Nhận xét về 3 câu đầu của bài thơ * Hoàn cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác hết sức gian khổ nhng đã biến thành một sự thật khác hẳn phản ánh niềm lạc quan yêu đời, yêu đất nớc của Bác
Trang 1Trờng THCS Phả Lại văn 8 II.
Tuần 21 - Tiết 81
Văn bản Tức cảnh Pác Bó ( Hồ Chí Minh )
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức :
- Một đặc điểm thơ Hồ Chí Minh là sử dụng thể loại thơ tứ tuyệt để thể hiện tinh thần hiện đại của ngời chiến sĩ cách mạng
- Cuộc sống vật chất và tinh thần của Hồ Chí Minh trong những năm tháng hoạt
động cách mạng đầy khó khăn, gian khổ qua một bài thơ đợc sáng tác trong những ngày tháng cách mạng cha thành công
2 Kỹ năng
- Đọc – Hiểu thơ tứ tuyệt của Hồ Chí Minh
- Phân tích đợc những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm
3 Thái độ
- Giáo dục bài học sinh lòng yêu kính Bác Hồ
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: ảnh chân dung Hồ Chí Minh, ảnh Bác Hồ làm việc bên bàn đá ở hang Cốc Bó, tập thơ ''Hồ Chủ Tịch'' - Nhà xuất bản VHHN 1967
- Học sinh: Đọc và soạn bài
C Các hoạt động dạy học:
I.Tổ chức lớp: (1')
Ngày dạy 1-2011 lớp 8a1
II Kiểm tra bài cũ :(5')
? Nhắc lại các bài thơ của Bác mà em đã học ở lớp 7
? Đọc thuộc lòng bài thơ ''Khi con tu hú''
? Qua bài thơ em hiểu gì về các chiến sĩ cách mạng trong thời kì hoạt động cách mạng bí mật
III Tiến trình bài giảng :
- Giáo viên giới thiệu ảnh và tập thơ của Bác
? Em hiểu gì về hoàn cảnh sáng tác bài
thơ
- Giáo viên giới thiệu sau 30 năm bôn ba
hoạt động cứu nớc, Bác đã bí mật về nớc
lãnh đạo cách mạng Việt Nam Ngời
sống một cách gian khổ nhng thích nghi
một cách rất tự nhiên Lúc này Bác rất
vui vì Ngời đợc sống trên mảnh đất Tổ
Quốc và Ngời biết rằng thời cơ giành
độc lập đơng tới gần và ngời còn vui vì
đợc sống giữa thiên nhiên
- Giáo viên đọc mẫu
? Cần chú ý điều gì khi đọc văn bản này
- Giáo viên kiểm tra việc đọc chú thích
của học sinh
? Nhắc lại đặc điểm của thơ TN tứ tuyệt
ĐL
? Nhận xét về cấu trúc của bài thơ này
I Tìm hiểu chung (2')
- Học sinh đọc chú thích trong SGK tr28
- Bài thơ đợc viết 2-1944 khi Bác Hồ làm việc ở hang Pác Bó (Hà Quảng - Cao Bằng)
- Học sinh nghe, cảm nhận
II Đọc - hiểu văn bản
1 Đọc (2')
- Học sinh đọc 2, 3 lần
- Đọc chính xác, ngắt nhịp đúng (đặc biệt là ở câu 2 và câu 3), giọng điệu thoải mái, thể hiện tâm trạng sảng khoái
- Chú thích (1) bẹ (từ địa phơng) liên hệ với ''bắp'' trong ''Khi con tu hú''
- Sử Đảng (2)
2 Bố cục của bài thơ (1')
- Khai, thừa, chuyển, hợp Bài thơ tuân thủ khá chặt chẽ qui tắc và mô hình cấu trúc chung của một bài thơ tứ tuyệt nhng vẫn toát lên vẻ phóng khoáng, mới mẻ
Trang 2Trờng THCS Phả Lại văn 8 II.
? Theo nội dung có thể tách bài thơ
thành những ý lớn nào
? Nhận xét về giọng điệu nghệ thuật của
C1
? Nội dung câu 1? Thái độ của Bác
- Đại tớng Võ Nguyên Giáp kể lại:
những ngày ma rắn rết chui cả vào chỗ
nằm mọi biến cố đều không mảy may
lay chuyển đợc
* Nghệ thuật đối tạo cảm giác về sự
nhịp nhàng, nề nếp
* Giọng thoải mái, phơi phới lối
sống ung dung, con ngời hoà hợp với
thiên nhiên, làm chủ hoàn cảnh
? Câu thứ 2 kế thừa điều gì của câu 1
? Nó cho biết cuộc sống của Bác nh thế
nào
- Có ngời hiểu ý câu thơ này là dù phải
ăn chỉ có cháo bẹ, rau măng rất khổ
nh-ng tinh thần vẫn sẵn sành-ng Hiểu nh vậy
không phù hợp với tinh thần chung,
giọng điệu đùa vui thoải mái của bài thơ
không phù hợp với cảm xúc của tác giả
giảm tầm t tởng của bài thơ
* Giọng vui đùa nói về thức ăn ở đây
thật đầy đủ, d thừa
- Trong bài''Cảnh rừng Việt Bắc'' (1947)
Bác viết về những ngày gian khổ nhng
giọng thơ cũng rất sảng khoái diễn tả
niềm vui thích của Ngời
''Cảnh rừng hay
Vợn hót ngày
non xanh dạo
Rợu ngọt say''
? Em hiểu gì về cuộc sống sinh hoạt,
chỗ ở, cái ăn của ngời
? Câu thứ ba nói về vấn đề gì
? Nhận xét về nghệ thuật của câu thơ
* Nghệ thuật đối
? ý nghĩa của câu thơ
* Điều kiện làm việc khó khăn, Ngời
vẫn say sa thực hiện công việc quan
trọng CM hình tợng ngời chiến sĩ
đ-ợc khắc hoạ vừa chân thực vừa sinh
động
? Nhận xét về 3 câu đầu của bài thơ
* Hoàn cảnh sinh hoạt và làm việc của
Bác hết sức gian khổ nhng đã biến thành
một sự thật khác hẳn phản ánh niềm
lạc quan yêu đời, yêu đất nớc của Bác
3 Phân tích
- Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở Pác Bó (C1,2,3)
- Cảm nghĩ của Bác (C4) a) ''Thú lâm tuyền'' của Bác Hồ (14')
* Chỗ ở
- ''Sáng ra bờ suối/tối vào hang'' Nhịp 4/3 tạo thành 2 vế sóng đôi, đối nhau, giọng điệu thoải mái, phơi phới
Bác Hồ sống thật ung dung, hoà điệu với nhịp sống núi rừng
+ Cảm giác về sự nhịp nhàng, nề nếp: sáng ra, tối vào
*Cái ăn
- Tiếp tục mạch cảm xúc đó, có thêm nét vui đùa:
''Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng'' Lơng thực, thực phẩm đầy đủ tới mức d thừa, cháo bẹ, rau măng luôn có sẵn
- Học sinh cảm nhận, so sánh
- Bài thơ nói đến sự thật: ngủ trong hang tối, ăn cháo bẹ, rau măng hết sức gian khổ Nhng rõ ràng với Bác đợc sống giữa núi rừng, có suối, có hang, cháo bẹ, rau măng, rợu ngọt, chè tơi, non xanh nớc biếc đều sẵn sàng, tha hồ mặc sức hởng thụ thật thích thú
* Chỗ làm việc ''Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng''
- Đối ý:
+ Điều kiện làm việc: tạm bợ + Nội dung công việc: quan trọng, trang nghiêm
- Đối thanh: bằng/ trắc
lời thơ vang lên nhạc điệu vừa mềm mại, vừa khỏe khoắn Với ngời cách mạng những khó khăn về vật chất không thể cản trở tinh thần CM Bác đang xoay chuyển lịch sử Việt Nam nơi ''đầu nguồn''
- Chỗ ăn, nggủ, làm việc đều thiếu thốn, vất vả nhng đã trở thành giàu có, d thừa, sang trọng Giọng khẩu khí, nói cho vui, niềm vui thích của Bác rất thật Niềm vui toát lên từ từ ngữ, hình ảnh đến
Trang 3Trờng THCS Phả Lại văn 8 II.
vui ''thú lâm tuyền''
- Ngời CM ở Pác Bó sau bao nhiêu gian
khổ vẫn cảm thấy: cuộc đời CM thật là
sang Em hiểu cái sang trong bài thơ này
nh thế nào?
- Tổ chức học sinh thảo luận câu hỏi
trên
- Gọi học sinh báo cáo kết quả
- Giáo viên đánh giá
* Cái sang về mặt tinh thần của những
chiến sĩ CM lấy lí tởng cứu nớc làm lẽ
sống
- Niềm vui lớn nhất của Bác không chỉ
là thú lâm tuyền, đó là niềm vui của
ng-ời chiến sĩ CM
''Đêm mơ nớc '' Nay đợc trở về đất
n-ớc.Niềm vui đất nớc sắp đợc giải phóng
so với những gian khổ chẳng có nghĩa lí
gì Tất cả những ''hang'', ''cháo bẹ'' đều
trở thành sang trọng vì đó là cđời CM
? Nhận xét về nghệ thuật của bài thơ
? Bài thơ cho ta hiểu điều gì về những
ngày Bác sống và làm việc ở Pác Bó
? Em hiểu thêm điều cao quí nào ở con
ngời Hồ Chí Minh
? Ngời xa ca ngợi thú lâm tuyền Theo
em thú lâm tuyền ở Pác Bó có gì khác so
với xa
* Nhân vật trữ tình tuy có dáng vẻ ẩn sĩ
nhng thực chất vẫn là chiến sĩ
- Bài thơ vừa có chất cổ điển vừa mang
tính hiện đại
giọng điệu
vui ''thú lâm tuyền'' nh một ẩn sĩ vui cảnh nghèo
b) Cảm nghĩ của Bác (cái sang của cuộc
đời CM)
- Học sinh thảo luận nhóm 2'
- Học sinh báo cáo kết quả thảo luận: + Sang: sang trọng, giàu có
+ ở đây là sang trọng giàu có về mặt tinh thần của những cuộc đời làm CM, lấy lí tởng cứu nớc làm lẽ sống, không hề bị khó khăn gian khổ thiếu thốn khất phục Chữ ''sang'' đợc coi là ''nhãn tự'' toả sảng tinh thần toàn bài
+ ở đây còn là cái sang trọng của nhà thơ luôn tìm thấy sự hoà hợp với thiên nhiên
''Ba mơi năm ấy chân không mỏi
Mà đến bây giờ mới tới nơi'' (Tố Hữu) ''Hôm nay xiềng xích thay dây trói Mỗi bớc leng keng tiếng ngọc rung'' Tuy bị tình nghi là gián điệp
Mà nh khanh tớng vẻ ung dung'' (Nhật kí trong tù)
4 Tổng kết (2')
a Nghệ thuật
- Thơ tứ tuyệt bình dị, hàm súc
- Giọng thơ vui đùa, thoải mái
- Nghệ thuật đối
b Nội dung
- Cảnh sinh hoạt làm việc đơn sơ
- Niềm vui CM, niềm vui sống hoà hợp với TN của Bác
+ Tâm hồn hoà hợp với TN + Tinh thần lạc quan trong cách sống + Tinh thần CM kiên trì
* Ghi nhớ: SGK - tr30 (1')
- Học sinh đọc ghi nhớ
III Luyện tập (3')
- Ngời xa thờng tìm đến thú lâm tuyền vì cảm thấy bất lực trớc thực tế xã hội, muốn ''lánh đục về trong'', tự an ủi bằng lối sống ''An bần lạc đạo'' Tuy đó là lối sống thanh cao nhng có phần tiêu cực Còn với Bác Hồ sống hoà nhịp với lâm tuyền nhng vẫn giữ nguyên trọn vẹn cốt cách chiến sĩ Vì vậy nhân vật trữ tình của bài thơ tuy có dáng vẻ ẩn sĩ nhng thực chất vẫn là chiến sĩ
IV Củng cố:(3')
- Đọc diễn cảm bài thơ
? Tại sao nói bài thơ vừa mang tính chất cổ điển vừa mang tính chất hiện đại
V H ớng dẫn về nhà: (1')
- Học thuộc lòng bài thơ, nắm đợc nội dung và nghệ thuật của bài thơ
Trang 4Trờng THCS Phả Lại văn 8 II.
- Phát biểu cảm nghĩ về Bác Hồ, soạn bài ''Ngắm trăng'', ''Đi đờng''
Tuần 21 - Tiết 82
Tiếng Việt
câu cầu khiến
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức
- Học sinh hiểu rõ đặc điểm hình thức và chức năng của câu cầu khiến
2 Kỹ năng
- Nhận biết câu cầu khiến trong văn bản
- Sử dụng câu cầu khiến phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp
3 Thái độ
Học tập nghiêm túc có ý thức sử dụng nói và viết câu cầu khiến
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: thêm ngữ liệu phần I
- Học sinh: xem trớc bài ở nhà
C Các hoạt động dạy học:
I.Tổ chức lớp : (1')
Ngày dạy 1-2011 lớp 8a1
II Kiểm tra bài cũ :(5')
? Kể tên các chức năng khác của câu nghi vấn? Dấu câu nghi vấn
- Làm bài tập 3, 4 SGK tr24
? Nhắc lại khái niệm câu cầu khiến em đã học ở bậc tiểu học
III Tiến trình bài giảng:
- Lu ý học sinh vận dụng kiến thức đã
học ở tiểu học
? Trong những đoạn trích trên câu nào là
câu cầu khiến
? Đặc điểm hình thức nào cho biết đó là
câu cầu khiến
? Câu cầu khiến trong phần trích (1)
dùng để làm gì
* Đặc điểm hình thức của các câu cầu
khiến là có những từ cầu khiến
* Chức năng: khuyên bảo, yêu cầu
- Giáo viên yêu cầu 2 học sinh đọc to
những câu mẫu
- Giáo viên đọc lại (chú ý ngữ điệu)
? Cách đọc câu ''mở cửa'' trong (b) và (a)
có gì khác nhau
? Câu ''mở cửa'' ở (b) đợc dùng để làm
gì
? Khác với câu ''mở cửa'' trong (a) ở chỗ
nào
? Từ đó em rút ra nhận xét nào về việc
nhận biết câu cầu khiến
* Câu cầu khiến còn đợc nhận biết bằng
ngữ điệu cầu khiến
- Giáo viên cung cấpthêm ngữ liệu:
Nhận xét về dấu hiệu của 2 câu sau ?
I Đặc điểm hình thức và chức năng (15')
1 Ví dụ
- Học sinh đọc ví dụ trong SGK (phần 1 tr30)
2 Nhận xét + Thôi đừng lo lắng
+ Cứ về đi
+ Đi thôi con
- Các câu trên là câu cầu khiến vì có những từ cầu khiến: đừng, đi, thôi
Học sinh thảo luận nhóm và báo cáo:
- C1: khuyên bảo
- C2: yêu cầu
- C3: yêu cầu
- Học sinh đọc 2 câu mẫu
- Câu ''mở cửa'' trong (b) phát âm với giọng đợc nhấn mạnh hơn
- ở (b) câu ''mở cửa'' dùng để đề nghị ra lệnh câu cầu khiến
- ở (a) câu ''mở cửa'' dùng để trả lời câu hỏi câu trần thuật
- Câu cầu khiến có thể đợc nhận biết qua ngữ điệu: ra lệnh, yêu cầu, đề nghị Học sinh thảo luận nhóm và báo cáo:
- 2 câu đều là câu nghi vấn:
+ Sử dụng dấu (!)
Trang 5Trờng THCS Phả Lại văn 8 II.
Giải thích
a) Mở cửa !
b) Ông giáo hút trớc đi
- Gọi học sinh báo cáo, nhận xét
- Giáo viên đánh giá
* Câu cầu khiến thờng sử dụng dấu (!),
cũng có khi là dấu (.)
? Từ phân tích trên em hãy rút ra kết
luận
? Đặc điểm hình thức nào cho biết
những câu trả lời trên là câu cầu khiến
? Nhận xét về chủ ngữ trong những câu
trên Thử thêm bớt hoặc thay đổi CN
xem ý nghĩa của các câu trên thay đổi
nh thế nào
- Gọi học sinh đọc bài tập 2 SGK tr32
? Câu nào là câu cầu khiến
? Nhận xét sự khác nhau về hình thức
biểu hiện ý nghĩa câu cầu khiến giữa
những câu đó
? Trong (c) tình huống đợc mô tả trong
truyện và hình thức vắng CN trong 2 câu
CK này có liên quan gì với nhau không
? So sánh hình thức và ý nghĩa của hai
câu cầu khiến
+ Sử dụng dấu (.) khi ý cầu khiến không
đợc nhấn mạnh
3 Kết luận:
- Học sinh khái quát
- Học sinh đọc ghi nhớ trong SGK tr31
II Luyện tập
1 Bài tập 1
- Học sinh đọc bài tập 1 a) có ''hãy'' c) có ''đừng'' b) có ''đi''
- CN đều chỉ ngời đối thoại nhng có
điểm khác:
a) Vắng CN Phải dựa vào ngữ cảnh mới biết là Lang Liêu
b) CN là ''ông giáo'' - ngôi thứ 2 số ít c) CN là ''chúng ta'' - ngôi thứ nhất số nhiều
- Thay đổi:
a) Con hãy lấy gạo ý nghĩa không thay đổi đối tợng tiếp nhận rõ hơn; lời yêu cầu nhẹ hơn, tình cảm hơn
b) Hút trớc đi (ý nghĩa cầu khiến dờng
nh mạnh hơn, câu nói kém lịch sự hơn) c) Nay các anh đừng làm không thay đổi ý nghĩa cơ bản, không có ngời nói trong số những ngời tiếp nhận
2 Bài tập 2 a) ''Thôi , im đi'' (có TN cầu khiến ''đi'', vắng CN)
b) ''Các em khóc'' (có ''đừng'', CN - ngôi 2 số nhiều)
c) ''Đa tay cho tôi mau'' ; ''cầm lấy tay tôi này'' (không có TNCK, chỉ có ngữ
điệu CK; vắng CN)
- Có, trong tình huống cấp bách, gấp gáp, đòi hỏi những ngời có liên quan phải có hành động nhanh và kịp thời, câu cầu khiến phải rất ngắn gọn, vì vậy
CN chỉ ngời tiếp nhận thờng vắng mặt
- Độ dài của câu cầu khiến thờng tỉ lệ nghịch với sự nhấn mạnh ý nghĩa CK, câu càng ngắn thì ý nghĩa cầu khiến càng mạnh
3 Bài tập 3
- Trong (a) vắng CN, còn (b) có CN, ngôi thứ 2 số ít Nhờ có CN trong câu (b) ý CK nhẹ hơn, thể hiện rõ hơn t/cảm của ngời nói với ngời nghe
IV Củng cố:(3')
? Nhắc lại đặc điểm hình thức và chức năng của câu cầu khiến
Trang 6Trờng THCS Phả Lại văn 8 II.
? So sánh đặc điểm khác giữa câu cầu khiến và câu nghi vấn đã học
V H ớng dẫn về nhà: (2')
- Học thuộc ghi nhớ
- Làm bài tập 4, 5 (giáo viên hớng dẫn học sinh theo gợi ý trong SGV tr45) -Xem trớc bài: Câu trần thuật
Tuần 21 - Tiết 83
Tập làm văn thuyết minh về một danh lam
thắng cảnh
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức :
- Sự đa dạng về đối tợng đợc giới thiệu trong văn bản thuyết minh
- Đặc điểm , cách làm bài văn thuyết minh về danh lam thắng cảnh
- Mục đích, yêu cầu cách quan sát và cách làm bài văn giới thiệu danh lam thắng cảnh
2 Kỹ năng
- Quan sát danh lam thắng cảnh
- Đọc tài liệu , tra cứu thu thập Ghi chép những tri thức khách quan về đối tợng
để sử dụng trong bài văn thuyết minh về danh lam thắng cảnh
- Tạo lập đợc một văn bản thuyết minh theo yêu cầu , biết viết một bài văn thuyết minh về một cách thức , phơng pháp , cách làm có độ dài 300chữ
3 Thái độ
- Giáo dục lòng yêu quê hơng đất nớc Có ý thức tìm hiểu về di tích lịch sử ở quê hơng mình
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: Tham khảo các sách ''100 bài văn ứng dụng THCS quyển 8'', SBT Ngữ văn 8
- Học sinh: xem và trả lời (?) bài học
C Các hoạt động dạy học:
I.Tổ chức lớp : (1').
Ngày dạy : 1- 2011 lớp 8a1…
II Kiểm tra bài cũ :(5')
? Nêu cách làm bài văn thuyết minh về 1 phơng pháp (cách làm)
? Giải bài tập 3 SBT tr8
III Tiến trình bài giảng:
- Giáo viên yêu cầu học sinh đọc và
nghiên cứu bài mẫu
? Bài giới thiệu đã giúp em hiểu biết
những gì về hồ Hoàn Kiếm và đền Ngọc
Sơn
- Gợi ý:
? Bài viết cho biết những tri thức gì
? Muốn có những tri thức ấy thì ngời ta
phải làm thế nào
* Bài viết về hồ Hoàn Kiếm và đền
Ngọc Sơn
* Muốn viết đợc phải đọc sách, tra cứu,
hỏi han, thăm thú,
? Bài viết sắp xếp theo bố cục nh thế
nào
? Theo em có gì thiếu sót trong bố cục ?
Có phải thiếu phần mở bài không
* Bài viết nên có bố cục 3 phần
IGiới thiệu một danh lam thắngcảnh(15')
1 Ví dụ
- Học sinh đọc ví dụ bài văn trong SGK
- Học sinh nghĩ và trả lời câu hỏi trong SGK
2 Nhận xét
- Bài viết về 2 đối tợng gần nhau: hồ Hoàn kiếm và đền Ngọc Sơn, hồ và đền
- Phải đọc sách, tra cứu hỏi han, thăm thú,
- Bài viết có nhiều tri thức lịch sử nhng lại thiếu phần miêu tả, thiếu bố cục 3 phần thông thờng: không có mở bài
- Thiếu phần miêu tả, độ rộng hẹp của
hồ, vị trí của Tháp Rùa, của đền Ngọc Sơn, cầu Thê Húc, thiếu miêu tả quang
Trang 7Trờng THCS Phả Lại văn 8 II.
? Theo em, về nội dung bài, bài thuyết
minh trên đây còn thiếu những gì
* Lời giới thiệu nên có phần miêu tả
bình luận thì bài viết sẽ hấp dẫn hơn
* Bài giới thiệu phải dựa vào kiến thức
đáng tin cậy
? Nhận xét gì về lời văn
* Lời văn chính xác và biểu cảm
? Vậy em hãy rút ra kết luận: cách làm
1 bài văn thuyết minh danh lam thắng
cảnh
? Lập lại bố cục bài giới thiệu Hồ Hoàn
Kiếm và đền Ngọc Sơn một cách hợp lí
? Theo em có thể giới thiệu về hồ Hoàn
Kiếm và đền Ngọc Sơn bằng quan sát
đ-ợc không ? Thử nêu những quan sát,
nhận xét mà em biết
? Để xây dựng bố cục, giới thiệu một
thắng cảnh thì phải chú ý tới những gì
- Giáo viên yêu cầu học sinh xây dựng
bài giới thiệu về hồ Hoàn Kiếm và đền
Ngọc Sơn cho học sinh
- Giáo viên kiểm tra
cảnh xung quanh, cây cối, màu nớc xanh Thỉnh thoảng rùa nổi lên nội dung bài viết do vậy còn khô khan
- Chính xác, có yếu tố biểu cảm
3 Kết luận
- Học sinh khái quát
- Học sinh đọc ghi nhớ trong SGK
III Luyện tập (20')
- Thêm phần mở bài: giới thiệu địa điểm của di tích danh thắng một cách chính xác cụ thể (tham khảo mở bài trong SBT tr26 viết về hồ Hoàn Kiếm)
- Học sinh phát biểu những quan sát, nhận xét mà bản thân tích luỹ đợc
- Học sinh có thể trình bày theo các ý: + Vị trí địa lí (MB)
+ Thắng cảnh có những bộ phận nào: lần lợt giới thiệu, mô tả từng phần; vị trí của thắng cảnh trong đời sống tình cảm con ngời Chú ý yếu tố miêu tả rất cần thiết nhng chỉ có tác dụng khơi gợi, không làm lu mờ tri thức chính xác về đối tợng (TB)
+ Trình bày cảm nghĩ về đối tợng (KB)
- Học sinh trình bày bố cục, dàn ý vào
vở bài tập gồm 3 phần MB, TB, KL
IV Củng cố:(3')
- Nhắc lại cách làm 1 bài thuyết minh về một danh lam thắng cảnh
- Nêu một số di tích, thắng cảnh ở địa phơng em (địa bàn: tỉnh Hải Dơng)
V H ớng dẫn về nhà: (1')
- Học sinh đọc ghi nhớ trong SGK
- Chọn 1 di tích, thắng cảnh ở địa phơng em và viết bài thuyết minh giới thiệu di tích, thắng cảnh đó: sông, cầu, núi, hồ, đền, chùa,
- Chuẩn bị bài ''Ôn tập về văn bản thuyết minh''
Tuần 21 - Tiết 84
Tập làm văn
ôn tập về văn bản thuyết minh
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức
- Khái niệm về văn bản thuyết minh
- Các phơng pháp thuyết minh Các yêu cầu cơ bản khi làm văn thuyết minh
- Sự phong phú , đa dạng về đối tợng cần giới thiệu trong văn bản thuyết minh
2 Kỹ năng
- Khái quát , hệ thống những kiến thức đã học
- Đọc – Hiểu yêu cầu đề bài văn thuyết minh
- Quan sát đối tợng cần thuyết minh
- Lập dàn ý , viết đoạn văn và bài văn thuyết minh
3 Thái độ
Trang 8Trờng THCS Phả Lại văn 8 II.
- Có ý thức thờng xuyên quan sát khái quát hệ thống những điều đã học về văn thuyết minh
- B Chuẩn bị:
- Giáo viên: Xem lại khái niệm, cách làm các kiểu bài thuyết minh với các
đối tợng khác nhau
- Học sinh: Trả lời các câu hỏi trong SGK tr48
C Các hoạt động dạy học:
I.Tổ chức lớp : (1')
Ngày dạy : 1-2011 lớp 8a1…
II Kiểm tra bài cũ :(5')
? Cách làm bài văn thuyết minh một danh lam thắng cảnh
? Trình bày bài văn thuyết minh về một di tích danh thắng của quê hơng em
III Tiến trình bài giảng:
? Văn bản thuyết minh có vai trò và tác
dụng nh thế nào trong đời sống
- Giáo viên gọi học sinh trả lời
- Gọi học sinh khác bổ sung
- Gọi học sinh đọc câu hỏi 2
? Văn bản thuyết minh có những tính
chất gì khác với văn bản tự sự, miêu tả,
biểu cảm, nghị luận
- Gọi học sinh trình bày so sánh hoặc
làm việc theo nhóm
- Gọi đại diện nhóm báo cáo
- Nhóm khác nhận xét
- Giáo viên đánh giá
? Muốn làm tốt bài văn thuyết minh, cần
phải chuẩn bị những gì
I Ôn tập lí thuyết (20')
1 Vai trò và tác dụng của văn bản thuyết minh
- Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản
sử dụng phơng thức trình bày, giới thiệu, giải thích để làm rõ tính chất, cấu tạo, cách dùng, lí do phát sinh, qui luật phát triển, biến hoá của qui trình, diễn biến của đối tợng, sự việc
- Văn bản thuyết minh đóng vai trò cung cấp thông tin để giúp ngời đọc, ngời nghe hiểu rõ về đối tợng, sự việc
2 So sánh tính chất của văn bản thuyết minh khác với các loại văn bản đang học
nh tần số, miêu tả, biểu cảm, nghị luận
- Học sinh đọc
- Học sinh làm việc nhóm
Học sinh có thể kẻ bảng so sánh, hoặc nêu bật những đặc điểm khác của văn bản thuyết minh so với các loại văn bản
đã học + Văn bản thuyết minh cung cấp tri thức khách quan: không sử dụng kĩ năng quan sát và trí tởng tợng phong phú để tạo dựng hình ảnh, diễn biến cốt truyện (trong miêu tả, tự sự); không có nhiều yếu tố cảm xúc (văn biểu cảm); không trình bày quan điểm (nghị luận) có dùng yếu tố giải thích nhng không thuộc
ph-ơng thức nghị luận
+ Tính thực dụng: phạm vi sử dụng rất rộng
+ Về cách diễn đạt: trình bày rõ ràng, ngôn ngữ chuẩn xác, cô đọng, chặt chẽ, sinh động Không sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, giàu sức gợi nh trong miêu tả, biểu cảm Có sử dụng thuật ngữ chuyên ngành, thông tin ngẵn gọn, hàm súc, số liệu chính xác, có thể dùng câu tỉnh lợc
3 Chuẩn bị cho bài văn thuyết minh
- Học sinh trình bày câu hỏi 3:
- Xác định yêu cầu của đề: về thể loại,
Trang 9Trờng THCS Phả Lại văn 8 II.
?Bài văn thuyết minh phải làm nổi bật
điều gì
? Những phơng pháp thuyết minh nào
thờng đợc vận dụng
- Gọi học sinh đọc đề bài
- Yêu cầu học sinh lập dàn ý
- Giáo viên gọi đại diện nhóm báo cáo,
nhóm khác nhận xét
- Giáo viên đánh giá
- Yêu cầu học sinh viết đv
- Giáo viên kiểm tra đánh giá
về nội dung cần thuyết minh Nếu là dạng chung chung phải lựa chọn đối t-ợng cụ thể
- Xác định ý và xây dựng bố cục:
+ MB: giới thiệu đối tợng đợc thuyết minh
+ TB: gồm nhiều ý sắp xếp theo một trình tự nhất định
+ KB: khép lại vấn đề thuyết minh
- Văn bản thuyết minh làm nổi bật đợc
đối tợng thuyết minh
4 Những phơng pháp thuyết minh đợc vận dụng
- Phơng pháp định nghĩa, phơng pháp liệt kê, phơng pháp nêu ví dụ cụ thể,
ph-ơng pháp dùng số liệu, phph-ơng pháp so sánh, phơng pháp phân tích
II Luyện tập
1 Đề 1
- Học sinh đọc đề bài: giới thiệu một đồ dùng trong học tập và sinh hoạt
- Học sinh làm việc theo nhóm: lập dàn
ý cho đề bài trên
- Học sinh làm việc cá nhân: viết đoạn văn thuyết minh: MB hoặc 1 đoạn trong thân bài hoặc kết bài
IV Củng cố:(3')
- Nhắc lại các ý lớn trong phần nội dung ôn tập
V H ớng dẫn về nhà: (1')
- Ôn tập về văn bản thuyết minh, ôn tập các dạng bài tập thuyết minh
- Chọn 1 trong các đề còn lại trong SGK tr35 để hoàn thiện bài văn (từ đề 2
đến đề 4)
- Chuẩn bị viết bài TLV số 5
Ngày tháng 2 năm 2011
Ký duyệt
Phạm Minh Thoan
Tuần 22 - Tiết 85
Trang 10
Trờng THCS Phả Lại văn 8 II.
Văn bản Ngắm trăng, Đi đ ờng ( Hồ Chí Minh )
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức
- Hiểu biết bớc đầu về tác phẩm thơ chữ Hán cử Hồ Chí Minh
- Tâm hồn giàu cảm xúc trớc vẻ đẹp thiên nhiên và phong thái Hồ Chí Min trong hoàn cảnh ngục tù và những thử thách trên đờng đi
- Vẻ đẹp của Hồ Chí Minh ung dung tự tại , chủ động trớc mọi hoàn cảnh - Thấy đợc sức hấp dãn đặc điểm nghệ thuật của hai bài thơ
- Với bài thơ đi đờng còn có ý nghĩa khái quát mang tính triết lý của hình tợng con đờng và con ngời vợt qua những chặng đờng gian khó Sự khác nhau giữa văn bản chữ Hán và văn bản dịch thơ
2 Kỹ năng
- Đọc diễn cảm bản dịch tác phẩm ,
- Phân tích một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm
3 Thái độ
- Có ý thức về lòng yêu kính Bác Hồ , tìm hiểu thêm về cuộc đời hoạt động của Bác …
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: tập thơ ''Nhật kí trong tù''
- Học sinh: su tầm những bài thơ trong tập thơ trên, soạn bài
C Các hoạt động dạy học:
I.Tổ chức lớp : (1')
Ngày dạy… 2-2011 lớp 8a1 …
II Kiểm tra bài cũ :(5')
? Đọc thuộc lòng bài thơ ''Tức cảnh Pác Bó''
? Phát biểu cảm nghĩ về Bác Hồ trong bài thơ này
III Tiến trình bài giảng:
- Giới thiệu bài: Giáo viên giới thiệu tập thơ ''Nhật kí trong tù'', thời gian sáng tác, Bác bị đày đoạ qua các nhà lao, tình yêu nớc và tình yêu thiên nhiên của Bác Hồ
? Hoàn cảnh sáng tác bài thơ
? Em hiểu gì về lời đề từ của tập thơ
? Hãy đọc những câu thơ thể hiện t tởng
của Bác trong tập thơ
- Giáo viên đọc mẫu, chú ý đọc chính
xác cả phần phiên âm và dịch nghĩa bài
''Ngắm trăng'': cảm xúc ở câu 2 và nhịp
đăng đối ở 2 câu sau
- Giáo viên hớng dẫn học sinh so sánh
bản chữ Hán và bản dịch thơ
? Thể thơ
- Vọng nguyệt - 1 thi đề rất phổ biến
I Tìm hiểu chung (2')
- Học sinh đọc chú thích trong SGK
- SGK; cả tập 133 bài
- Quân Tởng chỉ giam giữ đợc thân thể của Bác
- Ngâm thơ ta vốn không ham Nhng ngồi trong ngục biết làm chi đây Ngày dài ngâm ngợi cho khuây
Vừa ngâm vừa đợi đến ngày tự do
II Đọc - hiểu văn bản
1 Đọc (4')
- Học sinh đọc 2 bài thơ chính xác và diễn cảm
- Học sinh so sánh, hiểu đúng
(bài ''Đi đờng'' - Nam Trân dịch khá sát)
2 Phân tích
a Bài ''Ngắm trăng'' (20')
a1) Hai câu đầu (hoàn cảnh ngắm trăng của Bác)
- Thất ngôn tứ tuyệt Đờng luật Học sinh đọc 2 câu đầu:
- Trong tù không rợu cũng không hoa
Hồ Chí Minh ngắm trăng trong hoàn cảnh đặc biệt: bị tù đày, vô cùng khổ