Sổ tay công thức toán vật lí hóa học phần 2

TÍNH CHẤT hoa học của OXIT 1... Bài 17: Sự CHUYỂN HOÁ CỦA KIM LOẠI VÀ HỢP CHÄT vô ctf2.. PHI KIM CÓ NHỮNG TÍNH CHÄT HOÁ HỌC 1.. NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC X.. NGUYÊN TỬ KHỐI VÀ NGUYÊN TỬ KHỐI T

Trang 1

L ây X = b h ay b' và y = a hay a' (nếu a \ b’ là nhữ ng số nguyên dơn g iả n hơn so với a, b).

Bài 2: Sự BIẾN Đổl CHÂT

1 H iệ n tư ợ n g c h ấ t b iế n đ ổ i m à v ẫ n g iữ n g u y ê n là c h ấ t b a n đ ầ u , được gọi là h iệ n tư ợ n g

Trang 2

Bài 4: ĐỊNH LUẬT BẴO TOÀN KHỐI LƯỢNG

G iả sử CÓ p h ả n ứ n g g iữ a A v à B tạ o r a c v à D, cô n g th ứ c v ề khô'i lư ợ ng v iế t n h ư sau:

BỒI DƯỠNG TOÁN - LÍ - HÓA CẤP 2+3 1000B TRẦN HƯNG ĐẠO TP.QUY NHƠN

Đóng góp PDF bởi GV Nguyễn Thanh Tú

Trang 3

Bài 5: PHƯƠNG TRÌNH HOÂ HỌC

M ộ t m o l cử a b ấ t k ì c h ấ t k h í n à o , tro n g cù n g đ iề u k iện về n h iệ t đ ộ v à á p s u ẩ t đ ề u

chiếm, n h ữ n g th ể tíc h b ằ n g nhau N ế u ở n h iệ t đ ộ 0°c và á p s u ấ t 1 a tm (được gọi là đ iề u

k iệ n tiê u c h u ẩ n , v iế t t ắ t là đ k tc ), t h ì t h ể ttch đ ó là 2 2 ,4 l í t N h ư v ậ y , n h ữ n g c h ấ t k h í

k h á c n h a u th ư ờ n g có k h ô i lư ợ n g m o l k h ô n g n h ư n h a u , n h ư n g t h ể tíc h m ol của c h ú n g (đo

Trang 4

N ế u ở đ k tc , t a có: VH = VN = Vco = 2 2 ,4 l ít

Ở đ iề u k iệ n b ìn h th ư ờ n g ( 2 0 ° c v à 1 a tm ), 1 m ol c h ấ t k h í có t h ể tíc h là 24 lít

1 M ol là lượng ch ấ t cô c h ứ a N (6,1 Ờ23) n gu yền từ h oặ c p h á n tử c h ấ t đó.

2 K h ố i lượng m ol củ a m ộ t c h ấ t là k h ố i lư ợ n g của N n g u yên tử hoặc p h â n tử c h ấ t đ ó, tính b ầ n g g a m , có s ổ trị b ă n g n g u yên tử k h ố i hoặc p h â n tử kh ố i.

3 T h ể tích m ol cửa c h ấ t k h í là t h ể tích c h iế m bởi N p h â n tử c h ấ t đó.

Ở đ k tc , t h ể tích m o l cử a c á c c h ấ t k h í đ ề u b ằ n g 2 2 ,4 lít.

1 C ô n g th ứ c c h u y ể n đổi g iữ a lư ợ n g c h â't (n ) v à k h ố i lư ợ n g c h ấ t (m): n = “ (m o l)

Trang 5

Bài 9: TÍNH THEO CỠNG th ức HOÂ học

Gác bước tiế n h à n h :

1 B iế t c ô n g th ứ c h o á họ c, tìm t h à n h p h ầ n các n g u y ê n tô':

Tìm k hối lượng lílol của h ợ p c h ấ t, tìm số m ol nguyên tử của m ồi n gu yên tô' tro n g

1 inol h ợ p c h ấ t —> tìm t h à n h p h ầ n th e o k h ô i lượng của m ỗi n g u y ê n tô'.

2 B iế t t h à n h p h ầ n các n g u y ê n tô", tìm công th ứ c h o á học:

T ìm sô' m ol n g u y ê n tử củ a m ỗ i n g u y ê n tcf t r o n g 1 m oi h ợ p ch â't —> lậ p c ô n g th ứ c h oá

O x it là hợ p c h ấ t của h a i n g u yên tố, tro n g đ ó có m ộ t nguyên t ố là oxi.

C ôn g th ứ c cửa ox it M xOy g ồ m có k í h iệu củ a oxi o kèm theo ch ỉ s ổ y và k í h iệu c ủ a

WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

Trang 6

Trang 7

T h í d ụ : c o - cacbon m o n o o x it, n h ư n g th ư ờ n g đơ n g iả n đi, gọi là cacbon oxit;

COg — cacbon đ ỉo x it (th ư ờ n g gọi ]à k h í cacbonic);

5 0 2 — lưu h u ỳ n h đ io x it (th ư ờ n g gọi là k h í sunfurơ);

503 — luu huỳnh trioxit;

P2O3 — điphotpho trioxit;

P2O5 — đ ip h o tp h o p e n ta o x it

I TÍNH CHẤT hoa học của OXIT

1 Oxit bazơ có những tínhi c h ấ t hoá học

Trang 8

a x it tạ o t h à n h m u ố i v à nướ c T h í dụ n h ư AỈ203, ZnO ,

4 O x it tr u n g t í n h c ò n được g ọ i l à o x it k h ô n g tạ o m u ối là n h ữ n g o x it k h ô n g tá c dụ ng với

a x it, bazơ, nước T h í dụ n h ư c o , N O

Bài 13: AXIT - BAZtf - MUÔI

A Axỉt

* P h ă n tử a x it g ồ m cô 1 h a y n h iề u n g u yên tử h iđ ro liễ n k ế t vớ i g ố c axit, các nguyên

tử h iđ ro n à y có t h ể th a y t h ế b à n g n gu yền tử k im loại.

T h í d ụ : H CỈ — a x it c lo h iđ ric, H 2SO 3 - a x it sunfura, H2SO4 — a x it sunfuric

1 P hồn lo ạ i

D ự a v à o t h à n h p h ầ n p h â n tử , a x it được c h ia r a là m 2 lo ạ i: a x ỉt k h ô n g có oxi (HC1, HaS ) và axit có oxi (H2SO4, H3PO4, HNO3, H2S0 3, ).

Trang 9

T ê n a x it: a x it + t ê n p h i k im + h iđ ric

T h í d ụ : HC1: a x it c lo h iđ ric ;

H2S: a x it s u n fu h id ric

GỐC a x it tư ơ n g ứ n g là : ~C1: clorua; =S: su n fu a b) A x it có oxi (oxiaxit)

— A x it có n h iề u n g u yên tử oxi:

* P h ă n tử b a zơ g ồ m cô m ộ t n guyên tử k im lo ạ i liê n k ế t vởi m ộ t h a y n h iều nhóm

h iđ r o x it (—OH ) T h í d ụ : N a O H - n a tri h iđ r o x it, Ca(O H )2 - canxi h iđ ro x it, Fe(OH )3 -

C u(O H V đ ồ n g ( ll) h iđ ro x it

Trang 10

T h e o t h à n h p h ầ n , m ưốì được c h ia r a h a i lo ạ i: m uối tr u n g h o à v à m uối a x i t ề

a) M u ối tru n g hoà

M uối tru n g hoà là tnuối m à tro n g g ố c a x it k h ô n g có n g u yên tử h ỉđ ro có th ể th a y t h ế

bằng n g u yên tử k im lo ạ i.

T h í dụ : N a2S 0 4, N a 2C03, O aC O a

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON

Trang 11

b) M u ối a x it

M u ối ax it là m uối m à tro n g đ ó gốc ax it còn nguyên tử h id ro H chưa dược th a y thể

b à n g n gu yên tử k im lo ạ i H o á t r ị c ủ a gốc a x it b ằ n g sô' n g u y ê n tử h iđ ro đ ã được th a y th ế

T ro n g h o á h ọc, quỳ tím là c h ấ t ch ỉ th ị m à u đ ể n h ậ n b iế t d u n g d ịch a x it

2„ Axỉt tác dụng với kim ỉo ạ ỉ

V ậy: A x it tá c d ụ n g với b a z ơ tạ o th à n h m u ối và nước.

P h ả n ứ n g của a x it với hazểơ được gọi là p h ả n ứng tru n g hoà.

4 A xit tác dụng với oxit bazơ

Trang 12

V ậy: A x it tá c d ụ n g với o x it ba zơ tạ o th à n h m u ố i và nước.

N g o à i r a , a x it còn tá c d ụ n g với m ộ t s ố m uối.

H AXIT MẠNH VÀ AXIT YẾU

D ựa v à o t ín h c h ấ t h o á h ọ c , a x it được p h â n t h à n h 2 loại:

+ A x it m ạ n h n h ư H C l, H N O3, H 2S 04

+ A x it y ế u n h ư H 2S, H2CO3

Bài 15: TÍNH CHẮT HOÂ HỌC CÚA BAZ0

I Tác dụng của dung d ịch bazcf với ch ấ t ch ỉ tHị màu

C ác d u n g d ịc h b azơ (k iề m ) đ ổ i m àu c h ấ t c h ì th ị:

+ Q uỳ tím t h à n h m à u x a n h + D u n g d ịc h p h e n o ỉp h a ta le in k h ô n g m à u t h à n h m à u đỏ

2 Tác d ụ n g của dung d ịch bazcf với oxỉt axit

D u n g d ịc h b azơ (k iề m ) tá c d ụ n g với o x it a x it tạ o t h à n h m u ôi v à nước

3C a ( O H)2 + P20 5 -> C a3 ( P 04 )2 + 3 H aO

2N a O H + S 02 -» N a2S 0 3 + H 20

3 T á c d ụ n g c ủ a bazoT v ớ i a x i t

B a zơ ta n v à ba zơ k h ô n g ta n đ ề u tá c d ụ n g với a x it tạ o th à n h m u ố i và nước P h ầ n ứ n g

g iữ a b azơ v à a x it được gọi là p h ả n ứ n g tr u n g h o à

Trang 13

T ư ơ n g tự n h ư Cu(OH)a, m ộ t sô' b a z ơ k h ô n g ta n k h á c n h ư F e(O H )3, Al(OH)a, cũng bị

n h i ệ t p h â n h u ỷ cho o x it và nước

V ậy: B a zơ k h ô n g ta n bị n h iệ t p h â n h u ỷ tạ o th à n h oxit v à nước.

N g o à i r a , d u n g d ịch b azơ c ò n t á c d ụ n g vớ i m ộ t sô' d u n g d ịc h m uối

Bài 18: TÌNH CHẮT HOA HỌC CỦA MUÔI

I TlNH c h ấ t h o á h ọ c c ủ a m u ố i

1 Muôi tác d ụ n g với kim ỉo ạ ỉ

Cu + 2 A g N O a —> Cu ( N 03) 2 + 2Ag

V ậy: D u n g d ịch m uối có t h ể tá c dụng, vói k im loại tạo th à n h m uối m ới và kim loại mới.

2. Muô'i tác d ụ n g với axỉt

BaCl,z + H âS 04 -► B a S 04 ị +2HC1

V ậy: M u ối có t h ể tá c d ụ n g đư ợc với a x it, s ả n p h ẩ m là m u ối m ớ i v à a x it m ới.

3 Muấi tác dying với m uôi

A gN O a + N a C l > A gC l l + N a N 03 4ữ Muối tá c dụng với bazơ

Trang 14

Bài 17: Sự CHUYỂN HOÁ CỦA KIM LOẠI VÀ HỢP CHÄT vô ctf

2 Sự c h u y ể n đ ổ i cá c lo ạ i Hợp chất vô cơ thành kim loạ ỉ

a) M u ối —> k im loạù T h í dụ: AgNC>3 —> A g

b) M u ố i b a z a o x it b a z a —> k im lo ạ i

T h í d ụ : F e C l3 —► F e (O H)3 —> F e 20 3 F e

c) B a zơ —> m u ố i — > k im lo ạ iThí dụ: Cu(O H )2 — > CuSƠ 4 — > Cu

d.) O xit b a z a —> k im lo ạ i T h í dụ: CuO —> Cu.

I PHI KIM cổ NHỮNG TÍNH CHẤT vật Lf

ớ điều k iệ n thường, p h i k im tồ n tạ i ở cả b a trạn g thái: trạ n g th á i rắn như lưu h uỳn h,

cacbon, p h o tp h o ; t r ạ n g t h á i lỏ n g n h ư b ro m ; t r ạ n g t h á i k h í n h ư oxi, n itơ , h iđ ro , clo

Trang 15

P h ầ n lớ n các n g u y ê n tô' p h i k im k h ô n g d ẫ n d iệ n , d ẫ n n h i ệ t v à có n h i ệ t độ n ó n g chảy

th â'p M ộ t sô' p h i k im độc n h ư clo, b ro m , iot

II PHI KIM CÓ NHỮNG TÍNH CHÄT HOÁ HỌC

1 Tác dụng với kim loại

Trang 16

a) Đ ộ ta n củ a m ộ t c h ấ t tro n g nước (S) là s ố g a m c h ấ t đ ô ta n tro n g 100g nước đ ể tạ o

th à n h d u n g d ịch bão h oà ở n h iệ t đ ộ x ác đ ịn h

Trang 17

K h ô i lư ợ n g d u n g d ịch = k h ố i lư ợ n g d u n g m ôi + k h ô i lư ợ n g c h ấ t ta n

T h í d ụ 1 : H o à ta n 15g N a C l vào 45g nước T ín h nồng độ p h ầ n tră m của dung dịch.

Trang 18

Cách pha c h ế dung dịch như th ế nào?

Đ ể p h a c h ế m ộ t d un g dịch th eo nồ ng dộ cho trước, t a thực h iệ n theo h a i bước sau:

Bước 1: T ín h các đ ạ i lư ợ n g c ầ n d ù ng;

Bước 2: P h a c h ế d u n g d ịc h th e o các đ ạ i lư ợ n g đ ã x á c đ ịn h

T h í d ụ \ P h a c h ế 2 0 0 g d u n g d ịch N a C l 20% Bước 1: T ìm các đ ạ i lượng liền quan

Trang 19

z + và sô' đơn vị đ iệ n tíc h h ạ t n h â n bằng z

Sô" đ ơ n vị đ iệ n tíc h h ạ t n h â n z s= sô' p r o to n = sô" e le c tro n

Trang 20

2 S ố k h ố i : A = z + N

II NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC

X Định, nghĩa

N g u y ê n t ố h o á h ọ c l à n h ữ n g n g u y ê n tử có c ù n g đ iệ n tíc h h ạ t n h â n

2 Sô' h iệ u n g u yên tử

Sô' đơn vị đ iệ n tíc h h ạ t n h â n n g u y ê n tử củ a m ộ t n g u y ê n tố* được gọi l à s ố h iệ u n g u y ê n

tử c ủ a n g u yên tố đó, kí h iệ u là z.

3 Kí h iệ u n gu yên tử: £ x III ĐỔNG VI

C ác đ ồ n g vị c ủ a c ù n g m ộ t n g u y ê n tô' h o á h ọc là n h ữ n g n g u y ê n tử có c ù n g sô' p ro to n

n h ư n g k h á c n h a u về sô' n ơ tr o n , đo đó sô' khô'i A của c h ú n g k h á c n h a u

IV NGUYÊN TỬ KHỐI VÀ NGUYÊN TỬ KHỐI TRUNG BÌNH CỦA CAC NGUYÊN Tố HOÁ HỌC

X N guyên tử kh ối

N g u y ê n tử k h ố i là k h ô i lư ợ n g tư ơ n g đôi c ủ a n g u y ê n tử

2 N guyên tử kh ối trưng bình

-¡r' aX + bY

100

X, Y l ầ n lư ợ t là n g u y ê n tử khô'i của đ ồ n g vị X, Y

a, b l ầ n lư ợ t là % s ố n g u y ê n tử c ủ a đ ồ n g vị X, Y.

Bài 3: CẤU TẠO vỏ NGUYÊN TỬ

I Sự CHUYỂN DỘNG CỦA CÁC ELECTRON TRONG NGUYÊN TỬ

Trang 21

II LỚP ELECTRON VÀ PHÂN LỚP ELECTRON

Sô" p h â n lớp tro n g m ỗ i lớ p b ằ n g sô" th ứ t ự c ủ a lớp đớ

III SỐ ELECTRON TỐI ĐA TRONG MỘT PHÂN LỚP, MỘT LỚP

Sô" e le c tro n tốì đ a tro n g m ộ t p h â n lớp n h ư sau:

L ớp e le c tro n đ ã có đủ sô' e le c tr o n tố ĩ đ a gọi là lớp e le c tr o n b âo h o à

Bài 4: EẤM HÌNH ELECTRON NGUYÊN ĩ ử

I THỨ Tự CAC MỨC NANG lượng trong nguyên tử

T ừ tro n g r a n g o à i, m ức n ă n g lư ợ n g củ a các lớ p t ă n g th e o th ứ tự từ 1 đ ế n 7 v à n ă n g

Trang 22

Sau đ â y là th ứ tự s ắ p x ế p c á c p h â n lớp th e o c h iề u t ă n g của n ă n g lư ợ n g được xác định

b ằ n g th ự c n g h iệ m v à lí th u y ế t: l s 2 s 2p 3 s 3 p 4s 3d 4p 5s

II CẤU HÌNH ELECTRON NGUYÊN TỬ

1 Câ'u hình eỉectro n n gu yên tử

C ấu h ìn h e le c tro n n g u y ê n tử b iểu d iễ n sự p h â n bô" e le c tro n t r ê n các p h â n lớp thuộc các lớ p k h á c n h a u

N gười t a qu y ước c á c h v iế t c ấ u h ìn h e le c tro n n g u y ê n tử n h ư sau:

— SôT th ứ tự lớp e le c tro n được g h i b ằ n g sô" (1, 2, 3 )

2 Dặc điểm của lớp electro n ngoài cùng

— Đ ốì với n g u y ê n tử c ủ a t ấ t c ả các n g u y ê n tố , lớp e le c tro n n g o à i c ù n g có n h iề u n h ấ t

là 8 e le c tro n

— C á c n g u y ê n tử có 8 e le c tr o n ở lớ p e le c tro n n g o à i c ù n g ( n s2n p 6) v à n g u y ê n tử heli

( l s 2) k h ô n g th a m g ia v ào c á c p h ả n ứ ng h o á học ( tr ừ tro n g m ộ t số' đ iề u k iệ n đ ặ c biệt) vì

câu h ì n h e le c tro n củ a các n g u y ê n tử n à y râ 't b ề n Đó là các n g u y ê n tử của n g u y ê n t ố k h í

h iế m T ro n g tự n h iê n , p h â n tử k h í h iế m ch ỉ có m ộ t n g u y ê n tử

Trang 23

— C ác n g u y ê n tử có 5, 6, 7 e le c tro n ở lớp n g o à i c ù n g dễ n h ậ n e le c tro n th ư ờ n g là

n g u y ê n tử c ủ a n g u y ê n tô" p h i k im

— C ác n g u y ê n tử có 4 e le c tr o n n g o à i c ù n g có t h ể là n g u y ê n tử c ủ a n g u y ê n .tô' k im loại

h o ặ c p h i k im (xem b ả n g t u ầ n h o à n )

Chương 2: BẢNG TUẰN h o à n c á c n g u y ê n T ố HOÁ HỌC

VÀ ĐỊNH LUẬT TƯAN HOÀN

Bài 5: BẢNG TUẦN HOÀN

I NGUYÊN TẮC SẮP XẾP CÁC NGUYÊN Tố TRONG BẢNG TUẨN HOÀN

1 C ác ng u yên tô" được s ắ p x ế p th e o chiều tă n g d ầ n của đ iệ n tíc h h ạ t n h â n nguyên tử.

2 C ác n g u y ên tố có cùng sô' lớp e le c tro n tro n g ng uy ên tử được xếp t h à n h m ột h à n g

3 C ác n g u y ê n tô" có sô' e lè c tr o n h o á t r ị tro n g n g u y ê n tử n h ư n h a u được x ế p t h à n h m ộ t

Trang 24

S ố th ứ tự c ủ a ch u k ì b ằ n g s ố lớp electron tr o n g n g u y ê n tử.

C ác ch u k ì 1, 2, 3 được gọi là các chu k ì nhỏ.

C ác c h u kì 4, 5, 6, 7 được gọi là các chu kì lớ n

3 Nhóm nguyên tố

N h ó m n g u y ê n tô' là tậ p h ợ p các n gu yên tô' m à nguyên tử có câu h ìn h electro n tương tự

n hau , do đó có tín h c h ấ t h o á học g ầ n giống n h a u v à được x.ếp th à n h m ộ t cột

N g u y ê n tử các n g u y ê n tô" tro n g c ù n g m ộ t n h ó m cỏ sô' e le c tro n h o á t r ị b ằ n g n h a u và

TÌHIH CHẤT CÙA CÂC MGUYÊM Tấ m a HQC bịnh l u ậ t tu ầ n hoàn

I TÍNH KIM LOẠI, TÍNH PHI KIM

T ín h kirn lo ạ i là t ín h c h â 't c ủ a m ộ t n g u y ê n tô" m à n g u y ê n tử của nó d ễ m ấ t e le c tro n

đ ể tr ở t h à n h io n dương N g u y ê n tử c à n g dễ m ấ t e le c tro n , t í n h k im lo ạ i c ủ a n g u y ê n tô"

c à n g m ạ n h ề

T ín h p h i k im là t í n h c h ấ t c ủ a m ộ t n g u y ê n t ố m à n g u y ê n tử củ a n ó d ễ th u e le c tro n đ ể

trở t h à n h io n â m N g u y ê n tử c à n g d ễ th u e le c tro n th ì tín h p h i k im c ủ a n g u y ê n t ố c à n g

m ạ n h

1 Sự b iế n đổi tỉn h ch ấ t trong m ột chu kì

T ro n g m ộ t chu k ì, th e o c h iề u t ă n g d ầ n của đ iệ n tíc h h ạ t n h â n , t ín h k im lo ại của các

Trang 25

T ro n g m ộ t chu k ì, k h i đ i từ t r á i s a n g p h ả i, đ iệ n tíc h h ạ t n h â n t ă n g d ầ n n h ư n g sô' lớp

e le c tro n c ủ a n g u y ê n tử cá c n g u y ê n tô" b à n g n h a u , do đó lực h ú t c ủ a h ạ t n h â n vớ i cóc

e le c tro n lớp n g o à i c ù n g t ă n g l ê n là m cho b á n k ín h n g u y ê n tử g iả m d ầ n n ê n k h ả n ã n g dễ

n h ư ờ n g e le c tro n (đ ặc trư n g c h o t í n h kiro lo ại c ủ a n g u y ê n tô') g iầ m d ầ n , đ ồ n g th ờ i k h ả

n ă n g th u e ỉe c tro n (đặc trư n g c h o t í n h p h i kim cíía n g u y ê n tô') t ă n g d ầ n

2 Sự b iế n đ ố i tính chất tro n g m ột nhóm A

T ro n g m ộ t n h ó m A, th e o c h iề u t ã n g c ủ a đ iệ n tíc h h ạ t n h â n , tín h k im lo ại c ủ a các

n g u y ê n tô' m ạ n h d ầ n , đ ồ n g th ờ i t í n h p h i k im y ế u d ầ n

Q uy lu ậ t đó được lặ p lạ i đ ố i với các n h ó m A k h á c v à được g iả i th íc h n h ư sau: T ro n g

m ộ t n h ó m A, th e o c h iề u từ t r ê n x u ố n g dưới, đ iệ n tíc h h ạ t n h â n t ă n g n h ư n g đ ồ n g th ờ i số'

lớ p e le c tro n c ũ n g tă n g , b á n k í n h n g u y ê n tử các n g u y ê n t ố t ă n g n h a n h v à c h iế m ưu t h ế

h ơ n n ê n k h ả n ã n g n h ư ờ n g e le c tr o n c ủ a các n g u y ê n tô' g iả m — t ín h k im lo ại tă n g , t ín h

T ro n g m ộ t n h ó m A, k h i đ i từ t r ê n x u ố n g dưới th e o c h iề u t ã n g c ủ a đ iệ n tíc h h ạ t n h â n ,

g iá t r ị độ â m đ iệ n c ủ a các n g u y ê n t ử n ó i c h u n g g iả m đ ầ n

II HOÁ TRI CỎA CÁC NGUYÊN TỐ

T ro n g m ộ t ch u k ì, đi từ t r á i s a n g p h ả i, h o á t r ị cao n h ấ t của các n g u y ê n tô” t r o n g h ợ p

c h â 't với oxi t ã n g l ầ n lư ợ t từ 1 đ ế n 7, còn h o á t r ị của cá c p h i k im tr o n g h ợ p c h ấ t với

Trang 26

III OXIT VÀ HIĐROXIT CỦA CÁO NGUYÊN Tố móm A THUỘC CÙNG CHU KÌ

T ro n g m ộ t c h u k ì, đ i t ừ t r á i s a n g p h ả i th e o c h iề u t ă n g c ủ a đ iệ n tíc h h ạ t n h â n , t ín h bazơ c ủ a c á c o x it v à h i đ r o x it tư ơ n g ứ n g y ế u d ầ n , đ ồ n g th ờ i tín h a x it c ủ a c h ú n g m ạ n h

Chưởng 3ỉ LIÊN KẾT HOÁ HỌC

l Sự HÌNH THÀNH ION, CAĨSON, ANIŨN

l ẵ lon , catỉoxi, anion

Trang 27

2 Tính ch ất chung của hợp c h ấ t ỉon

T in h t h ể ion r ấ t b ề n v ữ n g vì lực h ú t t ĩn h đ iệ n g iữ a các xon ngược d ấ u tro n g t in h t h ể

ion r ấ t lớn C ác h ợ p c h ấ t io n đ ề u k h á r ắ n , k h ó b a y h ơ i, k h ó n ó n g c h ảy

C ác h ợ p c h ấ t ion th ư ờ n g t a n n h iề u t r o n g nước K h i n ó n g c h ả y v à k h i h o à t a n tr o n g

nước, c h ú n g d ẫ n đ iệ n , cò n ở t r ạ n g t h á i r ắ n t h ì k h ô n g d ẫ n đ iệ n

Bài 8: LIÊN KẾT CỘNG HOA TRỊ

I Sự HÌNH THÀNH LIÊN KẾT CỘNG HOÁ TR|

— L iê n k ế t c ộ n g h o á t r ị là liê n k ế t được tạ o n ê n g iữ a h a i n g u y ê n tử b ằ n g m ộ t h a y

n h iề u c ặ p e le c tro n chun g

M ỗi c ặ p e le e tro n c h u n g tạ o n ê n m ộ t liê n k ế t c ộ n g h o á trị

Trang 28

h iđ ro , C á c c h â t có cực n h ư e ta n o l (rư ợu ety lic), đường, t a n n h iề u tro n g d u n g m ô i có cực n h ư nước P h ầ n lớ n cá c c h ấ t k h ô n g cực n h ư hiu h u ỳ n h , io t, các c h ấ t hữu cơ k h ô n g cực

ta n t r o n g d u n g m ô i k h ô n g cực n h ư b e n z e n , cacb o n te tra c lo ru a

N ó i c h u n g , cá c c h ấ t c h ỉ có liê n k ế t c ộ n g h o á trị k h ô n g cực k h ô n g d ẫ n đ iệ n ở m ọi

t r ạ n g t h á i

II ĐỘ ÂM ĐIỆN VÀ LIÊN KẾT HOÁ HỌC

b ề n v ữ n g , râ 't cứng, n h i ệ t đ ộ n ó n g c h ả y v à n h i ệ t độ sôi k h á cao

K im cương có độ c ứ n g lớ n n h ấ t so với các tin h th ể đ ã b iế t tro n g tự n h iê n n ê n được quy E E Ị ước có độ cứng là 10 đ ơ n v ịễ Đó là đơn vị đ ể so s á n h độ cứ ng của các c h ấ t

Trang 29

1 Tinh th ể phân tủf

T in h t h ể p h â n tử c ấ u tạ o từ n h ữ n g p h â n tử được s ắ p x ế p m ộ t c á ch đ ề u đ ặ n , th e o một

t r ậ t tự n h ấ t đ ịn h tr o n g k h ô n g g ia n , tạ o t h à n h m ộ t m ạ n g tin h th ế ơ các đ iể m n ú t của

m ạ n g t in h t h ể là n h ữ n g p h â n tử liê n k ế t với n h a u b ằ n g lực tư ơ n g tá c y ế u g iữ a các ph ân

Trang 30

Q u y t ắ c 1% T ro n g các đ ơ n c h ấ t, số oxi h o á của n g u y ê n tô' b ằ n g k h ô n g

T h í dụ: Sô' oxi h o á củ a các n g u y ê n tô' Cu, Zn, H , N, o t r o n g đơ n ch â't Cu, Zn, H 2, N 2,

T ro n g io n đ a n g u y ê n tử , t ổ n g số’ oxi h o á c ủ a các n g u y ê n tô' n h â n vớ i sô' nguyên tử cửa

từ n g n g u y ê n tô' b ằ n g đ iệ n tíc h c ủ a ion

Q uy tắ c 4: T ro n g h ầ u h ế t các h ợ p ch ã't, sô' oxi h o á c ủ a h iđ ro b ằ n g +1, trừ m ộ t sô'

trư ờ n g h ợ p h ỉđ r u a k im lo ạ i (N a H , C aH s, .) Sô" oxi h o á củ a oxi b ằ n g —2, trừ trư ờ n g h ợ p

O F 2, p e o x it ( c h ẳ n g h ạ n H2O2)

C ách v iế t s ố oxi hoá: s ố oxi h o á được v i ế t b ằ n g c h ữ sô' th ư ờ n g , d ấ u đ ặ t phía trư ớ c v à

- 3+1được đ ặ t ở t r ê n k í h iệ u n g u y ê n tố T h í dụ: N H3

Trang 31

Ilầ LẬP PHƯtíNG TRÌNH HOÂ HỌC CỦA PHẢN ỨNG OXI HOÁ - KHỬ

Bước 1: X ác đ ịn h sô oxi h o á c ủ a cá c n g u y ê n tô' tro n g p h ả n ứ n g đ ể tìm c h ấ t oxi h o á và

c lìâ t k hử

Bước 2: V iế t q u á t r ì n h oxi h o á v à q u á t r ì n h k h ử , c â n b ằ n g m ỗi q u á trìn h

Bước 3 ế' T ìm h ệ s ố th íc h h ợ p ch o c h ấ t oxi h o á v à c h ấ t k h ử sa o cho tổ n g s ố e le c tro n do

Ở đ iề u k iệ n th ư ờ n g , clo là k h í m à u v à n g lục, m ùi x ốc, r ấ t độc.

K h í clo n ặ n g gâ'p 2,5 lầ n k h ô n g k h í và t a n tr o n g nước

Ở 2 0 ° c , m ộ t th ể tíc h nước h o à t a n 2,5 th ể tíc h k h í clo D un g d ịch c ủ a .khí clo tro n g

nước còn gọi là nước clo có m à u v à n g n h ạ t

K h í clo t a n n h iề u tr o n g c á c d u n g m ôi hữư cơ n h ư b e n z e n , e ta n o l, h e x a n , cacb on

te tra c lo ru a

Ilẳ TÍNH CHẤT HOẢ HỌC

Trang 32

Trang 33

A x it c lo h iđ ric có t í n h k h ử d o t r o n g p h â n tử HC1, n g u y ê n tô' clo có sô' oxi h o á th ấ p

n h ấ t là — 1 K hi dung dịch H C 1 đặc tá c dụng với ch ấ t oxi hoá m ạn h n h ư M11O2, K M nƠ 4,

Trang 34

Ở n h i ệ t độ cao h ơ n tạ o r a N a a S 04 và k h í HC1:

2 N a C l + H2SO„ — :^ H _ _ > N a2S0 4 + 2HC1

b) S ả n xuất axit clohiđric tro n g công nghiệp

H 2 + C 12 -— > 2 HC 1

|||ẽ NHẬN BIẾT ION CLORUA

NaCl + AgNOg ~> AgCl 4 + NaNOg HC1 + A g N O a -> AgGl ị + HNO3

V ậ y d u n g d ịc h A gN Ơ3 l à th u ô c th ử đ ể n h ậ n b iế t io n cloru a

Bài 14: stí Ltíực VỂ HỢP CHấT có 0X1 CỦA CLO

I Nước GIA-VEN

N ước G ia —v e n là d u n g d ịc h h ỗ n h ợ p muô'i N a C l v à N a C lO ( n a t r i h ip o c lo rit)

N a C lO là m uố i c ủ a a x it y ế u (y ếu h ơ n a x it cacbonic), tr o n g k h ô n g k h í n ó tá c d ụ n g d ầ n

d ầ n với C O2 tạ o r a a x it h ip o c lo rơ H C IO k h ô n g b ề n :

NaClO + C 0 2 + H2() NaHCOg + HCIO

T ro n g p h ò n g th í n g h iệ m , n ư ớ c G ia —v e n được đ iều c h ế b ằ n g c á c h cho k h í clo tá c d ụ n g với d u n g d ịch N a O H lo ã n g ở n h i ệ t độ th ư ờ n g:

Trang 35

II CLORUA VÔI

N h ư v ậ y , c lo ru a vôi là m u ố i k im lo ại c a n x i với h a i lo ạ i gốc a x it là clorua C1“ và

h ip o c lo rit CIO“ M uôi của m ộ t k im loại vớ i n h iề u lo ại gốc a x it k h á c n h a u được gọi là

Ở đ iề u k iệ n th ư ờ n g , fio là c h â 't k h í m à u lục n h ạ t, r ấ t độc

T ro n g tự n h iê n , fío ch ỉ có ở d ạ n g h ợ p c h ấ t, chủ y ếu tậ p tr u n g tr o n g các c h ấ t k h o á n g ở

d ạ n g m u ố i flo ru a n h ư C a F2 h o ặ c N a3A IF6 (crio lit)

Trang 36

T ín h oxi h o á m ã n h l i ệ t c ủ a fio t h ể h iệ n ở các p h ả n ứ n g sa u đây:

— Khí fio oxi hoá được t ấ t cả các kim loại tạo ra m uôi ílorua.

~ K hí fio oxi hoá được h ầ u h ế t các phi kim Với k h í hiđro, phản ứng nổ m ạ n h x ả y ra

n gay cả tr o n g b ó n g tối v à n h i ệ t độ râ't th ấ p , tạ o ra h iđ ro ílorua:

Hz + F2 -2G?-"-g—> 2 HF

H iđ ro flo ru a (H F ) t a n n h i ề u tr o n g nước, tạ o t h à n h d u n g d ịch a x it ílo h iđ ric

A x it íìo h iđ ric là a x it y ế u n h ư n g có tín h c h ấ t d ặ c b i ệ t là ă n m ò n các đồ v ậ t b ằ n g th ụ ỷ tin h :

S i 0 2 + 4 H F - » SiF4 + 2H aO

S ilic te tr a flo r u a

Vì v ậy , a x it H F được d ù n g đ ể k h ắ c chữ lê n th u ỷ tin h

Khí fio oxi hoá nước dễ d à n g ở ngay n h iệ t độ thường, hơi nước n ó n g bốc ch á y khi tiế p I

xúc với k h í fio:

2F2 + 2 H 2Ổ -» 4 H F + ổ2

3 Sản xuất fio trong c ô n g n gh iệp

P h ư ơ n g p h á p du y n h ấ t đ ể s ả n x u ấ t fio tr o n g cô n g n g h iệ p là đ iệ n p h â n h ỗ n h ợ p K F

và H F (h ỗn hợp ở th ể lồ n g ) cực dương bằn g grap h it (than chì) và cực âm b ằ n g th é p đặc

b iệ t b ằ n g đồng Ở cực â m có k h í H 2 và ở cực dương có khí F 2 th o á t ra.

II BROM

1 Tính châ't v ậ t lí và trạ n g th ái tự n h iên

Ở đ iều k iệ n th ư ờ n g , b ro m l à ch â 't lỏ n g m à u đỏ n â u , dễ b a y hơ i, h ơ i b ro m độc B ro m

rơi vào da s ẽ g â y b ỏn g n ặ n g Brom tan tron g nước, nhưng tan nhiều hơn trong các dung

m ôi hữu ccf như etan ol, b e n z e n , x ă n g D ung dịch của brom trong nước gọi là nước brom.

Trang 37

2 Tính ch ấ t Ho á học

Brom có tín h oxi hoá kém fio và clo, tuy vậy brom vẫn là c h ấ t oxi hoá m ạnh Brom

oxi hoá được n h iề u kim loại, th í dụ:

1 Tính ch ất v ậ t lí

Ở đ iề u k iệ n th ư ờ n g , io t là c h â t r ắ n d ạ n g t in h th ể m àu đ e n tím K h i đ u n n ó ng , io t r ắ n

b iế n t h à n h h ơ i,-k h ô n g q u a t r ạ n g t h á i lò n g H iệ n tư ợ n g n à y được gọi là sự t h ã n g h o a của

Trang 38

I o t ch ỉ oxi hoá được h iđ r o ở n h i ệ t độ cao v à có m ặ t c h ấ t xúc tá c tạ o r a k h í h iđ ro

O xi tá c d ụ n g vớ i n h iề u h ợ p c h ấ t vô cơ v à h ữ u cơ

Trang 39

2 Tác d ụ n g với phi kim

Cacbon cháy trong khí oxì: c + 0 2 -—> C02

2ễ Sản x u ấ t oxỉ trong côn g n g h iệp

a) T ừ k h ô n g k h í: K h ô n g k h í s a u k h i đ ã lo ạ i bỏ h ế t h ơ i nướ c, b ụ i, k h í cacb o n đ io xit, được h o á ỉỏ n g C h u tig c ấ t p h â n đ o ạ n k h ô n g k h í lỏng, th u được o x iề

b) T ừ nước: Đ iệ n p h â n nước (nước có h o à t a n m ộ t ít H2SO4 ho ặc N aO H đ ể tă n g tín h d ẫ n

đ iện của nước), người t a th u được k h í oxi ở cực dương và k h í h iđ ro ở cực âm :

2HaO » 2H2 t + 0 2T

B OZON

O zon là m ộ t d ạ n g th ù h ìn h c ủ a oxi K h í o zon m àu x a n h n h ạ t , m ù i đ ặ c trư n g , h o á lỏ n g

ở n h i ệ t độ — 1 1 2 °c Khí ozon tan trong nước n h iều hơn so với khí oxi (100ml nước ở 0°c

hoà tan được 49ml khí ozon).

O zon là m ộ t tr o n g n h ữ n g c h ấ t có t í n h oxi h o á r ấ t m ạ n h v à m ạ n h h ơ n oxi

O zon oxi h o á h ầ u h ế t các k im lo ạ i ( tr ừ Au, P t), n h iề u p h i k im v à n h iề u h ợ p c h ấ t vô

cơ, h ữ u cơ Ở đ iề u k iệ n b ìn h th ư ờ n g , oxi k h ô n g oxi h o á được b ạ c , n h ư n g ozon oxi h o á b ạ c

t h à n h b ạ c o x it:

2A g + O3 - > A g 20 + O z

Trang 40

Bài 17: Lưu HUỲNH

I TÍNH CHÂT VẬT LÍ

LƯU huỳnh có 2 dạng thù hình: lưu huỳnh tà phương (Sa) và lưu huỳnh đơn tà (Sp).

C h ú n g k h á c n h a u về c ấ u tạ o t i n h t h ể v à m ộ t s ố t ín h c h ấ t v ậ t lí, n h ư n g tín h chất, lioá học g iố n g n h a u H a i d ạ n g t h ù h ì n h s« v à Sp có t h ể b iế n đổi q u a lạ i vớ i n h a u tu ỳ th e o

H iđ ro s u n fu a t a n tr o n g n ư ớ c tạ o t h à n h d u n g d ịc h a x it r ấ t y ế u (y ếu h ơ n a x it cacbo nic),

có t ê n là a x it s u n íư h iđ ric (H2S)

Định dạng
Số trang	151
Dung lượng	8,21 MB