-Giảng bình: Qua đây ta càng thấy bé Hồng la một chú bé giàu tình cảm,giàu tự trọng, trong cuộc sống sớm chịu nhiều gian truân cũng đôi khi được đền bù .Trong cuộc sống mênh mông buồn th[r]
Trang 1Tuần 2
Tiết 5 Bài 2 : TRONG LÒNG MẸ
( Trích “ Những ngày thơ ấu” –Nguyên Hồng)
Ngày soạn:
Ngày dạy:
I.Mục tiêu cần đạt:
1.Kiến thức :
- Hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đau tinh thần của nhân vật bé Hồng.Cảm nhận
được tình yêu thương mãnh liệt của chú bé đối với mẹ
- Bước đầu hiểu được văn hồi kí và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút Nguyên Hồng:
thấm đượm chất trữ tình, lời văn tự truyện chân thành, giàu sức truyền cảm
2 Kĩ năng:
Rèn kĩ năng phân tích nhân vật
3 Thái độ:
HS biết phê phán thái độ khinh miệt những đứa trẻ bất hạnh
II Chuẩn bị:
1 GV: Tranh ảnh,bảng phụ
2 HS: Soạn bài, bảng phụ
III Tiến trình lên lớp:
1.Ổn định lớp.
2.Kiểm tra bài cũ.
? Một trong những thành công
của việc thể hiện cảm xúc,tâm
trạng của Thanh Tịnh trong bài
“ Tôi đi học” là so sánh Hãy
nhắc lại và phân tích hiệu quả
nghệ thuật?
GV nhận xét cho điểm
3.Bài mới.
Nguyên Hồng là nhà văn có
1 thời thơ ấu thật cay đắng,
khốn khổ Những kỉ niệm ấy
được nhà văn viết lại trong
tập tiểu thuyết tự truyện
“Những ngày thơ ấu” Kỉ
niệm về mẹ đáng thương
qua cuộc trò chuyệnvới bà
cô và cuộc gặp gỡ bất ngờ
với người mẹ là một trong
những chương cảm động
nhất
Hoạt động 1: Giới thiệu vài nét
về tác giả và tác phẩm
-Gọi hs đọc chú thích (*)
trang 18
- Yêu cầu hs nêu vài nét tiêu
biểu về tg và tp
- Trả lời
- Theo dõi
- Nghe
- Đọc chú thích * trang 18
- Nêu ý kiến
- Nghe
I.Tác giả- tác phẩm
1 Tác giả.
SGK trang 18
Trang 2- Chốt, nhấn mạnh.:
+ NH là nhà văn lớn của
VHHĐVN
+ Ông là tg của tiểu thuyết
“Bỉ vỏ”, “Cửa biển” và tập
thơ “Trời xanh”
-Thuyết trình “ Trong lòng
mẹ” là chương II của tập hồi
kí: “ Những ngày thơ ấu”
Hoạt động 2 : Hướng dẫn đọc ,
tìm hiểu thể loại ,tóm tắt truyện
- Hướng dẫn HS đọc
chậm, tình cảm
- GV đọc 1 đoạn
- Nhận xét
- Yêu cầu HS đọc thầm
chú thích trong SGK
? Cho biết thể loại của VB?
- Lưu ý HS: Nhân vật “
Tôi ” là người kể chuyện
và trực tiếp bộc lộ cảm
nghĩ
- GV hướng dẫn HS tóm
tắt theo bố cục 2 phần
Hoạt động 3 : Hướng dẫn HS
phân tích
?Truyện có mấy nhân vật ?
? Truyện được kể theo trình tự
như thế nào ?Có gì giống và
khác với truyện “ Tôi đi học ”
của Thanh Tịnh ?
? Nhân vật bà cô được thể hiện
qua những chi tiết kể , tả nào ?
-Nghe
- Nghe-Đọc tiếp đến hết
- Theo dõi
- Đọc chú thích SGK
- Hồi ký
- Nghe
Chú bé Hồng lớn lên trong một gia đình sa sút , nguời cha sống u uất thầm lặng rồi chết trong nghèo túng , nghiện ngập Người mẹ có trái tim khao khát yêu thương đã phải chôn vùi trong cuộc hôn nhân không hạnh phúc.Sau khi chồng qua đời, người phụ nữ ấy vì quá cùng quẫn đành bỏ con đi kiếm ăn phương xa , chú bé mồ côi cha lại vắng
mẹ sống thui thủi cô đơn giữa sự ghẻ lạnh , cay nghiệt của những người họ hàng giàu có trở thành đứa trẻ đói rách, lêu lỏng luôn thèm khát tình yêu
thương
-Bà cô,bé Hồng…
-Kể theo tình tự TT,hồi tượng kí ức tuổi thơ
* Khác : -Tôi đi học:Chuyện liền mạch
-Trong lòng mẹ:Không liền mạch
Cười , hỏi:”Hồng….không”
-Giọng vẫn ngọt “sao …đâu!”,mắt long lanh,nhìn chằm chặp
-Vỗ vai cười mà nói
-Vẫn cười kể các chuyện
-Đổi giọng ,vỗ vai
-Tả theo tình tự tăng tiến diễn ra thec tình tự thời gian
→Nhân vật bộc lộ tính cách của mình
2 Tác phẩm.
-Trong lòng mẹ trích trong tập hồi kí “ Những ngày thơ ấu” (1938-1940)
II/Đọc chú thích,thể loại tóm tắt truyện.
1.Đọc.
2.Chú thích:
3.Thể loại.
-Hồi kí
4.Tóm tắt truyện
III/ Phân tích
1.Nhân vật bà cô:
Lạnh lùng,độc ác,thâm hiểm
Trang 3? Em có nhận xét gì về cách kể ,
tả này ?
Giảng : Cười , hỏi , giọng
ngọt
? Bà cô là người như thế nào?
GV: Đây là hình ảnh mang ý
nghĩa tố cáo hạng người sống
tàn nhẫn , khô héo cả tình máu
mũ, ruột rà trong XHTDPK lúc
bấy giờ : Hẹp hòi , tàn nhẫn đối
với những người phụ nữ
4 Củng cố :
Em có suy nghĩ gì về nhân
vật bà cô ?
5 Hướng dẫn về nhà :
- Phân tích nhân vật Bé Hồng ?
-Nghe
-Giả giối,độc ác
-Nghe
-Nêu ý kiến cá nhân
V/ RÚT KINH NGHIỆM
Tuần 2
Tiết 6:
TRONG LÒNG MẸ (TT)
Ngày soạn:
Ngày dạy : (Trích “Những ngày thơ ấu”- Nguyên Hồng)
I /Mục tiêu cần đạt.
1.Kiến thức.
Giúp HS
-Hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đau tinh thần của nhân vật bé hồng;thấm đượm chất trữ tình,lời văn tự truyện chân thành,giáu sức truyền cảm
2.Kĩ năng.
Trang 4-Rèn kĩ năng phân tích nhân vật,khái quát đặc điểm tính cách qua lời nói,nét mặt, tâm trạng.
3.Thái độ:
-Biết cảm thông,chia sẽ với những người bất hạnh
II/Chuẩn bị:
1.GV: Bảng phụ.
2.HS: Soạn bài.
III/ Tiến trình trên lớp.
1.Ổn định.
2.KTBC.
? Hãy cho biết tính cách của bà cô
trong cuộc đối thoại với bé Hồng?
-Nhận xét,cho điểm
?Diễn biến tâm trạng của bé Hồng
khi nghe những câu hỏi và thái độ
cử chỉ của bà cô như thế nào?
Bà cô:
-Cười hỏi: ‘Mày’…không?
→giả dối,độc ác
-Giọng vẫn ngọt ,hỏi luôn
‘sao…trước đâu!’
→độc ác
-Vỗ vai cười nói ‘mày chứ”→xúc
xiểm,gièm pha→độc ác có tính toán
-Vẫn cười kể các chuyện→độc ác và
tàn nhẫn
-Đổi giọng,vỗ vai ,ngậm
ngùi,thương xót
→thoã mãn sự độc ác
-Giảng:càng nhận ra sự thâm độc
của người cô,chú bé Hồng càng đau
đớn uất hận trào lên cảm xúc yêu
thương mãnh liệt đối với người mẹ
bất hạnh của mình
-Gọi HS đọc đoạn: “Nhưng…sa
mạc”
?Tác giả sử dụng biện pháp nghệ
thuật gì?phân tích?
-GV :Cái hay của biện pháp nghệ
thuật này là mới lạ ,phù hợp với việc
bộc lộ tâm trạng thất vọng cùng cực
thành tuyệt vọng của bé Hồng→hi
vọng→thất vọng→tột cùng HP,tột
-Trả lời
-Theo dõi
-Liệt kê
Bé Hồng
-Nhận ra ý định cay độc sau cái giọng nói và nét mặt rất kịch của bà cô
→Cậu nghĩ về mẹ
-Đáp lại không vào và khẳng định cuối năm mẹ về
→Trong lòng đau đớn
-Nước mắt giấu giếm
→Nỗi đau tăng lên
-Cười dài trong tiếng khóc
→Giận vì cổ tục đày đoạ mẹ:vồ,cắn ,nhai,nghiến
-Không nói được vì uất ức
-Nghe
-Đọc SGK trang 17,18
-So sánh →diễn tả xúc động tâm trạng
-Nghe
2.Nhân vật bé Hồng.
a.Bé Hồng trong cuộc đối thoại với bà cô.
-Đau đớn khi nghe những lời gièm pha,xúc xiểm người
mẹ bất hạnh
-Nỗi đau ngày càng tăng biến thành sự phẫn uất
b.Bé Hồng khi gặp mẹ.
-Chạy theo mẹ vội vàng,lập cập→khóc
→Niềm hạnh phúc vô
bờ khi gặp mẹ
Trang 5cùng đau khổ.
?Cử chỉ ,hành độngvà tâm trạng của
bé hồng khi bất ngờ gặp mẹ mình
như thề nào?
-Giảng bình: Qua đây ta càng thấy
bé Hồng la một chú bé giàu tình
cảm,giàu tự trọng, trong cuộc sống
sớm chịu nhiều gian truân cũng đôi
khi được đền bù Trong cuộc sống
mênh mông buồn thảm của nhà văn
hồi thơ ấu ấy,một niềm vui nho nhỏ
cũng trở thành lớn lao,cũng ghi dấu
ấn suốt cả cuộc đời để xuất hiện
thành những trang hồi ức tự truyện
tuyệt vời
4.Củng cố:
Em có cảm nghĩ gì về nhân vật bé
Hồng ?
5.Hướng dẫn về nhà:
-Về nhà học bài
-Soạn bài “tức nước vỡ bờ”
+Tóm tắt ngắn gọn tác phẩm
+Phân tích tâm trạng diễn biến tâm
lí của chị Dậu
-Òa khóc rồi nức nở,
“đùi…câu gì”
-Nghe
-Nêu cảm nghĩ
V/Rút kinh nghiệm
Tuần 2:
Tiết 7 TRƯỜNG TỪ VỰNG
Ngày soạn :
Ngày dạy:
I/ Mục tiêu cần đạt:
1.Kiến thức:
- Hiểu được thế nào là trường từ vựng
- Biết xác lập các trường từ vựng cơ bản
- Bước đầu hiểu được mối liên quan giữa trường từ vựng với các hiện tượng ngoại ngữ
đã học như: đồng nghĩa, trái nghĩa, ẩn dụ…giúp ích cho việc học văn và làm văn
2 Kĩ năng:
-Rèn kĩ năng lập trường từ vựngvà sữ dụng trường từ vựng trong nói, viết
Trang 63 Thái độ:
- Có ý thức sử dụng trường từ vựng
II Chuẩn bị:
1.Giaó viên: Bảng phụ, bài tập nhanh
2.Học sinh : Bảng phụ , trả lời các câu hỏi trong SGK
III Tiến trình lên lớp
Hoạt động của GV Hoạt động của hs Nội dung
1.Ổn định lớp
2.KTBC
? Thế nào là từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ
nghĩa hẹp? cho vd
-Nhận xét cho điểm
3 Bài mới
Hoạt động1.: Hình thành khái niệm
trường từ vựng
-Treo bảng phụ ghi đoạn văn SGK
trang 21
- Gọi một học sinh đọc
- Gạch chân các từ mặt…
? Các từ gạch chân dùng để chỉ người,
đv hay sv ? vì sao em biết?
? Nét chung về nghĩa của nhóm từ trên
là gì?
-Nói : Nếu tập hợp các in đậm ấy
thành một nhóm từ thì chúng ta có một
trường từ vựng
-? Theo em, trường từ vựng là gì ?
- Chốt ghi nhớ sgk
- Gọi học sinh đọc ghi nhớ
- Cho hs làm bt nhanh : Cho nhóm từ:
cao, thấp, lùn, lòng khòng, lều khều,
béo xác ve, bị thịt, cá rô đực
? Nếu dùng nhóm từ trên để miêu tả
người thì trường từ vựng của nhóm từ
là gì?
-Yêu cầu hs đọc thầm mục lưu ý SGK
trang 21
- Chốt :
+ Thường có 2 bậc trường từ vựng
+ Các từ trong 1 TTV có thể khác
nhau về từ lại
+ Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc
nhiều TTv khác nhau
+ Cách chuyển TTV đến gợi cảm
- Chia nhóm hs, nêu yêu cầu TL
-Trả lời -Theo dõi
-Theo dõi
-Đọc
- Quan sát -Chỉ người vì đều nằm trong những câu văn cụ thể, có ý nghĩa xđ
- Chỉ bộ phận của cơ thể con người
- Nghe
-Nêu ý kiến -Nghe
- Đọc -Làm bài tập + Cao, thấp, lùn, gầy, lòng khòng, lều khều, béo xác ve,
bị thịt, cá rô đực
-→Chỉ hình dáng con người
-Đọc thầm mục lưu ý SGK trang 21
-Nghe
-TTV là tập hợp những từ có
I.Thế nào là trường
từ vựng?
1.Ví dụ:
Các từ : Mặt , mắt ,da,gò má,đùi , cánh tay,miệng →Chỉ bộ phận cơ thể người
2.Ghi nhớ : SGK trang 21
Trang 7? Trường từ vựng và cấp độ khái quát
của từ ngữ khác nhau ở điểm nào? Nêu
vd?
-Gọi nhóm trình bày
- Nhận xét
Họat động 2: Hướng dẫn luyện tập.
-Gọi HS trình bày miệng
- Nhận xét ,cho điểm
-Tiến hành tương tự 2
-Kẻ bảng SGK
- Gọi 2 hs làm bài bảng
- Nhận xét
-Cho hs tham khảo nhóm
- Gọi nhóm trình bày
- Nhận xét
-Hướng dẫn hs tìm các từ cùng trường
từ vựng
- Yêu cầu hs liên kết đoạn
- Sửa chữa
4 Củng cố
? Thế nào là trường từ vựng ? vd
? Trong một trường từ vựng có thể tập
hợp những từ có từ loại khác nhau ko?
Vì sao?
ít nhất một nét chung về nghĩa , các từ có thể khác nhau về loại
-Cấp độ từ ngữ là tập hợp các
từ có quan hệ so sánh về phạm vi nghĩa rộng hay hẹp, các từ cùng từ loại
-Cử đại diện trình bày -Nghe
-Trình bày -Theo dõi
-Làm vào vở
-Theo dõi -Điền bảng -Theo dõi
-Thảo luận nhóm -Cử đại diện trình bày
- Theo dõi
II.Luyện tập 2.Đặt tên TTV:
a.Dụng cụ đánh bắt thuỷ sản
b.Dụng cụ để đựng c.HĐ của chân d.Trạng thái tâm lý e.Tính cách
g.Dụng cụ để viết
3.Xác định TTV:
Hoài nghi,khinh miệt,ruồng rẫy,thương yêu,kính mến,rắp tâm →Thái độ
4.Sắp xếp TTV:
-Khứu giác:Mũi ,điếc , thính -Thính giác: Tai ,nghe,điếc,rõ ,thính
5.Tìm TTV:
- Từ lưới:
+ Dụng cụ đánh bắt thuỷ sản
+ Đồ dùng cho chiến
sĩ : Võng + Hoạt động săn bắt của con người: Săn ,bắn …
-Lạnh:
+ Thời tiết và nhiệt độ
+ Hoạt động đảm bảo An quốc gia + Chiến lược,các phương án tác chiến của quân đội
Trang 85.Hướng dẫn về nhà:
- Học bài và làm BT
- Xem bài :Từ tượng hình,Từ tượng
thanh:
+ Nêu khái niệm
+Làm BT 4,5 SGK
-V.RÚT KINH NGHIỆM:
Tuần 2
Tiết 8 BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN
Ngày soạn
Ngày dạy
I.Mục tiêu cần đạt:
1.Kiến thức:
-HS nắm được bố cục VB,đặc biệt là cách sắp xếp các nội dung trong phần thân bài
2.Kỹ năng :
Rèn kỹ năng xây dựng bố cục VB trong nói ,viết
3.Thái độ:
HS có ý thức sắp xếp bố cục rõ ràng trong viết
II.Chuẩn bị:
1.Giáo viên : Bảng phụ
2.Học sinh : Xem lại kiến thức lớp 6,7 về bố cục
III.Tiến trình lên lớp
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung
1.Ổn định lớp
2.KTBC:
? Chủ đề là gì?Tính thống nhất của
chủ đề thể hiện như thế nào?
? Chủ đề của bài “ Rừng cọ quê
tôi” là gì?
-Nhận xét ,cho điểm
3.Bài mới:
Một VB thường có 3 phần:
MB,TB,KB.Để người đọc dễ tiếp
nhận ta cần sắp xếp nội dung theo
một thứ tự
Hoạt động 1: Ôn lại bố cục của
VB
-Gọi HS đọc VB trong SGK
-Nêu ghi nhớ SGK trang 12
- Rừng cọ rất đẹp,người sông Thao đi đâu cũng nhớ về rừng cọ,nhớ tha thiết quê hương yêu dấu của mình
-Nghe
-Đọc” Người
….caotrọng”SGK trang 24
I.Bố cục của VB:
1.VB” Người thầy…cao trọng’
Trang 9-Vb trên chia làm mấy phần?
Nhiệm vụ từng phần?
? Cho biết mối quan hệ giữa các
phần trong VB?
? Bố cục của 1 bài thơ tứ tuyệt
Đường luật là những phần nào?
-Hãy rút ra kết luận chung về bố
cục của VB?
- Chốt ghi nhớ 1,2 SGK
Hoạt động 2: Bố trí ,sắp xếp nội
dung phần thân bài
? Phần TB “Tôi đi học”của Thanh
Tịnh được sắp xếp theo cơ sở nào?
? Phân tích diễn biến tâm lý của
cậu bé Hồng ở VB: “ Trong lòng
mẹ” ?
? Hãy nêu trình tự miêu tả
người,vật,con vật,phong cảnh?
-Chia bố cục:
+Ông ….danh lợi +Tiếp ….vào thăm + Còn lại
-Phần trước là phần tiền đề cho phần sau,còn phần sau là sự nối tiếp phần trước
- Các phần đều tập trung làm
rõ cho chủ đề -Khai, thừa,chuyển ,hợp
-Nêu
- Nghe
- Liên tưởng
*Phân tích:
- Tình cảm và thái độ:
+ Tình cảm: Thương mẹ sâu sắc
+ Thái độ: Căm ghét những kẻ nói xấu mẹ
- Niềm vui hồn nhiên khi gặp mẹ
-Tả người,con vật ,vật:
+Không gian: Xa - Gần; Gần – Xa
+ Thời gian: Quá khứ - Hiện tại- Đồng hiện
+Ngoại hình→quan hệ,cảm xúc hoặc ngược lại
-Phần 1: Ông …danh lợi
→Giới thiệu ông Chu Văn An
-Phần 2:Tiếp theo…vào thăm
→Công lao ,uy tín và tính cách của ông Chu Văn An
- Phần 3: Còn lại
→Tình cảm của mọi người đối với ông Chu Văn An
2.Ghi nhớ
II.Sắp xếp nội dung phần thân bài:
1.Phần TB “ Tôi đi học”:
- Hồi tưởng và đồng hiện:
+ Hồi tưởng những kỷ niệm trước khi đi học + Đồng hiện những cảm xúc trước trong khi đến trường,bước vào lớp
- Liên tưởng: So sánh,đối chiếu những suy nghĩ và cảm xúc trong hồi ức và hiện tại
Trang 10? Trình tự sắp xếp nội dung ở phần
TB của VB?
*Chốt ghi nhớ SGK
- Gọi HS đọc ghi nhớ SGK
Hoạt động 3: Hướng dẫn luyện tập
- Chia nhóm HS,nêu yêu cầu thảo
luận
? Phân tích cách trình bày ý trong
các đoạn trích?
4.Củng cố:
? Bố cục là gì?
5.Hướng dẫn về nhà:
- Học bài, làm BT 2-3 SGK
- Xem bài : Xây dựng đoạn văn
trong VB:
+ Đọc bài
+Làm BT 4 –SGK trang 37
-Tả phong cảnh:
+Không gian: Rộng - hẹp, gần –xa , cao -thấp
+Ngoại cảnh→cảm xúc hoặc ngược lại
-Nêu
-Nghe
- Đọc ghi nhớ SGK trang 25
- Chia nhóm thảo luận a.Theo không gian:
-Giới thiệu đàn chim từ xa → gần
-Miêu tả đàn chim bằng những quan sát mắt thấy tai nghe
- Tả + Cảm xúc + Liên tưởng,
so sánh -Ấn tượng về đàn chim từ gần→xa
b.Theo thời gian:
- Hẹp: Miêu tả trực tiếpBa Vì
- Rộng: Ba Vì với các vật xung quanh
2.Ghi nhớ:SGK trang 25
III.Luyện tập
1.Phân tích cách trình bày ý:
a.Thứ tự KG:
Nhìn xa →gần →tận nơi
→đi xa dần b.Thứ tự TG:
Về chiều,lúc hoàng hôn
c.Tầm quan trọng của chúng
V.RÚT KINH NGHIỆM
DUYỆT CỦA TTCM