Sổ tay công thức toán - vật lí - hóa học: Phần 2

Nguyễn Thanh Tú... Nguyễn Thanh Tú..[r]

Trang 1

c PHẨN HOỚ HỌC

Phần m ở đau

MỘT SỐ KHÁI NIỆM Cơ BẢN

Bài 1: hoa t r i

1 H o á t r ị c ủ a n g u y ê n t ố (h ay n h ó m n g u y ê n tử ) lá COĨ1 Số b iể u th ị k h ả n ã n g liê n k ế t của

n g u y ê n tử (h a y n h ó m n g u y ê n tử ), được x á c đ ịn h th e o h o á t r ị c ủ a H c h ọ n là m đơn vị

v à h o á t r ị c ủ a o l à h a i đơ n vị

2 T h e o quy tắ c h o á trị: x Ếa = y b

— B iế t X, y v à a (h o ặc b) th ì t í n h được b (h o ặ c a)

— B iế t a v à b t h ì tìm được X , y đ ể lậ p c ô n g th ứ c h o á hợc.

C h u y ể n t h à n h tỉ lệ: “ ~ ~ - —

y a a

L ây X = b h ay b' và y = a hay a' (nếu a \ b’ là nhữ ng số nguyên dơn g iả n hơn so với a, b).

Bài 2: Sự BIẾN Đổl CHÂT

1 H iệ n tư ợ n g c h ấ t b iế n đ ổ i m à v ẫ n g iữ n g u y ê n là c h ấ t b a n đ ầ u , được gọi là h iệ n tư ợ n g

v ậ t lí

2 H iệ n tư ợ n g c h ấ t b iế n đổi có tạ o r a ch â 't k h á c , dược gọi là h i ệ n tư ợ n g h o á học

WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

BỒI DƯỠNG TOÁN - LÍ - HÓA CẤP 2+3 1000B TRẦN HƯNG ĐẠO TP.QUY NHƠN

Trang 2

Bài 3: PHẢN ỨNG HOÁ HỌC

1 P h ả n ứ n g h o á h ọc là q u á t r ì n h b iế n đ ổ i c h ấ t n à y t h à n h c h ấ t k h á c

2 T ro n g p h ả n ứ n g h o á h ọ c , c h ỉ có liê n k ế t g iữ a các n g u y ê n t ử t h a y đ ổ i là m cho p h â n tử

n à y b iế n đ ổ i t h à n h p h â n t ử k h á c

3 P h ả n ứ n g x ả y r a được k h i c á c c h ấ t t h a m g ia tiế p xúc vớ i n h a u , có trư ờ n g h ợ p c ầ n đ u n

n ó n g , cổ trư ờ n g h ợ p c ầ n c h ấ t x úc tá c ,

4 N h ậ n b i ế t p h ả n ứ n g x ả y r a d ự a v à o d ấ u h iệ u có c h ấ t m á i tạ o t h à n h

Bài 4: ĐỊNH LUẬT BẴO TOÀN KHỐI LƯỢNG

G iả sử CÓ p h ả n ứ n g g iữ a A v à B tạ o r a c v à D, cô n g th ứ c v ề khô'i lư ợ ng v iế t n h ư sau:

r r i A + m B = m o + m D

T ro n g đó: m A> m B, m c, m D l à k h ô i lư ợ ng c ủ a m ỗ i c h ấ t

T h e o c ô n g th ứ c n à y , n ế u b i ế t k h ô i lư ợ n g c ủ a b a c h ấ t, t a t í n h được k h ô i lư ợ n g c ủ a c h ấ t còn lạ i T h ự c v ậ y , gọi a , b, c là k h ố i lư ợ n g đ ã b i ế t c ủ a b a c h ấ t, X là k h ô i lư ợ n g c h ư a b i ế t

củ a c h ấ t c ò n lạ i T a ch ỉ c ầ n g iả i p h ư ơ n g t r ì n h b ậ c n h ấ t v ở i m ộ t ẩ n , c h ẳ n g h ạ n n h ư sau :

a + b = c + X, h a y a + X = b + c

1 Đ ịn h lu ậ t: "Trong m ộ t p h ả n ứ ng hoá học, tổ n g k h ố i lư ợng củ a các sả n p h ẩ m b ằ n g

tổ n g k h ố i lượng củ a các c h ấ t th a m g ia p h ả n ứng".

2 Á p d ạ n g : T ro n g m ộ t p h ả n ứ n g có n ch ấ t, k ể cả c h ấ t p h ả n ứ ng và sả n p h ẩ m , n ếu b iế t

k h ố i lượng củ a (n — 1) c h ấ t th ì tín h được k h ố i lượng của c h ấ t còn lạ i,

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON

Đóng góp PDF bởi GV Nguyễn Thanh Tú

Trang 3

Bài 5: PHƯƠNG TRÌNH HOÂ HỌC

1 P h ư ơ n g t r ì n h h o á h ọc b iể u d iễ n n g ắ n g ọ n p h ả n ứ n g h o á học

2 Ba bước lập phương trình hoá học:

— V iế t sơ đồ củ a p h ả n ứn g , g ồ m c ô n g th ứ c h o á h ọc c ủ a cá c c h ấ t p h ả n ứ n g v à s ả n

p h ẩ m

— C â n b ằ n g sô" n g u y ê n tử m ỗ i n g u y ê n tồ': tim h ệ sô" th íc h h ợ p đ ặ t trư ớ c các c ộ n g th ứ c

— V iế t p h ư ơ n g t r ì n h h o á học

3 P h ư ơ n g t r ì n h h o á h ọ c cho b i ế t t ỉ lệ về sô' n g u y ê n tử , sô' p h â n t ử g iữ a các c h ấ t cũ n g

n h ư từ n g c ặ p c h ấ t tr o n g p h ả n ứ n g

Bài 6: MQL

M ộ t m o l cử a b ấ t k ì c h ấ t k h í n à o , tro n g cù n g đ iề u k iện về n h iệ t đ ộ v à á p s u ẩ t đ ề u

chiếm, n h ữ n g th ể tíc h b ằ n g nhau N ế u ở n h iệ t đ ộ 0°c và á p s u ấ t 1 a tm (được gọi là đ iề u

k iệ n tiê u c h u ẩ n , v iế t t ắ t là đ k tc ), t h ì t h ể ttch đ ó là 2 2 ,4 l í t N h ư v ậ y , n h ữ n g c h ấ t k h í

k h á c n h a u th ư ờ n g có k h ô i lư ợ n g m o l k h ô n g n h ư n h a u , n h ư n g t h ể tíc h m ol của c h ú n g (đo

ở c ù n g n h i ệ t độ v à á p suâ't) là b ằ n g n h a u (H ìn h vẽ)

/

M „a = 2 g

v„,

Trang 4

N ế u ở đ k tc , t a có: VH = VN = Vco = 2 2 ,4 l ít

Ở đ iề u k iệ n b ìn h th ư ờ n g ( 2 0 ° c v à 1 a tm ), 1 m ol c h ấ t k h í có t h ể tíc h là 24 lít

1 M ol là lượng ch ấ t cô c h ứ a N (6,1 Ờ23) n gu yền từ h oặ c p h á n tử c h ấ t đó.

2 K h ố i lượng m ol củ a m ộ t c h ấ t là k h ố i lư ợ n g của N n g u yên tử hoặc p h â n tử c h ấ t đ ó, tính b ầ n g g a m , có s ổ trị b ă n g n g u yên tử k h ố i hoặc p h â n tử kh ố i.

3 T h ể tích m ol cửa c h ấ t k h í là t h ể tích c h iế m bởi N p h â n tử c h ấ t đó.

Ở đ k tc , t h ể tích m o l cử a c á c c h ấ t k h í đ ề u b ằ n g 2 2 ,4 lít.

Bài 7: CHUYỂN GIỮA KHỐI LƯựNG, THỂ TÍCH VÀ LƯỢNG CHẤT

1 C ô n g th ứ c c h u y ể n đổi g iữ a lư ợ n g c h â't (n ) v à k h ố i lư ợ n g c h ấ t (m): n = “ (m o l)

(M là k h ô i lư ợ n g m o l c ủ a c h ấ t)

2 C ô n g th ứ c c h u y ể n đổ i g iữ a lư ợ n g c h ấ t (n) v à t h ể tíc h c ủ a c h ấ t k h í (V) ở đ iều k iệ n tiê u

V

c h u ẩ n : n = —-— (m o lì

2 2 ,4 J

Bài 8: TÍ KHỐI CỦA CHẤT KHÍ

C ô n g th ứ c t í n h t ỉ k h ổ i củ a:

— K h í A đô'i vớ i k h í B : d A/B — ~ ỂL

Mb

M

— K h í A dô'i v ớ i k h ô n g k h í: d A/kk = — —

Trang 5

Bài 9: TÍNH THEO CỠNG th ức HOÂ học

Gác bước tiế n h à n h :

1 B iế t c ô n g th ứ c h o á họ c, tìm t h à n h p h ầ n các n g u y ê n tô':

Tìm k hối lượng lílol của h ợ p c h ấ t, tìm số m ol nguyên tử của m ồi n gu yên tô' tro n g

1 inol h ợ p c h ấ t —> tìm t h à n h p h ầ n th e o k h ô i lượng của m ỗi n g u y ê n tô'.

2 B iế t t h à n h p h ầ n các n g u y ê n tô", tìm công th ứ c h o á học:

T ìm sô' m ol n g u y ê n tử củ a m ỗ i n g u y ê n tcf t r o n g 1 m oi h ợ p ch â't —> lậ p c ô n g th ứ c h oá

h ọc củ a h ợ p c h ấ t

Bàỉ 10: TÍNH THEO PHƯƠNG TRĨNH HOÁ HỌC

C ác bước t iế n h à n h :

1 V iế t p h ư ơ n g t r ì n h h o á học

2 C h u y ể n đ ổi k h ô i lư ợ n g c h ấ t h o ặ c t h ể tíc h c h â 't k h í t h à n h s ố m ol c h ấ t

3 D ựa v ào p h ư ơ n g t r ì n h h o á h ọ c đ ể tìm sô" m ol c h ấ t th a m g ia h o ặ c c h ấ t tạ o t h à n h

4 C h u y ể n đổ i số’ m ol c h ấ t t h à n h k h ô i lư ợ n g (m = n X M) h o ặ c t h ể tíc h k h í ở đ k tc

(V = 2 2 ,4 X n).

Bài 11: 0X8T

1 CÔNG THỨC

O x it là hợ p c h ấ t của h a i n g u yên tố, tro n g đ ó có m ộ t nguyên t ố là oxi.

C ôn g th ứ c cửa ox it M xOy g ồ m có k í h iệu củ a oxi o kèm theo ch ỉ s ổ y và k í h iệu c ủ a

m ộ t n g u y ê n t ổ k h á c M (có h o á t r ị n) k è m theo c h ỉ s ổ X củ a n ó theo đ ú n g q u y tắc v ề h o á

t r ị : I I X y = n X X

Trang 6

2 PHÂN LOẠI

Có t h ể c h ia o x it t h à n h 2 lo ạ i c h ín h th e o t h à n h p h ầ n n g u y ê n tô': oxit bazơ v à oxit axit.

a) O xit axit:

T h ư ờ n g là o x it c ủ a p h i k im v à tư ơ ng ứ ng với m ộ t a x it

T h í d ụ : S O3, C 0 2, p205

S 0 3: tư ơ n g ứ n g vớ i a x it su n fu ric H2S O4

CO¿: tương ứ ng vớ i a x it cacbonic H2CO3

p20 5: tư ơ n g ứ n g v ớ i a x it p h o tp h o ric H3P O4

b) O xit baza:

L à o x it củ a k im lo ạ i v à tư ơ n g ứ n g vứi m ộ t bazơ

T h í d ụ : N a2Ơ, C aO , C uO

N a 20 : tư ơ n g ứ n g v ớ i b azơ n a t r i h iđ ro x it N a O H ; CaO : tư ơ n g ứ n g v ứ i b azơ c a n x i h iđ ro x it C a(O H )2;

CuO: tư ơ n g ứ n g v ớ i b azơ đ ồ n g h iđ ro x it C u(Ọ H )2-

T ê n o x it: T ê n n g u y ê n tố* + o x it

T h í d ụ : N a 20 — n a t r i o x it; N O — n itơ o x it

— N ế u k im -lo ạ i có n h iề u h o á tr ị:

T ê n gọi* T ê n k im lo ạ i ( k è m th e o h o á t r ị) + o x it

T h í d ụ : F e O — S ắ t(I I) o x it; F e203 — S ắ t( I I I ) oxit

— N ế u p h i k im có n h iề u h o á tr ị:

T ê n gọi: T ê n p h i k im + o x it (có t iề n t ố ch ì s ố n g u y ê n tử p h i k im ) (có t i ề n t ố c h ì số'

n g u y ê n t ử o x i)ẵ

D ù n g các tiề n t ố (tiế p đ ầ u n g ữ ) đ ể ch ỉ s ố n g u y ê n tử: m o no n g h ĩa là 1, đi là 2, t r i l à 3,

t e t r a là 4, p e n ta là 5 ễ

151

Trang 7

T h í d ụ : c o - cacbon m o n o o x it, n h ư n g th ư ờ n g đơ n g iả n đi, gọi là cacbon oxit;

COg — cacbon đ ỉo x it (th ư ờ n g gọi ]à k h í cacbonic);

5 0 2 — lưu h u ỳ n h đ io x it (th ư ờ n g gọi là k h í sunfurơ);

503 — luu huỳnh trioxit;

P2O3 — điphotpho trioxit;

P2O5 — đ ip h o tp h o p e n ta o x it

Bài 12: TÍNH CHẤT HOA HỌC CỦA OXIT KHÂI QUÁT VỀ sự PHÂN lo ạ i OXIT

I TÍNH CHẤT hoa học của OXIT

1 Oxit bazơ có những tínhi c h ấ t hoá học

a) T á c d ụ n g với nước

B a O ( r ) + H20 ( z ) B a (O H2) ( d d )

V ây: M ộ t s ố oxit b a zơ tá c d ụ n g với nước tạ o th à n h d u n g d ịch b a zơ (kiềm ).

b) T á c d ụ n g với a x it

CuO ( r ) + 2HC1 ( d d ) C uC l2 (d d ) + H aO (l)

V ậy: O x it ba zơ tá c d ụ n g vớ i a x it tạo th à n h m uổi và nước.

c) T ác d ụ n g với o x it a x it

B a O ( r ) + C 02 ( k ) -> B aC O a ( r )

V ậy: M ộ t s ố oxit b a zơ tá c d ụ n g với ox it a x it tạo th à n h m uối.

2 O x i t a x ỉ t c ó n h ữ n g t í n h c h ấ t h o á h ọ c

a) T á c d ụ n g với nước

P2O5( r ) + 3 H2O ( 0 -> 2H3P O 4 ( d d )

V ậy: N h iề u oxit a x it tá c d ụ n g vôi nước tạo th à n h d u n g d ịc h axit.

Trang 8

b) T á c d ụ n g với ba zơ

C 02 (k ) + C a ( O H)2 ( d d ) -> C a C 03 ( r ) + H aO ( /)

V ậy: O x it axit tá c d ụ n g vớ i d u n g d ịch ba zơ tạ o th à n h m u ố i v à nước.

c.) T á c d ụ n g với oxit b a za

O x it a x it tá c d ụ n g vớ i m ộ t s ố oxit b a zơ tạ o th à n h m u ố i.

H PHÂN LOẠI 0X1T

C ă n cứ v à o t ín h c h ấ t h o á h ọ c c ủ a o x it, người t a p h â n lo ạ i n h ư sau :

I O x it b a z ơ là n h ữ n g o x it t á c d ụ n g v ớ i d u n g d ịch a x it tạ o t h à n h m u ố i v à nước

2 O x it a x it là n h ữ n g o x it t á c d ụ n g với d u n g d ịc h b a z ơ t ạ o t h à n h m u ố i v à nước

3 O x it lư ỡ n g t í n h là n h ữ n g o x it tá c d ụ n g vớ i d u n g d ịch b a z ơ v à tá c d ụ n g với du n g dịch

a x it tạ o t h à n h m u ố i v à nướ c T h í dụ n h ư AỈ203, ZnO ,

4 O x it tr u n g t í n h c ò n được g ọ i l à o x it k h ô n g tạ o m u ối là n h ữ n g o x it k h ô n g tá c dụ ng với

a x it, bazơ, nước T h í dụ n h ư c o , N O

Bài 13: AXIT - BAZtf - MUÔI

A Axỉt

* P h ă n tử a x it g ồ m cô 1 h a y n h iề u n g u yên tử h iđ ro liễ n k ế t vớ i g ố c axit, các nguyên

tử h iđ ro n à y có t h ể th a y t h ế b à n g n gu yền tử k im loại.

T h í d ụ : H CỈ — a x it c lo h iđ ric, H 2SO 3 - a x it sunfura, H2SO4 — a x it sunfuric

1 P hồn lo ạ i

D ự a v à o t h à n h p h ầ n p h â n tử , a x it được c h ia r a là m 2 lo ạ i: a x ỉt k h ô n g có oxi (HC1,

HaS ) và axit có oxi (H2SO4, H3PO4, HNO3, H2S0 3, ).

2 Tên gọi

1R3

Trang 9

T ê n a x it: a x it + t ê n p h i k im + h iđ ric

T h í d ụ : HC1: a x it c lo h iđ ric ;

H2S: a x it s u n fu h id ric

GỐC a x it tư ơ n g ứ n g là : ~C1: clorua; =S: su n fu a b) A x it có oxi (oxiaxit)

— A x it có n h iề u n g u yên tử oxi:

T ê n a x it: a x it + t ê n c ủ a p h i k im + ic

T h í dụ : H N O3: a x it n itr ic ; H2S 0 4: a x it su n fu ric; H3P O4: a x it p h o tp h o ric Gô'c a x it tư ơ n g ứn g : —N 0 3: n i tr a t; = S 0 4: s u n fa t; s P 0 4: p h o tp h a t

- A x it có ít n g u yên tử oxi.ằ

T ê n a x it: a x it + t ê n p h i k im + ơ

Thí dụ: H2SO3: axit suníurơ; gốc axit tương ứng =S03: suníĩt

B Baztf

* P h ă n tử b a zơ g ồ m cô m ộ t n guyên tử k im lo ạ i liê n k ế t vởi m ộ t h a y n h iều nhóm

h iđ r o x it (—OH ) T h í d ụ : N a O H - n a tri h iđ r o x it, Ca(O H )2 - canxi h iđ ro x it, Fe(OH )3 -

s ắ t( l ll ) h iđ ro x it.

1 T ên gọi

B azơ được gọi t ê n th e o t r ì n h tự:

T ê n k im lo ạ i (k è m h o á tr ị n ế u k im lo ạ i có n h iề u h o á trị) ■+• h iđ ro x it

N a O H : n a t r i h iđ r o x it Ca(OH>2: c a n x i h iđ r o x it

C u(O H V đ ồ n g ( ll) h iđ ro x it

F e (O H )3: s ắ t( I I I ) h iđ ro x it

154

Trang 10

2, P hân lo ạ i

C ác b a z ơ được c h ia là m 2 lo ạ i tu ỳ th e o t í n h t a n c ủ a c h ú n g

a) B a zơ ta n được tro n g nước g ọ i là k iềm

T h í d ụ : N a O H , K O H , C a (O H )2, B a (O H)2

b) B a zơ k h ô n g tan tro n g nước

T h í dự ' C u(O H )2, M g(OH>2, F e (O H)3

cễ Muôỉ

* P h ă n tử m u ố i g ồ m có m ộ t h a y n h iề u n g u yên tử k im lo ạ i liê n k ế t vớ i m ột h a y n h iề u

gốc axit.

T h í dụ: N a C l - natri clorua, B a S 0 4 ~ bari sunfat, N aH C O j — n a trì hiđroeơcbonat.

1. Tên gọi

M uôi được gọi t ê n th e o t r ì n h t ự sau :

T ê n k im lo ạ i (k è m h o á t r ị n ê u k im lo ạ i có n h iề u h o á tr ị) + t ê n gốc a x it

N a2S 0 4: n a t r i s u n fa t;

N a2S03: n a t r i s u n íỉt;

Z n C l2: k ẽ m clo ru a;

F e (N0 3>3: s ắ t( I I I ) n i tr a t;

K H C O3: k a li h iđ ro c a c b o n a t

2 P hân loạỉ

T h e o t h à n h p h ầ n , m ưốì được c h ia r a h a i lo ạ i: m uối tr u n g h o à v à m uối a x i t ề

a) M u ối tru n g hoà

M uối tru n g hoà là tnuối m à tro n g g ố c a x it k h ô n g có n g u yên tử h ỉđ ro có th ể th a y t h ế

bằng n g u yên tử k im lo ạ i.

T h í dụ : N a2S 0 4, N a2C03, O aC O a

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	735,31 KB