A.Mục tiêu cần đạt: * Giuùp hs : - Cảm nhận được lòng yêu sự sống ,niềm khát khao tự do cháy bỏng của người chiến sĩ cách mạng trẻ tuổi đang bị giam cầm trong tù ngục được thể hiện bằng [r]
Trang 1Tuaàn 20: Ngaứy soaùn 10/01/2010
VIEÁT ẹOAẽN VAấN TRONG VAấN BAÛN THUYEÁT MINH
A.Muùc tieõu caàn ủaùt:
* Giuựp hs :
- Bieỏt caựch saộp xeỏp yự trong ủoaùn vaờn thuyeỏt minh cho hụùp lớ
B.Chuaồn bũ :
1.GV: Dửù kieỏn khaỷ naờng tớch hụùp : Phaàn TLV qua caực vb ụỷ hoùc kỡ I Phửụng phaựp thuyeỏt minh , phửụng phaựp thuyeỏt
minh veà moọt thửự ủoà duứng , phửụng phaựp thuyeỏt minh moọt theồ loaùi vb ; Phaàn Vh qua vb Nhụự rửứng , Phaàn tieỏng vieọt qua baứi Caõu nghi vaỏn
2.HS : soaùn baứi , hoùc baứi
C.Tieỏn trỡnh leõn lụựp :
1, oồn ủũnh toồ chửực
2, kieồm tra baứi cuừ :
3, Baứi mụựi : ẹoaùn vaờn laứ moọt phaàn cuỷa vb goàm 1 soỏ caõu coự cuứng ủeà taứi lieõn keỏt vụựi nhau theo moọt thửự tửù noọi boọ
nhaỏt ủũnh Tuyứ vaứo phaùm vi giụựi haùn cuỷa vaỏn ủeà maứ moói vb coự soỏ lửụùng ủoaùn vaờn hụùp lớ vaứ moói ủoaùn vaờn coự theồ coự dung lửụùng daứi ngaộn khaực nhau Trong vb thuyeỏt minh , ủoaùn vaờn cuừng ủoựng vai troứ quan troùng Vaọy ủeồ vieỏt vaứ trỡnh baứy nhử theỏ naứo cho ủuựng ? Tieỏt hoùc naứy seừ traỷ lụứi cho caõu hoỷi ủoự
.Nhaọn daùng ủoaùn vaờn thuyeỏt minh
(?) Em hieồu theỏ naứo laứ ủoaùn vaờn ?
- ẹoaùn vaờn laứ moọt phaàn cuỷa vb goàm moọt soỏ caõu coự cuứng ủeà
taứi lieõn keỏt nhau theo moọt thửự tửù noọi boọ nhaỏt ủũnh Tuyứ vaứo
phaùm vi giụựi haùn cuỷa vaỏn ủeà maứ moói vaờn baỷn coự soỏ lửụùng
ủoaùn vaờn coự theồ coự dung lửụùng daứi ngaộn khaực nhau
Goùi hs ủoùc ủoaùn vaờn ( a)
(?) ễÛ ủoaùn vaờn a caõu naứo laứ caõu chuỷ ủeà caực caõu coứn laùi coự
nhieọm vuù gỡ ?
+ Các câu sau bổ sung thông tin làm rõ câu chủ đề Đoạn a là
đoạn văn diễn dịch
Goùi hs ủoùc ủoaùn vaờn ( b)
(?) Haừy tỡm tửứ ngửừ chuỷ ủeà vaứ caựch saộp xeỏp cuỷa caực caõu trong
ủoaùn vaờn ?
- Tửứ ngửừ chuỷ ủeà laứ Phaùm vaờn ẹoàng , caực caõu tieỏp theo cung
caỏp thoõng tin veà Phaùm Vaờn ẹoàng theo loỏi lieọt keõ caực hoaùt
ủoọng ủaừ laứm
- Đoạn b là đoạn văn song hành.
II.Sửỷa laùi caực ủoaùn vaờn thuyeỏt minh chửa chuaồn Goùi hs
ủoùc ủoaùn vaờn ( a) phaàn 2
(?) Haừy neõu nhửụùc ủieồm cuỷa ủoaùn vaờn ?
- Coứn saộp xeỏp loọn xoọn
(?) Neỏu giụựi thieọu caõy buựt bi thỡ neõn giụựi thieọu ntn? ẹoaùn
vaờn treõn neõn taựch ủoaùn vaứ moói ủoaùn vieỏt laùi ntn?
- Trửụực heỏt phaỷi giụựi thieọu caỏu taùo : Muoỏn theỏ phaỷi chia tửứng
boọ phaọn :: Ruoọt buựt bi ( phaàn quan troùng nhaỏt , voỷ buựt , caực
loaùi buựt bi khaực
I Đoạn văn trong văn bản thuyết minh 1.Nhaọn daùng ủoaùn vaờn thuyeỏt minh
ẹoaùn a: Caõu 1 laứ caõu chuỷ ủeà Caõu 2 cung
caỏp thoõng tin veà lửụùng nửụực ngoùt ớt oỷi Caõu
3 cho bieỏt lửụùng nửụực aõựy bũ oõ nhieóm Caõu 4 neõu sửù thieỏu nửụực ụỷ caực nửụực treõn theỏ giụựi Caõu 5 dửù baoự
- Nhử vaọy , caực caõu sau boồ sung thoõng tin laứm roừ caõu chuỷ ủeà Caõu naứo cuừng noựi veà nửụực
ẹoaùn b: - Tửứ ngửừ chuỷ ủeà laứ Phaùm vaờn ẹoàng
, caực caõu tieỏp theo cung caỏp thoõng tin veà Phaùm Vaờn ẹoàng theo loỏi lieọt keõ caực hoaùt ủoọng ủaừ laứm
2.Sửỷa laùi caực ủoaùn vaờn thuyeỏt minh chửa chuaồn
ẹoaùn 1 : saộp xeỏp loọn xoọn
- Trửụực heỏt phaỷi giụựi thieọu caỏu taùo Muoỏn theỏ phaỷi chia tửứng boọ phaọn : Ruoọt buựt bi ( phaàn quan troùng nhaỏt , voỷ buựt , caực loaùi buựt
bi khaực + Phaàn ruoọt buựt bi: goàm ủaàu buựt vaứ oõng mửùc, loaùi mửùc ủaởc bieọt
Trang 2+ Phần ruột bút bi: gồm đầu bút và ông mực, loại mực đặc
biệt
+ Phần vỏ: gồm ống nhựa hoặc sắt để bọc ruột bút bi và
làm cán viết Phần này gồm ông , nắp bút có lò so
(?) Qua đó , chúng ta phải tách ra làm mấy đoạn ? Hãy sửa
lại đoạn văn vào vở ? ( 2 đoạn)
Gọi hs đọc đoạn ( b)
(?) Chỉ ra những chổ không hợp lí trong đoạn văn ? (Sắp xếp
lộn xôn )
(?) Nên giới thiệu đàn bàn ằng phương pháp nào ? Từ đó
nên tách làm mấy đoạn ?
- Phương pháp phân loại Nên tách làm 3 đoạn
(?) Mỗi đoạn nên viết như thế nào ?
-Phần bóng đèn , đui đèn , dây điện , công tắc ; p hần chao
đèn , phần đế đèn
(?) Hãy sửa lại đoạn văn trên?
(?) Khi làm bài văn thuyết minh cần chú ý điều gì ? Khi viết
đoạn văn cần trình bày ra sao và sắp xếp ý như thế nào ? (
Ghi nhớ sgk)
+ Phần vỏ: gồm ống nhựa hoặc sắt để bọc ruột bút bi và làm cán viết Phần này gồm ông , nắp bút có lò so
Đoạn 2 : Sắp xếp lộn xôn
* Sửa lại : + Phần bóng đèn , đui đèn , dây điện , công tắc
+ Phần chao đèn + Phần đế đèn
* Ghi nhớ : sgk III Luyện tập:
Bài tập 1 : - Tên trường , ngày thành lập
- Vị trí , diện tích của trường , đóng ở đâu ?
- Các khu vực của trường : phòng Giám hiệu , số phòng học , vườn trường , thư viện
- Các lớp học ( số lượng , mội khối mấy lớp) Số lượng giáo viên , nam , nữ
- Các thành tích của trường trong đào tạo , thi đua
- Vị trí của nhà trường trong đời sống xh ở địa phương Tình cảm của em đối với trướng
Bài tập 2 : Giới thiệu về cuộc đời hoạt động cách mạng của Bác
Tình cảm của Bác dành cho nhân dân
Tình cảm của nhân dân đối với Bác
4 Củng cố:
- khi trình bày các ý trong một bài văn ta cĩ thể trình bày theo nhiều kiểu khác nhau nhưng tránh viết các ý lộn xộn, chồng chéo lên nhau…
5.Dặn dị: Về học thuộc phần ghi nhớ , Hoàn thành hết bài tập còn lại Soạn bài Thuyết minh về 1 phương pháp
Ya tờ mốt, ngày tháng 01 năm 2010
Người kiểm tra
.………
Trang 3Tuần 21: Ngày soạn: 20/01/2010
QUÊ HƯƠNG A.Mục tiêu cần đạt :
* Giúp hs :
- Cảm nhận được vẻ đẹp tươi sáng , giàu sức sống của một làng quê miền biển được miêu tả trong bài thơ và tình cảm quê hương đằm thắm của tác giả
- Thấy được những nét đặc sắc nghệ thuật của bài thơ
B.Chuẩn bị :
1.GV : Dự kiến khả năng tích hợp : Phần Văn qua bài Nhớ Rừng ; phần TLV qua vb Thuyết minh về một phương
pháp ( cách làm ); Phần Tiếng việt qu vb Câu nghi vấn
- Sưu tầm chùm thơ viết về Quê hương của Tế Hanh
2.HS : học bài , soạn bài
C.Tiến trình lên lớp :
1, ổn định tổ chức
2, Kiểm tra bài cũ : Đọc diễn cảm bài thơ Nhớ rừng ? Cho biết nội dung của bài thơ đó ?
3, Bài mới : Quê hương là nguồn cảm hứng lớn trong suốt cuộc đời của Tế Hanh Dưới ngòi bút của ông , nguồn
cảm hứng này đã tạo thành một dòng chảy tâm tình với nhiều bài thơ nổi tiếng Bài thơ Quê hương là sáng tác mở đầu cho mạch cảm hứng viết về quê hương xứ sở của Tế Hanh Ở thời điểm sáng tác bài thơ này , nhà thơ còn rất trẻ , đang phải sống xa quê Oâng mượn lời thơ để diễn tả nỗi nhớ quê da diết không nguôi Vậy nỗi nhớ quê đó được thể hiện ntn? Tiết học hôm nay , cô cùng các em đi tìm hiểu
I.Giới thiệu tác giả , tác phầm : (?) Em hãy nêu sơ lược vài nét về
tác giả , tác phẩm ? ( SGK)
II, Đọc , tìm hiểu vb :
1 Đọc – tìm hiểu chú thích:
Gv cùng hs đọc ( Khi đọc chú ý về cảm hứng quê hương trong thơ Tế
Hanh)
Giải thích từ khó
(?) Hãy nhâän xét về thể thơ và bố cục của bài thơ Quê hương? (Bài
thơ thuộc thể tám chữ , gồm nhiều khổ , gieo vần ôm và vần liền )
2.Bố cục : 2 phần
+ Phần 1 : 3 khổ đầu – Hình ảnh quê hương
+ Phần 2 : Khổ còn lại – Nỗi nhớ quê hương
(?) Mỗi nội dung đó được thể hiện bằng phương thức biểu đạt chính
nào ? ( Phương thức miêu tả ( phần đầu )
- Phương thức biâểu cảm ( phần sau)
III, Tìm hiểu văn bản: Gọi hs đọc phần đầu
1, Hình ảnh quê hương:
(?) Tác giả đã giới thiệu chung về làng quê của tác giả ntn? - - -
Làng tôi vơán làm nghề chài lưới
- Nước bao vây cách biển nửa ngày sông
(?) Vậy về hình ảnh làng hài được vẽ bằng mấy nét chính ? ( 2 nét
chính ) - Cảnh dân chài bơi thuyết đi đánh cá
- Cảnh thuyền và người về bến
* Từ đoạn thơ diễn tả cảnh dân chài bơi thuyền đi đánh cá , hãy cho
biết
I.Giới thiệu tác giả , tác phầm :
Sgk
II, Đọc , tìm hiểu vb :
1 Đọc – tìm hiểu chú thích:
2.Bố cục :
III, Tìm hiểu văn bản
1, Hình ảnh quê hương
- Khi trời trong , gió nhẹ , sớm mai hồng
-Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá
- Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
- Phăng mái chèo mạnh mẽ vượt
Trang 4(?) Làng chày lưới được miêu tả qua hình ảnh nổi bật nào ?
( chiếc thuyền và cánh buồm )
(?) Người dân chài ra khơi trong thời điểm nào và thời tiết ra sao ?
(Thời tiết đẹp và ra khơi vào buổi sớm mai )
(Khi trời trong , gió nhẹ , sớm mai hồng
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá )
(?) Chiếc thuyền ra khơi được miêu tả ntn?
- Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã ,Phăng mái chèo mạnh mẽ
vượt trường giang
(?) Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì ?
- So sánh và sử dụng 1 loạt từ : ( hăng , phăng , vượt )
(?) Chi tiết nào đặc tả con thuyền ?
Cánh buồn giương to như mãnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió
(?) Có gì độc đáo trong chi tiết này ?
- Dùng phép so sánh , ẩn dụ gợi liên tưởng con thuyền như mang linh
hồn , sự sống của làng chài
(?) Qua phân tích cảnh dân chài bơi thuyền đi đánh cả cho ta thấy
phong cảnh thiên nhiên và con người ở đây ntn?
- Phong cảnh thiên nhiên tươi sáng , vừa là bức tranh lao động đầy
hứng khởi và dào dạt sức sống
Đọc đoạn thơ tả cảnh thuyền và người về bến cho biết:
(?) Cảnh dân làng đón thuyền cá trở về được thể hiện qua những câu
thơ nào ?
Ngày hôm sau , ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đó ghe về
Nhờn trời biển lặng cá đầy nghe
Những con cá tươi ngon thân bạc trắng
(?) Qua đó , ta thấy khung cảnh lao động ở đây như thế nào ? (Bức
tranh lao động náo nhiệt , đầy ắp niềm vui và sự sống , trong đó có cả
lời cảm tạ chân thành đất trời đã sóng yên biển lặng để người dân
chài trở về an toàn )
(?) Người dân chài làn da ngăm rám nắng gợi tả bằng những chi tiết
nào của người vùng biển ?
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm
(?) Cảm nhân của em về người dân chài từ những chi tiết điển hình
đó ? (Người đi biển lâu ngày tắm nắng gió ở những vùng đại dượng xa
xôi khiến cơ thể khoẻ mạnh , rắn rỏi )
- Người dân chài nơi đây mang vẻ đẹp và sự sống nồng nhiệt của biển
cả
(?) Có gì đặc sắc về về nghệ thuật trong lời thơ : Chiếc thuyền im
bến mỏi trở về nằm – Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ ? (Dùng
phép nhân hoá Cảm nhận con thuyền như một cơ thể sống , như một
phần sự sống lao động ở làng chài , gắn bó mật thiết với sự sống con
người ở đây )
(?) Từ đó , em cảm nhận được vẻ đẹp nào trong tâm hồn người viết
những lời thơ trên ?
- Tâm hồn nhạy cảm , tinh tế , lắng nghe được sự sống âm thầm trong
trường giang Cánh buồn giương to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió
Dùng phép so sánh , ẩn dụ gợi liên tưởng con thuyền như mang linh hồn , sự sống của làng chài
Phong cảnh thiên nhiên tươi sáng , vừa là bức tranh lao động đầy hứng khởi và dào dạt sức sống
- Bức tranh lao động náo nhiệt , đầy ắp niềm vui và sự sống , trong đó có cả lời cảm tạ chân thành đất trời đã sóng yên biển lặng để người dân chài trở về an toàn
- Người dân chài nơi đây mang vẻ đẹp và sự sống nồng nhiệt của biển cả
Trang 5những sự vật của quê hương
2, Nỗi nhớ quê hương
Gọi hs đọc đoạn cuối
(?) Trong xa cách , lòng tác giả nhớ tới những điều gì nơi quê hương ?
Biển , cá , cánh buồm , mùi biển
(?) Một cuộc sống như thế nào được gợi lên từ các chi tiết đó ? (Đẹp
và thanh bình )
(?) Có thể cảm nhận cái mùi nồng mặn trong nỗi nhớ quê của tác giả
như thế nào ? (Đó là mùi riêng của làng biển được cảm nhận bằng
tấm tình trung hiếu của người con xa quê )
(?) Lời thơ “Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá” có thể diễn tả như
thế nào ? Khi đó nó có ý nghĩa gì ?
- Nhấn mạnh cả nỗi nhớ quê lẫn đặc điểm của làng quê
(?) Từ đó ta thấy một nỗi nhớ quê ntn?
- Cụ thể , thắm thiết , bền bỉ
(?) Học qua bài thơ Quê hương , em cảm nhận đựoc những điều tốt
đẹp nào của sự sống và lòng người ?
- Bức tranh tươi đẹp , khoẻ khoắn trong sự sống àng chài
- Tấm lòng yêu quê trong sáng đằm thắm của con người
(?) Từ đó em hiểu gì về nhà thơ Tế Hanh – tác giả bài thơ này ? (
HSTLN)Tinh tế trong cảm thụ cuộc sống làng quê
- Nồng hậu , thuỷ chung với quê hương
(?) Em học tập được gì từ nghệ thuật thể hiện tình cảm quê hương từ
bài thơ này ? ( HSTLN)( chân thành , thắm thiết trong cảm xúc Tạo
dựng những hình ảnh chân thực , vứa mới lạ , khoẻ khoắn để thể hiện
nội tâm)
IV, Ghi nhớ :
2, Nỗi nhớ quê hương
- Biển , cá , cánh buồm , mùi biển
- Đó là mùi riêng của làng biển được cảm nhận bằng tấm tình trung hiếu của người con xa quê
Cụ thể , thắm thiết , bền bỉ
IV, Ghi nhớ : sgk
4.Củng cố: Học thuộc lòng bài thơ ,nội dung bài thơ Sưu tầp , chép lại một số câu thơ , đoạn thơ về tình cảm quê
hương mà em thích nhất
5 Dặn dị
Soạn bài “ Khi con tu hú”
***********************************************************************
KHI CON TU HÚ A.Mục tiêu cần đạt:
* Giúp hs :
- Cảm nhận được lòng yêu sự sống ,niềm khát khao tự do cháy bỏng của người chiến sĩ cách mạng trẻ tuổi đang bị giam cầm trong tù ngục được thể hiện bằng những hình ảnh gợi cảm và thể thơ lục bát giản bgị mà tha thiết
B.Chuẩn bị :
1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp : Phần Tiếng việt qua bài Câu nghi vấn ; tập làm văn qua bài Thuyết minh về
một phương pháp ( Cách làm )
- Một số bài thơ có liên quan : Từ ấy( Tố Hữu ) , Người bạn tù thổi sao ( HCM)
2 HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài
Trang 6C.Tiến trình lên lớp :
1, ổn định tổ chức
2, Kiểm tra bài cũ : Đọc thuộc lòng – diễn cảm bài thơ Quê hương của Tế Hanh Đây là bài thơ tả cảnh hay tả
tình ? Vì sao ?
- Hình ảnh nào trong bài thơ gây cho em ấn tượng và xúc động nhất ? Vì sao ?
3, Bài mới :
I, Giới thiệu tác giả – tác phẩm
- Gọi hs đọc phần chú thích dấu sao
(?) Em hãy nêu vài nét về thân thế sự nghiệp của tác giả ?
(sgk)
II, Đọc , Tìm hiểu văn bản
1, Đọc , tìm hiểu chú thích: Gv cùng hs đọc ( yêu cầu Chú ý thay đổi
giọng đọc Đoạn đầu với gịng vui , náo nức , phấn chấn , đoạn sau với
giọng bực bội và các từ ngự cảm thán )
Giải thích từ khó
(?) Khi con tu hú được viết trong hoàn cảnh đặc biệt nào ?
- Được viết trong nhà lao thừa phủ ( Huế ) khi tác giả đang hoạt động
cách mạng , mới bị bắt
(?) Nên hiêu nhan đề của bài thơ ntn? Hãy viết một đoạn văn có bốn chữ
đầu là “ Khi con tu hú” để tóm tắt nội dung bài thơ ?
- Khi con tu hú gọi bầy là khi mùa hè đến , người tù cách mạng ( nhân vật
trữ tình ) càng cảm thấy ngột ngạt trong phòng giam chật chội , càng
thèm khát cháy bỏng cuộc sống tự do tưng bừng ở bên ngoài Tên bài thơ
đã gợi mở cảm xúc của toàn bài
(?) Bài thơ này được viết theo thể thơ gì ? Hình thức thơ ấy có diễn tả
cảm xúc ntn?
- Thể thơ lục bát Diễn tả cảm xúc tha thiết , nồng hậu của tâm hồn
2, Bố cục: (?) Bài thơ này chia làm mấy đoạn ? Nêu nội dung từng phần
?
Đoạn 1 : Cảnh mùa hè
Đoạn 2 : tâm trạng người tù
(?) Hãy xác định phương thức biểu đạtt chính của mỗi đoạn và của toàn
bài ?
+Đoạn 1 : Chủ yếu là miêu tả
+Đoạn 2 : Biểu cảm
+Toàn bài : kết hợp miêu tả và biểu cảm
3, Phân tích
a, Cảnh mùa hè :Gọi hs đọc đoạn 1
(?) Thời gian mùa hè được gợi tả bằng những âm thanh nào ?
+ Tiếng tu hú / tiếng ve sâu
(?) Trong bài thơ Bếm lửa của BẰNG Việt cũng có tiếng chim tu hú : Tu
hú ơi chẳng đến ở cùng ba – Kêu chi hoài trên những cảnh đồng xa
Theo em , có gì giống nhau và khác nhau trong cảm nhận tiếng chim tu
hú ở hai nhà thơ Tâố Hữu và Bằng Việt ?
- Giống nhau : Tiếng tu hú đều gợi không gian đồng quê gần giũ , thân
thuộc Đều là âm thanh được đón nhận bởi tình thương mến
- Khách nhau :
+ Trong thơ BV , tiếng tu hú gợi nhớ về những kỉ niệm thân thương của
I, Giới thiệu tác giả – tác phẩm
Sgk
II, Đọc , Tìm hiểu văn bản
1, Đọc , tìm hiểu chú thích
sgk
2, Bố cục : 2 đoạn
3, Phân tích:
a, Cảnh mùa hè
+ Aâm thanh : Tiếng tu hú / tiếng ve sâu
Trang 7tình bà cháu nơi quê nhà
+ Trong thơ TH , tiếng chim tu hú là âm thanh báo hiệu mùa hè sôi động
được cảm nhận từ tâm hồn yêu sống , khát khao tự do của người chiến sĩ
cách mạng trong cảnh ngộ tù đày
(?) Mùa hè còn được gợi tả qua dấu hiệu điển hình nào của không gian
Không gian ấy nhuốm những màu sắc nào ?
+ Vàng ( Bắp rây vàng hạt )
+ Hồng ( đầy sân nắng đào)
+ Xanh ( TrờiXanh càng rộng càng sao )
(?) Những sản vật điển hình nào của mùa hè được gợi nhắc ?
+ Lúa chim đang chín
+ Trái cây ngọt dần
+ Bắp dây vàng hạt
(?) Một sự sống như thế nào được gợi lên từ những âm thanh , màu sắc ,
sản vật đó?
- Một sự sống tưng bừng rộn rã , thanh bình , Tràn trề nhựa sống
(?) Bầu trời hạ cao xanh , nơi những tiếng sáo diều vạng trong lời thơ :
“Trời xanh càng rộng càng cao – Đôi con diều sáo lộn nhào từng không “
gợi lên một không gian như thế nào ? ( phong khoáng , tự do )
(?) Tác giả đã cảm nhận rõ nát cảnh tượng đó của mùa hè từ trong nhà tù
Điều đó cho thấy năng lực tâm hồn nào của nhà thơ ntn?
+ Nồng nàn tình yêu cuộc sống
+ Tha thiết với cuộc sống tự do
+ Nhạy cảm với mọi biến cố của cuộc đời
(?) Năng lực yêu quí tự do còn được Tố Hữ thể hiện trong những vần thơ
nào khác mà em biết ?
Cô đơn thay là cảnh thân tù Tai mở rộng và , lòng nghe rạo rực Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức
Ở ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu
b, Tâm trạng của nguời tù : Gọi hs đọc đoạn cuối
(?) Khi nhà thơ viết : Ta nghe hè dậy bên lòng , em hiểu nhà thơ đã đón
nhận cảnh tươi đẹp của mùa hè bằng thính giác hay bằng sức mạnh của
tâm hồn ?
+ Bằng sức mạnh tâm hồn , bằng tấm lòng
(?) Từ đó có thể hình dung trạng thái tâm hồn tác giả ntn?
+ Nồng nhiệt với tình yêu cuộc sống tự do
(?) Con người muốn đạp tan phòng giam hãm khi nghe hè dậy bên lòng
còn vì lí do gì khác ?
- Cảm giác bực bội, u uất trong nhà giam chật chội thiếu sinh khí
(?) Nhận xét về cách diễn đạt lời thơ này , Ý nghĩa của cách diễn đạt
này ?
- Bộc lộ thẳng thắn ,trực tiếp cảm xúc của lòng mình
- Dùng câu cảm thán liên tiếp, dùng một loạt động từ , cách ngắt nhịp đổi
khác thường cho thấy trạng thái căng thẳng cao độ đang diễn ra trong
tâm hồn người tù mất tự do
(?) Mở đầu và kết thúc bài thơ đều có tiếng chim tu hú kêu , nhưng tâm
trạng người tù khi nghe tiếng tu hú kêu thể hiện ở câu đầu và câu cuối
+ Màu sắc :
- Vàng ( Bắp rây vàng hạt )
- Hồng ( đầy sân nắng đào)
- Xanh ( Trời Xanh càng rộng càng sao )
+ Sản vật :
- Lúa chim đang chín
- Trái cây ngọt dần
- Bắp dây vàng hạt
Một sự sống tưng bừng rộn rã , thanh bình , Tràn trề nhựa sống Qua đó ta thấy được một thế giới tự do , phóng khoáng )
b, Tâm trạng của người tù
- Cảm giác bực bội, u uất trong nhà giam chật chội thiếu sinh khí
- Bộc lộ thẳng thắn ,trực tiếp cảm xúc của lòng mình
- Dùng câu cảm thán liên tiếp, dùng một loạt động từ , cách ngắt nhịp đổi khác thường cho thấy trạng thái căng thẳng cao độ đang diễn ra trong tâm hồn người tù mất tự do
Trang 8khác nhau ntn? Vì sao ? ( HSTLN)
- Tiếng chim tu hú mở đầu bài thơ gợi ra bức tranh mùa hè trong tưởng
tượng với tâm trạng náo nức bồn chồn của nhà thơ
- Tiếng chim tu hú ở câu kết gợi cảm xúc khác hẳn : u uất , nôn nóng ,
khắc khoải – Tâm trạng của kẻ bị cưỡng đoạt tự do , bị tách rời cuộc sống
- Vì : Vì 2 tâm trạng được khơi dậy từ hai không gian hoàn toàn khác nhau
: tự do và mất tự do
(?) Em cảm nhận điều mãnh liệt nào diễn ra trong tâm hồn con người từ
những lời cuối cùng của bài thơ khi con tu hú ?
- Thèm khát cao độ cuộc sống tự do
- Tâm hồn đang cháy lên khát vọng yêu sống , yêu tự do
(?) Hai đoạn thơ , một thiên về tả cảnh , một thiên về tả tình nhưng đều
là tiếng nói của một tâm hồn Em cảm nhận được những điều cao đẹp
nào từ tâm hồn ấy ?
- Lòng yêu sống , niềm khát khao tự do cháy bỏng của người chiến sĩ cách
mạng trong cảnh tù đày
III Tổng kết (?) Theo em , những tác dụng của thơ lục bát đem lại cho
bài thơ này là gì ? ( HSTLN)
- Có ưu thế diễn tả cảm xúc tha thiết , nồng cháy của tâm hồn
- Giàu nhạc điệu
- Dễ đọc , dễ thuộc , dễ nhớ
(?) Tình yêu cuộc sống và khát vọng tự do là cảm xúc thường gặp trong
thơ từ của nhiều chiến sĩ cách mạng Trong vốn thơ của mình , em còn
biết những vần thơ nào như thế ? ( HS tự bộc lộ )
Thèm khát cao độ cuộc sống tự do Tâm hồn đang cháy lên khát vọng yêu sống , yêu tự do
III Tổng kết:, Ghi nhớ : sgk
4 Củng cố: : học thuộc bài thơ và phần ghi nhớ
- Viết một đoạn văn ngắn tả cảnh mùa hè nơi em ở
- Chép và đọc thêm một số bài thơ của TH
5 Dặn dị:
- Soạn bài “ Tức cảnh Pác Bó”
***********************************************************************
CÂU NGHI VẤN (TIẾP) A.Mục tiêu cần đạt :
* Giúp hs :
- Hiểu rõ câu nghi vấn không chỉ dùng để hỏi mà còn dùng để cầu khiến , khẳng định , phủ định , đe doạ , bộc lộ càm xúc
- Biết sử dụng câu nghi vấn phù hợp với huống giao tiếp
B.Chuẩn bị :
1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn qua 2 vb Quê hương , Khi con t hú ; Tập làm văn qua bài Thuyết minh
về một phương pháp ( cách làm) Bảng phụ
2 HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài
Trang 9C.Tiến trình lên lớp :
1, ổn định tổ chức
2, Kiểm tra bài cũ : Thêù nào là câu nghi vấn ? Câu nghi vấn dùng để làm gì ?
3, Bài mới : Câu văn cũng như cuộc đời , cuộc đời luôn luôn thay đổi thì câu văn cũng luôn luôn đổi thay để thực
hiện chức năng diễn đạt chính xác tới mức tinh tế những cảm xúc , những tâm trạng vô cùng phong phú , đa dạng và phức tạp của con người Vìthế , các em có thể gặp nhiều câu văn có hình thức giống như một câu nghi vấn , nhưng trên thực tế , nó lại không phải là một câu nghi vấn địch thực Vậy câu nghi vấn còn chức năng nào khác Tiết học này sẽ trả lời cho câu hỏi đó
I, Những chức năng khác: Gọi hs đọc vd sgk
(?) Hãy tìm những câu có từ nghi vấn trong những ví
dụ trên ?
a, Những người muôn năm cũ / Hồn ở đâu bao giờ ?
b, Mày định nói cho cha mày nghe đấy à?
c, Có biết không ? ; Lính đâu? ; Sao bay giám để nó
chạy xồng xộc vào đây như vậy ? ;Không cần phép
tắc gì nữa à?
d, Cả đoạn trích là câu nghi vấn
e, Con gái tôi vẽ đấy ư? Chả lẽ lại đúng là nó , cái con
mèo hay lục lọi ấy ?
(?) Hãy xác định chức năng của câu nghi vấn trong
đoạn trích ? ( HSTLN)
a, Bộc lộ cảm xúc
b, Đe doạ
c, Cả 4 câu đều dùng để đe doạ
d, Khẳng định
e, Bộc lộ cảm xúc
(?) Nhận xét về dấu kết thúc những câu nghi vấn trên ?
- Không phải tất cả các câu nghi vấn đều kết thúc bằng
dấu chấm hỏi Câu nghi vấn thứ 2 ở (e) kết thúc bằng
dấu chấm than , chức không phải là dấu chấm hỏi
II, Kết luận: Ghi nhớ : sgk (?) Qua phân tích các vd
trên , hãy khái quát chức năng của câu nghi vấn và
dùng dấu cuối câu ? ( ghi nhớ sgk)
I, Những chức năng khác
a, Những người muôn năm cũ / Hồn ở đâu bao giờ ?
Bộc lộ cảm xúc
b, Mày định nói cho cha mày nghe đấy à?
Đe doạ
c, Có biết không ? ; Lính đâu? ; Sao bay giám để nó chạy xồng xộc vào đây như vậy ? ;Không cần phép tắc gì nữa à?
đe doạ
d, Cả đoạn trích là câu nghi vấn
Khẳng định
e, Con gái tôi vẽ đấy ư? Chả lẽ lại đúng là nó , cái con mèo hay lục lọi ấy ?
Bộc lộ cảm xúc
* Nhận xét về dấu kết thúc : Không phải tất cả các câu nghi vấn đều kết thúc bằng dấu chấm hỏi , có trường hợp câu nghi vấn kết thúc bằng dấu chấm , dấu chấm than hoặc dấu chấm lững
II, Kết luận: Ghi nhớ : sgk III, Luyện tập
Bài tập 1 : Tìm câu nghi vấn và công dụng của những câu nghi vấn đó
a, Con người đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót Binh Tư để có ăn ư ? ( Bộc lộ cảm xúc )
b, Trong khổ thư chỉ riêng “ Than ôi!” không phải là câu nghi vấn
* Phủ định ; bộc lộ cảm xúc
c, Sao ta không ngắm sự biệt li theo tâm hồn một chiếc lá nhẹ nhàng rơi ?
Cầu khiến ; bộc lộ cảm xúc
d, Oâi, nếu thế thì còn đâu là quả bóng bay? ( phủ định , bộc lộ cảm xúc )
Bài tập 2
a, Sao cụ lo xa quá thế ? ; Tội gì bây giờ nhịn đói mà tiền để lại ? ; Aên mãi hết đi thì đến lúc chết lấy gì mà lo liệtu
* Câu 1 phủ định ; câu 2 : khẳng định ; câu 3 : phủ định
b, Cả đàn bò giao cho thằng bé không ra người , không ra ngợm ấy , chăn dắt làm sao?
* Bộc lộ sụ băn khoăn ngần ngại
Trang 10c, Ai bảo thảo một tự nhiên không có tình mẫu tử ? (Khẳng định )d, Thằng bé kia , mày có việc gì ? ; Sao lại đến đây mà khóc ? ( dùng để hỏi)
Trong những câu nghi vấn đó , câu c1thể thay thế được bằng một câu không phải là câu nghi vấn có ý nghĩa tương tự
a, Sao cụ phải lo xa quá thế ; không nên nhịn đói mà tiền để lại ; Aên hết thì lúc chết lấy gì mà lo liệu
b, Không biết chắc là thằng bé có thể chăn dắt được đàn bò hay không
c, Thảo mộc tự nhiên có tình mẫu tử
Bài tập 3 : Đặt câu nghi vấn không dùng để hỏi
a, Bạn có thể kể cho mình nghe nội dung của bộ phim “ cánh đồng hoang được không ?
b, ( Lão Hạc ơi!) Sao đời lão khốn cùng đến thế
Bài tẫp : Trong nhiều trường hợp giao tiếp , những câu như vậy dùng để cào Người nghe không nhất thiết phải trả lời , có thể đáp lại bằng một lời chào khác
4 Củng cố: Học thuộc lòng ghi nhớ
- Hoàn thành hết bài tập còn lại
5 Dặn dị:
- Soạn bài tiếp theo :Câu cầu khiến
***********************************************************************
THUYẾT MINH VỀ MỘT PHƯƠNG PHÁP (CÁCH LÀM) A.Mục tiêu cần đạt :
* Giúp hs :
- HS biết cách thuyết minh về một phương pháp , một thí nghiệm , một món ăn thông thường , một đồ dụng học tập đơn giản
B.Chuẩn bị :
1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn qua 2 vb Quê hương và Khi con tu hú , Phần tiếng việt qua bài câu
nghi vấn ( tiếp theo) , với thực tế đời sống ở cách làm món ăn đồ dùng học tập , trồng cây , trò chơi
- Thầy và trò cùng sưu tầm một số tạp chí , báo : khoa học và đời sống , Aên uống
2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài
C.Tiến trình tổ chức:
1, Oån định tổ chức
2, Kiểm tra bài cũ : Khi làm bài văn thuyết minh cần xác định được điều gì ? Khi viết đoạn văn cần trình bày ntn?
Các ý của đoạn văn được sắp xếp ra sao ?
3, Bài mới : GV giới thiệu bài mới.
I.Giới thiệu một phương pháp ( cách làm)
a Cách làm đồ chơi “Em bé đá bóng” bằng qủa khô:
Văn bản thuết minh hướng dẫn đồ chơi gì ?
(?) Các phần chủ yếu của văn bản thuyết minh một phương
pháp làm là gì ? Phần nào là quan trọng nhất ? Vì sao ?
- Vb thuyết minh kiểu loại này gồm 3 phần chủ yếu :
1, Nguyên liệu
2, Cách làm
I.Giới thiệu một phương pháp ( cách làm)
a Cách làm đồ chơi “Em bé đá bóng” bằng qủa khô:
- Vb thuyết minh kiểu loại này gồm 3 phần chủ yếu :
1, Nguyên liệu
2, Cách làm