Bài giảng De tai lich su da chuyen doi font

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNGÁp dụng phương pháp thảo luận nhóm vào trong tiết dạy môn Lịch sử dể tạo sự hứng thú và nâng cao kết quả học tập cho học sinh NGƯỜI THỰC HIỆN: BÙI THỊ

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNG

Áp dụng phương pháp thảo luận nhóm vào trong tiết dạy môn Lịch sử dể tạo sự

hứng thú và nâng cao kết quả học tập cho học sinh

NGƯỜI THỰC HIỆN: BÙI THỊ VÂN HUYỀN

TỔ KHOA HỌC XÃ HỘI TRƯỜNG THCS LIÊM HẢI

NĂM HỌC 2010-2011

- Thiết kế nghiên cứu

- Quy trình nghiên cứu

- Đo lường và thu thập dữ liệu

ĐỀ TÀI : " Áp dụng phương pháp thảo luận nhóm vào trong tiết dạy môn Lịch sử 7 để tạo sự hứng thú và nâng cao kết quả học tập cho học sinh"

Người thực hiện: Bùi Thị Vân Huyền

Trường THCS Liêm Hải

PHẦN I : TÓM TẮT ĐỀ TÀI

Trong những năm gần đây, chương trình SGK mới của bộ GD-ĐT đã có rất nhiều những thay đổi Những thay đổi đó nhằm mục đích nâng cao chất lượng giáo dục ở đối tượng học sinh phụ thuộc chủ yếu vào phương pháp dạy học của giáo viên

Nếu như trước đây, việc truyền thụ kiến thức là nhiệm vụ quan trọng và đòi hỏi người dạy phải đóng vai trò chủ đạo,tận dụng hết mọi năng lực của mình để giúp học sinh nắm vấn đề bằng phương pháp thuyết giảng cho học sinh tiếp thu là chính Thì nay phương pháp này không hợp lý trong chương trình SGK mới

Đề tài nghiên cứu : "Áp dụng phương pháp thảo luận nhóm vào trong tiết dạy môn Lịch sử 7 để tạo sự hứng thú và nâng cao kết quả học tập cho học sinh" đã đưa

ra những giải pháp tích cực nhằm giúp các em trong nhóm tự giải quyết được vấn đề Các em sẽ tự tin bạo dạn,yêu mến bộ môn và ham học hỏi nhiều hơn Bên cạnh đó các

em còn có được sự đoàn kết, tương thân tương ái, giúp đỡ nhau trong học tập theo

hướng tích cực Học sinh có thể chia sẻ những băn khoăn ,kinh nghiệm của bản thân

cùng nhau xây dựng nhận thức mới.Bằng cách nói ra những điều đang suy nghĩ mỗi người có thể nhận rõ trình độ nhận thức của mình về chủ đề nêu ra, thấy mình cần học hỏi thêm những gì Bài học trở thành quá trình học hỏi lẫn nhau chứ không phải chỉ là sự tiếp nhận thụ động từ giáo viên.

- Trong đề tài này tôi tập trung nghiên cứu toàn bộ Bộ môn lịch sử 7 và nghiên cứu được tiến hành trên 2 nhóm tương đương :2 lớp 7 của trường THCS Liêm Hải Lớp 7 A

là thực nghiệm ,lớp 7B là đối chiếu thực nghiệm được thực hiện giải pháp thay thế khi dạy các bài từ bài 1 đến bài 12, kết quả cho thấy lớp thực nghiệm đạt kết quả cao hơn lớp đối chứng

PHẦN II GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI

I HIỆN TRẠNG:

Thực tế SGK thường chỉ cung cấp thông tin, chủ yếu học sinh phải chủ động so

sánh phân tích ,nhận xét, đánh giá… để tiếp thu kiến thức ,nếu GV cứ cung cấp kiến thức cho học sinh theo kiểu thầy giảng- trò nghe hoặc cứ thầy hỏi- trò trả lời thì dễ dẫn đến học sinh thụ động, không có hứng thú, hiệu quả học tập không cao.

Bản thân tôi rất trăn trở vì là một giáo viên dạy bộ môn xã hội lại ở vùng nông thôn kinh tế khó khăn , hiểu biết của người dân còn hạn chế.Không ít ý kiến cho đây là môn học phụ nhàm chán, dài, khó nhớ, khó thuộc Hơn nữa tâm lý người dân luôn hướng cho con mình học môn khoa học tự nhiên, làm ảnh hưởng nhiều đến việc học củahọc sinh Tôi quyết định sẽ áp dụng mọi phương pháp dạy học bộ môn để tạo sự say mê,hứng thú ,yêu thích học bộ môn lịch sử trong tất cả các đối tượng học sinh Muốn vậy, phải biết phát huy tính tích cực chủ động của học sinh trong học tập cụ thể là qua phương pháp thảo luận nhóm

Theo kinh nghiệm và trong thực tế giảng dạy cho thấy khi hoạt động cả lớp ,có một

số em không tập trung , tâm trí để đâu đâu; một số em thì nói chuyện hoặc làm việc riêng,…khi giáo viên gọi đến thì giật mình không biết trả lời một vấn đề gì Chỉ có những học sinh khá giỏi tập trung thì thường hay phát biểu và trả lời câu hỏi dạn dĩ lưu loát và chính xác nội dung yêu cầu , kết quả học tập của nhiều em không cao lại không tiến bộ Chính vì vậy để các em tập trung học tập có hứng thú và hiệu quả, tất cả các emđược cùng làm việc, cùng động não phát huy tốt tư duy sáng tạo hiện có , tôi đã quyết định đưa ra phương pháp thảo luận nhóm trong một hoặc hai tiểu mục của tiết

dạy,nhằm mục đích tạo điều kiện cho tất cả các đối tương học sinh có điêù kiện tiếp xúckiến thức, nắm được kiến thức( học sinh thuộc dạng trung bình, yếu), thuộc bài tại lớp (học sinh thuộc dạng khá, giỏi)

Tôi cũng đã nhiều lần gặp một nhóm học sinh đang cùng nhau giải một bài tập khó.Trong thời gian khá lâu ,không em nào giải ra (vì chưa tìm ra chìa khoá của bài tập, câu hỏi đó ) Bất ngờ sau vài phút nghỉ giải lao, có em đẫ ồ lên là giải được rồi, em đó lại nêu cách giải cho các bạn và tất cả cùng ồ lên một câu quen thuộc "Dễ quá!" Từ đó tôi thấy phương pháp thảo luận nhóm đem lại thành công rất cao, không thể thiếu được trong tiết dạy

Để việc giảng dạy môn lịch sử đạt hiệu quả cao hơn, tôi đã mạnh dạn áp dụng phương pháp thảo luận nhóm vào trong bài dạy Lịch sử 7 THCS Một trong những điểm

mà tôi đã làm là Tạo hứng thú và nâng cao hiệu quả dạy - học môn lịch sử 7 ở THCS bằng việc giúp các em có thể cùng nhau đưa ra suy nghĩ của mình để "giải quyết các

vấn đề" áp dụng vào đời sống thực tiễn mà không gây nhàm chán và xa lạ, lại có tác dụng kích thích tính chủ động ,tự giác, sáng tạo, hứng thú trong môn học.

II GIẢI PHÁP :

Đề tài này theo tôi không mới mẻ xong nó rất quan trọng ,nó gắn liền với đổi mới phương pháp dạy học, sách giáo khoa mới ,phát huy tính tích cực ,chủ

động ,sáng tao của học sinh.

1 Đặc điểm của phương pháp thảo luận

Thảo luận là sự trao đổi ý kiến về một chủ đề giữa GV và HS cũng như giữa

học sinh với nhau.Đây là sự hợp tác phối hợp với nhau để tìm tòi khám phá và cùng tiếpthu kiến thức làm tăng hiệu quả học tập nhất là khi gặp những vấn đề gay cấn

Mục đích của thảo luận là khuyến khích ,phân tích một vấn đề hoặc các ý kiến khác nhau của học sinh và trong những trường hợp nhất định nó mang lại sự thay đổi thái độ của những con người tham gia Đặc biệt ngày nay xu thế hội nhập quốc tế đã xuất hiện nhu cầu hợp tác xuyên quốc gia và việc áp dụng phương pháp này không chỉ tạo hứng thú nâng cao hiệu quả học tập mà còn giúp các em hoà nhập ,có kỹ năng giao tiếp tập thể Đây cũng là mục tiêu giáo dục mà nhà trường phải chuẩn bị tốt cho các em

2.Ý nghĩa của phương pháp thảo luậ n

Giúp học sinh mở rộng đào sâu thêm những vấn đề học tập trên cơ sở nhìn nhận một cách có suy nghĩ, phân tích có lý lẽ ,có dẫn chứng minh hoạ, phát triển được

tư duy khoa học

Giúp học sinh phát triển kỹ năng nói ,giao tiếp, tranh luận ,bồi dưỡng các

phương pháp nghiên cứu một cách vừa sức như các phương pháp tìm đọc tài liệu tham khảo ,phương pháp quan sát và ghi chép ngoài thực địa, trong sách giáo khoa,sách có liên quan,…

Thông qua thảo luận có thể làm thay đổi quan điểm của cá nhân trên cơ sở các

sự kiện , thông tin một cách lôgic từ các học sinh trong lớp

Quá trình thảo luận dưới sự hướng dẫn của giáo viên còn tạo mối quan hệ hai chiều giữa GV và HS, giúp GV nắm được hiệu quả giáo dục về mặt nhận thức , thái độ, quan điểm, xu hướng, hành vi của học sinh

3 Các khâu quan trọng khi thảo luận :

a Chuẩn bị :

- Nội dung thảo luận

- Tổ chức thảo luận

- Tổng kết thảo luận

b Những yêu cầu cơ bản của mỗi khâu trong quá trình thảo luận:

* Chuẩn bị nội dung thảo luận :

Trước tiên giáo viên cần chọn bài , chọn vấn đề thích hợp cho học sinh thảo luận

Cần lưu ý khi chọn đề tài thảo luận phải xem xét nghiên cứu xem học sinh đã biết

- Mở đầu thảo luận

GV phân nhóm ,quy định thời gian

GV nên thông báo về chủ đề cần thảo luận, quy trình và nguyên tắc thảo luận

- Hướng dẫn thảo luận.

Trong quá trình thảo luận GV làm nhiệm vụ quan sát, theo dõi mà không tham gia

ý kiến thảo luận ,không cắt ngang lời học sinh, không tỏ phản ứng nếu câu trả lời tranh luận không đúng với ý mình Tuy nhiên nhằm làm tăng thêm hứng thú khi thảo

luận ,GV cũng có thể đưa ra các câu ,giống như "ván nhún" hoặc nêu ra cách thảo luận

để tạo không khí sôi nổi cho buổi thảo luận , tạo không khí thân mật ,cởi mở, khuyến khích sự tham gia của mỗi HS trong thảo luận Khi thảo luận ,GV phải nghe cẩn thận những điều học sinh nói để hiểu học sinh nói gì

- Thảo luận theo nhóm nhỏ

( 2 bàn tạo thành 1 nhóm hoặc mỗi dãy tạo thành 1 nhóm)

GV phân nhóm và cử nhóm trưởng nhóm phó (phòng khi nhóm trưởng vắng) để điều hành chung và chuẩn bị dụng cụ cho tốt

b Về phương pháp cách thức hoạt động:

*Về phía giáo viên:

- Chọn nội dung hoạt động nhóm thường là nội dung có nhiều ý , nội dung trọng tâm ,có tính tư duy ,học sinh trung bình và yếu khó giải quyết

- Xây dựng trong giáo án hệ thống câu hỏi , tình huống vấn đề phải cụ thể rõ ràng có dàn ý hệ thống chi tiết,giúp HS dễ biết cách thức nhanh chóng và có hệ thống (vì thời gian có hạn)

- GV nên cho học sinh về nhà xem trước , phân tích tìm hiểu toàn bài học mới , nhưng để chuẩn bị thì có thể 2 nhóm hoặc 3 nhóm chuẩn bị một nội dung.Không nên đưa ra nhiều nội dungthảo luận quá (4) hoặc ít quá (1) nên chọn sao cho hợp lý tuỳ nội dung và thời gian trong tiết học

- GV cũng quy định rõ thời gian ít nhất là 2 phút , nhiều nhất là 5 phút tuỳ nộidung kiến thức

GV không nên cho thời gian thảo luận quá dài làm ảnh hưởng đến nội dung khác

*Về phía học sinh:

- Phải chuẩn bị nội dung trước ở nhà

- Khi đến lớp có lệnh thảo luận phải nhanh chóng vào vị trí , phải biết dựa vào SGK, kiến thức cũ đã học,lược đồ ,bản đồ ,bài tập, câu hỏi để bàn bạc thảo luận

- Nhóm trưởng phải tôn trọng tất cả các ý kiến của thành viên trong

nhóm ,phải làm sao (giảng giải ,phân tích …)cho các học sinh trung bình,yếu trong nhóm hiểu được vấn đề và có thể thay mặt nhóm lên trình bày trước lớp

- HS thảo luận nhỏ đủ nghe trong nhóm ,không cãi và và ồn ào ,đi lại trong lớp ,khi có hiệu lệnh hết thời gian phải nhanh chóng quay về vị trí và tiếp tục chú ý theodõi để tiếp thu kiến thức hoặc bổ sung thêm ý kiến …

- Có thể cho nhóm này vấn đáp nhóm kia để kiểm tra độ sâu kiến thức

* Trước khi thảo luận về một vấn đề ( một nội dung cần phân tích ,giải thích…)nên cho mỗi cá nhân trong nhóm tự ghi ý kiến riêng vào phiếu học tập( hoặc giấy nháp riêng )rồi đưa ra thảo luận thống nhất ý kiến đúng.

Với các bước thảo luận nhóm khi tiến hành giảng dạy tôi đã bàn bạc với đồng nghiệp khác và tham khảo tài liệu rồi rút ra những đặc điểm chung là:

1 Giáo viên phải chọn nội dung thảo luận ,ghi lên bảng phụ

2 Phân nhóm và quy định nội dung cho từng nhóm hoạt động

3 Quy định thời gian thảo luận

4 Tất cả các đối tượng học sinh đều tham gia bàn bạc và đóng góp ý kiến

a Đại diện nhóm ghi nội dung đã thống nhất vào bảng phụ

b Các đối tượng còn lại trong nhóm ghi nội dung đã thống nhất vào phiếu học tập ( hoặc ghi vào vở)

5 Cử đại diện của nhóm lên thuyết minh phần nội dung thảo luận cuả nhóm (Bất

kỳ học sinh nào, không nhất thiết phải cử học sinh khá,giỏi Vì đây là nội dung đã thốngnhất)

6 GV cho các nhóm góp ý bổ sung nội dung của nhóm vừa trình bày cho đầy đủ 7.Giáo viên chốt lại và cho học sinh chỉnh sửa những nội dung còn thiếu sót

*Các tư liệu tôi tham khảo thêm:

- Sách giáo viên ,Sách giáo khoa, Sách bài tập, Sách thiết kế bài dạy môn Lịch sử 7

- Những vấn đề đổi mới phương pháp dạy học môn Lịch sử THCS (Nhà xuất bản Giáo dục)

- Một số vấn đề về đổi mới Giáo dục THCS môn Lịch sử (Nhà xuất bản Giáo dục)

- Nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng (Nhà xuất bản Đại học sư phạm)

- Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kỹ năng môn Lich sử THCS

- Thư viện Giáo án điện tử…bạchkim.com.com.vn

- Thư viện tài liệu: bạchkim.com

*Giả thiết nghiên cứu :

Việc áp dụng phương pháp thảo luận nhóm trong tiết dạy bộ môn Lịch sử 7 sẽ tạo hứng thú cho học sinh lớp 7

Việc áp dụng phương pháp thảo luận nhóm trong tiết dạy bộ môn Lịch sử 7 sẽ nângcao kết quả học tập của học sinh lớp 7

Hai lớp 7A,7B được lựa chọn ngẫu nhiên để tham gia nghiên cứu

Bảng 1 Giới tính của học sinh 2 lớp 7A,7B trường THCS Liêm Hải

Về ý thức học tâp, tất cả các em hai lớp này đều tích cực ,chủ động

Về thành tích học tập ,hai lớp tương đương nhau về lực học của học sinh

2 Thiết kế :

Chọn hai lớp nguyện vẹn: Lớp 7A là nhóm thực nghiệm và 7B là lớp đối chứng thực nghiệm Tôi dùng bài kiểm tra 1 tiết môn Lịch sử 7( Đề và đáp án trình bày trong phần phụ lục)

Tôi chọn thiết kế chỉ sử dụng bài kiểm tra sau tác động đối với các nhóm ngẫu nhiên (TK4)

Bảng 2.Thiết kế nghiên cứu:

Ở thiết kế này tôi sử dụng phép đối chứng T-Test độc lập

3 Quy trình nghiên cứu:

a Chuẩn bị bài của giáo viên

- Ở lớp 7B, dạy bình thường không áp dụng phương pháp thảo luận nhóm

- Ở lớp 7A, dạy có áp dụng phương pháp thảo luận nhóm Sưu tầm và chọn thông tin tại các Website baigiangdientubach.com ; tvtlbachkim.com; giaovien net và tham khảo các bài giảng của đồng nghiệp Nghiên cứu kỹ SGK,SGV,các tài liệu có liên quan tới các bài dạy

b Tiến hành dạy thực nghiệm:

Thời gian tiến hành dạy thực nghiệm vẫn tuân theo kế hoạch dạy học của nhàtrường Năm học 2010-2011 ,tại lớp 7A, trường THCS Liêm Hải.Với một số tiết dạy có

áp dụng giải pháp thay thế ( xem phụ lục 2 trang 13) và theo thời khoá biểu quy đinh đểđảm bảo tính khách quan

4 Đo lường :

Bài kiểm tra sau tác động là bài kiểm tra sau khi học xong các bài từ tiết 1 đến tiết 20 chương Lịch sử 7 Bài kiểm tra sau tác động gồm hai phần: Trắc nghiệmvà Tự luận.Trong đó 4 câu trắc nghiệm có 1 câu điền từ ,1 câu nối sự kiện và 2 câu tự luận

* Tiến hành kiểm tra và chấm bài

Sau khi thực hiện xong những bài học trên , tôi tiến hành kiểm tra 1 tiết: Tiết 21 (Nội dung kiểm tra trình bày ở phần phụ lục 3 trang 15)

Sau đó tiến hành chấm bài theo đáp án đã xây dựng

IV PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN KẾT QUẢ

Bảng 3 So sánh điểm trung bình bài kiểm tra sau tác động.

Sau tác động kiểm chứng chênh lệch ĐTB bằng T-Test cho kết quả

P = 0,00000057 < 0,05 ,cho thấy : Sự chênh lệch giữa ĐTB nhóm thực nghiệm

và nhóm đối chứng rất có ý nghĩa , tức là chênh lệch kết quả ĐTB nhóm thực nghiệm

cao hơn ĐTB nhóm đối chứng là không ngẫu nhiên mà do kết quả tác động

Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn SMD = (7,75 - 5,44) : 1,998 = 1,156 Điều đócho thấy mức độ ảnh hưởng của dạy học có áp dụng phương pháp thảo luận nhóm đến

Phép kiểm chứng T-Test ĐTB sau tác động của hai lớp là :

P = 0,00000057 < 0,05 Kết quả này khẳng định sự chênh lệch ĐTB của hai nhóm không phải là do ngẫu nhiên mà do tác động

V KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ:

1 Kết luận :

Việc áp dụng phương pháp thảo luận nhóm vào giảng dạy bộ môn Lịch sử 7 nói riêng và bộ môn Lịch sử THCS nói chung đã giúp học sinh hiểu kỹ ,hiểu sâu hơn nội dung kiến thức trong sách giáo khoa, từ đó nâng cao kết quả học tập và hứng thú của học sinh

Qua các tiết học như vậy giúp các em có thói quen làm việc tập thể , mạnh dạnđưa ra ý kiến cá nhân , khả năng nhận xét ,đánh giá về kết quả làm việc của nhóm bạn

để tự rút ra bài học Từ đó ,học sinh hứng thú hơn nữa, kiến thức các em tìm được sẽ khắc sâu thêm

Khoảng 80% học sinh trung bình ,yếu đã biết cách thảo luận , mạnh dạn đóng góp ý kiến , nắm được nội dung cần học ở lớp cũng như nội dung cần luyện tập ở nhà Một số học sinh khá giỏi thuộc bài ngay tại lớp

Học sinh có thói quen soạn trước những nội dung cần thảo luận ở nhà trước khi đến lớp (Kể cả bài tập và câu hỏi từ đễ đến khó) ở SGK và cả sách bài tập

Khoảng 60% học sinh có khả năng trình bày ,diễn đạt kiến thức trước cả lớp , giúp phong trào học tập của các em tích cực chủ động Tái hiện kiến thức nhanh và nhớ kiến thức được lâu

Trong các giờ dạy có áp dụng phương pháp thảo luận nhóm học sinh giơ tay phát biểu ý kiến rất đông, lớp học sôi nổi hơn , thuận tiện cho việc xây dựng kiến thức của thầy và trò Điều đó chứng tỏ rằng hứng thú học tập của học sinh đã tăng lên một cách rõ rệt

Đề tài nghiên cứu này còn có thể áp dụng cho tất cả các khối 6,8,9 khi học lịch

sử và có một số điểm có thể áp dụng cho các môn học khác ,…

b.Kiến nghị :

Đối với các cấp lãnh đạo: Mở các lớp bồi dưỡng phương pháp dạy học ,các

buổi thảo luận ,hội thảo để GV có điều kiện học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau ,khuyến khích và động viên GV áp dụng CNTT vào dạy học

Ngành GD :Cần phải đầu tư thiết bị dạy và học cho tương xứng với học sinh

hiện nay, nên đại trà chứ không nên chỉ sử dụng vào vài tiết học Đây cũng là điều kiện thuận lợi góp phần giúp GV phát huy tốt giờ dạy Cũng như nên có sự động viênkịp thời tương xứng

Đối với nhà trường: Cần trang bị đầy đủ cơ sở vật chất tạo điều kiện tốt nhất

để GV có thể phát huy năng lực chuyên môn của mình

Đối với GV: Không ngừng học tập ,tự học ,tự bồi dưỡng để hiểu biết , biết khai

thác thông tin trên mạng Internet, có kĩ năng tổ chức những giờ học hiệu quả cao Giáoviên phải kiên trì đầu tư nhiều tâm - sức vào các vấn đề, vận dụng sáng tạo các phươngpháp dạy và phương pháp thảo luận nhóm để thu hút học sinh vào bài giảng của mình Với kết quả của đề tài này ,tôi mong rằng các bạn đồng nghiệp quan tâm ,chia

sẻ và có thể ứng dụng vào giảng dạy Bộ môn Lịch sử để tạo hứng thú và nâng cao kết quả học tập cho học sinh