Giáo án bồi dưỡng ngữ văn lớp 6 bài học đường đời đầu tiên (11)

• Em hãy tim nhung từ ng miêu tả hinh dáng Dế Mèn.. • Miêu tả đầu, râu tác giả không miêu tả đơn thuần mà qua đó còn bộc lộ tính nết rất b ớng, hùng dũng của DM càng làm cho chân du

Bài học đ ờng đời đầu tiên

<Trích “Dế Mèn phiêu l u kí” của Tô Hoài>

• I/ đọc - tim hiểu chú thích

• 1 đọc – Tóm tắt truyện:

• Quan sát phần còn lại của van bản và tóm tắt nhung

sự việc chính

• Dế Choắt nhờ Dế Mèn đào hang giúp minh nh ng Mèn

từ chối

• Mèn bày trò trêu chị Cốc.

• Choắt bị chị Cốc mổ chết, Mèn ân hận rút ra bài học

thấm thía

• Lệnh: quan sát chú thích dấu sao và cho biết vài nét

về tác giả

• 2.Tim hiểu chú thích

• a) Tác giả:

• Tên khai sinh là Nguyễn

Sen, Sinh ngày 7/9/1920 tại Nghĩa đô- Cầu Giấy-

Hà Nội

• Bút danh:Tô Hoài, Mai

Trang, Duy Ph ơng…

• Lối viết t ơi sáng, hồn

nhiên, đậm chất thơ,

• Giọng kể rủ rỉ mà sâu

sắc

• Tô Hoài là bút danh thể hiện tinh

yêu quê h ơng (Sông Tô Lich – Phủ Hoài đức)

• - Tô Hoài sinh ra trong một gia

đinh nghèo, làm nghề dệt lụa Học xong bậc tiểu học, ông làm nhiều nghề kiếm sống tự học mà thành tài, ông đến với nghề van vừa bất ngờ, ngạc nhiên, vừa tự nhiên khi ch a đầy 20 tuổi.

• - Vi nhung đóng góp lớn lao của

ông trong lĩnh vực van học NT nên ông đ ợc Nhà n ớc phong tặng giải th ởng HCM – 1996.

• - Hiện nay tuy đã ở cái tuổi x a

nay hiếm nh ng ông vẫn rất say

mê với van ch ơng.

• b, T¸c phÈm.

• “DÕ MÌn phiªu l u kÝ” (1941) lµ t¸c phÈm tiªu biÓu,

næi tiÕng nhÊt cña T« Hoµi viÕt vÒ loµi vËt dµnh cho thiÕu nhi

• -T¸c phÈm gåm 10 ch ¬ng,

• - ®o¹n trÝch thuéc ch ¬ng I

• T×m hiÓu c¸c chó thÝch : 3,6,8,10,20

• II/ đọc – Hiểu van bản

• ? Truyện đ ợc kể theo ngôi thứ mấy? T/D của ngôi kể

này?

• Ngôi 1: Tự nhiên, gần gũi Dế Mèn tự kể về minh

khiến câu chuyện hấp dẫn

• ? Theo mạch kể của câu chuyện, đoạn trích có thể

chia làm mấy phần? Nội dung từng phần

• 2 phần: P1: Từ đầu đến “sắp đứng đầu thiên hạ rồi”

=>Hinh dáng, tính nết Dế Mèn

• P2: còn lại: Mèn bày trò trêu chị Cốc gây ra cái chết

cho Choắt Mèn ân hận rút ra bài học

• Mới đ ợc 3 ngày, Mẹ

Mèn cho 3 anh em ra ở

riêng, vốn tính hiếu

động, biết lo xa chú đã

tạo dựng đ ợc cơ ngơi

khang trang cho riêng

minh Tối đến chú cùng

họ hàng nhà Dế uống s

ơng đọng và ca hát đến

sáng bạch Cuộc sống

rất an nhàn nh ng dần

dần Mèn thấy chán

• 1.Hinh ảnh Dế Mèn

• đọc thầm

• từ đầu ->” vuốt râu.”

• a) Hinh dáng.

• Em hãy tim nhung từ ng miêu

tả hinh dáng Dế Mèn

• Càng mẫm, bóng, đạp phanh phách.

• Vuốt: nhọn hoắt

• - Cánh:Ngắn hủn hoẳn, dài vũ lên

phành phạch, giòn giã.

• - đầu: To, nổi từng tảng.

• - Rang: đen nhánh nhai ngoàm ngoạp

nh l ỡi liềm máy.

• Râu: dài, cong hùng dũng.

• *Cả ng ời một màu nâu bóng mỡ soi g

ơng đ ợc.

• Giả sử thay từ “mẫm”

bằng từ khoẻ, đẹp, từ

“nhọn hoắt” bằng từ rất

nhọn, từ “ hủn hoẳn”

bằng từ cũn cỡn, từ đen

nhánh bằng từ đen kít có

đ ợc không? Vi sao?

• Qua đó ta thấy việc lựa

chọn từ ngu để sử dụng

là rất quan trọng, cần

chú ý đến sắc thái biểu

• a.Hinh dáng.

• - Càng: mẫm, bóng, đạp

phanh phách.

• Vuốt: nhọn hoắt

• - Cánh:Tr ớc đây ngắn hủn

hoẳn, bây giờ dài vũ lên phành phạch, giòn giã.

• - đầu: To, nổi từng tảng.

• - Rang: đen nhánh nhai

ngoàm ngoạp nh l ỡi liềm máy.

• Râu: dài, cong hùng dũng.

• *Cả ng ời một màu nâu bóng

• Miêu tả đầu, râu tác giả

không miêu tả đơn thuần mà

qua đó còn bộc lộ tính nết

rất b ớng, hùng dũng của

DM càng làm cho chân

dung DM sinh động hơn.

• a.Hinh dáng.

• - Càng: mẫm, bóng, đạp

phanh phách.

• Vuốt: nhọn hoắt

• - Cánh:Tr ớc đây ngắn hủn

hoẳn, bây giờ dài vũ lên phành phạch, giòn giã.

• - đầu: To, nổi từng tảng.

• - Rang: đen nhánh nhai

ngoàm ngoạp nh l ỡi liềm máy.

• Râu: dài, cong hùng dũng.

• *Cả ng ời một màu nâu bóng

mỡ soi g ơng đ ợc.

• ? Nhung từ mẫm bóng, nhọn

hoắt, ngắn hủn hoẳn, to, b ớng,

dài, đen nhánh, cong, nâu … là từ

loại gi ? Nhung từ phanh phách,

phành phạch, giòn giã, ngoàm

ngoạp … là từ ghép hay từ láy?

• Tính từ, từ láy.

• Tính từ , từ láy là ph ơng tiện

ngôn ngu rất cần thiết để lựa

chọn khi viết van miêu tả

• Khi miêu tả hinh dáng Dế Mèn,

tác giả miêu tả theo trinh tự

nào?

• - Từ cụ thể, liệt kê từng bộ phận

quan trọng -> khái quát ( cả ng

• a.Hinh dáng.

• - Càng: mẫm, bóng, đạp phanh

phách.

• Vuốt: nhọn hoắt

• - Cánh:Tr ớc đây ngắn hủn hoẳn,

bây giờ dài vũ lên phành phạch, giòn giã.

• - đầu: To, nổi từng tảng.

• - Rang: đen nhánh nhai ngoàm

ngoạp nh l ỡi liềm máy.

• Râu: dài, cong hùng dũng.

• *Cả ng ời một màu nâu bóng mỡ

soi g ơng đ ợc.

• ? Em có nhận xét gi về sự quan sát , miêu tả và chọn

từ ngữ của tác giả ( thảo luận)

• A - Miêu tả tỉ mỉ, cụ thể, tinh tế, t ởng t ợng , phong

phú

• B - Chính xác, sinh động.

• C - Dùng tính từ, động từ, từ láy chọn lọc, biện pháp tu

từ so sánh có sức biểu cảm cao

• D - Cả 3 đáp án trên đều đúng.

• Tác giả đã quan sát tỉ mỉ, t ởng t ợng phong phú, lựa

chọn từ ng sắc sảo (Tính từ, động từ, từ láy, biện pháp

so sánh) cách miêu tả từ cụ thể đến khái quát kết hợp tả tĩnh và động

• ? Qua đó Dế Mèn hiện lên là một chàng thanh niên có

nhung nét đẹp nào về hinh dáng ?

D

• - đó là một chàng Dế thanh niên c ờng tráng, trẻ

trung, sinh động, chất chứa sức sống mạnh mẽ,

mang dáng dấp của một võ sĩ.

• HS đọc từ: Tôi đi đứng- > thiên hạ rồi

• b Tính nết:

• ? DM có nhung điệu bộ, hành động, suy nghĩ nh thế nào?

• điệu bộ : đi đứng oai vệ , làm điệu nhún chân, rung râu.

• - đó là một chàng Dế thanh niên c ờng tráng, trẻ

trung, sinh động, chất chứa sức sống mạnh mẽ,

mang dáng dấp của một võ sĩ.

• HS đọc từ: Tôi đi đứng- > thiên hạ rồi

• ? DM có nhung điệu bộ, hành động, suy nghĩ nh thế

nào?

rung râu.

•

• ? Miêu tả điệu bộ hoạt động,

suy nghĩ của Dế Mèn, tác giả sử

dụng biện pháp nghệ thuật gì?

Biện pháp nghệ thuật đó có tác

dụng nh thế nào khi miêu tả?

• Nhân hoá, sinh động gần gũi với

con ng ời

• ? Các từ : đi đứng, nhún rung,

cà khịa, quát, đá, ghẹo là từ loại

gi?

• Là động từ.

• ? Em có nhận xét gi về điệu bộ

của DM qua nhung động từ ấy?

(Biểu lộ cách c xử nh thế nào?

Tính cách ra sao?)

• b Tính nết:

• - điệu bộ : đi đứng oai vệ ,

làm điệu nhún chân, rung râu

• - Hành động: Cà khịa với tất

cả bà con hàng xóm, quát mấy chị cào cào đá, ghẹo anh Gọng Vó

• - Suy nghĩ: T ởng sắp đứng

đầu thiên hạ rồi

• -Tính cách quá kiêu cang tự phụ, nhận thức và hành động

thiếu chín chắn, hung hang, hống hách

• ? Nét tính cách này của Mèn khiến em nhớ tới nhân vật nào

trong truyện ngụ ngôn mà em đã học?

• ? Em có đồng tình với suy nghĩ của họ không? Vi sao?

• Không- vì khiêm tốn bao nhiêu vẫn ch a đủ, tự kiêu một chút

cũng bằng thừa

• ? Em nhận thấy Dế Mèn có nh ng nét đẹp và ch a đẹp nào?

(thảo luận)

đời

• ? Có ý kiến cho rằng hinh ảnh Dế Mèn là bóng

dáng của các bạn trẻ đang dần tr ởng thành, em thấy

có đúng không?

• đ úng – Là hinh bóng của các bạn trẻ đang tr ởng thành nên còn bồng bột Mỗi chúng ta phải v ơn lên rèn luyện minh để tự hoàn thiện minh

• III – Luyện tập

• ? Qua đây em học tập đ ợc điều gi về nghệ thuật miêu

tả của tác giả?

• Quan sát t ởng t ợng phong phú phù hợp với tâm lý ng

ời mà vẫn không xa lạ với các đặc điểm của loài vật

• ? Em nên học tập ở Mèn điều gi? và không nên mắc

phải nhung tính xấu nào của Mèn? (thảo luận)

• Học tập ở Mèn đức tính tự tin yêu đời, an uống điều

độ, làm việc cham chỉ, biết lo xa

• Không nên: Kiêu cang hung hâng, hống hách, phải

khiêm tốn