Qua những ấn tượng mà 2 cây Phong để lại trong lòng nhân vật tôi, em cã nhËn xÐt g× vÒ mèi quan hÖ gi÷a hai c©y Phong víi nh©n vËt t«i.. Vậy vì sao lại có sự gắn bó đó, có ph¶i trong lµn[r]
Trang 1Ngày soạn: 10.10.08
Ngày dạy: 13.10.08
Bài 9 - Tiết 33+34:
Hai cây phong
(Trích người thầy đầu tiên)
T Ai ma tốp
-A Mục tiêu bài học.
1 Kiến thức: Giúp học sinh hiểu đặc sắc nghệ thuật của đoạn trích: Hai
cây phong, tính chất trữ tình sâu đậm biểu hiện rất khéo giữa hồi ức miêu tả, biểu cảm – kể chuyện Trong cách lồng xen hai ngôi kể, trong giọng văn buồn chứa chan tình cảm yêu mến quê h9
2 Tư tưởng : Giáo dục học sinh tình cảm yêu mến quê h9 đất < ! biết
nâng niu quý trọng những kỷ niệm tuổi thơ
3 Kĩ năng : Rèn luyện kỹ năngđọc- phân tích, tiếp tục củng cố kiến thức viết
văn bản tự sự có kết hợp miêu tả và biểu cảm
B Chuẩn bị:
GV: SGV – SGK, Bài soạn, tranh minh hoạ
HS: Bài soạn ở nhà
C Các bước lên lớp
1 ổn định tổ chức:
2 Bài cũ:
Nội dung tL của truyện “Chiếc là cuối cùng”là gì?
? Qua câu chuyện tác giả muốn gửi tới V đọc thông điệp nào?
Em hiểu thế nào là tình huống đảo của chuyện, hãy chỉ ra và phân tích giá trị NT này?
3 Tiến trình tổ chước các hoạt động dạy học
Hoạt động 1 : Khởi động:
Đối với mỗi ngV Việt Nam
thì hình ảnh quê ơng thV gắn
liền với hình ảnh Cây đa – bến
< – con đò Còn đối với nhân vật
hoạ sỹ trong truyện ngắn “NgV thầy
đầu tiên” của Ai ma tốp thì khi nhớ
về quê h9 là nhớ đến hai cây
phong trên đỉnh đồi đầu làng Tại sao
hai cây phong lại để lại ấn t sâu
2
Trang 2đậm vậy trong lòng V hoạ sỹ,
chúng ta hãy cùng tìm hiểu
Hoạt động 2 : Đọc hiểu văn bản
GV ớng dẫn học sinh cách đọc:
(Đọc chậm rãi, hơi buồn, gợi nhớ
nhung và suy nghĩ của V kể Có
một chút thay đổi giọng đọc khi
V kể x tôi và 2ng chúng tôi
để phân biệt ngôi kể và điểm nhìn
NT)
17 I Đọc tìm hiểu chú thích
1 Đọc
- GV đọc mẫu từ đầu đến 9
thần xanh
- Gọi 2 học sinh đọc tiếp: nhận xét,
đánh giá
- Học sinh đọc phần chú thích
? Giới thiệu khái quát về tác giả - tác
phẩm ?
GV mở rộng : Học 2 bằng Đại học
:Nông nghiệp – văn
Viết văn bằng 2 thứ tiếng : mẹ đẻ –
Nga Đ công nhận là giáo s
danh dự của V Đaị học tổng hợp
quốc gia Matxcơva mang tên
Lô-mô-nô-xốp (2004)
2 Chú thích:
a Tác giả: Ai - ma - tốp (1928) là nhà
văn Crơ-gC2
- Tập truyện gồm 3 truyện ngắn:
NgV thầy đầu tiên, Cây phong non
trùm khăn đỏ, Mất lạc đà
Đoạn trích thể hiện một cách đằm
thắm tình yêu cố hơng của một ngời
con đi xa về thăm nơi chôn rau cắt rốn
của mình và lòng biết ơn ngời thầy
đầu tiên đã trồng cây và trồng ngời ở
nơi thảo nguyên hoang vu, mêng
mông
b Tác phẩm : Truyện ngắn OMV
thầy đầu tiên” in trong tập truyện “Núi
đời và thảo nguyên” 1961 đựơc giải Lê Nin
c Từ khó: (SGK)
? Căn cứ vào nội dung tóm tắt, hãy
xác định vị trí của đoạn trích.?
Vị trí đoạn trích: Nằm ở phần đầu
12 II Bố cục : 4 phần
Trang 3của truyện.
(Vai trò: Mở đầu câu chuyện giới
thiệu vật để lại từ đó giới thiệu về
thầy giáo Đuy-Sen)
? Tuy là một văn bản trích nh
đoạn trích này cũng có bố cục t9
đối hoàn chỉnh Hãy xác định bố cục
đoạn trích? nội dung của mỗi phần ?
- P1: Từ đầu > .chân trời phía tây: Giới thiệu chung về ngôi làng của nhân vật tôi
- P2 : Tiếp > g9 thần xanh: Nhớ
về hình ảnh quê 9 hai cây phong ở
đầu làngvà cảm xúc tâm trạng của nhân vật tôi khi về thăm làng
- P3 : Tiếp > .biêng biếc kia: Cảm xúc và tâm trạng nhân vật tôi hồi trẻ thơ với lũ bạn chơi đùa cùng hai cây phong
- Phần4: còn lại: Từ hai cây phong nhân vật tôi nhớ về ngV trồng cây
? Xác định kiểu văn bản và ph9
thức biểu đạt.? Trong đó 9 thức
biểu đạt nào đóng vai trò chủ yếu?
- Kiểu văn bản: Tự sự
- PT biểu đạt: Tự sự –miêu tả - biểu
cảm
? Xác định ngôi kể trong đoạn trích?
Em có nhận xét gì về sự thay đổi ngôi
kể trong đoạn trích? (Đại từ nhân
2 “tôi” chỉ ai? ở thời điểm nào?
Đại từ ‘chúng tôi” chỉ ai? vào thời
điểm nào? - Cách thay đổi ngôi kể
nh vậy có tác dụng gì?
Học sinh thảo luận nhóm (2p)
- Hai mạch kể gắn với 2 đại từ nhân
2ng “Tôi – chúng tôi”
- Đại từ “Tôi”, chỉ ngV kể chuyện
– một hoạ sỹ ở thời điểm hiện tại
nhớ về quá khứ
- Đại từ chúng tôi chỉ nhân vật V
Trang 4kể chuyện và bạn bè của anh ở thời
điểm quá khứ thời ấu thơ
- Thay đổi sự x hô và đan xen,
lồng ghép hai thời điểm hiện tại –
quá khứ, một ng9$ – nhiều
ng-V.PF tác dụng làm cho câu chuyện
sinh động, cảm xúc đ mở rộng
vừa riêng, vừa chung, cho thấy cây
phong không chỉ gắn bó với một con
V mà nó còn gắn bó với cả một
thế hệ
10 III Tìm hiểu văn bản
? Vị trí làng quê của nhân vật tôi
giới thiệu ở đoạn văn mở đầu
nh thế nào?
1 Hai cây phong trong cái nhìn và cảm nhận của tôi người họa sĩ.
* Giới thiệu khái quát về ngôi làng + Nằm ven chân núi , trên một cao nguyên rộng, có khe n< ào ào đổ xuống, :< là thung lũng đất vàng, là cánh thảo nguyên mênh mông, con
đ-V sắt băng qua
? Qua những lời giới thiệu ấy em hình
dung ra ngôi làng đó nh thế nào?
Cảnh sắc làng quê đ miêu tả bằng
những hình ảnh đV nét đậm, nhạt,
cao, thấp, gần, xa làm hiện lên một
không gian nghệ thuật rất đẹp và
niềm tự hào của một con V đối
với quê ơng, của một hoạ sỹ tài
hoa thích thiên nhiên kỳ thú
Sau câu chữ là bao cảm xúc dâng trào
với bao bồi hồi nhớ 9
> Một ngôi làng miền núi – thảo nguyên đẹp hẻo lánh
? Căn cứ vào nội dung và nhan đề của
đoạn trích, cho biết đề tài của văn
bản trích này? (Đề tài giới thiệu về 2
cây phong và tình cảm của nhân vật
tôi với quê hơng)
? Tại sao giới thiệu về 2 cây Phong
tác giả lại giới thiệu về ngôi làng?
Ngôi làng ở đầu văn bản làm nền
cho sự xuất hiện của đối tợng chính
Trang 5nói tới trong văn bản, đó là 2
cây Phong
Tiết 2 : 18 10 08 15 * Hình ảnh 2 cây Phong trong tâm trí
nhân vật “Tôi’ – hoạ sỹ
? Trong tâm trí nhân vật tôi 2 cây
Phong đã để lại ấn t thế
nào?
- Biết chúng “từ thuở bắt đầu biết mình”
- Luôn hiện ra trớc mắt hệt những ngọn hải đăng đặt trên núi
- Mỗi lần về làng tôi đều có bổn phận
đầu tiên là từ xa đa mắt tìm chúng
- Lúc nào cũng cảm biết đ chúng
- Lúc nào cũng nghĩ thầm “Ta sắp
thấy chúng chR
- Mong về làng đến với 2 cây phong để nghe mãi tiếng lá reo cho đến khi say
? Qua những ấn mà 2 cây
Phong để lại trong lòng nhân vật tôi,
em có nhận xét gì về mối quan hệ
giữa hai cây Phong với nhân vật tôi ?
> Có thể nói 2 cây phong có vị trí hết sức quạn trọng trong suy nghĩ và tâm hồn của nhân vật tôi Nó biểu hiện tình yêu và nỗi nhớ làng quê của một con ngV sống ở nơi xa.(mqh máu thịt)
? Vậy vì sao lại có sự gắn bó đó, có
phải trong làng ngoài hai cây phong
không còn cây gì khác để nhân vật tôi
thể hiện sự gắn bó?
- ở Việt Nam:
Luỹ tre trong “Bão bùng thân bọc lấy thân
Tay ôm tay níu tre gần nhau thêm”
(Nguyễn Duy)
- Nguyên nhân có sự gắn bó đó là vì những đặc điểm của hai cây phong
+ Chúng (2 cây phong) có tiếng nói riêng, tâm hồn riêng, chan chứa lời ca
êm dịu
+ Lúc nào cũng ngả nghiêng lay động lá cành không ngớt tiếng rì rào theo nhiều cung bậc khác nhau Nh lời thì thầm tha thiết nồng thắm Lúc im bặt, cất lên thở dài
+ Khi dông bão đến bị xô gãy cành, tỉa trụi lá nó vẫn “dẻo dai và reo vù vù một ngọn lửa bốc cháy rừng rực”
? Để giới thiệu về hai cây phong tác
giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật ?
- Nghệ thuật nhân hoá, so sánh tác giả đã giới thiệu hai cây phong nh hai con
Trang 6Tác dụng? ngời có một sức sống mãnh liệt với
những cung bậc tình cảm khác nhau, biểu tợng bao phẩm chất tốt đẹp của con ngời quê hơng, con ngời thảo nguyên (Đây là đoạn văn giàu hình và
biểu cảm nhất nói về hai cây phong
> Sự ởng ợng kỳ diệu phong phú
của tác giả)
-Trong đoạn trích có chi tiết “Về sau
khi nhiều năm đã trôi qua, khi nhân
vật tôi nhận ra điều bí ẩn của hai cây
phong nhng anh ta không bị vỡ mộng
xa” Vì sao?
> Bởi hai cây phong còn gắn liền
với tuổi trẻ của nhân vật tôi
Khẳng định sức mạnh lâu bền của kỷ niệm thời thơ ấu đối với mỗi ngV trong cuộc đời
? MV kể đã chuyển mạch cảm xúc
từ “Tôi” sang “chúng tôi” Vậy
“chúng tôi”là ai? (Bọn con trai cùng
lứa với nhân vật tôi)
? Họ có những kỷ niệm gì đối với hai
cây Phong.?
- Mng thú vụ nhất là khi trèo lên
cây phong chúng có cảm xúc mới mẻ,
lạ lùng mà có lẽ lần đầu tiên bọn trẻ
có đựơc khi toàn cảnh quê ơng hiện
ra :< chân mình
20 2 Hai cây phong gắn liền với những kỷ niệm tuổi ấu thơ của “chúng tôi”.
- Hai cây phong: là nơi bọn trẻ chơi
đùa, trèo lên phá ổ chim, ngời bạn tâm tình
? Từ trên cao ngất phép thần thông đã
mở ớc mắt lũ trẻ điều gì? Em có
nhận xét gì về thế giới đó?
GV : Cây Phong đã mở rộng tầm
mắt, làm sáng lên tâm hồn tuổi thơ,
làm cho lũ trẻ “sửng sốt” tất cả nín
thở ngồi lặng để phóng tầm mắt về 4
phía Bức tranh quê ơng nh mở
rộng vẫy gọi
-Từ trên cao : Chuồng ngựa nông trang, thảo nguyên xa thẳm xanh biếc, dòng sông lấp lánh Lũ trẻ lắng nghe tiếng gió, tiếng thì thầm của lá cây, chúng nghĩ đến những miền đất lạ
- > Thấy một thế giới vừa quen vừa lạ,
đó là một thế giới đẹp đẽ vô ngàn của không gian bao la và ánh sáng không gian choáng ngợp
? Rõ ràng ngoài việc là chỗ vui chơi, - Hai cây Phong là bệ đổ, bệ phóng cho
Trang 7hai cây phong còn đóng một vai trò
khác với bọn trẻ, đó là gì?
những ớc mơ, khát vọng lần đầu tiên thức tỉnh trong tâm hồn những đứa trẻ làng Ku-ku-rêu
? Từ việc phân tích tìm hiểu các chi
tiết trên , em hình dung thế nào
về hai cây phong qua cách cảm và
cách nghĩ của tác giả ?
-> M vậy hai cây phong là nơi gắn liền với kỷ niệm tuổi thơ, nó không chỉ
mở rộng tầm mắt mà còn nâng cánh
< mơ cho những em bé làng Kukurêu bay tới những chân trời xa xôi tơi sáng
Tuy nhiên còn một lý do rất quan
trọng để hai cây phong có một ấn
sâu sắc trong lòng nhân vật
Tôi
Chú ý vào đạon văn cuối
? Qua phần tóm tắt hãy cho biết
V trồng cây đó là ai? MV đó
làm nghề gì? MV đó có vai trò
thế nào đối với nhân vật “tôi” và
“chúng tôi”
NgV trồng cây: Thầy ĐuySen là một
đoàn viên đ phân công về làng
Kukurêu dạy học, ngV đi thắp lên
niềm tin và mơ < ! ngời đã mang lại
ánh sáng cho một thế hệ thiếu niên
? Qua phần tìm hiểu trên gợi cho ta
hiểu thêm điều gì về nhân vật
“tôi”hiện tại ?
Đến đây ta có thể nói đầy đủ tại sao
với nhân vật tôi, hai cây phong lại có
ấn ợng sâu đậm thế với nhân
vật tôi
=> Tình yêu hai cây phong gắn liền với tình yêu quí V thầy giáo đã trồng hai cây phong ấy với < mơ và hi vọng về sự L thành của trẻ em làng Ku-ku-rêu
Hoạt động 3 : Tổng kết ghi nhớ 6 IV Ghi nhớ (SGK)
? Đọc văn bản Hai cây phong em cảm
nhận những vẻ đẹp nào của
thiên nhiên và con nơi đây?
Trang 8Đoạn trích giới thiệu, kể, tả về hai
cây phong, qua đó bộc lộ tình yêu
làng, yêu nớc, nhớ thơng những kỷ
niệm tuổi thơ, đặc biệt nhớ về hình
ảnh một thầy giáo Đuy sen đã đem
ánh sáng đến cho một thế hệ thiếu
niên
? Em học đ gì ở nghệ thuật tả, kể
của tác giả?
Miêu tả bằng so sánh và bình luận
làm nổi bật đối t so sánh, đồng
thời bộc lộ cảm xúc chủ quan của
V viết
Song song kết hợp hai trình tự kể
“Tôi”, “chúng tôi” có tác dụng mở
rộng cảm xúc vừa chung vừa riêng
GV : Khái quát nội dung nghệ thuật
và yêu cầu học sinh đọc ghi nhớ SGK
4 Củng cố:
Nếu nói đoạn văn giàu chất trữ tình, em có đồng ý không? Vì sao?
5 Hướng dẫn học bài :
- Học thuộc lòng một đoạn
- Soạn : “Thông tin về trái đất ”
- Chuẩn bị kiểm tra bài viết số 2
- Ôn: tự sự kết hợp miêu tả, biểu cảm
-Ngày soạn : 10.10.08
Ngày giảng:14.10.08
Tiết 35 + 36:
Viết bài tập làm văn số 2
I Mục tiêu:
HS biết vận dụng những kiến thức đã học để thực hành viết 1 bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
- GD học sinh ý thức tự lập trong suy nghĩ
- Rèn luyện các yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm
II Chuẩn bị:
- GV: Ra đề bài
- HS: Ôn tập kỹ văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm
III Các bước lên lớp.
1 ổn định tổ chức.
Trang 92 GV chép đề bài lên bảng.
* Đề bài:
Hãy kể về một lần em mắt khuyết điểm khiếu thầy cô giáo buồn.
* Yêu cầu:
- Xác định ngôi kể (thứ nhất hoặc thứ ba)
- Bài viết phải có 3 phần: MB, TB, KB
+ Lý do và thời gian, hoàn cảnh phạm lỗi
+ Nguyên nhân, diễn biến, hậu quả, của việc phạm lỗi
+ Miêu tả sự việc xảy ra, hình ảnh thầy cô giáo trong và sau khi em phạm lỗi: Nét mặt, cử chỉ, lời nói thái độ
+ NgV phạm lỗi và những V có liên quan
+ Những tình cảm và suy nghĩ của em khi sự việc xảy ra và sau sự việc ấy: Lo lắng,
ân hận, buồn phiền
* Thanh điểm
Điểm 9-10: Bài viết phải đảm bảo những ý cơ bản , sắp xếp một cách hợp lí các phần
đoạn văn Làm nổi bật yêu cầu về nội dung và hình thức diễn đạt Lời kể phong phú hấp dẫn , sáng tạo sinh động giàu cảm xúc Diễn đạt trôi chảy , bố cục chặt chẽ rõ ràng , chữ viết sạch đẹp đúng chính tả , không mắc lỗi về dùng từ đặt câu
Điểm 7-8 : Đảm bảo về nội dung và hình thức diễn đạt , có sáng tạo có cảm xúc , bố
số lỗi về cách dùng từ đặt câu , chính tả
Điểm 5-6 : Kể lại đ một câu chuyên theo yêu cầu , đảm bảo về hình thức và nội
dung ng có thể a kết hợp tốt các yếu tố miêu tả biểu cảm , hoặc có thể sai về lỗi dùng từ đặt câu
Điểm 3-4 : Kể đựơc một câu chuyện ng nội dung sơ sài , diễn đạt ch tốt , mắc
nhiều lỗi chính tả , dùng từ đặt câu
Điểm 1-2 : bài viết không đảm bảo các yêu cầu trên hoặc lạc đề
3 Củng cố
4 Hướng dẫn học bài
soạn bài : Nói quá
Chú ý hệ thống câu hỏi bài tập SGK