TiÕt 10-11 T×m hiÓu c¸c yÕu tè h×nh thøc cña mét bµi th¬ trän vÑn Bµi tËp 1 Tìm hiểu đặc điểm hình thức nổi bật của thơ trữ tình thông qua thơ lục bát Bài thơ:Thề Non Nước-Tản Đà Yªu cÇu[r]
Trang 1Chủ đề 1
Trong v¨n b¶n nghÖ thuËt
(6
A:Mục đích yêu cầu
-Giúp sinh các câu và !" # $ "% nó
-Ý %() *+ ,- /) + $ "% các câu trong 1 - %+ 2
56$ "% thành câu
B,Các bước tiến hành
Tiết 5: (NhËn chuyªn m«n tõ tuÇn 5)
LuyÖn tËp vai trß cña dÊu c©u
Bài tập 1
A.Trong những câu sau đây ,câu nào đặt dấu câu đúng,câu nào dặt dấu câu sai.Hãy
ghi đúng (Đ) sai(S) vào trước mỗi câu
(S) Con
99?% phong nha %@! 9?% khô và ?% C
(S) 9?% phong nha %@! 9?% khô và ?% C
9DE = F) có nét hoang E*.# !H 0 thanh thoát và giàu E
(S) DE = F) có nét hoang E*.# !8I 0 thanh thoát và giàu E
(S)
B.Hãy so sánh và chỉ ra sự khác nhau về sắc thái ý nghiã do có sự thay đổi về dấu
câu trong các cặp câu dưới đây
- PN Q ROVui !F%
!N
Bài tập 2
Đọc các đoạn văn và trả lời các câu hỏi
A_^] F) $ F) kêu làng ` %: ta ] "%^@ ] kêu!
Cùng một nội dung thông tin(ồ hắn kêu)nhưng sau mỗi câu văn tác giả lại đặt dấu
câu khác nhau.em hãy so sánh để nhận ra mục đích và tác dụng của đấu câu trong 2
câu văn trên?
Trang 2]% %: và hình kém ]% sáng E8D% b Hà D? ROI_ V% theo
!E b%
(Hai
Dấu chấm than đặt ở cuối câu thứ 3 có ý nghĩa gì?nếu thay bằng dáu chấm thì ý nghĩa câu văn có gì thay đổi,
Bài
U !? 1 trong & có dùng ! than.Nêu tác "% /) ! than?
Ngµy 20/9/2008
Tiết 6.
LuyÖn tËp viÖc sö dông
dÊu c©u trong v¨n b¶n
Bài tập 1
Hãy phân tích ý %() tu F /) ! <%* !* ! than)trong các ví " sau
VD1:
Ôi! Sáng xuân nay xuân 41
d0]% 0F% biên %C b hoa !E
Bác R^! V% con chim hót
Thánh thót : lau vui %o %E^
(Theo chân
VD 2:
………
I2 E% C Bác J@8 %: Q khóc
………
V C [ xong 0@8d0: xanh thành % hát
Bài tập 2
Phân tích tác "% /) ! )* ! > trong trích sau:
Tôi 2 : > lão:
_Sao " lo xa quá W" còn A>M ]!*) mà O" K c R = mà 1* hãy )=O? gì bây %: ` & mà c R W
5AB%*@% giáo O1 mãi thì lúc = gì mà lo +
Trang 3Bài tập 3
Ngày mai dõn ta q X% ra sao?
Sụng J@% chóy R và ` $W
Bao %: dóy d0:% 6E F% %1 %/
Cỏnh tay L Phự 9>% c E mõy
r@ : q ra )W% hỏt c ra sao?
D" : c ra sao?
ễi!
Ngày 25/9/2008
Chủ đề 2
Một số yếu tố hình thức nghệ thuật
cần chú ý khi phân tích thơ trữ tình
(6 d
A.Mục tiờu cần đạt
-Giỳp sinh ]! <% = X hỡnh K %+ 2 mà cỏc nhà E dựng . + tỡnh -! /) mỡnh trong E
B.Nội dung nà học.
Tiết 7
H:Hóy A tờn !? X bài E 0< tỡnh mà
em Q b sỏch giỏo khoa (6,7,8)
H:Em nào là 0< T8W nào là
E 0< tỡnh?
H:Lấy ví dụ?
H:Qua các bài thơ trữ tình đã học hãy xác
I.Lớ thuyết
I!*DC 0F%*w_ E%*. trụi
C8 -Trữ tình: là tích trữ tình cảm -Thơ trữ tình:Tình cảm tâm hồn của
*+ viết bộc lộ một cách trực tiếp
VD:
Nay xa cách lòng tôi luôn *4 nhớ Màu *5 xanh,cá bạc chiếc buồm vôi Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi
Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá *Các yếu tố hình thức nghệ thuật *I
Trang 4định xem những yếu tố hình thức nghệ
thuật nào *+ hay sử dụng?
GV đọc bài thơ (SGK) cho học sinh nghe
H: Bài thơ có mấy phần?Hãy nêu tác
dụng chính mà các phần nêu ra?
chú ý trong các văn bản:
-Vần -Thanh điệu -Nhịp thơ
-Từ ngữ,Hình ảnh -Các biện pháp tu từ
II.Đọc bài thơ
*4 phần -Phần 1:Nhịp thơ
-Phần 2:Vần thơ
-Phần 3:Từ ngữ và các lớp tu từ -phần 4:Không gian và thời gian Học sinh thảo luận
_Trả lời -Gv: Nhận xét cánh trã lới của học sinh Yêu cầu học sinh nhận xét sự đúng sai của bạn khi trã lời
Ngày 07/10/2008
Tiết 8-9
Bài tập thực hành
Bài tập 1:
Đọc kĩ các đoạn thơ sau và trã lời các câu hỏi phía *5
Đ1:
Tiếng suối trong * tiếng hát xa
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa
Cảnh khuya * vẽ *+ * ngũ
D* ngủ vì lo nỗi *5 nhà
(Cảnh Khuya-Hồ Chí Minh)
Đ2:
Gậm một khối căm hờn trong cũi sắt
Ta nằm dài nghe ngày tháng dần qua
………
M* mắt bé giễu oai linh rừng thẳm
(Nhớ Rừng-Thế Lữ)
Đ3:
Em ơi! Ba Lan mùa tuyết tan
`*+ bạch * <* trắng nắng tràn
Anh đi nghe tiếng *+ "* vọng
Một giọng thơ ngầm-Một giọng đàn
Trang 5a.Hãy chỉ ra các chử mang vần trong 3 đoạn thơ trên và cho biết đó là vần gì?
b.Cách gieo vần trong 3 đoạn thơ trên có gì đặc biệt?Cách gieo vần ấy đã giúp gì cho việc biểu hiện nội dung đoạn thơ?
Bài tập 2:
Có bạn vẫn đọc với ngữ điệu bình *+ * đọc các câu thơ khác trong bài.Theo
em * thế có đúng không? vì sao?
Bài tập 3
Những câu thơ sau đây đếu có ít nhất hai cáh đọc,cáh đọc nào cũng có vẽ thấy
T B* suy nghĩ kĩ sẽ có một cách đúng nhất,Hãy suy nghĩ đọc và ngắt nhịp cho chính xác
-Một chiếc xe đạp lao vào bóng tối
(xuân Diệu)
-Càng nhìn tôi lại càng say
(Tố Hữu)
-Non cao tuổi vẫn * già
(Tản Đà)
-Sau #* thềm năng lá rơi đầy
(Chính Hữu)
GV t*5 dần để học sinh tìm cách trả lời
Bài tập 4:
Ca dao có câu:
- *+ sao một hẹn thì lên
*+ sao chín hẹn thì quên cả %*+
-Chờ em đã tám hôm nay
Hôm qua là chín ,hôm nay là %*+
(Ca Dao)
Yêu cầu:
Biện pháp tu từ nào *I sử dụng trong 2 câu ca dao trên?các biện pháp ấy giúp tác giả dân gian thể hiện *I tâm trạng gì cho nhân vật trữ tình?
H:Hãy <* tầm một số câu thơ,ca dao có chứa biện pháp tu từ trên?
Trang 6
Tiết 10-11
Tìm hiểu các yếu tố hình thức
của một bài thơ trọn vẹn
Bài tập 1
Tìm hiểu đặc điểm hình thức nổi bật của thơ trữ tình thông qua thơ lục bát
Bài thơ:Thề Non *5&$ Đà
Yêu cầu:
1.Chỉ ra các tiếng đã tạo vần trong mỗi cặp câu 6/8 của bài thơ
2.Nêu đặc điểm vị trí và âm thanh(cấu trúc ngữ âm )của các cặp từ hiệp vần với
nhau.xác định tên gọi cho kiểu hiệp vần trong bài thơ?xác định cách gieo vần ở bài thơ này?
3.xác định nhịp điệu của từng câu và nêu đặc điểm về lối ngắt nhịp của toàn bài thơ? 4.Nhân vật trữ tình trong bài thơ là ai?Những biện pháp tu từ chủ yếu nào *I sử dụng?Biện pháp nào quan trọng nhất trong việc thể hiện * *4 của tác giả?
Bài tập 2 :
Tìm hiểu đặc điểm hình thức nổi bật của thơ trữ tình thông qua thơ :thất ngôn bát cú
*+ luật
Bài thơ: Qua đèo Ngang-Bà Huyện Thanh Quan
m*5 tới đèo ngang bóng xế tà
Cỏ cây chen đá,lá chen hoa
Lom khom *5 núi tiều vài chú
Lác đác bên sông chợ mấy nhà
Nhớ *5 đau lòng con quốc quốc
&* nhà mỏi miệng cái gia gia
Dừng chân đứng lại +7 9 7 *5
Một mảnh tình riêng ta với ta
Yêu cầu
1.cấu trúc bài thơ gồm mấy phần?nêu rỏ nội dung,chức năng từng phần?
2.Trong thơ *+ luật,đối rất *I coi trọng,hãy chỉ ra phép đối trong bài thơ
này?phân tích tác dụng biểu cảm của phép đối trong bài thơ?
3.Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là gì?
Bài tập 3 :
Tìm hiểu đặc điểm hình thức nổi bật của thơ trữ tình thông qua bài thơ
02/11/2008
Tiết 12:
Luyện tập tìm hiểu một số yếu tố hình thức
của một bài thơ trọn vẹn
Bài tập 1.
Tìm hiểu đặc điểm nỗi bật của thơ trữ tình qua bài thơ’’Thu Điếu”-Nguyễn Khuyến
Trang 7Yêu cầu:
1.cấu trúc bài thơ gồm mấy phần?nêu rỏ nội dung chức năng từng phần
2.Trong thơ *+ luật,đối rất *I coi trọng,hãy chỉ ra phép đối trong bài thơ
này?phân tích tác dụng biểu cảm của phép đối trong bài thơ?
3.Cảm hứng chủ đạo của bài thơ ‘’Thu Điếu’’ là gì?
Bài tập 2 :
Tìm hiểu đặc điểm hình thức nổi bật của thơ trữ tình thông qua bài thơ
Tràng Giang_Huy Cận
Yêu Cầu:
1.Cũng là bài thơ thất ngôn * bài thơ tràng giang của Huy Cận có những khác biệt nào về hình thức?cấu trúc so với thể tứ tuyệt và thất ngôn bát cú *+ luật
2.Phân tích tác dụng biểu cảm của biện pháp tu từ đảo ngữ trong bài thơ?
3.Hãy chỉ ra biện pháp TT nỗi bật của tràng giang và phân tích tác dụng của từng biện pháp đối với việc bộc lộ * *4 7$% xúc của tác giả?
4.Hãy phân tích tâm trạng của tác giả *I thể hiện trong bài thơ
1 0/11/2008
Tiết 13:
Kiểm tra 1 tiết
A.Mục đích yêu cầu.
-Giúp HS ôn tập và củng cố kiến thức đã học về dấu câu và một số hình thức nghẹ thuật khi phân tích thơ trữ tình
-Tích hợp với các văn bản đã học ở * trình ngữ văn
-Rèn luyệ kĩ năng hệ thống hóa,phân tích,tổng hợp,so sánh
B.Nội dung phương pháp
I.Đề ra
Câu1
Những hình thức nghệ thuật nào thừơng *I các nhà thơ sử dụng trong thơ trữ tình?
Câu 2.
Cũng cờ,cũng biễn,củng cân đai
Cũng gọi ông nghè có kém ai
(Nguyễn Khuyến)
TháI độ và tình cảm của nhà thơ qua câu thơ trên * thế nào?Biện pháp tu từ nào trong câu thơ giúp tác giả thể hiện *I điều đó?Hãy phân tích để làm sáng tỏ?
Câu 3
Hãy <* tầm một số câu thơ có sử dụng biện pháp tu từ nói quá,nói giảm nói tránh nhằm diễn đạt tình cảm….
II.Hướng dẫn
Câu1.
-Vần thơ
-Thanh điệu
Trang 8-Nhịp thơ
-Từ ngữ hình ảnh
-các biện pháp tu từ
Câu2
-TháI độ giễu cợt,phê phán
-Biện pháp:điệp từ,liệt kê
-HS phân tích để thấy rỏ tác dụng……
Câu 3.
- Thôn Đoài ngồi nhớ thôn Đông
Một *+ chín nhớ %*+ mong một *+
-Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức *+ sỏi đá cũng thành cơm
Trang 9Chủ đề 4:
Những điểm giống nhau, khác nhau giữa văn
miêu tả và văn thuyết minh
Thời #*I 8 tiết
I Mục tiêu:
1 Kiến thức: Nắm vững khái niệm vế văn miêu tả - văn thuyết minh, nhận diện
*I những điểm giống nhau và khác nhau của hai loại văn bản này Phân tích, so sánh qua những bài văn cụ thể để thấy *I sự giống nhau, khác nhau giữa hai văn bản
2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng viết về văn miêu tả - thuyết minh theo chủ đề cho sẵn và
chủ đề tự chọn
3 Thái độ: Giáo dục HS thận trọng khi viết đoạn văn, bài văn thuyết minh -> *
yếu tố miêu tả vào văn thuyết minh -> bài văn thuyết minh sinh động, hấp dẫn
II Thời lượng:
Tiết 1,2: Ôn tập văn miêu tả và văn thuyết minh
Tiếttiết 3,4: Luyện tập
Tiết Tiết 5,6 Những điểm giống nhau và khác nhau giữa văn miêu tả và văn thuyết minh
TiếtTiết 7,8: ý nghĩa, giá trị, phạm vi sử dụng của hai loại văn bản trên
III Nội dung:
Tiết 1,2
Khái niệm chung về văn miêu tả và văn thuyết minh
I Khái niệm.
- HS ghi đoạn văn:
* Đoạn 1: “ Bác thợ rèn cao lớn, cao lớn nhất vùng, vai cuộn khúc, cánh tay
ám đen khói lửa lò và bụi búa sắt Bác
có đôi mắt lọt trong khuôn mặt vuông vức, *5 rừng tóc rậm dày, đôi mắt trẻ, to, xanh, trong ngời * thép Quai hàm bạnh của bác rung lên với những tràng *+B Những tiếng thở rền vang
* ngáy, giống * nhịp thở phì phò
Trang 10- Đoạn văn 1 tái hiện điều gì ?
- Em hãy chỉ ra đặc điểm nổi bật của
bác thợ rèn *I tái hiện trong đoạn
văn
- Từ vd trên, em hiểu ntn là văn miêu
tả?
- Đoạn văn 2 trình bày điều gì ?
Em *+ gặp cách trình bày này ở
loại văn bản nào ?
- Thế nào là văn thuyết minh ?
của ống bễ”
- Tái hiện hình ảnh bác thợ rèn khỏe mạnh, rắn chắc
- Đặc điểm nổi bật: cao lớn, vai cuộn khúc, khuôn mặt vuông vức, đôi mắt to…
=> Văn miêu tả là loại văn giúp *+
đọc, *+ nghe hình dung *I các
đặc điểm, tính chất nổi bật của một sự vật, sự việc, hiện *I …
- Trong văn miêu tả, năng lực quan sát của *+ viết, *+ nói *+ *I bộc lộ rõ nhất
* Đoạn 2: “ Cây dừa cống hiến tất cả của cải của mình cho con *+ thân cây làm máng, lá làm tranh, cọng lá chẻ nhỏ làm vách, gốc dừa làm chõ đồ xôi, *5 dừa để uống, để kho cá, kho thịt, nấu canh, làm *5 mắm,…”
- Sự cống hiến của cây dừa
- Em *+ gặp cách trình bày này ở các loại văn bản thông dụng trong lĩnh vực đời sống, cung cấp về hiện *I 7
sự vật trong thiên, xã hội
=> Văn thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp tri thức (kiến thức) về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân,… của các hiện *I sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng /* thức trình bày, giới thiệu, giải thích
- Văn bản thuyết minh cần *I trình bày chính xác, rõ ràng, chặt chẽ và hấp dẫn
II Luyện tập.
Bài tập 1: Tìm đoạn văn miêu tả trong các văn bản đã học.
- GV gợi ý cho HS các văn bản: Tôi đi học, cô bé bán diêm,…
- HS làm, trình bày, nhận xét
Bài tập 2: Nếu phải viết 1 đoạn văn (bài văn) miêu tả cảnh đồng lúa chín ban mai,
em sẽ nêu lên đặc điểm nổi bật nào ?
Gợi ý:
- Trong làn gió buổi sớm mai, không khí thoang thoảng mùi thơm
Trang 11- Cánh đồng trải dài vô tận, im lìm * còn đang say ngủ.
- ánh sáng lờ mờ, chỉ thấy những #*I sóng nhấp nhô và làn <* đục mờ
- Khi gió thoảng qua, cánh đồng xào xạc một âm thanh dịu nhẹ Những chú chim non giật mình bay vút vào không gian
- Những tia sáng đầu tiên chiếu trên cánh đồng tạo nên 1 khung cảnh thật rực rỡ
- Những hạt lúa vàng, mập mạp, trĩu xuống lắc #*…
Hãy viết thành 1 đoạn văn hoàn chỉnh
Bài tập 3: Nếu phải giới thiệu về cái bàn học của em thì em sẽ giới thiệu ntn ?
Gợi ý:
- Xuất xứ (hãng sản xuất)
- Cấu tạo (chất liệu, kiểu dáng, cấu tạo từng bộ phận)
- Công dụng và cách bảo quản
IV Dặn dò: Viết bài văn hoàn chỉnh cho bài tập 3
Tiết 3,4
Luyện tập
1 ổn định tổ chức.
2 Bài cũ: So sánh văn miêu tả với văn thuyết minh
3 Bài mới:
Bài tập 1: Đọc các đoạn văn sau và trả lời câu hỏi.
- Đoạn 1 miêu tả cảnh gì ? Cảnh *I
miêu tả ntn về màu sắc, *+ nét ?
* Đoạn 1: “…Thuyền xuôi giữa dòng sông rộng hơn ngàn *57 trông hai bên bờ rừng *5 dựng lên cao ngất * hai dãy *+ thành vô tận
Cây *5 mọc dài theo bãi, theo từng lứa trái rụng, ngọn bằng tăm tắp, lớp này chồng lên lớp kia ôm lấy dòng sông, đắp từng bậc màu xanh lá mạ, màu xanh rêu, màu xanh chai lọ…lòa nhòa và ẩn hiện trong <* mù và khói sóng ban mai…”
(Sông *5 Cà Mau - Đoàn Giỏi)
- Đoạn văn miêu tả cảnh rừng *5 với màu sắc, *+ nét, hình khối ở sông
*5 Cà Mau
- Màu sắc: xanh lá mạ, xanh rêu, xanh chai lọ…trong <* mù và khói sang ban mai
Trang 12- `*+ nét: Thuyền xuôi giữa dòng sông rộng hơn ngàn *57 trông hai bên bờ rừng *5 dựng lên cao ngất
* hai dãy *+ thành vô tận Cây
*5 mọc dài theo bãi, theo từng lứa trái rụng, ngọn bằng tăm tắp, lớp này chồng lên lớp kia ôm lấy dòng sông
-> So sánh, nhân hóa
=> Cuộc sống trù phú, tràn đầy sức sống, hoang dã
* Đoạn 2:
- Đoạn 2 trình bày điều gì?
- Em học tập *I gì khi viết bài văn
TM?
“ …Sừng của trâu giống * hình #* liềm uốn cong Nó có tác dụng bảo vệ khi bị con vật khác tấn công Khuôn mặt của trâu gần giống * tam giác
*IB Mũi trâu to, có 2 lỗ tròn và có
*5 giúp trâu nhận biết *I mọi vật Hai mắt của trâu tròn và xanh giúp trâu nhìn mọi vật từ xa Không giống *
những con vật khác, trâu chỉ có 1 hàm răng để nhai cỏ Cơ thể của trâu giống
* hình bầu dục to, dài Bên ngoài
*I phủ một lớp lông mao vừa để bảo
vệ vừa để che chắn.”
-> Trình bày các bộ phận và chức năng của con trâu
- HS bộc lộ (cần phải quan sát đối
*I trực tiếp, kết hợp với văn miêu tả, hình ảnh so sánh…)
Bài tập 2: Miêu tả chợ hoa ngày tết
- HS làm bài, trình bày
- GV cùng HS nhận xét, bổ sung
- Gợi ý: Các loại hoa, màu sắc, * thơm Cảnh *+ đi mua hoa, xem hoa, không khí…
Bài tập 3: Thuyết minh về cây hoa /*I B
- Dàn ý:
a, Mở bài: Giới thiệu chung về cây /*I
b, Thân bài:
- Đặc điểm chung của cây /*I cây to cùng họ với cây vang, lá kép lông chim, hoa mọc thành chùm màu đỏ, nở vào mùa hè…
- Những bộ phận cây /*I rễ, thân, cành, tán lá, hoa, quả…
- Lợi ích: cung cấp bóng mát, hoa đỏ đẹp, gắn liền với những kỉ niệm tuổi thơ…
- Cách trồng và chăm sóc hoa /*I B
... theo chủ đề cho sẵnchủ đề tự chọn
Thái độ: Giáo dục HS thận trọng viết đoạn văn, văn thuyết minh -> *
yếu tố miêu tả vào văn thuyết minh -> văn thuyết... vế văn miêu tả - văn thuyết minh, nhận diện
*I điểm giống khác hai loại văn Phân tích, so sánh qua văn cụ thể để thấy *I giống nhau, khác hai văn
Kĩ năng: Rèn kĩ viết văn. ..
Tiết 1,2: Ôn tập văn miêu tả văn thuyết minh
Tiếttiết 3,4: Luyện tập
Tiết Tiết 5, 6 Những điểm giống khác văn miêu tả văn thuyết minh
TiếtTiết 7 ,8: ý nghĩa, giá trị,