Giáo án tự chọn ngữ văn 9

Giúp học sinh: Hiểu được đặc điểm của kiểu bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng trong đời sống xã hội; nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lý; nghị luận về tác phẩm văn học. Nắm vững phương pháp làm các dạng bài nghị luận nói trên. Rèn kỹ năng tìm hiểu, phát hiện kiến thức. Giáo dục lòng yêu mến, tự hào về văn học dân tộc. Trọng tâm: Phần I II Chuẩn bị: GV: Bài soạn, tài liệu HS: Chuẩn bị sách vở, tài liệu.

Trang 1

Ngày soạn: 9/1/2009

Ngày giảng: 12/1/2009 Tiết 15: Chuyên đề 4:

Rèn kỹ năng làm văn nghị luận

Giúp học sinh:

Hiểu đợc đặc điểm của kiểu bài nghị luận về một sự việc, hiện tợng trong

đời sống xã hội; nghị luận về một vấn đề t tởng, đạo lý; nghị luận về tác phẩm văn học

Nắm vững phơng pháp làm các dạng bài nghị luận nói trên

Rèn kỹ năng tìm hiểu, phát hiện kiến thức

Giáo dục lòng yêu mến, tự hào về văn học dân tộc

* Trọng tâm: Phần I

II- Chuẩn bị:

- GV: Bài soạn, tài liệu

- HS: Chuẩn bị sách vở, tài liệu

Trang 2

- GV: Giới thiệu vào bài

Hoạt động 2: Hình thành kiến

thức mới (35’)

GV hớng dẫn học sinh tìm hiểu

đặc điểm của kiểu bài Nghị luận

về một sự việc, hiện tợng đời

- GV: Tại sao tác giả lại nói đó là

vấn đề có ý nghĩa đối với xã hội?

HS trao đổi, thảo luận nhóm

- Đại diện nhóm trả lời

nó là một căn bệnh cần chữa trị: Bệnh

lề mề Nói nó là vấn đề có ý nghĩa đối

với xã hội bởi nó đang tràn lan trong nhiều cơ quan, đoàn thể, nó tồn tại trong ý thức mỗi con ngời, trở thành thói quen xấu, một căn bệnh khó chữa

* Khái niệm: Nghị luận về một sự việc, hiện tợng đời sống xã hội là bàn về một

sự việc, hiện tợng có ý nghĩa đối với xã hội, đáng khen, đáng chê hay có vấn đề

Trang 3

- HS trả lời

- GV chốt

- GV: Bài nghị luận về một sự

việc, hiện tợng đời sống xã hội có

yêu cầu nh thế nào về mặt nội

dung?

- HS trả lời

- GV chốt

- GV: yêu cầu nh thế nào về mặt

hình thức của bài nghị luận về một

sự việc, hiện tợng đời sống xã hội

nh thế nào?

- HS trả lời

- GV chốt

- GV: Để làm tốt bài nghị luận về

một sự việc, hiện tợng đời sống xã

hội cần tuân theo những bớc nào?

và bày tỏ thái độ, ý kiến nhận định của ngời viết

* Yêu cầu về hình thức: Bài viết phải

có bố cục mạch lạc; có luận điểm rõ ràng, luận cứ xác thực, phép lập luận phù hợp, lời văn chính xác, sống động

2- Kỹ năng, phơng pháp nghị luận về một sự việc, hiện tợng đời sống:

a- Ngoài những phơng pháp chung, cách làm kiểu bài nghị luận này gồm các bớc:

* Tìm hiểu đề:

- Tìm hiểu ý nghĩa của sự việc, liên ởng đến cuộc sống để phát hiện ra vấn

Trang 4

t-những gì?

- HS trả lời

- GV: Để tìm ý cho bài tốt bài

nghị luận về một sự việc, hiện

+ Phần kết bài cần làm rõ điều gì?

đề mọi ngời quan tâm

định, khuyên răn, kiến nghị…

Trang 5

Trang 6

Lấy nhan đề Những ng“ ời không

chịu thua số phận , hãy viết bài”

văn nêu suy nghĩ về những tấm

Trang 7

* Suy nghĩ của bản thân về những con ngời ấy:

+ Cảm thông, tôn trọng, tôn vinh họ.+ Giúp đỡ, tạo điều kiện cho họ phát huy khả năng của bản thân

c- Kết bài:

Trang 8

- Soi vào họ, mỗi ngời phải biết tự vơn lên không ngừng.

- Những thành tích cao mà học sinh Việt Nam đạt đợc

+ Những thứ hạng và những giải đặc

Trang 9

biệt của các môn dự thi.

+ Đánh giá của bạn bè quốc tế

*Suy nghĩ của bản thân về trí tuệ Việt Nam:

c- Kết bài:

Nhấn mạnh niềm tự hào, sự tôn vinh, lòng biết ơn những ngời đã đem vinh quang về cho Tổ quốc

Trang 10

Trang 11

GV hớng dẫn học sinh tìm hiểu

đặc điểm của kiểu bài Nghị luận

về một sự việc, hiện tợng đời

sống

- HS đọc ví dụ Chí mạo hiểm

- GV: Trong bài Chí mạo hiểm

ng-ời viết đã trình bày những gì?

- HS trả lời

- GV: Tại sao tác giả lại nói đó là

vấn đề t tởng, đạo lý?

HS trao đổi, thảo luận nhóm

- Đại diện nhóm trả lời

1- Đặc điểm yêu cầu:

* Ví dụ: Chí mạo hiểm

-> Văn bản đề cập đến một vấn đề t ởng của con ngời: chí mạo hiểm- yếu

t-tố quyết định thành công của mỗi ngời

* Khái niệm: Nghị luận về một vấn đề

t tởng, đạo lý là bàn về một vấn đề thuộc lĩnh vực t tởng, đạo đức, lối sống của con ngời

* Yêu cầu về nội dung của bài nghị luận về một vấn đề t tởng, đạo lý:

Làm sáng tỏ các vấn đề t tởng, đạo lý bằng cách giải thích, chứng minh, so sánh, đối chiếu, phân tích để chỉ ra…chỗ đúng (hay chỗ sai) của một t tởng nào đó, nhằm khẳng định t tởng của ngời viết

* Yêu cầu về hình thức: Bài viết phải

có bố cục mạch lạc; có luận điểm rõ ràng, luận cứ xác thực, phép lập luận phù hợp, lời văn chính xác, sống động

Trang 12

vấn đề t tởng, đạo lý có yêu cầu

nh thế nào về mặt nội dung?

- HS trả lời

- GV chốt

- GV: yêu cầu nh thế nào về mặt

hình thức của bài nghị luận về một

Nội dung t tởng nêu trong đề bài thờng

đợc đúc kết trong tục ngữ, danh ngôn,

do đó phải tìm hiểu ý nghĩa của từ ngữ, hình ảnh để xác định đầy đủ, chính…xác vấn đề, xác định đủ yêu cầu về nội dung và hình thức của bài sẽ viết

* Tìm ý:

Phân chia vấn đề thành các luận điểm Muốn vậy phải đa vấn đề gắn với những câu hỏi tìm ý Thờng là câu hỏi: Nghĩa là gì? Đúng, sai thế nào? Có tác dụng gì? Biểu hiện ra sao? Cần phê phán điều gì? Quan niệm nào là đúng? Phải làm gì? Câu trả lời sẽ là luận

điểm, luận cứ

Dàn ý:

* Mở bài: Giới thiệu vấn đề t tởng, đạo

lý cần bàn

Trang 13

- Chứng minh sự đúng, sai của t tởng,

đạo lý đó

- Nhận định đánh giá t tởng, đạo lý đó trong cuộc sống

* Kết bài: Tổng hợp ý kiến, khẳng định lại vấn đề; có thể đề xuất nhận thức mới hoặc yêu cầu hành động…

*Viết bài: Dựa vào dàn bài, phát triển từng ý thành đoạn văn đồng thời liên kết các đoạn thành văn bản hoàn chỉnh.b- Khi phân tích, có thể phối hợp sử dụng phép chứng minh, giải thích…Khi tổng hợp, có thể khẳng định, phủ

định, khuyên răn, kiến nghị…

* Củng cố- dặn dò:

Trang 14

Ngày soạn: 30/1/2009

Ngày giảng: 2/2/2009 Tiết 18: Chuyên đề :

Giúp học sinh:

Trang 15

- GV: Giới thiệu vào bài

Hoạt động 2: Luyện tập: (35’)

Bài tập 1:

Xa các cụ đã dạy lời chào cao“

hơn mâm cỗ , vậy mà nay d” ờng

nh việc chào hỏi ít đợc quan tâm

Hãy bàn về hiện tợng này.

Trang 16

- T×nh huèng giao tiÕp:

+ Cã tÝnh nghi thøc: Lêi chµo ph¶i trang träng, t«n nghiªm

+ Th©n mËt, gÇn gòi: Kh«ng cÇn ph¶i trang träng, t«n nghiªm

- §èi tîng giao tiÕp:

+ Quan hÖ vÞ thÕ x· héi: CÊp díi chµo cÊp trªn tr¸nh xun xoe th¸i qu¸; cÊp trªn cÇn t«n träng cÊp díi tr¸nh xem thêng, kiÓu c¸ch bÒ trªn

+ Quan hÖ tuæi t¸c: Thêng th× ngêi nhá tuæi chµo ngêi lín tuæi tríc; song còng kh«ng ph¶i lóc nµo còng c©u nÖ nh thÕ

mµ b¾t bÎ, xÐt nÐt

+ Quan hÖ th©n s¬: NÕu lµ th©n th× cã thÓ bç b·, nhng chØ lµ s¬ th× ph¶i ý tø,

Trang 17

- GV híng dÉn häc sinh viÕt bµi

* Híng dÉn viÕt bµi:

* Cñng cè- dÆn dß:

Trang 18

Ngày soạn: 6/2/2009

Giúp học sinh:

* Trọng tâm: Phần II

Trang 19

Hoạt động 2: Luyện tập: (35’)

Bài tập 2:

Hiện tợng đua đòi ăn mặc

thiếu văn hoá của một số học sinh

thiếu của con ngời

- Cuộc sống càng phát triển thì con

ng-ời càng có nhu cầu mặc đẹp

- Nhng hiện có một số bạn ăn mặc còn thiếu văn hoá

Trang 20

- GV: Em hãy lập dàn ý cho đề bài

c-Kết bài:

- Trang phục là nét đẹp của mối ngời

và cũng góp phần thể hiện nét đẹp của xã hội, dân tộc

- Mỗi học sinh biết cách ăn mặc đẹp chính là làm đẹp cho mình và làm đẹp cho mọi ngời

Đề III:

a- Mở bài:

Một trong những thói quen xấu của con ngời là vứt rác bừa bãi nơi công cộng

b-Thân bài:

* Hiện tợng vứt rác bừa bãi nơi công cộng:

- Trong quán ăn

Trang 21

Suy nghĩ về hiện tợng vứt rác bừa

- Sự yếu kém về nhận thức của mỗi

ng-ời trong việc giữ gìn vệ sinh môi trờng, thiếu tinh thần bảo vệ, giữ gìn, xây dựng mỹ quan nơi công cộng

- Thiếu ý thức tôn trọng ngời lao động, nhất là những công nhân vệ sinh

Trang 22

HS: Làm tiếp bài tập - Giữ gìn vệ sinh nơi công cộng chính

là bảo vệ bản thân mỗi ngời

Ngày soạn:13/2/2009

Giúp học sinh:

III-Tiến trình tổ chức các hoạt động:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung hoạt động

Trang 23

đánh giá của mình về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm hoặc đoạn trích Thông thờng cần tập trung vào cốt truyện, nhân vật, sự kiện, chủ đề, nghệ thuật tạo tình huống, xây dựng nhân vật, nghệ thuật tự sự kết hợp với các yếu tố miêu tả, biểu cảm, thuyết minh…

Trang 24

Bài tập 2:

* Yêu cầu:

- Những nhận xét, đánh giá về truyện hoặc đoạn trích phải căn cứ vào văn bản, những hiểu biết về tác giả, tác phẩm; phải xuất phát từ ý nghĩa của cốt truyện, tính cách và số phận các nhân vật, nghệ thuật dựng truyện của tác giả,

từ đó mà ngời viết bài nghị luận phát hiện và khái quát

- Các nhận xét, đánh giá về tác phẩm hoặc đoạn trích trong bài nghị luận cần

rõ ràng, đúng đắn, có luận cứ và lập luận thuyết phục; lời văn chuẩn xác và gợi cảm

2- Kỹ năng và phơng pháp làm bài nghị luận văn học:

a- Làm bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích):

Đây là bớc cực kỳ quan trọng nhằm xác định loại bài cụ thể: nghị luận về

Trang 25

* Tìm ý:

Gắn đối tợng cần nghị luận (nhân vật, nội dung, nghệ thuật ), hệ thốngcâu…hỏi tìm ý thờng là:

- Điều nổi bật nhất?

- Nét biểu hiện cụ thể?

- Chi tiết nào biểu hiện?

- Nghệ thuật biểu hiện có gì đặc sắc?

- ý nghĩa xã hội, ý nghĩa t tởng của nhân vật hoặc tác phẩm là gì?

* Dàn ý chung:

- Mở bài: Giới thiệu khái quát về đối ợng cần nghị luận

t Thân bài: Trình bày sự phân tích, bàn luận về từng khía cạnh của vấn đề nghị luận

- Kết bài: Tổng hợp sự phân tích, đánh giá chung về đối tợng

Trang 26

Trang 27

Trang 28

Bài tập 2:

- Thân bài: Lần lợt nghị luận về từng phơng diện nội dung và nghệ thuật của tác phẩm thông qua phân tích từng chi tiết có trong tác phẩm

- Kết bài: Nêu nhận định, đánh giá chung về tác phẩm đó

b- Khi viết bài, cần đảm bảo giữa các phần, các đoạn có sự liên kết hợp lý, tự nhiên Ngời viết phải thể hiện đợc sự cảm thụ, nhận xét và cách trình bày riêng:

Ví dụ:

- Đề thuộc loại nghị luận về nhân vật văn học (phân tích tính cách nhân vật):

Suy nghĩ về tình yêu làng của nhân vật

ông Hai trong truyện ngắn Làng của Kim Lân.

- Đề thuộc loại nghị luận về nhân vật văn học (phân tích tâm trạng nhân vật):

Phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật

ông Hai trong truyện ngắn Làng của

Trang 29

- Đề thuộc loại nghị luận về một nét

đặc sắc trong nghệ thuật của tác phẩm:

Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật của Kim Lân trong truyện ngắn Làng.

- Trong đề bài, có khi vấn đề nghị luận

đã đợc xác định rõ, nhng cũng có khi ngời viết phải tự xác định và khái quát thành nhận xét

VD: Suy nghĩ về tình yêu làng của

nhân vật ông Hai trong truyện ngắn Làng của Kim Lân Đề này vấn đề nghị

luận đã đợc xác định: tình yêu làng của nhân vật ông Hai Ngời viết trên cơ sở

đó mà nêu suy nghĩ, nhận xét từ sự phân tích, cảm nhận tình yêu làng của nhân vật

c- Lời văn phân tích khác với lời văn kể chuyện: Lời văn kể chuyện là để thuật,

để tóm tắt truyện; còn lời văn phân tích

là để phân tích truyện, nghĩa là để lý

Trang 30

giải, nêu phán đoán, suy luận, khẳng

định, phủ định nhằm cắt nghĩa, làm…sáng tỏ vấn đề một cách thấu đáo, thuyết phục

Trang 31

1- Một số lu ý:

- Đây là loại bài nghị luận về một nhân vật văn học Học sinh phải nêu ý kiến

đánh giá của mình về nhân vật đó và phân tích, chứng minh để bảo vệ cho ý kiến của mình

- Chú ý lựa chọn những chi tiết nghệ

Trang 32

2- Dàn ý:

a- Mở bài:

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm

- Giới thiệu nhân vật Vũ Nơng; nêu ý kiến: Vũ Nơng là ngời phụ nữ mang

đầy đủ vẻ đẹp truyền thống của ngời phụ nữ Việt Nam, nhng cuộc đời lại vô cùng đau khổ, bi kịch

b- Thân bài:

* Vũ Nơng, ngời phụ nữ mang đầy đủ

vẻ đẹp truyền thống của ngời phụ nữ Việt Nam:

- Đẹp ngời, đẹp nết

Trang 33

- Vợ hiền dâu thảo.

- Hết lòng vun vén cho hạnh phúc gia

đình

- Có lòng tự trọng

* Cuộc đời nàng đầy đau khổ, bi kịch:

- Bị gánh chịu nỗi oan tày trời mà không đợc thanh minh

- Bị đẩy đến cái chết oan khuất

- Cuối cùng đợc giải oan nhng khát vọng hạnh phúc gia trần gian vân không đợc thực hiện

c- Kết bài:

- Nhân vật Vũ Nơng là thiếu phụ thuỷ chung, đức hạnh vẹn toàn mà vô cùng bất hạnh

- Với cái nhìn nhân văn sâu sắc, Nguyễn Dữ đã xây dựng đợc một nhân vật tiêu biểu cho số phận đau thơng của ngời phụ nữ dới chế độ phong kiến suy tàn

Trang 34

III-Tiến trình tổ chức các hoạt động:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung hoạt động

Định dạng
Số trang	38
Dung lượng	124 KB