TIÊU hóa ở dạ dày (SINH lý SLIDE)

Bài 2 tiêu hoá ở ruột non1-Trình bày được tác dụng của dịch tuỵ, dịch mật, dịch ruột.. 2-Trình bày được sự điều hoà bài tiết dịch tuỵ, dịch mật, dịch ruột.. 3-Nêu được các loại hoạt độ

3- tiêu hoá ở dạ dày

(Tiếp theo)

3.2- Hiện tượng cơ học ở dạ dày 3.2.1- Cử động đói của dạ dày

3.1.2- Đóng mở tâm vị

- Khi đói, dạ dày xẹp

3.2.3- Cử động có chu kỳ (nhu động của dạ dày).

- Khi HCl ở tá tràng được trung hoà, các yếu tố

từ DD lại kích thích làm môn vị mở.

- ở tá tràng HCl lại kích thích ngược làm đóng môn vị.

- Thức ăn qua hết khỏi dạ dày:

Glucid sau 2-3 giờ;

Protid sau 4-5 giờ;

Lipitd sau 5-6 giờ.

+Chế độ ăn bình ngày: qua 4-4,5 giờ

-Các đám rối thần kinh nội tại (Meissner và

Auerbach)  co bóp tự động.

3.2.5- Điều hoà co bóp của dạ dày.

-Các sợi phó giao cảm (thuộc dây X): tăng trương

lực, tăng co bóp dạ dày.

-Các sợi giao cảm (nhánh dây tạng): ức chế, gỉam

trương lực, giảm co bóp dạ dày.

-Các hormon: Gastrin  tăng co bóp; secretin và CCK

ức chế vận động dạ dày.

-Vỏ não ảnh hưởng tới co bóp dạ dày.

Thức ăn được biến thành vị trấp:

- Khoảng 10-20% protid  các đoạn peptid

ngắn

*- Kết quả tiêu hoá ở dạ dày.

- Một phần lipid đã nhũ hoá  monoglycerid, glycerol và acid béo

- Glucid chưa được biến đổi (vì ở dạ dày không

có men tiêu hoá glucid).

ở dạ dày chỉ là bước chuẩn bị cho các giai đoạn tiêu hoá tiếp theo ở ruột non.

Bài 2 tiêu hoá ở ruột non

1-Trình bày được tác dụng của dịch tuỵ, dịch

mật, dịch ruột.

2-Trình bày được sự điều hoà bài tiết dịch

tuỵ, dịch mật, dịch ruột.

3-Nêu được các loại hoạt động cơ học và điều

hoà hoạt động cơ học của ruột non

mục tiêu học tập:

1- Hiện tượng bài tiết và hoá học ở ruột

non.

Dịch tiêu hoá ở ruột: dịch tuỵ, dịch ruột, dịch mật

1.1- Dịch tuỵ.

Do tuyến tuỵ ngoại tiết sản xuất.

1.1.1- Tính chất và thành phần của dịch tuỵ.

- Nước >98%, các muối vô cơ: Na+, K+, Ca++ Mg++, Cl-, HCO3-

-Các chất hữu cơ chủ yếu là các men tiêu hoá protid, lipid và glucid.

- Lượng dịch tuỵ khoảng 1,5-2,0 lít/24giờ.

-Lỏng, trong, không màu, nhờn, pH: 7,8-8,4.

1.1.2-Tác dụng của dịch tuỵ

+ Quá trình hoạt hoá:

Enterokinase Trypsinogen Trypsin

Chymotripsinogen Chymotrypsin

Procarboxypeptidase carboxypeptidase

* Tác dụng men tiêu hoá protid.

Trypsinogen, Chymotrypsinogen ,

Procarboxypeptidase

Triglycerid (nhũ tương hoá) Lipase tuỵ

(pH tối ưu = 8.0)

Diglycerid + Acid béo

Monoglycerid + Acid béo.

Glycerol + Acid béo (ít)

* Tác dụng của men tiêu hoá lipid

Cholesteroleste

Cholesterolesterase

Cholesterol tự do và acid béo

* Tác dụng của men tiêu hoá glucid.

1.1.3- Điều hoà bài tiết dịch tuỵ

* Cơ chế thần

kinh:

-Phản xạ KĐK

-Phản xạ CĐK

- HCl và các sản phẩm P, L  niêm mạc tá tràng secretin và CCK-PZ  máu  Tuyến tuỵ.

* Cơ chế thể dịch:

- Secretin  tăng tiết dịch tuỵ nhiều chất

nhầy và bicarbonat - CCK-PZ  tăng dịch nhiều men.

1.2- Dịch mật.

1.2.1- Thành phần và tác dụng dịch mật.

- Chất vô cơ nhiều nhất là HCO3-

- Các chất hữu cơ đặc trưng: acid mật (muối mật), sắc tố mật (bilirubin),lipid (phospholipid, cholesterol) …

Chất có tác dụng tiêu hoá là muối mật.

-Màu vàng tươi (mật gan) hoặc có màu cánh gián (mật ở túi

mật).

- pH kiềm nhẹ =6,8-7,4 Số lượng # 0,8-1,0 l/24 giờ.

*Tác dụng của dịch mật:

- Kích thích tăng tiết các men tiêu hoá của dịch tuỵ,

dịch ruột

- Kích thích gan tạo mật.

- Tạo môi trường kiềm ở ruột, kích thích nhu động

ruột, ức chế hoạt động của vi khuẩn lên men thối ở

ruột non.

- Nhũ hoá lipid, tăng hoạt tính của men lipase.

- Hoà tan các sản phẩm lipid và các vitamin tan trong dầu 

dễ hấp thu

Khi tắc mật  rối loạn tiêu hoá và hấp thu, đặc biệt đối với lipid.

1.2.2- Cơ chế điều tiết dịch mật.

- Cơ chế thể dịch: muối mật  ruột  95% tái hấp thu vào máu tĩnh mạch cửa  gan  tăng tạo acid mật.

- Niêm mạc tá tràng  secretin và CCK-PZ 

máu  gan  tiết mật loãng.

* Cơ chế điều hoà bài tiết mật ở gan.

- Cơ chế thần kinh: dây X có vai trò nhỏ.

* Cơ chế bài xuất mật từ túi mật.

- Cơ chế thần kinh:

 Thần kinh phó giao cảm (dây X)  co cơ túi mật, giãn cơ cổ túi mật và cơ thắt Oddi 

tống mật xuống tá tràng.

 Khi rối loạn sự phối hợp hệ giao cảm

và phó giao cảm, gây rối loạn vận động đường mật.

 Thần kinh giao cảm, ngược lại làm giãn cơ túi mật, co cơ Oddi, mật được giữ trong túi mật

* Cơ chế thể dịch.

 Chất mỡ, lòng đỏ trứng, sulfat Mg  tăng bài xuất mật từ túi mật.

 HCl dịch vị, các sản phẩm tiêu hoá ở ruột  niêm mạc tá tràng  CCK-PZ

 máu  co bóp túi mật, giãn cơ Oddi tống mật xuống tá tràng.

1.3- Dịch ruột.

1.3.1- Thành phần và tác dụng của dịch ruột.

- pH=7,8-8,3; số lượng 1,0-2,0 lit/24 giờ.

- Nước 98-99%,

- Nhiều chất hữu cơ và vô cơ.

- Do tuyến Liberkuhn và Brunner bài tiết.

- Nhiều men tiêu hoá protid, lipid và glucid; tiêu hoá nốt phần chất dinh dưỡng còn lại.

Aminopeptidase

CO - CH - NH - CO - CH - NH - CO - CH - NH2

Rn-2 Rn-1 Rn

Tách 1 acid amin

* Tac dụng của men tiêu hoá protid.

* Men tiêu hoá lipid:

Lipase, phospholipase, cholesterolesterase: tác dụng giống men cùng tên của dịch tuỵ tiêu hoá nốt phần lipid còn lại.

Trypsinogen

Enterokinase

Trypsin.

* Nhóm men tiêu hoá glucid.

- Amylase và maltase (Td giống men cùng tên của dịch tuỵ).

1.3.2- Điều hoà bài tiết dịch ruột.

 Các chất hormon tiêu hoá : secretin, enterokrinin, duokrinin do niêm mạc ruột tiết ra  tăng bài tiết dịch ruột.

 Chủ yếu bởi các phản xạ tại chỗ dưới kích thích cơ học và hoá học của các chất thức ăn.

2- Hoạt động cơ học của

2.1.2- Cử động co thắt từng đoạn: do cơ vòng từng đoạn của ruột co.

2.1.3- Nhu động ruột: do sự co kết hợp cơ vòng

và cơ dọc của thành ruột

2.1.4- Sóng phản nhu động

2.2- Điều hoà hoạt động cơ học của ruột non.

- TK giao cảm (dây tạng)  giảm tương lực, giảm nhu động ruột.

- TK phó giao cảm (dây X)  tăng trương lực, tăng nhu động ruột.

Kết quả tiêu hoá ở ruột non.

-Còn ít lõi tinh bột, toàn bộ chất xơ (xellulose) và phần nhỏ gân, dây chằng chưa được tiêu hoá  ruột già.

- Protid : gần hoàn toàn  acid amin.

- Lipid : gần toàn bộ  acid béo, MG, một phần

glycerol và một số chất khác.

- Glucid : hơn 90%  glucose, galactose và fuctose

-Thời gian thức ăn qua ruột non là 6-8 giờ.