* Hoạt động 2: Giới thiệu bài mới: Trong mỗi chúng ta quê hương luôn là nơi ghi dấu những tình cảm thân thương nhất chính vì vậy một nhà thơ đã viết: “ Quê hương mỗi người chỉ một Như là[r]
Trang 1Ngày soạn: / / 2008
Ngày dạy: / /2008
BÀI 18: VĂN BẢN
NHỚ RỪNG
(ThếLữ)
TIẾT 73 - 74 : ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 KIẾN THỨC
- Giúp học sinh hiểu được:
+ cảm nhận niềm khát khao mãnh liệt, nỗi chán ghét cái thực tại tù túng, tầm thường,
dả dối được thể hiện trong bài thơ qua lời con hổ bị nhốt trong vườn bách thú
+ thấy được bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm của bài thơ
2.KĨ NĂNG: Đọc diễn cảm thể thơ tám chữ, vần liền, phân tích nhân vật trữ tình qua
diễn biến tâm trạng
3 THÁI ĐỘ: Giáo dục các em hiểu được nỗi khổ của tù túng.căm ghét lối sống tầm
thường giả dối
B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
- Giáo viên: Đọc thêm về Thế Lữ trong thi nhân Việt Nam Tuyển tập Thế Lữ…
- vẽ phóng to bức tranh minh họa bìa nhớ rừng SGK trang 4
- Học sinh chuẩn bị bàI theo câu hỏi trong sách giáo khoa, và học thuộc lòng bài thơ
C TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG.
*Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ:
- Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
*Hoạt động 2: Giới thiệu bài:
trên thi đàn văn học Việt Nam những năm 1932- 1935 xuất hiện một phong
trào thơ gây lên một tiếng vang lớn đó chính là phong trào thơ mới và Thế Lữ là một trong nhà thơ có công đầu đem lại chiến thắng cho thơ mối lúc ra quân và tiêu biểu là bàI thơ nhớ rừng
* Hoạt động 3: Bài mới:
GV cho học sinh đọc chú thích
dấu sao*
? Nêu vài nét về tác giả?
GV Nêu khái quát: Thế Lữ không
những là người cắm cờ chiến
H/s đọc chú thích dấu sao*
H/s dựa vào sgk trình bày
I Đọc- tiếp xúc văn bản
* Tác giả tác phẩm: SGK
Trang 2thắng cho thơ mới mà còn là
người tiêu biểu cho phong trào thơ
mới chặng ban đầu, tên thật của
ông là Nguyễn Thứ Lễ, quê ở Bắc
Ninh, sống nhiều năm ở Hải
Phòng ông là một trong những nhà
thơ mới đầu tiên, góp phần làm
nên chiến thắng cho phong trào
thơ mới…
GV nêu yêu cầu đọc
GV đọc đoạn 1
GV nhận xét phần đọc của học
sinh
GV cho học sinh chú ý các chú
thích về từ hán việt cổ
? Trong bài thơ tập trung miêu tả
tâm trạng gì của con hổ?
? Khi mượn lời con hổ ở vườn ở
vườn bách thú cho ta liên tưởng
đến điề gì về con người?
? Phương thức biểu đạt của văn
bản này là gì?
? Tương ứng với mỗi nội dung là
những phần nào của tác phẩm?
Ghi những ý cơ bản
H/s đọc nối tiếp đến hết
H/s dựa vào SGK giải thích các từ khó
H/s phát hiện
H/s nhận xét
H/s nêu
* Đọc
-Diễn cảm phù hợp với tâm trạng con hổ khi ngao ngán chán trường lúc nhớ thương da diết
* Từ khó:
* Cấu trúc văn bản
- Nhớ rừng là tâm sự của con
hổ ở vườn bách thú
- Liên tưởng đến tâm sự con người
- Biểu cảm gián tiếp
+ Khối căm hờn và niềm uất hận đoạn 1- 4
+ Nỗi nhớ thời oanh liệt đoạn
2 – 3 + Khao khát giấc mộng ngànđoạn 5
Trang 3? Hãy quan sát bài thơ chỉ ra
những điểm mối của hình thức của
bài thơ này so với bài thơ đã học
ví dụ như thơ đường?
Chú ý đoạn 1 và 4
? Mở đầu bài thơ tâm trạng của
con hổ được giới thiệu như thế
nào?
? Em hiểu nỗi căm hờn này như
thế nào ?
? Do đâu mà con hổ có tâm trạng
ấy? Hổ cảm nhận những nỗi khổ
nào khi bị nhốt trong cũi sắt ở
vườn bách thú?
? Trong đó nỗi khổ nào có sức
biến thành khối căm hờn ? Vì sao?
? Khối căm hờn ấy biểu hiện thái
độ sống và nhu cầu sống như thế
nào?
H/s phát hiện
H/s nhận xét
H/s phát hiện
H/s trả lời
H/s phát hiện
H/s giải thích
-Không hạn lượng câu, chữ đoạn
-Mỗi dòng thường có 8 tiếng -Ngắt nhịp tự do
- Vần không cố định Giọng thơ ào ạt, phóng khoáng
II Đọc - hiểu văn bản.
1.Tâm trạng con hổ trong vườn bách thú.
- Giận một nỗi căm hờn
- Cảm xúc căm hờn kết đọng trong tâm hồn , đè nặng nhức nhối không có cách nào giải thoát
- Nỗi khổ không được hoạt động trong một thời gian tù
hãm, thời gian kéo dài ( Ta
nằm dài cho ngày tháng dần qua).
- Nỗi nhục bị biến thành trò chơi cho thiên hạ tầm thường (
gương mắt bé diễu oai linh rừng thẳm).
_ nỗi bất bình vì ở chung cùng
bọn thấp kém (chịu ngang bầy
cùng bọn gấu dở hơi- với cặp báo vô tư lự)
- Nỗi nhục bị biến thành trò chơi lạ mắt…vì hổ là chúa sơn lâm, vốn được cả loài người khiếp sợ
- Chán ghét cuộc sống tầm thường tù túng
- Khát vọng tự do được sống với cuộc sống của mình
Trang 4Đọc đoạn thơ diễn tả nỗi uất hận
ngàn thâu
? cảnh vườn bách thú diễn tả qua
chi tiết nào?
? Có gì đặc biệt trong tính chất của
cảnh tượng ấy?
? Cảnh tượng ấy đã gây nên phản
ứng nào trong tình cảm của con
hổ?
? Từ đó em hiểu niềm uất hận
ngàn thâu như thế nào?
? Qua phân tích em hiểu gì về tâm
sự của con hổ ở vườn bách thú?
? Cho em hiểu thêm gì về tâm
trạng của con người lúc bấy giờ?
Gv khái quát chuyển ý
Yêu cầu học sinh đọc thủa tung
hoành…
? Cảnh sơn lâm được tả qua chi
tiết nào?
? Nhận xét cách dùng từ trong
những lời thơ này?
? Cảnh chúa sơn lâm hiện ra như
thế nào?
H/sphát hiện
H/sphát hiện
H/sphát hiện
H/strả lời
H/s giải thích
h/s nhận xét
H/s đọc H/s phát hiện
H/s nhận xét H/s phát hiện
- “ Hoa chăm, cỏ xén, lối phẳng cây trồng- dải nước đen giả suối chẳng thông dòng- len dưới nách những mô gò thấp kém”
- Giả dối nhỏ bé, vô hồn
- Niềm uất hận
Trạng thái bực bội, uất kéo dài vì phải chung sống với mọi sự tầm thường giả dối.
- Chán ghét sâu sắc thực tại tù túng, tầm thường giả dối
- Khát khao được sống tự do chân thật
2 Nỗi nhớ một thời oanh liệt.
* Cảnh sơn lâm:
Bóng cả cây già, tiếng gió gào ngàn, giọng nguần hét núi
Điệp tù với,động từ mạnh gào thét: gợi tả sức sống mãnh liệt của rừng núi bí ẩn
Sự lớn lao phi thường mạnh mẽ
“ ta bước chân lên, dõng dạc đường hoàng- lượn tấm thân
Trang 5? Nhận xét cách sử dụng từ ngữ và
nhịp điệu câu thơ khi miêu tả về
con hổ của tác giả?
? Từ đó chúa tể của muôn loài
được khắc họa mang vẻ đẹp như
thế nào?
Đọc đọan thơ tả cảnh núi rừng, nơi
hổ đã từng
sống… ?
? Cảnh rừng ở đây là cảnh rừng
trong các thời điểm nào?
? Cảnh sắc trong mỗi thời điểm có
gì nổi bật?
? Từ đó thiên nhiên hiện lên một
vẻ đẹp như thế nào?
? Giữa thiên nhiên ấy chúa tể của
muôn loài đã sống một cuộc sống
như thế nào?
? Đại từ ta được lặp lại trong các
lời thơ trên có ý nghĩa gì?
? Trong đoạn thơ này điệp từ ( đâu
) kết hợp với câu thơ cảm thán
(than ôi! thời oanh liệt nay còn
đâu ) có ý nghĩa gì?
H/s nhận xét,
H/s nhận xét
H/s phát hiện
H/s đọc H/sphát hiện
H/s phát hiện
H/s nhận xét
H/s nhận xét H/s phát hiện
như sóng cuộn nhịp nhàng- vờn bóng…trong hang tối…”
- Từ ngữ gợi tả tính cách hình dáng con hổ
- Nhịp thơ ngắn thay đổi
Vẻ đẹp ngang tàng, lẫm liệt
giữa núi rùng uy nghiêm, hùng vĩ.
Những đêm vàng bên bờ suối Ngày mưa chuyển bốn phương ngàn
Bình minh cây xanh nắng gội Chiều lênh láng máu sau rừng
Thiên nhiên rực rỡ huy hoàng, náo động hùng vĩ bí ẩn.
Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan
Ta lặng ngắm giang san ta đổi mới Tiếng chim ca…
Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt
Thể hiện khí phách ngang tàng, làm chủ.
Tạo nhạc điệu rắn rỏi, hùng tráng
Nhấn mạnh và bộc lộ trực tiếp nỗi tiếc nuối cuộc sống độc lập
tự do của chính mình
Trang 6? Em có nhân xét gì về cảnh tượng
trong vườn bách thú với cảnh
tượng trong hai đoạn thơ này?
? Theo em sự đối lập này có ý
nghĩa gì trong việc diễn tả trạng
thái tinh thần của con hổ ở vườn
bách thú và từ đó diễn tả tâm
trạng gì của con người?
GV khái quát chuyển ý
Đoc khổ thơ cuối
? Giấc mộng ngàn thu của con hổ
hướng về một không gian như thế
nào?
? Không gian đó có thật không?
? Các kiểu câu nào thường được
sử dụng trong khổ thơ đầu và khổ
thơ cuối?
? Điều đó có ý nghĩa gì?
? Từ đó em nhận xét gì về khát
vọng cuả con hổ?
? Từ nỗi đau ấy phản ánh khát
vọng mãnh liệt nào của con
người?
H/s phát hiện
H/s nhận xét
H/s nhận xét
H/s đọc
H/s lí giải H/s trả lời H/s nhận xét H/skhái quát
H/s giải thích
Cảnh hoàn toàn đối lập một bên là cảnh tù túng, tầm thường, giả dối với một bên là cuộc sống chân thật, phóng khoáng sôi nổi
Diển tả niềm căm ghét, cuộc sống tầm thường giả dối
Diễn tả khát khao mãnh liệt về một cuộc sống tự do, cao cả chân thật
3 Khát khao giấc mộng ngàn.
Oai linh, hùng vĩ, thênh thang
Không gian không có thật chỉ
có trong giấc mộng
Bộc lộ trực tiếp cuộc sống tự do
Khát vọng mãnh liệt, to lớn,
nhưng đau xót, bất lực.
Khát vọng được sống chân thật cuộc sống của chính mình, trong sứ sở của chính mình
Đó là khát vọng được giải phóng, khát vọng tự do
III Tổng kết.
1.Nghệ thuật.
- Bài thơ tràn đầy cảm hứng lãng mạn, cảm xúc sôi nổi
- Cách lựa chọn biểu tượng rất thích hợp và đẹp thể hiện chủ
đề bài thơ
Trang 7? Nêu nết nghệ thuật đặc sắc của
bài thơ?
? Giá trị nội dung tư tưởng của bài
thơ?
? gọi H/s đọc ghi nhớ
? Nếu nhớ rừng là một trong
những thi phẩm tiêu biểu của thơ
lãng mạn thì từ đó em hiểu những
điểm mới mẻ nào của thơ lãng
mạn Việt Nam?
H/s khái quát
Hs nhận xét
H/s thảo luận (2phút)
- Hình ảnh thơ giầu chất tạo hình đầy ấn tượng
- ngôn ngữ và nhạc điệu đầy sức biểu cảm
2 Nội dung:
- bài thơ diễn tả sâu sắc nỗi chán ghét thực tại tầm thường
tù túng và niềm khát khao tự
do mãnh
liệt, bài thơ khơi gợi lòng yêu nước thầm kín của người dân mất nước
* Ghi nhớ SGK
IV LUYỆN TẬP:
Phản ánh nỗi chán ghét thực tại , hướng tới ước mơ một cuộc đời tợ do chân thật Giọng thơ ạt ào khỏe khoắn Hình ảnh ngôn từ gần gũi
Trang 8Hoạt động 4: Hướng dẫn học sinh làm bài tập ở nhà
- Học thuộc lòng bài thơ, tìm hiểu giá trị bài thơ theo hệ thống câu hỏi,
- Chuẩn bị bài :Quê hương
Trang 9Soạn ngày: / / 2008
Dạy ngày: / / 2008
Tiết 75
CÂU NGHI VẤN
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
- Giúp học sinh
+ Hiểu rõ hinh thức đặc điểm câu nghi vấn Phân biệt câu nghi vấn với các kiểu câu khác
+ Nắm vững chức năng chính của câc nghi vấn dùng để hỏi
B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
- GV.Chuẩn bị bảng phụ
- Học sinh: chuẩn bị theo câu hỏi sgk
C TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG.
* Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ
kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
* Hoạt đông 2: Giới thiệu bài mới
? Hãy nhớ lại và cho biết ở tiểu học các em đã học các kiểu câu nào được chia theo mục đích phát ngôn?
+ Nghi vấn
+ Trần thuật
+ Câu khiến
+ Cảm thán
Đặc điểm về hình thức và chức năng của các câu trên như thế nào trong chương trình ngữ văn 8 cô cùng các em sẽ lần lượt tìm hiểu và trước hết là kiểu câu nghi vấn
* Hoạt động 3: Bài mới
I Đặc điểm hình thức và chức năng chính.
Trang 10Gọi học sinh đọc đoạn trích.
? Theo em trong đoạn trích trên
đâu là câu nghi vấn?
? Đặc điểm hình thức nào cho biết
đó là câu nghi vấn?
? Những câu nghi vấn trên dùng
để làm gì?
? Khi viết câu nghi vấn cần chú ý
điều gì?
? Qua tìm hiểu em cho biết đặc
điếm và chức năng của câc nghi
vấn?
? Hãy đặt một câu nghi vấn và
xác định đặc điểm của câu nghi
vấn đó?
Gv nhận xét
Gv gọi học sinh đọc bài tập và
xác định yêu cầu
? Xác định câu nghi vấn, xác định
đặc điểm hình thức?
H/s đọc H/s xác định
H/s nhận xét H/strả lời
H/s nhận xét
H/s rút ra kết luận
H/s đặt câu, nhận xét
H/s xác định
1 Bài tập:
- Sáng ngày người ta đấm U có đau lắm không?
- Thế làm sao mà U cứ khóc mãi mà không ăn khoai? Hay là
U thương chúng con đói quá?
- Cuối câu dùng dấu chấm hỏi
- Có những từ nghi vấn: Không, thế làm sao, hay là…
- Dùng để hỏi ( có khi để tự hỏi)
- Đặt dấu chấm hỏi ở cuối câu
2 ghi nhớ: SGK.
II Luyện tập
1 Bài tập 1.
a Chị khất tiền sưu đến chiều mai phải không?
b Tại sao con người ta lại phải khiêm tốn đền như thế?
c Văn là gì? Chương là gì?
d Chú mình có muốn đùa vui không?
- Dùa trò gì?
- Hừ…hừ…cái gì thế?
- Chị Cốc béo xù đứng trước cửa nhà ta ấy hả?
- Cuối mỗi câu đều dùng dấu chấm hỏi, trong mõi câu đều chứa từ nghi vấn: a không; b tại sao; c gì, gì; d không, gì, thế, hả
2 Bài 2:
Trang 11? Căn cứ vào đâu để xác định câu
trên là câu nghi vấn ?
? Trong các câu đó có thể thay từ
hay bằng từ hoặc được không?
Gv cho học sinh thay thế và nhận
xét
? Có thể đặt dấu chấm hỏi ở cuối
câu những câu sau được không tại
sao?
Lưu ý: Trong tiếng việt, tổ hợp x
cũng như, ai cũng, gì cùng, sao
cùng, đâu cũng, bao giờ cũng, bao
nhiêu cũng…có ý nghĩa khẳng
định tuyệt đối
VD: Ai cũng thấy thế, có nghĩa là
“ mọi người đều thấy thế”
Và x là một từ phiếm định, chứ
không phải là từ nghi vấn
? Phân biệt hình thức và ý nghĩa
của hai câu sau?
VD: Cái áo này có mới lắm
không?
Cái áo này có mới lắm chưa?(sai)
H/s phân tích nhận xét
H/s đặt và giải thích
H/s phân biệt
Căn cứ vào từ hay
Không thể thay từ hay bằng từ hoặc được Nừu thay từ hay trong câu nghi vấn bằng từ hoặc thì câu trở nên sai ngữ pháp hoặc biến thành một câu khác thuộc kiểu câu trần thuật
có ý nghĩa khác hẳn
3 Bài tập 3:
Không thể đặt dấu chấm hỏi vào cuối các câu được vì chúng không phải là câu nghi vấn Câu a, b mặc dù có các từ nghi vấn như cơ…không, tại sao những kết cấu chứa những từ này chỉ có chức năng bổ ngữ trong một câu
Trong câu c, d thì nào( cũng) ai ( cũng) là từ phiếm định
4 Bài 4:
a Anh có khỏe không?
b Anh đã khỏe chưa?
Khác nhau về hình thức: có, không, đã, chưa
Khác nhau về ý nghĩa:
+ Câu thứ hai có giả định là người được hỏi trước đó có vấn
đề về sức khỏe, nếu trước đó không có giả định này thì câu hổi là vô lí
+ Còn câu hỏi thứ 4 không có giả định đó
* Hoạt động 4: Hướng dẫn học sinh học ở nhà
- Nắm đặc điểm câu nghi vấn
- Làm bài tập 5
Trang 12-chuẩn bị bài:Câu nghi vấn (tiếp )
Soạn Ngày:
Dạy ngày:
Tiết :76
LUYỆN TẬP LÀM VĂN THUYẾT MINH
( Viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh)
A : MỤC TIÊU CẦN ĐẠT.
- Giúp học sinh
+ Biết nhận dạng, sắp xếp ý và viết đọan văn thuyết minh ngắn
+ Rền kỹ năng xác định chủ đề, sắp xếp và phát triển ý khi viết đoạn vân thuyết minh
B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH.
GV :Chuẩn bị những đọan văn thuyết minh
HS :Chuẩn bị theo câu hỏi SGK
C TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG.
* Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ
? Thế nào là đoạn văn? Vai trò của đoạn văn trong văn bản? cấu tạo thường gặp của đoạn văn?
* Hoạt đông 2: Giới thiệu bài mới
ở tiết trước các em đã biết vận dụng chách viết đoạn văn và câu chủ đề để xây dụng đoạn văn trong văn bản tự sự Để viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh như thế nào tiết hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu
* Hoạt động 3 : bài mới
Gv gọi học sinh đọc 2 đoạn
văn
? Đoạn văn gồm mấy câu?
? Từ nào được nhắc lại trong
các câu đó? Việc nhắc lại các từ
đó có tác dụng gì?
H/s đọc
H/s xác định
H/s phát hiện, nhận xét
I Đoạn văn trong văn bản thuyết minh.
1 Nhận dạng đoạn văn thuyết minh.
a Đoạn văn:
- Đoạn văn gồm 5 câu
- Từ nước được nhắc đi nhắc lại nhiều lần đó là từ quan trọng nhất thể hiện chủ đề trong đoạn văn
Trang 13? Vậy theo em chủ đề của đoạn
văn là gì? Nó được thể hiện
như thế nào?
? Hãy cho biết vai trò của từng
câu trong việc thể hiện và phát
triển chủ đề?
? Nêu mối quan hệ giữa các câu
trong đoạn văn?
? Từ việc tìm hiểu hãy cho biết
đoạn văn trên thuộc kiểu văn
bản nào?
? Đối tượng được nói đến trong
đoạn văn là ai?
? Cách thể hiện chủ đề trong
đoạn văn trên như thế nào?
H/s xác định
H/s nhận xét
H/s nêu H/s xác định
H/s xác định H/s nhận xét
- Chủ đề của đoạn văn được thể hiện ở câu 1: Thế giới …thiếu nước sạch nghiêm trọng
Câu 1: Giới thiệu khái quát vấn
đề thiếu nước ngọt nghiêm trọng trên thế giới
Câu 2: Cho biết tỉ lệ nước ngọt
trên trái đất
Câu 3: Giới thiệu sự mất tác dụng
của phần lớn nước ngọt trên thế giới
Câu 4: Giới thiệu số người khổng
lồ thiếu nước ngọt trên thế giới
Câu 5: Dự báo tình hình thiếu
nước ngọt
- Đoạn văn thuyết minh
* Đoạn 2:
Đồng chí Phạm Văn Đồng( chủ đề)
Câu 1: Vừa giới thiệu chủ đề vừa
giới thiệu quê quán, khảng định phẩm chất và vai trò của ông: Nhà cách mạng , nhà văn hóa
Câu 2: Sơ lược về quá trình hoạt
động CM và những cương vị lãnh đạo đảng và nhà nước đồng chí Phạm Văn Đồng từng trải qua
Câu 3: Nói về quan hệ của ông
với chủ tịch Hồ Chí Minh
- Đây là một đoạn văn thuyết minh giới thiệu về một danh nhân
2 Sửa lại những đoạn văn chưa chuẩn: