chủ nghĩa cộng sản Việt Nam, vạch rõ đó là quy luật phát triển tất yếu của xã hội Việt Nam, đồng thời làm sáng tỏ hai giai đoạn chiến lược và mục tiêu chiến lược của mỗi giai đoạn để đi tới mục đích cuối cùng

Báo chí cổ động thực hiện các khẩu hiệu hành động trong từng thời kỳ lịch sử cụ thể, đoàn kết toàn dân, bênh vực quyền lợi hằng ngày cho nhân dân, trước hết là công nông, đồng thời chú ý đến quyền lợi chính đáng của các tầng lớp khác trong xã hội; báo chí tuyên truyền cho các quyền

tự do dân chủ Bằng việc giải thích chủ trương của Đảng và mặt trận về những hoạt động cụ thể của nơi này, nơi khác giành được thắng lợi hay uốn nắn những lệch lạc ''tả'', hữu khuynh, đã động viên quần chúng dũng cảm xông lên, thuyết phục người lầm đường, trừng trị kẻ phản bội, đẩy lùi kẻ thù, giành thắng lợi từng bước, tiến lên giành thắng lợi hoàn toàn

Báo chí phục vụ cho nhiệm vụ xây dựng Đảng Cộng sản về tư tưởng, chính trị và tổ chức, đấu tranh cho Đảng thống nhất và tập trung, bônsơvích hóa, chống tư tưởng địa phương, cục bộ, vô

tổ chức, biệt phái, đề cao tự phê bình và phê bình, nâng cao trình độ lý luận Mác - Lênin, liên hệ chặt chẽ với quần chúng; xây dựng các đoàn thể quần chúng cho phù hợp với tình hình chính trị từng thời kỳ, mang tính giai cấp và tính quần chúng đông đảo; coi trọng Mặt trận dân tộc thống nhất phản đế, tranh thủ xây dựng lực lượng ngay cả trong tổ chức của địch, như Viện Dân biểu, v.v

Về chữ nghĩa, nhiều tờ báo của chúng ta thường viết không đầy đủ, như ''cơ quan tuyên truyền'' hoặc ''cơ quan tuyên truyền cổ động'', nhưng thực tế, các tờ báo đều làm đủ chức năng của báo chí cách mạng là tuyên truyền, cổ động và tổ chức tập thể

3 Báo chí cách mạng tuyên truyền những luận điểm của Nguyễn Ái Quốc về cách mạng Việt Nam thể hiện trong đường lối chính trị của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và Đảng Cộng sản dưới hình thức nghiên cứu lý luận, lịch sử hay bằng văn học, nghệ thuật, tin tức thời sự, công

khai trực tiếp hay kín đáo, gián tiếp Từ khi Đảng Cộng sản ra đời, các báo chí cách mạng đều

đặt dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng, của Trung ương hay các cấp uỷ địa phương, do một, hai Uỷ viên Trung ương hay Xứ uỷ, Tỉnh uỷ trực tiếp chỉ đạo biên tập hoặc thông qua một số cán

bộ do Đảng chỉ định để bảo đảm cho quan điểm của Đảng được thấu suốt, không để cho một cá nhân, một nhóm nhỏ nào có ý đồ lợi dụng báo chí phục vụ cho lợi ích riêng biệt của họ

Tuy vậy, trong một số trường hợp, trên một số tờ báo có lúc không quán triệt nguyên tắc trên đây,

đã phạm phải sai lầm Trên mặt báo, có khi xuất phát từ sai lầm trên một số chủ trương cụ thể; cũng có khi chủ trương đúng nhưng ''nhà báo'' nắm chưa chắc nên thể hiện có phần lệch lạc Và cũng có trường hợp do sự phát triển của tình hình đấu tranh chính trị phức tạp, một số cán bộ thiếu sáng suốt, chưa chủ động nhận ra vấn đề, hay khi đã có đường lối rồi nhưng vì kiêu ngạo, ý thức tổ chức và kỷ luật chưa tốt, nên viết bài mang dấu vết cá nhân, trái với quan điểm của Đảng, gây ảnh hưởng không tốt cho Đảng và trong quần chúng, thiệt hại cho cách mạng Trong lịch sử

đã xảy ra ba thời điểm như giữa Thanh niên và Búa liềm, năm 1929; giữa Tạp chí Đông Phương và Dân chúng, năm 1939; giữa Tiền phong và Giải phóng,năm 1945.

Đảng Cộng sản Đông Dương nhận định chính xác về những sai lầm của các phái tơrốtxkit ở Việt Nam trên các mặt tư tưởng, lý luận, chiến lược và sách lược cách mạng Việt Nam và phong trào cộng sản quốc tế từ năm 1930 Khi Quốc tế Cộng sản, Đảng Cộng sản Liên Xô và một số Đảng Cộng sản nói tơrốtxkit là tay sai của chủ nghĩa phát xít, Đảng Cộng sản Đông Dương cũng nói tơrốtxkit ở Việt Nam là tay sai của đế quốc Pháp và phát xít Nhật Thực tế lịch sử cho ta biết

nhận định ấy không hoàn toàn đúng ở Việt Nam Sau cuộc đại khủng bố của chính quyền thực

dân phát xít hóa năm 1939, một số tơrốtxkit vào tù, đi đày tập trung ở trại; một số trốn chạy về các vùng nông thôn ẩn mình Ra tù do hết hạn hoặc được Nhật tha sau ngày 9-3-1945, tơrốtxkit cũng không làm tay sai cho Nhật, Huỳnh Văn Phương, một phần tử tơrốtxkit có tên tuổi, làm Phó Giám đốc Công an Nam Bộ dưới quyền điều khiển của Nhật sau ngày 9-3-1945, nhưng có liên lạc với cách mạng, đưa nhiều vũ khí của Nhật, cung cấp tin tức mật của chúng cho ta

Một vài tờ báo của địa phương đôi khi không thấu suốt chủ trương của Đảng trên một số bài vở, chủ yếu là do sự hạn chế trình độ và điều kiện địa phương giới hạn tầm nhìn quá trình diễn biến của cách mạng trong cả nước, nên đã tuyên truyền cho những vấn đề của mình đề ra, khác với trung ương

Quán triệt tính Đảng, đứng vững trên lập trường giai cấp vô sản, vì lợi ích của quần chúng, nên báo chí cách mạng đã say sưa, nhiệt tình giáo dục, thuyết phục quần chúng tiến lên dưới ngọn cờ của Đảng Cộng sản, phân biệt rõ con đường cách mạng của giai cấp vô sản và con đường của Việt Nam Quốc dân Đảng, của các nhóm tư sản và tiểu tư sản nhất định sẽ phá sản; nhận rõ con đường cách mạng chân chính của Đảng Cộng sản và những thủ đoạn cách mạng giả dối, lừa bịp

của phái tơrốtxkit; chống hành vi đầu hàng, tiêu cực, trốn đấu tranh vì khiếp sợ vũ lực tàn bạo

của kẻ thù Báo chí vừa phản ánh tình hình các cuộc đấu tranh diễn ra hằng ngày, vừa tổng kết những cuộc đấu tranh lớn có tổ chức và chỉ đạo, biểu dương thành tích, hướng dẫn phát huy khí thế, đồng thời uốn nắn những lệch lạc, chỉ dẫn cách khắc phục khuyết điểm Báo chí không ngừng phơi bày những mâu thuẫn, thối nát của xã hội thuộc địa, nửa phong kiến đương thời, vạch trầu bản chất dã man, hung bạo của kẻ thù, trình bày đúng sức mạnh của phong trào cách mạng và những nhược điểm cần khắc phục để đưa cuộc đấu tranh vượt qua mọi trở ngại, tiến hành đánh đổ quân thù, giành thắng lợi hoàn toàn cho cách mạng

4 Kẻ thù của cách mạng rất sợ báo chí cách mạng Chúng tìm mọi thủ đoạn mong bẻ gãy nó bằng các sắc lệnh, nghị định báo chí nghiệt ngã, phản động; huy động cả bộ máy khổng lồ mong

đè bẹp nó; đồng thời hình thành một hệ thống báo chí phản động với hàng trăm tờ; tăng cường mật thám, quân đội, tòa kiểm duyệt, quản lý giấy, mực in, v.v Nhưng tất cả chỉ gây cho chúng ta khó khăn, thiệt hại nhất thời Người chiến thắng vẫn là báo chí cách mạng, kẻ thất bại chính là đế quốc và tay sai

Trong 20 năm (1925 - 1945) có l7 năm báo chí cách mạng xuất bản trong vòng bí mật, bất hợp pháp Có 3 năm trong thời kỳ vận động dân chủ, căn bản là nửa hợp pháp, đôi khi mang tính hợp pháp nhưng phải sử dụng nghệ thuật đấu tranh rất khéo léo mới tồn tại được và luôn luôn bị địch khủng bố, khám xét, gây trở ngại, tịch thu báo và cả tài sản của báo, cuối cùng là ra lệnh cấm Đến thời kỳ tiền khởi nghĩa năm 1945, báo chí cách mạng vẫn là bất hợp pháp nhưng lại công khai trước quần chúng ở những ''tổng hoàn toàn'', ''châu hoàn toàn'', ở các khu giải phóng, những nơi giáp đô thị nhưng chính quyền địch đã tê liệt trước cao trào quần chúng và Việt Minh đã nắm quyền quản lý mọi việc chính trị - xã hội ở địa phương

Ngay trong thời kỳ vận động dân chủ, những vũ khí do tự tay chúng rèn để chống lại báo chí cách mạng đã giảm hiệu lực, và có những đòn chúng không đỡ nổi do chúng ta sử dụng ngay vũ khí của chúng để chống lại chúng: ra báo tiếng Pháp; lợi dụng báo chí đã được phép từ trước chuyển thành báo chí cách mạng và xin phép một đường, ra báo một nẻo Sở dĩ có tình trạng đó

là do có cao trào cách mạng của quần chúng làm chỗ dựa, có sự chỉ đạo tài tình của Đảng, khéo phát hiện và lợi dụng nhược điểm của địch để đánh địch

Báo chí cách mạng đấu tranh gay gắt với kẻ địch đang nắm chính quyền, do đó không thể tuân theo những nguyên tắc thông thường, hướng dẫn theo sách vở về tính định kỳ xuất bản cũng như tính thời sự nhanh chóng, nhạy bén với tình hình được: định kỳ nhiều khi phá vỡ, ''tin'' bị chậm trễ vì phương tiện đưa tin và nhận tin bằng kỹ thuật hiện đại nhiều khi không có

Người Việt Nam sẵn có lòng yêu nước trong dòng máu, do tổ tiên để lại Sức hấp dẫn lớn của báo chí đôi với người đọc là những bài vở sôi sục tinh thần yêu nước, kích thích lòng tự hào dân tộc truyền thống Tư tưởng yêu nước theo tinh thần cộng sản chủ nghĩa được thể hiện từ

báo Thanh niên buổi ban đầu, dần dần lôi cuốn cả dân tộc vào trận tuyến cách mạng, tập hợp

trong Mặt trận dân tộc thống nhất chống đế quốc dưới ngọn cờ của Đảng Cộng sản Chủ nghĩa yêu nước đó xa lạ với chủ nghĩa yêu nước bài ngoại, kỳ thị chủng tộc của phong kiến và tư sản,

vì nó kết hợp tài tình lợi ích dân tộc với lợi ích giai cấp, lợi ích dân tộc ta với lợi ích của các lực lượng chống chủ nghĩa đế quốc trên thế giới

Báo chí cách mạng cổ vũ tinh thần yêu nước hiện đại đó một cách say sưa, nhưng cũng có lúc vì nhận thức không rõ, sợ nói yêu nước là không ranh giới với chủ nghĩa quốc gia tư sản, cho nên giáo dục truyền thống yêu nước bị coi nhẹ Các anh hùng cứu nước trong lịch sử dân tộc không được kỷ niệm trên trang báo suốt từ năm 1930 đến năm 1939, tuy vẫn giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc, một mục tiêu chiến lược của cách mạng nước ta Đó cũng là một nhược điểm trong việc đoàn kết, tổ chức mọi nhân nhân tố chống kẻ thù và cũng có lúc kẻ thù lợi dụng nhược điểm

đó để lừa gạt quần chúng

5 Những chiến công to lớn, thành tích vẻ vang và trưởng thành nhanh chóng của báo chí cách mạng là nhờ có:

a) Đường lối chiến lược, phương pháp cách mạng và cả những chủ trương đấu tranh cụ thể do Đảng Cộng sản đề ra là đúng đắn và sáng tạo, chỉ đạo mọi công tác của Đảng, trong đó có lĩnh vực tuyên truyền, báo chí Báo chí đã bám sát sự lãnh đạo của Đảng, phối hợp đấu tranh trên báo chí với các hình thức và phương pháp đấu tranh khác, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp cách mạng Đảng có những chỉ thị, nghị quyết riêng về báo chí, đánh giá tình hình, phân tích ưu điểm và khuyết điểm, chỉ ra nhiệm vụ cụ thể cho báo chí hoạt động trong mỗi bước đi

b) Các đồng chí lãnh đạo chủ yếu của Đảng rất quan tâm đến báo chí, trực tiếp quyết định ra báo, viết bài và sửa bài, tổ chức in và phát hành Tấm gương của Hồ Chí Minh đối với báo chí được các đồng chí Trần Phú, Lê Hồng Phong, Nguyễn Văn Cừ, Hà Huy Tập, Phan Đăng Lưu, Trường Chinh v.v ra sức học tập và đều là những cây bút xuất sắc của báo chí cách mạng

Đó là một trong những nhân tố bảo đảm cho báo chí giữ vững tính Đảng và chất lượng của các bài vở, nhất là những bài mang tư tưởng chỉ đạo, vạch rõ phương châm, đường lối hành động, đồng thời cũng cổ vũ, tổ chức, bồi dưỡng cho các cán bộ tham gia làm báo

c) Báo chí cách mạng được toàn thể đảng viên và quần chúng ủng hộ Từ việc các cơ sở cách mạng hết sức đùm bọc, giữ bí mật, nuôi cán bộ viết báo, đến việc tìm mua phương tiện in báo, tổ chức cất dấu, phát hành, sẵn sàng chủ động đối phó khi địch phát hiện, không làm lộ bí mật báo chí của ta

Các cán bộ và quần chúng còn đóng góp vào việc cung cấp tin tức, tình hình, vận động người đọc báo, góp tiền mua báo, ủng hộ báo làm mọi việc để cho tờ báo sống, gắn bó với phong trào

từ nội dung đến hình thức, đáp ứng đúng những suy nghĩ về yêu cầu của quần chúng Quần

chúng mong đợi báo sớm về, đem lại những điều mới mẻ, bổ ích mà cuộc sống không thể thiếu

được

d) Sự cố gắng phấn đấu và trưởng thành của những cán bộ làm báo, dù là kiêm nhiệm, nửa chuyên nghiệp hay chuyên nghiệp Họ lo lắng cho tờ báo làm sao ngày càng phục vụ tốt hơn, bài viết hay hơn, trình bày đẹp hơn, có nhiều thể loại cho sức hấp dẫn ngày càng tăng Mặc dù không được học hỏi về chuyên môn, ngay cả tài liệu tham khảo, học tập ở nước ngoài hầu như không

có Nhưng qua thực tiễn công tác, tự rút kinh nghiệm để cải tiến, không ngừng nâng cao chất lượng Họ là những chiến sĩ cách mạng tham gia làm báo, nên một lòng một dạ phục vụ nhân dân, chịu đựng gian khổ, sẵn sàng hy sinh vì sự nghiệp báo chí cách mạng, do đó giàu sáng kiến, sẵn sang đảm nhiệm mọi khâu trong quá trình hình thành tờ báo cho đến tay người đọc Họ không có tổ chức nhà báo, nhưng ai cũng đều có tổ chức, trong chi bộ đảng, trong đoàn thanh niên, hội phụ nữ, hội văn hóa, v.v Đó là trường học chính trị để bồi dưỡng, nâng cao trình độ và lập trường, quan điểm cho họ và thông qua họ mà nâng cao chất lượng tờ báo

20 năm đầu của lịch sử báo chí cách mạng thật là phong phú Nó để lại một di sản truyền thống chiến đấu, một nghiệp vụ báo chí vô sản, một lực lượng cán bộ làm báo vô cùng quý báu cho thế

hệ báo chí sau khi giành được chính quyền năm 1945

* Giai đoạn 86-nay: Là giai đoạn đổi mới, báo chí là diễn đàn của nhân dân

1 Thành tựu cơ bản: Tuy nhiên có một luồng sinh khí mới thúc đẩy phát triển Nhiều tờ báo,tạp

chí ra đời với con số kinh khủng (trên 600 báo tạp chí chưa kể báo mạng)

Số lượng: Tính đến tháng 12/2007 cả nước có 702 tờ báo và tạp chí với 830 ấn phẩm 68 đài

phát thanh, truyền hình (trong đó 3 Đài truyền hình Trung ương là VTV, VTC, VCTV; 01 đài phát thanh Quốc gia là Đài tiếng nói Việt Nam, 64 đài phát thanh truyền hình cấp tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương, trên 600 đài phát thanh cấp huyện và hàng chục phường, xã thị trấn, nhà máy, xí nghiệp, bệnh viện trường học; 01 Hãng thông tấn Nhà nước là Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN); 6 báo mạng điện tử, 100 tờ báo in đưa lên mạng Internet bằng các thứ tiếng,

hàng ngàn trang điện tử (Website, Weblog) Trong các loại hình thì nổi lên là báo mạng điện tử (online) vì mạng Internet vào Việt Nam mới từ tháng 5/1997 nhưng qua 10 năm đã có gần 20% người Việt Nam truy cập, sử dụng công cụ này Tỷ lệ này được coi là cao ở khu vực và thế giới nói chung

Nội dung thông tin có nhiều đổi mới, hấp dẫn sinh động, phong phú, nhanh chóng và kịp thời

hơn Bức tranh hiện thực khách quan, chân thật của đất nước và thế giới được phản ánh khá đầy

đủ và toàn diện, nhanh chóng trên báo chí truyền thông Việt Nam Nhờ vậy, mà người dân Việt Nam có hiểu biết nhiều hơn về tình hình thế giới để tiếp tục giao lưu, hội nhập; bạn bè quốc tế cũng hiểu nhiều và đúng hơn đất nước và con người Việt Nam để thúc đấy hợp tác, đầu tư, đôi bên cùng có lợi Có thế nói, 20 năm qua báo chí truyền thông Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ, sôi động, đáp ứng tốt hơn nhu cầu thông tin, giải trí và nhiều hiểu biết khác của người dân trong nước và cộng đồng quốc tế

Đội ngũ người làm báo chí truyền thông ngày càng đông đảo và lớn mạnh Tuy chưa có thống

kê chính thức, nhưng ước chùng có hàng trăm ngàn người đang hoạt động trong lĩnh vực báo chí truyền thông với các công việc như phóng viên, biên tập viên, phát thanh viên, nhân viên kỹ thuật, nhà in, phát hành, quảng cáo dịch vụ, đội ngũ lãnh đạo, quản lý các cơ quan báo chí, đội ngũ cộng tác viên, thông tin viên Đội ngũ này ngày càng trẻ hóa, được đào tạo bài bản, hệ thống, có chất lượng và trình độ Đến nay, gần 80% nhà báo có trình độ đại học trở lên, số nhà báo có 1 - 2 bằng đại học, sử dụng 1 - 2 ngoại ngữ ngày càng tăng Nhà nướcViệt Nam đã cấp 15.000 thẻ nhà báo cho 15.000 nhà báo đủ tiêu chuẩn và tiếp tục cấp cho những người khác khi

đủ chuẩn quy định

Đội ngũ người làm báo giữ vai trò quyết định về nội dung, hình thức và chất lượng báo chí, vì vậy càng được quan tâm thường xuyên

Công chúng báo chí tích cực, chủ động tham gia vào hoạt động báo chí truyền thông Với gần 87

triệu dân, Việt Nam là một trong những thị trường công chúng báo chí lớn, hấp dẫn và nhiều tiềm năng Đây là điều kiện tốt cho báo chí truyền thông phát triển, đồng thời cũng khó khăn, phức tạp và thách thức lớn đối với báo chí truyền thông Công chúng hiện nay có trình độ, bản lĩnh, chính kiến, đòi hỏi cao về chất lượng thông tin từ báo in, phát thanh, truyền hình, hãng tin tức, báo mạng điện tử, báo ảnh Đồng thời họ còn tích cực tham gia trao đổi, thảo luận, phản biện những vấn đề của đất nước và báo chí tạo không khí dân chủ công khai, minh bạch trong thông tin hai chiều góp phần thúc đẩy xã hội phát triển

Báo chí truyền thông Việt Nam tham gia tích cực, chủ động các hoạt động báo chí khu vực và

thế giới Báo chí truyền thông Việt Nam là một bộ phận của báo chí khu vực và thế giới Trên có

sở đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa dạng hoá đa phương hoá của Đảng và nhà nước Việt Nam, báo chí truyền thông Việt Nam cũng tích cực, chủ động tham gia vào các hoạt động của báo chí khu vực và thế giới góp phần quan trọng vào tiến trình phát triển chung cua báo chí truyền thông hiện đại Hội Nhà báo Việt Nam là thành viên của Tổ chức quốc tế các nhà báo

(OIJ); Liên đoàn báo chí ASEAN (CAJ) Hội và các cơ quan báo chí đẩy mạnh giao lưu, hợp tác với các tố chức, cơ quan báo chí của Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, Lào, Pháp, Thụy Điển, Hàn Quốc Đài THVN, đài TNVN mở rộng phạm vi phủ sóng ra nhiều khu vực trên thế giới nhất, là khu vực Bắc Mỹ, châu Á, châu Âu, châu Phi TTXVN cử trên 70 phóng viên thường trú

ở gần 30 nước trên thế giới, các báo Nhân dân, Quân đội Nhân dân, Lao động, Thanh niên, Đài THVN, Đài TNVN cũng cử phóng viên thường trú ở các nước Báo chí truyền thông Việt Nam cũng hợp tác chặt chẽ, hiệu quả với các phóng viên, văn phòng đại diện, phân xã của hàng chục hãng thông tấn, báo chí quốc tế thường trú tại Việt Nam như AP, AFP, UPI, Reuters, Kyodo, Tân Hoa xã, DPA, Itar-TASS, NHK, BBC… Sự hợp tác này đã mang lại nhiều hiệu quả và tác động tích cực trong việc đưa thông tin trong nước ra thế giới và thu nhận thông tin quốc tế cho người dân trong nước, tạo sự hiểu biết, hữu nghị và hợp tác lẫn nhau

Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ báo chí truyền thông được đẩy mạnh Đào tạo, bồi dưỡng

và sử dụng nguồn nhân lực báo chí truyền thông là việc làm quan trọng Mặc dù ngành báo chí truyền thông sử dụng nhân lực từ nhiều nguồn khác nhau (văn học, lịch sử, ngôn ngữ, triết học,

xã hội học, vật lý, kinh tế, luật ) nhưng để làm báo chuyên nghiệp thì phải đào tạo bồi dưỡng bài bản và hệ thống Ở Việt Nam hiện nay có 4 cơ sở đào tạo là: Học viện Báo chí và Tuyên truyền (thuộc Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh); khoa Báo chí và truyền thông của Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Hà Nội và TP Hồ Chí Minh (thuộc Đại học QGHN và Đại học QGTPHCM); Khoa Ngữ văn - Báo chí (thuộc Đại học Khoa học Huế) đào tạo cán bộ báo chí truyền thông trình độ cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ Các trường Cao đẳng

PT-TH TW1 (Phủ Lý - Hà Nam), TW2 (TPHCM), Cao đẳng PT-THTW (Thường Tín - Hà Nội) đào tạo cán bộ phóng viên biên tập viên trình độ cao đẳng Các Trung tâm bồi dưỡng của Hội nhà báo Việt Nam, TTXVN, Bộ Thông tin và Truyền thông cũng tổ chức các lớp (khoá) bồi dưỡng ngắn hạn cho các nhà báo (thường có sự tài trợ hoặc hợp tác với nước ngoài) Các cơ sở đào tạo hàng năm thu nhận khoảng 1.000 sinh viên và học viên cho hệ đại học và sau đại học và cũng cho tốt nghiệp ra trường số lượng tương ứng như vậy Đội ngũ này được bổ sung thường xuyên cho các

cơ quan báo chí góp phần không nhỏ vào sự nghiệp phát triển thông tin báo chí và nâng cao tính chuyên nghiệp cho nhà báo Việt Nam (hiện khoảng 35 40% nhà báo chuyên nghiệp và 60 -65% làm nhà báo nhưng chưa chuyên nghiệp)

Cơ sở vật chất và tài chính được nâng lên rõ rệt Kinh tế - xã hội của đất nước phát triển, quá

trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, các cơ quan báo chí cũng có điều kiện tăng nguồn thu

từ các hoạt động quảng cáo, phát hành, dịch vụ nhiều cơ quan báo chí có nguồn thu hàng chục, hàng trăm tỷ đồng như: đài Truyền hình Việt Nam là 900 tỷ đồng, Đài Truyền hình Thành phố

Hồ Chí Minh là 600 tỷ đồng, Đài tiếng nói Việt Nam là 122 tỷ đồng, Đài Tiếng nói Nhân dân thành phố Hồ Chí Minh hơn 30 tỷ đồng Đài Phát thanh - truyền hình Hà Nội trên 170 tỷ đồng, Đài Truyền hình Vĩnh Long hơn 60 tỷ đồng, Đài truyền hình Khánh Hoà gần 55 tỷ đồng, Đài truyền hình Hải Phòng là 45 tỷ đồng, báo Tuổi trẻ hơn 450 tỷ đồng, Thanh niên là 246 tỷ đồng, Tiền Phong 50 tỷ đồng, Công an nhân dân 83 tỷ đồng, công an Thành phố Hồ Chí Minh 128 tỷ đồng, Hà Nội mới 71 tỷ đồng, Sài Gòn Giải phóng 121 tỷ đồng Nhờ đó, các cơ quan báo chí có

điều kiện nâng cấp máy móc thiết bị, đổi mới công nghệ làm báo, đầu tư nhiều hơn cho hoạt động nghiệp vụ, cải thiện và nâng cao đời sống cán bộ, phóng viên, nhân viên, mở rộng các hoạt động nhân đạo, từ thiện Một số cơ quan báo chí đang tiến dần tới xây dựng mô hình Tập đoàn Báo chí Truyền thông như Đài Truyền hình Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam, báo Quân đội nhân dân, Hà Nội mới, Nhân dân, Sài Gòn Giải phóng, Tiền phong, Thanh niên, Tuổi trẻ, Công

an Nhân dân, Thời báo Kinh tế Việt Nam, Đài Phát thành - truyền hình Hà Nội, Đài truyền hình

kỹ thuật số VTC Nhìn chung kinh tế, kinh doanh, phát hành, dịch vụ quảng cáo, PR báo chí

có bước phát triển mới, sôi động và năng động trong nền kinh tế thị trường góp phần làm cho báo chí khởi sắc và phát triển đúng hướng, hiệu quả Các phóng viên, biên tập viên, nhân viên kỹ thuật, cán bộ lãnh đạo quản lý và cơ quan báo chí được trang bị máy móc, thiết bị tương đối hiện đại, tiên tiến và đồng bộ - chủ yếu là kỹ thuật số Đặc biệt với việc Việt Nam phóng thành công

vệ tinh Vinasat-l vào tháng 4/2008 và sử dụng từ tháng 6/2008 đã góp phần hoàn chỉnh cơ sở hạ tầng kỹ thuật hiện đại với cả 3 phương tiện là: Vệ tinh (Vinasat- l); Internet và Cáp quang (cable) Nhờ các phương tiện tiên tiến này mà việc thu - phát thông tin của báo chí truyền thông Việt Nam nhanh chóng, chất lượng và hiệu qua hơn rất nhiều so với trước đây Tóm lại, trong quá trình phát triển Báo chí truyền thông Việt Nam đã có bước trưởng thành và phát triển mạnh

mẽ, nhanh chóng toàn diện, hiệu quả đặc biệt là sau Đổi mới (năm 1986) đến nay Tuy nhiên trong quá trình đó, báo chí truyền thông Việt Nam cũng còn hạn chế, khuyết điểm cần khắc phục

2 Hạn chế, khuyết điểm chính

Trong điều kiện Việt Nam, báo chí truyền thông là cơ quan ngôn luận của Đảng, Nhà nước, các

tổ chức chính trị xã hội, đồng thời là diễn đàn của nhân dân Báo chí truyền thông hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước và trong khuôn khổ pháp luật Báo chí hoạt động theo định hướng xã hội chủ nghĩa Đó là những nét đặc trưng của Báo chí truyền thông Việt Nam 5 Thời gian qua, bên cạnh những thành tích, ưu điểm như đã nêu, báo chí truyền thông Việt Nam cũng bộc lộ những yếu kém khuyết điểm đáng lo ngại

Một số nhà báo kể cả một số lãnh đạo cơ quan báo chí truyền thông chưa quán triệt đầy đủ sâu

sắc đường lối, chính sách và pháp luật Việt Nam về báo chí, trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ công dân của người làm báo Đã xuất hiện trên báo chí những tác phẩm vô tình hay cố ý đi chệch định hướng, hoài nghi hoặc phủ nhận tư tưởng Hồ Chí Minh, đòi xem xét lại hoặc xoá bỏ điều 4 của Hiến pháp (tước bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam); tán thành, cổ vũ quan điểm

đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập; đòi lật lại một số vấn đề lịch sử đã được kết luận, xuyên tạc lịch sử, kiến nghị “khôi phục quy chế độc lập cho báo chí”

Tình trạng thông tin không trung thực, áp đặt vô lối, suy diễn chủ quan, viết ẩu, viết sai, bịa

đặt có xu hướng gia tăng Việc cải chính thông tin sai trên báo chỉ chưa nghiêm túc và đúng luật báo chí Số nhà báo, người làm công tác trong lĩnh vực báo chí truyền thông yếu kém đạo đức, vi phạm pháp luật, lợi dụng nghề nghiệp để vụ lợi có xu hướng tăng đáng lo ngại (năm 2008 đã khởi tố, tạm giam 5 nhà báo để điều tra theo pháp luật)