đề tài lịch sử huyện thạch thành tỉnh Thanh Hòa

Thạch Thành trong phong trào đấu tranh giành chính quyền trớc năm 1946 2.1.1.Bớc phát triển mới của phong trào cách mạng thạch Thành từ khi chủ nghĩa Mác-Lênin đựơc truyền bá vào Việt Na

Nhân dịp này chúng tôi gủi lời cảm ơn chân thành tới các cấp uỷ Đảng huyện

uỷ huyện Thạch Thành, đặc biệt gủi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất đến Th.s Hoàng xuân Thành đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ về t liệu, hớng dẫn giúp chúng tôi hoàn thành đề tài này

Sơn La ngày 18 tháng 5 năm 2008

Nhóm

Vai trò của đảng bộ và nhân dân thạch thành trong cuộc kháng chiến chống pháp

đoàn kết, sự lãnh đạo tài tình của Đảng cộng sản Việt Nam, đứng đầu là Chủtịch Hồ Chí Minh Thắng lợi này một lần nữa chứng minh truyền thống đấutranh bảo vệ tổ quốc của ông cha ta, đó là truyền thống tốt đẹp lu truyền từthế hệ này sang thế hệ khác.

Thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống Pháp, là một thắng lợi vĩ đại,một điểm sáng chói lọi không bao giờ tắ của trang lịch sử dân tộc Để đổi lạithắng lợi này, dân tộc ta đã chịu nhiều đau thơng mất mát, nhiều ngời đã ngãsuống cống hiến tuổi thanh xuân, lòng nhiệt huyết của mình cho đất nớc,nhiều ngời mẹ, ngời vợ đã rời xa ngời con, ngời chồng của mình Họ đã hisinh hạnh phúc nhỏ bé của mình, cho một hạnh phúc lớn hơn đó là hạnhphúc của tổ quốc là độc lập, tự do, chủ quyền dân tộc

Để có đợc thắng lợi này chúng ta không chỉ có tinh thần đoàn kết dântộc, một sự chỉ đạo tài tình, sáng suốt của đảng, mà chúng ta có cả một hậuphơng vững chắc đảm bảo cho thắng lợi của tuyền tuyến Trong cuộc khángchiến này hậu phơng đã cung cấp cho tuyền tuyến sức ngời, sức của đảm bảoyêu cầu cho thắng lợi, đòi hỏi của cuộc kháng chiến Từ hậu phơng biết baocon ngời đã ra đI, với hàng trăm tấn lơng thực hàng hoá cung cấp cho tuyềntuyến Hoà cùng âm hởng đó Đảng bộ và nhân dân huyện Thạch Thành nóiriêng và các địa phơng khác nói chung đã làm hết sức mình đap ứng nhu cầucủa tuyền tuyến, thể hiện là hậu phơng vững chắc trong cuộc kháng chiếnthần thánh này

Thạch Thành là một huyện miền núi nằm ở phía đông bắc của tỉnhThanh Hoá Phía bắc-tây bắc giáp huyện Lạc Sơn (Hoà Bình) phía tây và tâybắc giáp huyện cẩm thuỷ và huyện Bá Thớc, đông bắc giáp Nho Quan( Ninh Bình), phía nam giáp huyện vĩnh Lộc Với vị thế này tạo cho ThạchThành có khá nhiều thuận lợi là vù căn cứ địa trong thời chiến và là điểmgiao lu trong thời bình Nhận thức rõ vị trí thuận lợi đó đảng bộ và nhândânThạch Thành làm hết sức mình chi viện cho tuyền tuyến trong cuộckháng chiến chống pháp

Nghiên cứu đề tài “vai trò của Đảng bộ và nhân dân Thạch Thành trongcuộc kháng chiến chống Pháp (1946-1954)” có một ý nghĩa thực tiễn vàkhoa học sâu sắc

Giúp chúng ta hiểu đợc tinh thần đoàn kết, không khí hào hứng, tất cảvì độc lập, tự do của tổ quốc trong cuộc kháng chiến chống Pháp Qua đógiúp mọi ngời hiểu rõ hơn nữa vai trò của nhân dân Thạch Thành trong cuộc

kháng chiến thần kỳ này Đồng thời, làm sáng tỏ truyền thống đấu tranh bảo

vệ tổ quốc của dân tộc ta

Trong thời đại ngày nay khi công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá,quốc tế hoá đang diễn ra nhanh chóng, những chứng tích lịch sử đang đứngtrớc nguy cơ bị mai một Nghiên cứu đề tài này vừa góp phần làm sống lạimột thời kỳ lịch sử hào hùng, vùa nhằm giáo dục thế hệ trẻ, thế hệ tơng laicủa đất nớc về truyền thống đấu tranh bảo vệ tổ quốc kiên cờng bất khuấtcủa ông cha ta

Nghiên cứu đề tài này góp phần cung cấp t liệu chính, Đáp ứng nhu cầunhững ai muốn tìm hiểu về lịch sử Thạch Thành Mặt khác, là tài liệu để giáodục nhân dân trong huyện về tình yêu, lòng tự hào đối với quê hơng, từ đó cótrách nhiệm học tập, lao động góp phần xây dựng quê hơng ngày càng giàu

đẹp Đồng thời, nghiên cứu đề tài này góp phần bổ sung nguồn t liệu cho cáctrờng phổ thông trong quá trình giảng dạy lịch sử địa phơng giúp các emhiểu rõ hơn về lịch sử của huyện nhà giáo dục lòng yêu quê hơng đất nớc chocác em

Với những lý do trên chúng tôi mạnh dạn đi vào nghiên cứu đề tài “ vaitrò của Đảng bộ và nhân dân huyện Thạch Thành trong cuộc kháng chiếnchống Pháp (1946-1954)”

2. lịch sử nghiên cứu vấn đề.

Nghiên cứu, tìm hiểu lịc sử địa phơng đang là đề tài lớn thu hút đợc rấtnhiều ngời Và nghiên cứu tìm hiểu về lịch sử huyện Thạch Thành đã thuhút đợc nhiều tác giả có tên tuổi, đặc biệt đối với một huyện có truyền thốnglich sử nh Thạch Thành thì vấn đề nghiên cứu về lịch sử của huyện càng đợc

đẩ mạnh

Cho tới nay, đã có nhiều công trình, tác phẩp lớn nghiên cứu về lịch sửcủa huyện Xong phần lớn các công trình này chỉ đề cập đến một phần, mộtkhía cạnh nhỏ của vấn đề Nh tác phẩm “D địa chí Thạch Thành” – Nxbthông tin Hà Nội [2004] chỉ đề cập sơ lợc đến vấn đề này, chứ cha đi sâuvào nghiên cứu vấn đề này Hay tác phẩm “Thạch Thành một chặng đờngcách mạng”[1996] chỉ đề cập về tinh thần cách mạng của Thach Thành giai

đoạn 1945-1975, chứ cha đi sâu vào nghiên cứu giai đoạn chống Pháp mộtcách cụ thể Hoặc tác phẩm “ lịch sử Đảng bộ huyện Thạch Thành” [1996]chủ yếu đề cập đến quá trình ra đời hoạt động trong một giai đoạn dài cha đisâu vào một giai đoạn cụ thể nào Hàng loạt các tác phẩm “ lịch sử Thanh

Hoá tâp 1+2” –Nxb Hà Nội, tác phẩm “ danh sĩ Thạch Thành” – NxbThạch Thành [1995], lịch sử biên niên tâp1… tất cả chỉ đề cập đến một khía tất cả chỉ đề cập đến một khíacạnh nhỏ hoặc sơ lợc về vấn đề

Nói chung, các tác phẩm viết về lịch sử Thạch Thành do chua có điềukiện để khai thác sâu rộng vấn đề Vì vậy, nghiên cứu đề tài này chúng tôinhằm đi sâu hơn nữa để thấy rõ hơn vai trò và đảng bộ và nhân dân ThạchThành trong cuộc kháng chiến chống Pháp 1946- 1954

3. Đối tợng, phạm vi, mục đích và đóng góp của đề tài

3.1. Đối tợng nghiên cứu

Vai trò của Đảng bộ và nhân dân Thạch Thành trong cuộc kháng chiếnchống Pháp (1946 – 1954.)

3.2. Phạm vi nghiên cứu.

Đảng bộ và nhân dân Thạch Thành trong cuộc kháng chiến chống Pháp(1946-1954)

3.3. Mục đích nghiên cứu

Nhằm đi sâu tìm hiểu vai trò của đảng bộ và nhân dân Thạch Thànhtrong cuộc kháng chiến chống Pháp Trên cơ sở đó vừa làm sống dậy tinhthần đấu tranh kiên cớng bất khuất của Đảng bộ và nhân dân Thạch Thànhnói riêng và nhân dân các địa phơng khác nói chung trong cuộc kháng chiếnchống Pháp (1946-1954)

3.4. Đóng góp của đề tài.

Qua việc đi sâu tìm hiểu đề tài này giúp chúng ta hiểu sâu hơn về vai tròcủa Đảng bộ và nhân dân Thạch Thành trong cuộc kháng chiến chống Pháp(1946-1954), bổ sung thêm vào nguồn t liệu cho những ai muốn tìm hiểu lịch

sử Thạch Thành

Tạo nguồn tài liệu phong phú cho quá trình giáo dục đối với nhân dân,giảng dạy học sinh ở các trờng phổ thông Từ đó giáo dục tinh thần lao động,học tập phấn đấu xây dựng Thạch Thành thành huyện giàu mạnh

4. Nguồn t liệu và phơng pháp nghiên cứu.

4.2. Phơng pháp nghiên cứu.

Trong quá trình nghiên cứu đề tài này chúng tôi đã sử dụng các phơngpháp đó là: Phơng pháp lịch sử, phơng pháp lô gíc, ngoài ra còn sử dụng cácphơng pháp phân tích, tổng hợp, phán đoán

5. Bố cục đề tài.

Ngoài phần mở đầu và kết luận đề tài gồm 3 chơng:

Chơng 1 Vài nét khái quát về vùng đất, con ngời Thạch Thành

1.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên1.2 Kinh tế

1.3 Con ngời và truyền thốngChơng 2 Vai trò của Đảng bộ và nhân dân Thạch Thành trong cuộckháng chiến chống Pháp

2.1 Thạch Thành trong phong trào đấu tranh giành chính quyền

2.2.2 Xây dựng và củng cố hậu phơng kháng chiến (1947-1954).2.2.3 Củng cố và giữ vững hậu phơng tăng cờng chi viện cho tuyềntuyến (1950-1954)

Chơng 3 Một số bài học kinh nghiệm từ thực tiễn đấu tranh của Đảng bộ

và nhân dân Thạch Thành giai đoạn (1946-1954)

Chơng 1 vài nét khái quát về vùng đất, con

ngời huyện thạch thành.

Thạch Thành là một huyện trung du miền nỳi của tỉnh Thanh Hoỏ, phớa

bắc giỏp tỉnh Hoà Bỡnh và Ninh Bỡnh, phớa nam giỏp huyờn Vĩnh Lộc (Thanh

Hoỏ), phớa đụng giỏp huyờn Hà Trung (Thanh Hoỏ), phớa tõy giỏp huyện Cẩm

Thuỷ (Thanh Hoỏ), với diện tớch tự nhiờn là 59.500 ha

Theo sỏch “Đại nam nhất thống chớ” (tập VI) viết dưới triều Nguyễn thỡ

địa danh Thạch Thành được đặt dưới thời vua Lờ Thỏnh Tụng năm quang

thuận thứ 10 (1460-1469), lỳc này Thạch Thành là một trong 8 huyện của phủ

Thiệu Thiờn, là một trong 4 phủ của nội trấn Thanh Hoỏ

Thạch Thành nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa với nhiệt độtrung bình hµng năm là 23 ,cao hơn nhiệt độ trung bình toàn quốc là 0,5 và ấmhơn các tỉnh bắc bộ từ 1 đến 2 trong mùa đông, lượng mưa trung bình năm lµ1500mm.

Gió mùa đông bắc thường xuất hiện vào tháng 11 đến tháng 3 nămsau ,mùa đông độ ẩm không khí xuống dưới 30% Sang tháng 2 và tháng 3 xen

kÏ các đît gió mùa có mưa phùn, độ ẩm tăng lên 50%-60% Gió tây nam xuấthiện vào tháng 4 đến tháng 11 Từ tháng 4 đến tháng 6 có gió tây khô nóng gâynên nhiều đît hạn kéo dài

B·o lụt thường xuất hiện vào các th¸ng 9 và tháng 10 có năm x¶y ra muộnhơn Thạch Thành có s«ng Bưởi chảy qua, đoạn chảy qua huyện dài 40km.Sông chảy quanh co, uốn khúc mạnh, lßng s©u có dòng chảy hẹp và dốc chonên ở đÇu nguån nước tiêu nhanh còn ở hạ nguồn nước tiêu chậm, nếu khôngmưa nước sông thường đóng lặng không chảy Vì vậy, cứ mưa to ở đầu nguồn

là có lũ dÔ x¶y ra lụt ở hạ nguồn

Địa hình Thạch Thành có đặc trưng là hình lòng máng lớn và xen kÏcác thung lòng hẹp, ở độ cao 300m so với mặt nước biển và thấp dần từtây bắc xuống đông nam Nhìn toàn cục Thạch Thành có hai dạng địa hình

đó là: một là, d¶i núi đá vôi Tam Điệp kéo dài từ xã Ngọc Trạo đến xãThạch Lâm theo hướng bắc- đông bắc Hai là, vùng ven sông bưởi vàvùng đồi thấp chiếm 39,9% tổng diện tích toàn huyện

Thạch Thành có diện tích rừng núi chiếm 2/3 tổng diện tích tự nhiên, có5000ha rừng vừa là vùng đệm nằm trong rừng quốc gia Cúc Phương, nên rừngThạch Thành giàu và phong phú không kém các vùng nhiệt đới khác

Cấu trúc địa tầng ở Thạch Thành cũng đa dạng ẩn chứa nhiều loại khoángsản như quặng sắt ở xã Thành Vân, Thành Tâm, Thạch Cẩm, Thạch Tượng.Vàng ở xã Thành Tâm, Thành Vân, Thạch Quảng Than bùn có ở xã ThànhTâm, Thành Thọ

Từ những đặc điểm trên Thạch Thành là một huyện miền núi có vị tríchiến lược quan trọng.

1.2.Kinh tế.

Nền kinh tế của Thạch Thành trong thời kì 1946-1954, là nền nôngnghiệp, với cây lương thực hoa màu là chủ đạo, đời sống của nhân dân còngặp rất nhiều khó khăn Nền kinh tế chăn nuôi theo hộ gia đình cũng có pháttriển, tuy nhiên chủ yếu là tự cấp, tự túc mỗi gia đình cũng chỉ nuôi một sốlượng rất ít

Trong thời kì này, nhân dân Thạch Thành còn tiến hành khai thác tàinguyên rừng, do là một huyện miền núi nên tài nguyên rừng của ThạchThành cũng phong phú với nhiều loại gỗ quý, nhiều động vật quý có thểphục vụ một phần cho đời sống nhân dân

Nhìn chung, nền kinh tế của Thạch Thành trong giai đoạn này chủ yếu là

tự cấp, tự túc với nền nông nghiệp là chính, đời sống nhân dân còn gặpnhiều khó khăn Tuy nhiên, với tinh thần yêu nước nồng nàn nhân dân cácdân tôc Thạch Thành vẫn luôn cố gắng hết sức phục vụ cho cuộc khángchiến của dân tộc

1.3.Con người và truyền thống.

Dân số của Thạch Thành hiện nay gần 13 vạn người, gồm có hai dântộc chính là Mường và Kinh, trong đó dân tộc chiếm 53% dân số toànhuyện

Về mặt xã hội: Dựa vào các thành tựư của các ngành ngôn ngữ học,dân tộc học, khảo cổ học và các thư tịch còn để lại thể hiện rằng, mảnh đấtThạch Thành có bề dµy lịch sử từ xa xưa Bằng chứng lịch sử cụ thể lànhững di chỉ văn hoá mà các nhà khảo cổ học đã khai quật và tìm thấy ởhang Con Moong thuộc xã Thành Yên, các di chỉ văn hoá này tiêu biểu cho

ba thời đại đồ đá cũ, đồ đá giữa, đồ đá mới Điều đó chứng tỏ rằng conngười đã cư trú lâu đời và liªn tục ở đây Khoa học lịch sử khẳng định rằng

ngay thời các Vua Hùng dựng nước Văn Lang, Thạch Thành đã là một bộphận của Cửu Chân bộ nước ta Suốt 4000 nghìn năm lịch sử của đất nước,vận mệnh cña Thạch Thành gắn liền với vận mệnh của tổ quốc ta, khi nícthịnh cũng như vận nước suy.

Người kinh và người Mường trên đất Thạch Thành vốn có truyền thèngđoàn kết, tương trợ Truyền thống đó được hun đúc trong quá trình lịch sửlâu dài chống thiên tai khắc nghiệt và chống ngoại xâm Họ coi nhau là đồngbào, là những người đồng hương cùng nhau tô đẹp và bảo vệ quê hươngThạch Thành cũng như tổ quốc Việt Nam Truyền thống đó đã được nhânlên gấp bội từ khi có Đảng lãnh đạo Ở Thạch Thành ngày nay, người Kinh

và người Mường sống chan hòa, gắn bó với nhau, không có dấu vết gì về sự

kỳ thị dân tộc Nhân dân các dân tộc Thạch Thành đã trở thành một cộngđồng đoàn kết keo sơn, thống nhất

Nhân dân các dân tộc Thạch Thành vốn có truyền thống yêu nướcchống ngoại xâm Các thế hệ người Thạch Thành đã kế tiếp nhau cùng cảnước chống kẻ thù chung, bảo vệ non s«ng gấm vóc của tổ tiên Lạc Việt đểlại Người Thạch Thành đã trực tiếp thăm gia và ủng hộ nghĩa quân của BàTriệu, Dương Đình Nghệ, Lê Lợi, Nguyễn Huệ…nằm ở địa đầu của miềnTrung nước ta, Thạch Thành là một trong những vùng hậu cứ của các cuộckháng chiến chống quân Nguyên, quân Minh vµ quân Thanh

Cuối thế kỉ thứ XIX, phong trào Cần Vương bùng nổ chống giặc Phápxâm lược, nơi đây cũng là hậu phương của cuộc khởi nghĩa Ba Đình, HùngLĩnh Vùng chiến khu Ngọc Trạo mà đa số là người Mường đã từng in dấuchân oai hùng của nghĩa quân Tống Duy Tân

Truyền thống yêu nước đó càng thêm đậm nét và sâu sắc từ khi nhândân các dân tộc Thạch Thành được ánh sáng của chủ nghĩa Mác-Lênin và tưtưởng Hồ Chí Minh chiếu rọi th«ng qua lớp chiến sĩ cộng sản tiền bối đầunhững năm 30 Chủ nghĩa yêu nước gắn liền với chủ nghĩa xã hội đã trở

thành một sức mạnh vật chất gúp phần tạo nờn mọi thành tựu và chiến cụngcủa nhõn dõn Thạch Thành trong suốt hơn 60 năm qua.

Kiờn trinh và tin tưởng dưới sự lónh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam,kiờn trỡ con đường xó hội chủ nghĩa đó trở thành truyền thống cỏch mạng củanhõn dõn cỏc dõn tộc Thạch Thành

Chơng 2.vai trò của đảng bộ và nhân dân thạch thành trong cuộc kháng chiến chống pháp(1946- 1954)

2.1 Thạch Thành trong phong trào đấu tranh giành chính quyền trớc năm 1946

2.1.1.Bớc phát triển mới của phong trào cách mạng thạch Thành

từ khi chủ nghĩa Mác-Lênin đựơc truyền bá vào Việt Nam(1927-1939)

Sau khi các phong trào Cần Vơng chống xâm lợc của nhân dân các dân tộcmiền núi phía bắc Thanh Hoá bị thực dân Pháp đàn áp,đồng bào các dân tộc ThạchThành tiếp tục tham gia các phong trào yêu nớc của các chí sĩ đơng thời Tuynhiên,các phong trào yêu nớc chống Pháp không giành đợc thắng lợi

Giữa lúc xã hội Việt Nam đang đứng trớc một cuộc khủng hoảng về con đờngcứu nớc thì đồng chí Nguyễn Aí Quốc đã ra đi tìm đờng cứ nớc Ngời đã học tập lýluận tổng kết thực tiễn, tiếp tục những t tởng của cách mạng tháng Mời Nga, chủnghĩa Mác- Lênin và xây dựng con đờng cứu nớc giải phóng dân tộc Nguyễn AíQuốc đã tích cực truyền bá chủ nghĩa Mác- Lênin vào phong trào công nhân và nhân

dân trong nớc,đào tạo cán bộ chuẩn bị lãnh đạo cách mạng giải phóng dân tộc ViệtNam.

Chịu ảnh hởng của Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí hội do đồng chíNguyễn Aí Quốc sáng lập, nhiều thanh niên học sinh tiên tiến của tỉnh Thanh Hoá đãlần lợt đi dự các lớp huấn luyện do Ngời tổ chức ở Quảng Châu –Trung Quốc Họchính là những ngời quan trọng gieo mầm cách mạng đầu tiên trên quê hơng ThanhHoá

Đầu năm 1927, tỉnh hội Việt Nam Thanh Hoá đợc thành lập Liền sau đó, các ờng dây liên lạc của tổ chức hội từng bớc đợc nhân rộng tới nhiều địa phơng trongtỉnh Những ảnh hởng đầu tiên của việc truyền bá t tởng cách mạng của đồng chíNguyễn Aí Quốc từ thị xã Thanh Hoá qua Vĩnh Lộc tới Thạch Thành đã có sức hútmạnh mẽ tới thanh niên đang khao khát tiếp thu t tởng cách mạng mới

đ-Do hoạt động tích cực của cơ sở Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí hội,

đến đầu năm 1928,Việt Nam thanh niên đã xây dựng cơ sở mới ở các thôn: Nghĩa Kỳ,Hữu Chấp, Cổ Tế… tất cả chỉ đề cập đến một khíaĐến giữa năm 1928, nhữnh điều kiện tiến tới thành lập một tổchức Viêt Nam thanh niên cách mạng đồng chí hội ở Vĩnh Lộc –Thạch Thành đãchín muồi

Tháng 6 năm 1928, tỉnh đội Thanh Hoá đã quyết định thành lập tổ chức ghépViệt Nam thanh niên cách mạng đồng chí hội của Thạch Thành-Vĩnh Lộc và cử đồngchí Trịnh Quang Huy làm bí th Cũng từ đó t tởng cách mạng giải phóng dân tộc của

đồng chí Nguyễn Aí Quốc đợc truyền bá rộng rãi vào trong các tầng lớp nhân dân

Đây là bớc chuyển biến mới đầu tiên về nhận thức, thúc đẩy phong trào đấu tranhcách mạng trong huyện Thạch Thành dới sự lãnh đạo và chỉ đạo của tỉnh bộ ThanhHoá

Do sự lựa chọn và tiếp thu tích cực t tởng cách mạng giải phóng dân tộc của

đồng chí Nguyễn Aí Quốc và sự ra đời của các tổ chức tiền thân của Đảng, phong trào

đấu tranh của các tầng lớp nhân dân Thạch Thành dần dần đợc nâng lên một chất lợngmới Cuộc đấu tranh của nhân dân Thạch Thành đã xuất hiện sớm và phát triển mạnh

ở các thôn Cẩm Bào, Cổ Tế, Xuân áng, Ngọc Trạo… tất cả chỉ đề cập đến một khía Mục đích của các cuộc đấutranh nhằm chống lại địa chủ Pháp và đia chủ Việt cớp đoạt ruộng đất, chống phuphen tạp dịch

Đầu năm 1930,một số tiểu tố của nông hội đỏ, đã ra đời ở một số xã tronghuyện Đây là một tổ chức gần gũi của giai cấp nông dân nhằm tập hợp đoàn kết lực l-ợng nông dân trong mặt trận chống đế quốc và phong kiến dới sự lãnh đạo của Đảng

Sự ra đời của các tổ chức nông hội đỏ cùng với sự xuất hiện của lá cờ đỏ búa liềm đầu

tiên bay trên vùng trời căn cứ Tống Duy Tân càng khích lệ nhân dân các dân tộcThạch Thành hớng tới mục tiêu giải phóng dân tộc do đồng chí Nguyễn Aí Quốc đãvạch ra.

Thang 7 năm 1930, một sự kiện có ý nghĩa bớc ngoặt vô cùng to lớn đối vớiphong trào cách mạng Thanh Hoá là việc thành lập Tỉnh Đảng bộ cộng sản Sau khithành lập, Tỉnh Đảng bộ Thanh Hoá chủ trơng phát triển mạnh các cơ sở đảng trongtỉnh tiến tới thành lập các chi bộ đảng ở cơ sở Đồng thời không ngừng xây dựng vàphát triển các tổ chức công hội ,nông hội đỏ, la hai tổ chức chính trị của công nhân vànông dân tác dụng tập hợp đông đảo các tầng lớp quần chúng ra đấu tranh

Tháng 2 năm 1931, do đợc sự chỉ đạo trực tiếp của cơ sở nông hội và công hội

đỏ, công nhân, phu thời vụ và nông dân thuộc đồn điền Ngọc Trạo đã đấu tranh quyếtliệt với bọn chủ Pháp Không chỉ riêng công nhân và phu thời vụ đấu tranh mà nôngdân các làng lân cận quanh các đồn điền nhân dịp này cũng phối hợp đa yêu sách đòi

đền bù tài sản trị giá 40 tạ gạo Cuộc đấu tranh còn âm ỉ kéo dài trong những năm sau.Tháng 4 năm 1934, đợc sự chỉ đạo của ban chấp hành Đảng bộ tỉnh ThanhHoá,chi bộ ghép Đảng cộng sản Vĩnh-Thạch đợc thành lập gồm 6 đảng viên Đây làmốc đánh dấu sự chuyển biến về chất của phong trào cách mạng Thạch Thành Đó làkết quả của sự tiếp thu và giác ngộ không ngừng lý tởng cộng sản chủ nghĩa và hoạt

động thực tiễn của những chiến sĩ cách mạng tiên phong đại diện cho các tầng lớpnhân dân các dân tộc Thạch Thành

Từ đây thông qua chi bộ đảng, đờng lối cách mạng giải phóng dân tộc của Đảngthấm dần vào đất Thạch Thành, biến nó thành sức mạnh vật chất to lớn của toàn dânvùng lên đạp đổ ách thống trị của đế quốc phong kiến giải phóng quê hơng Buổi đầuthành lập cán bộ, đảng viên còn rất ít song sức mạnh của chi bộ lại chính là mối liên

hệ chặt chẽ giữa chi bộ và nhân dân Những đảng viên đầu tiên đã đi vào quần chúngnhân dân, vân động, giáo dục và xây dựng cơ sở cách mạng của đảng, nêu cao tinhthần chịu đựng gian khổ, hy sinh kể cả hy sinh tính mạng của mình để đa phong tràophát triển đúng hớng

Bớc sang thời kỳ 1934-1935, trên địa bàn tỉnh có lúc, có nơi, cơ sở đảng bị địchkhủng bố và tổn thất nặng nề, song ở Thạch Thành vào thời kỳ này phong trào về cơbản vẩn đợc giữ vững

Trải qua các đợt khủng bố của địch, nhân dân Thạch Thành vẫn giữ lòng son sắcvới Đảng Trong nhân dân, các tổ chức nông hội đã phát triển khá rộng, tập hợp,vận

động nhân dân các dân tộc phát huy truyền thống đoàn kết đấu tranh chống bọn

cừơng quyền, ác bá, tay sai của thực dân Pháp bảo vệ những quyền lợi về ruộng đất vàcơm áo hàng ngày của mình.

Gần cuối năm 1936, đờng lối,phơng pháp tổ chức và đấu tranh cách mạng của

Đảng trong thời kỳ mặt trận dân chủ đã đợc truyền đạt đến Đảng bộ Thanh Hoá, dới

sự lãnh đạo của tỉnh uỷ, chi bộ Vĩnh-Thạch nhanh chóng chuyển hớng phong tràocách mạng vào quỹ đạo chung cua tỉnh và cả nớc Triệt để lợi dụng những điều kiệnthuận lợi của phong trào dân sinh, dân chủ thời kỳ mặt trận dân chủ (1936-1939) vàphát huy những cơ sở của phong trào quần chúng trớc đây, đảng viên và cán bộ trungkiên ở Thạch Thành đã vận dụng linh hoạt những khả năng hoạt động hợp pháp vànửa hợp pháp để tuyên truyền, tổ chức quần chúng đồng thời củng cố và phát triển các

tổ chức bí mật của đảng, thông qua đó đẩy mạnh phong trào đấu tranh của quầnchúng Những chủ trơng của Đảng đa ra lúc này phù hợp với nguyện vọng bức thiếtcủa các tầng lớp nhân dân, do đo đã dấy lên một phong trào cách mạng sôi nổi củaquần chúng khắp các vùng của Thạch Thành Các hội tơng tế, hội ái hữu thu hút đông

đảo nhân dân trong toàn huyện đấu tranh chống thu thuế, ăn chặn của dân Nổi bật làcác cuộc đấu tranh của nhân dân làng Cẩm Bào chống bọn hào mục, cuộc đấu tranhcủa nhân dân làng Đông Môn đánh đuổi tên đội Thiên gian ác, nhân dân làng MỹXuyên đấu tranh chống thu thuế, tiếp đó là phong trào đấu tranh của nhân dân làngNgọc Trạo, Cổ Tế, Vân Du, Phố Cát… tất cả chỉ đề cập đến một khía, chống bọn hào lý và địa chủ chiếm ruộng đấtcủa dân, đòi chia lại công điền

Những cuộc đấu tranh liên tiếp của nông dân trong suốt thời kỳ (1936-1939), dới

sự lãnh đạo của các cơ sở đảng đã giành đợc nhiều thắng lợi quan trọng

Cuối năm 1938, đợc sự chỉ đạo của tỉnh uỷ hoà vào phong trào chung của toàntỉnh, lực lợng thanh niên dân chủ trở thành nòng cốt cùng với tầng lớp nhân dânThạch Thành đã tích cực tham gia đấu tranh đòi ân xá cho tù chính trị ở nhà tù ThanhHoá Nhân dân nhiều thôn, xóm đã vận động quyên góp tiền bạc thuốc men tìm cáchgửi vào nhà lao Thanh Hoá, để ủng hộ các chiến sỹ đang bị đế quốc giam giữ

Từ đầu 1939, bọn thực dân Pháp ở Đông Dơng đã thẳng tay đàn áp cách mạngtrong cả nớc Để bảo toàn và giữ gìn lực lợng dới sự lãnh đạo của Đảng, phong trào

đấu tranh cách mạng của nhân dân Thạch Thành phải chuyển hớng hoạt động trongtình hình mới

Nh vậy, trải qua thời kỳ vận động động đấu tranh đòi dân sinh dân chủ từ

1936-1939 với các hình thức công khai, bán công khai và bất hợp pháp, đựơc sự chỉ đạo của

Đảng, phong trào cách mạng ở Thạch Thành đã có những bớc phát triển quan trọng

Đó là bớc tập dợt cần thiết để chuẩn bị những điều kiện cần thiết đáp ứng yêu cầungày càng cao trong giai đoạn tới.

2.1.2 Thành lập chiến khu Ngọc Trạo, phong trào tiếp tục phát triển (1940-1942)

Khi chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, đế quốc pháp và chính quyền tay sai ởthuộc địa đã điên cuồng tấn công vào các tổ chức Đảng và phong tráo cách mạng củaquần chúng Tháng 9 – 1940 phát xít Nhật xâm chiếm Đông Dơng, nhân dân ta lâmvào cảnh một cổ hai tròng rên xiết dới ách thống trị của hai tên đế quốc Pháp và Nhật.Trứơc tình hình mới, Đảng bộ Thanh Hoá đã kịp thời chỉ đạo phong trào các địaphơng chuyển hớng hoạt động tránh những tổn thất nhất định, cho Đảng và quầnchúng Tháng 9-1940, tỉnh uỷ đã phái đồng chí Trần Tiến Quân về Thạch Thành, chắpnối các cơ sở cách mạng để triệu tập hội nghị cán bộ phổ biến tình hình Hội nghị lầnthứ 6 của Ban chấp hành trung ơng Đảng, tiến tới thành lập các tổ chức cứu quốc vàmặt trận phản đế cứu quốc của huyện Thạch Thành

Thang 5-1941, huyện uỷ phản đế cứu quốc Thạch Thành do đồng chí Nguyễn Trí

Đạo làm bí th, đợc thành lập tại thôn Phú Lộc, xã Thành Hng Công tác tuyên truyền,vận động tổ chức các hội phản đế cứu quốc trong huyện phát triển mạnh

Sau hội nghị Đại biểu Đảng bộ tỉnh tại làng Phong Cốc, đầu tháng 6-1941, tỉnh

uỷ Thanh Hoá đã chọn Ngọc Trạo của huyện làm nơi xây dựng chiến khu cách mạngcủa tỉnh Địa thế của vùng Ngọc Trạo khá thuận lợi trong việc xây dựng và phát triểnlực lợng chính trị và lực lợng vũ trang, khi tiến hành có thể đánh, khi lui có thể bảotoàn lực lợng Căn cứ vào điều kiện thuận lợi đó chỉ trong một thời gian ngắn, các

đồng chí Đặng Châu Tuệ, Đặng Văn Hỷ, Trần Tiến Quân và một số chiến sĩ cáchmạng đợc tỉnh uỷ phái về cùng với nhân dân Ngọc Trạo khẩn trơng xây dựng chiếnkhu

Ngày 19-9-1941, Ban lãnh đạo chiến khu đã tổ chức lễ thành lập đội du kíchchiến klhu Ngọc Trạo gồm 24 đồng chí, đợc biên chế thành 3 tiểu đội do đồng chí

Đặng Châu Tuệ làm chí huy trởng

Sự ra đời của đội du kích chiến khu Ngọc Trạo đánh dấu bớc phát triển mới củaphong trào cách mạng ở huyện Thạch Thành và toàn tỉnh Thanh Hoá

Sau một thời gian đánh hơi và lùng sục, bọn mật thám đã phát hiện tin tức vềchiến khu Sáng sớm ngày 19-10-1941, chúng đã mở cuộc tấn công quy mô lớn vàochiến khu Ngọc Trạo nhằm tiêu diệt lực lợng vũ trang non trẻ của tỉnh nhà

Tuy số lợng ít, vủ khí thô sơ, nhng với tinh thần chiến đấu dũng cảm, ngoan ờng, đội du kích đã nhiều lần đánh lui các cuộc tấn công của địch Nhng trớc sức tấn

c-công lớn của kẻ thù, tối ngày 19-10-1941, đội du kich bí mật rút về Cẩm Bào trong sự

đùm bọc cu mang của nhân dân Ban lãnh đạo quyết định phân tán nhỏ lực lợng vềcác vùng trong tỉnh , xây dựng, củng cố, phát triển cơ sở cách mạng, phát triển phongtrào

2.1.3 Khôi phục và phát triển phong trào tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền(1943-1945)

Sau cuộc khủng bố của địch ở chiến khu Ngọc Trạo, phong trào cách mạng ởThạch Thành tạm thơi lắng xuống Đầu năm 1943, một số cán bộ chủ chốt của ThanhHoá đã vợt ngục trở về hoạt động gây dựng lại phong trào

Giữa năm 1943, tỉnh uỷ đặc phái một số cán bộ về bắt mối, cơ sở cách mạng tạichiến khu Ngọc Trạo dã đợc khôi phục, củng cố và phát triển nhanh chóng Tổng uỷviệt minh Ngọc Trạo và các tổng uỷ việt minh khác liên tiếp dợc thành lập Nhân dânThạch Thành tham gia đông đảo các phong trào chống Nhật – Pháp của mặt trậnViệt Minh

Đầu năm 1945, phong trào cách mạng ở Thạch Thành phát triển mạnh, cơ sở việtminh đợc xây dựng hầu hết các tổng trong huyện Tài liệu của mặt trận Việt Minh kêugọi “sắm vũ khi đuổi thù chung” vào tới các cơ sở của quần chúng ở các vùng hẻolánh Nhiều đội tự vệ đợc khẩn trơng thành lập và tổ chức huấn luyện sẵn sàng chiến

đấu

Để thúc đẩy phong trào việt minh phát triển mạnh và đi đúng theo sự chỉ đạo củacấp trên, tháng 5-1945, Huyện uỷ Thạch Thành chính thức đợc thành lập do đồng chíPhạm Văn Giản làm bí th

Tháng 7-1945, phong trào chống thuế và trả triện đồng lan ra khắp huyện, nhândân trực tiếp tham ra đấu tranh với chánh tổng, lý trởng để buộc họ không nộp thuêcho Nhật Trả triện đồng và xin từ chức, chính quyền địch rệu rã và tan từng mảng.Ngày 13-8-1945, uỷ ban khởi nghĩa toàn quốc đã gửi quân lệnh cho đồng bào vàchiến sĩ cả nớc vùng dậy giàng chính quyền về tay Ngày 17-8-1945, uỷ ban khởinghĩa của huyện đợc thành lập do đồng chí Nguyễn Trí Đạo làm trởng ban

Ngay khi các uỷ ban các cấp ra đời, kế hoạch khởi nghĩa đã triển khai nhanhchóng trong phạm vi toàn huyện Tra ngày 19-8-1945, lệnh khởi nghĩa của uỷ bankhởi nghĩa huyên truyền đi khắp buôn làng Đồng bào các dân tộc tay cầm giáo mác,gậy gộc rầm rộ kéo đi dới lá cờ đỏ sao vàng quyết giành độc lập tự do Đến chiềucùng ngày một ngày hội cách mạng sôi nổi cha từng có của các tầng lớp nhân dânhuyện, hàng nghìn quần chúng từ khắp các ngã đờng kéo về huyện lỵ, mít tinh chàomừng thắng lợi của cuộc khởi nghĩa, đồng thời qua đó biểu dơng sức mạnh và quyết

tâm bảo vệ những thành quả do nhân dân vừa giành đợc Thắng lợi đó đã tạo ra nhữngtiền đề và sức mạnh to lớn cổ vũ nhân dân các dân tộc Thạch Thành bớc vào giai đoạnmới xây dựng và bảo vệ tổ quốc.

2.2 Vai trò của Đảng bộ và nhân dân Thạch Thành trong cuộc kháng chiến chống Pháp (1946-1954).

2.2.1 Thành lập Đảng bộ, xây dựng chính quyền dân chủ nhân dân (1946).

Thắng lợi to lớn của cách mạng tháng Tám đã tạo ra động lực mạnh mẽ đối vớicán bộ, đảng viên, nhân dân các dân tộc Thạch Thành Nhiệm vụ trọng tâm trớc mắtcủa huyện là giải tán chính quyền cũ, xây dựng chính quyền dân chủ nhân dân

Ngày 21-8-1945, Uỷ ban nhân dân cách mạng lâm thời huyện Thạch Thành đợcthành lập do đồng chí Nguyễn Trí Đạo làm chủ tịch

Cùng với việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính quyền mặt trận việt minh

và các tổ chức quần chúng cũng đợc xắp xếp và tổ chức lại từ huyện xuống cơ sở Đếntháng 10-1945, mặt trận việt minh, hội phụ nữ cứu quốc, hội thanh niên cứu quốc, hộinông dân cứu quốc… tất cả chỉ đề cập đến một khía đã đợc kiện toàn trong tất cả các địa phơng của huyện Đây làthắng lợi quan trọng bớc đầu tạo đà cho sự phát triển của phong trào cách mạng củahuyện trong thời gian tiếp theo

Ngày 23-9-1945, thực dân Pháp nổ súng đánh chiếm Nam Bộ nớc ta Hởng ứngphong trào hớng vào Miền Nam, mặt trận viêt minh và uỷ ban nhân dân cách mạnghuyện Thạch Thành đã kêu gọi nhân dân ủng hộ cuộc kháng chiến của nhân dân MiềnNam với tinh thần “tất cả vì Miền Nam ruột thịt” kêu gọi nhân dân Thạch Thành hãytình nguyện lên đờng vào Nam chiến đấu

Lúc này yêu cầu đặt ra phải có tổ chức Đảng trực tiếp lãnh đạo đẩy lùi nhữngkhó khăn, thử thách trớc mắt, phát huy những thành quả cách mạng mà nhân dânThạch Thành đã đạt đợc Xuất phát từ yêu cầu đó ngày 10-11-1945, đồng chí ĐặngVăn Hỷ tỉnh uỷ viên đã về Thạch Thành tổ chức hội nghị kết nạp đảng viên và thànhlập huyện uỷ lâm thời Đồng chí Phạm Văn Giản đợc chỉ định làm Bí th huyện uỷ lâmthời

Việc vừa kết nạp những đảng viên mới, lại vừa có một tổ chức đảng hoàn chỉnh

từ huyện uỷ xuống cơ sở Thể hiện sự trởng thành của đội ngũ cán bộ cũng nh sự lớnmạnh của phong trào cách mạng Thạch Thành Từ đây, phong trào cách mạng củahuyện đợc triển khai nhanh chóng, mạnh mẽ, hiệu quả hơn

Thực hiện chủ trơng của huyện uỷ và đờng lối kháng chiến kiến quốc của trung

-ơng, từ đầu năm 1946, các tổ chức đảng và hệ thống chính quyền đoàn thể đợc tăng

c-ờng và củng cố vững chắc Phong trào tăng gia sản xuất, xoá nạn mù chữ, tiếp tụcphát triển mạnh thu hút thêm nhiều quần chúng tham gia.

Phong trào xoá nợ và chia ruộng đất diễn ra nhanh chóng tạo ra không khí hồhởi, phấn khởi trong nhân dân từ đây những ngời dân nghèo khó trong huyện đã córuộng đất để cày cấy

Để nâng cao sức sản xuất, tạo ra nhiều sản phẩm phục vụ nhân dân, phuc vụcách mạng, ngay từ đầu 1946, đảng bộ và nhân dân Thạch Thành đã phát động phongtrào thi đua sản xuất, thực hiện tiết kiệm Phong trào đã đợc nhân dân đông đảo nhândân nhiệt tình ủng hộ

Ngày 6-1-1946, trong không khí sôi nổi của các phong trào cách mạng, cùng với

đồng bào cả nớc, tất cả cử tri Thạch Thành nô nức tham gia bầu cử, lần đầu tiên đợccầm là phiếu bầu ra cơ quan quyền lực cao nhất của mình, nhân dân Thạch Thành vôcùng sung sớng Mọi ngời nhận thức đợc đây là quyền lợi thiêng liêng và cũng làtrách nhiệm của một ngời dân một nớc độc lập Toàn huyện có 97% cử tri tham gia bỏphiếu bầu Những đại biểu do mặt trận việt minh giới thiệu đều trúng cử với số phiếucao

Trong khi chính quyền dân chủ nhân dân đang tập trung mọi khả năng, độngviên nhân dân trong toàn huyện khắc phục khó khăn, chiến thắng giặc đói, giặc dốt,giặc ngoại xâm, xây dựng chế độ xã hội mới ấm no, hạnh phúc

Ngày 19-2-1946, cuộc kháng chiến bùng nổ Chủ tịch Hồ Chí Minh ra lời kêugọi toàn quốc kháng chiến “thà hi sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nớc,không chịu làm nô lệ” Tiếp đền ngày 22-12-1946, ban thờng vụ trung ơng Đảng rachỉ thị về kháng chiền toàn dân, toàn diện, trờng kì, tự lực cánh sinh chống lại thựcdân Pháp, bảo vệ độc lập của dân tộc

Thực hiện chủ trơng của trung ơng Đảng, dới sự chỉ đạo của tỉnh uỷ Thanh Hoá,huyện uỷ Thạch Thành đã phát động tinh thần yêu nớc, ý chí cách mạng và lòng cămthù thực dân Pháp của nhân dân, động viên toàn dân tham gia kháng chiến, đẩy mạnhtham gia sản xuất, thực hành tiết kiệm, bồi dỡng sức dân để kháng chiến lâu dài Tuymới đợc hởng thành quả của cách mạng trong một thời gian ngắn, nhng nhân dânThạch Thành đều thấy rõ tính u việt của chế độ dân chủ nhân dân Đáp lại lời kêu gọitoàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trăm ngời nh một nhân dân ThạchThành nâng cao ý chí sắt đá “ thà hy sinh tất cả, chứ không chịu mất nớc chứ khôngchịu làm nô lệ.” Cùng với ý chí đó và sự trởng thành đó đảng bộ và nhân dân ThạchThành bớc vào cuộc kháng chiến chống Pháp với niềm tin tất thắng

2.2.2 Xây dựng và củng cố hậu phơng kháng chiến (1947-1950)