Giáo án Ngữ văn 8 kì 1 - THCS Thắng Mố

Về tư tưởng: - Qua bµi gi¸o dôc häc sinh cã nh÷ng t×nh c¶m trong s¸ng khi håi øc vÒ tuæi thơ của mình, đặc biệt là ngày đầu tiên tới trường, học hỏi cách viết truyện ngắn cña Thanh TÞnh.[r]

Tuần 1

Lớp dạy: 8 Tiết theo TKB: ………Ngày dạy: ……… Sĩ số: ……./ … Vắng:

……….

Tiết 1- Văn bản:

tôI đI học

(Tiết 1) ( Thanh Tịnh)

A Mục tiêu cần đạt:

1 Về kiến thức:

- Giúp học sinh cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời, học sinh thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh

2 Về tư tưởng:

- Qua bài giáo dục học sinh có những tình cảm trong sáng khi hồi ức về tuổi thơ của mình, đặc biệt là ngày đầu tiên tới trường, học hỏi cách viết truyện ngắn của Thanh Tịnh

3 Về kĩ năng:

- Rèn kĩ năng đọc diễn cảm, phát hiện và phân tích tâm trạng nhân vật “tôi”, liên tưởng đến buổi tựu trường đầu tiên của bản thân

B Kiến thức trọng tâm:

- Phần II

C Phương pháp:

- Vấn đáp, thuyết trình, thảo luận nhóm

D Thiết bị dạy học:

- Giáo viên: Soạn giáo án,đọc tư liệu tham khảo

- Học sinh: Ôn lại một số bài văn bản nhật dụng ở chương trình Ngư văn 7.Soạn bài trước ở nhà

E Hoạt động dạy – học:

1 Tổ chức: Sĩ số:

2 Kiểm tra:

Trong các văn bản đã học ở lớp 7 dưới đây , văn bản nào là kiểu văn bản nhật dụng ?

(A) Cổng trường mở ra

B Cuộc chia tay của những con búp bê

C Sống chết mặc bay

D Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu

III Bài mới

1, Giới thiệu bài

Dẫn dắt từ phần KTBC '' Tôi đi học '' là văn bản nhật dụng đầu tiên chúng ta học ở lớp 8 Nội dung của văn bản đã diễn tả những kỉ niệm mơn man , bâng khuâng của nhân

vật '' tôi'' trong ngày đầu tiên đến trường Chúng ta cùng tìm hiểu bài

2, Tiến trình bài dạy

Hoạt động 1 : Hướng dẫn h/s

đọc , chú thích , bố cục

G nêu yêu cầu đọc , giọng

chậm , hơi buồn , lắng sâu ; chú

ý giọng nói của nhân vật '' tôi ''

, người mẹ và ông đốc

G đọc mẫu Gọi h/s đọc tiếp

? Yêu cầu h/s nhận xét cách

đọc của bạn ?

? Đọc thầm chú thích ? Nêu

ngắn gọn về tác giả Thanh Tịnh

?

? Cho h/s hỏi - đáp chú thích ,

lưu ý chú thích 2, 6, 7 ?

? Câu chuyện được kể theo

trình tự bố cục ntn ?

? Truyện được kể theo ngôi thứ

mấy ? Tác dụng của ngôi kể ?

Hoạt động 2 : Đọc - hiểu văn

bản

? Đọc thầm '' Từ đầu tưng

bừng rộn rã '' Nỗi nhớ về buổi

tựu trường của tác giả được

khơi nguồn từ thời điểm nào ?

Quang cảnh ra sao ?

? Kỉ niệm về buổi tựu trường

được diễn tả theo trình tự nào ?

Tìm

3-4 h/s đọc

Hs nhận xét cách đọc

- 1911-1988 , quê ở Huế

Từ năm 1933 vào nghề dạy học và bắt đầu viết văn , làm thơ

H/s tự hỏi đáp chú thích

Câu chuyện được kể theo trình tự thời gian của buổi tựu trường (theo dòng hồi tưởng của nhân vật '' tôi'')

Truyện được kể theo ngôi thứ I Ngôi kể này giúp cho người kể chuyện dễ dàng bộc lộ cảm xúc , tình cảm của mình một cách chân thực nhất

- Thời điểm gợi nhớ : cuối

I Đọc , chú thích :

1 Tác giả :

( 1911-1988) ở Huế

2 Văn bản :

In trong tập ''Quê mẹ ''

1941

II đọc- hiểu văn bản.

1 Diễn biến tâm trạng và cảm giác nhân vật ''tôi'' trong buổi tựu trường

a, Khơi nguồn kỉ niệm

thu (hàng năm ) - ngày khai trường

- Cảnh thiên nhiên : lá

rụng nhiều , mây bàng bạc

- Cảnh sinh hoạt : mấy em

bé rụt rè cùng mẹ đến trường

những từ ngữ diễn tả tâm trạng

nhân vật '' tôi'' ? Phân tích giá

trị biểu cảm của những từ ngữ

ấy ?

? Hãy tìm những hình ảnh , chi

tiết chứng tỏ tâm trạng ( nhân

vật ''tôi'' trên con đường cùng

mẹ tới trường) hồi hộp , cảm

giác ngỡ ngàng của nhân vật

''tôi'' khi cùng mẹ đi trên đường

tới trường ?

? Em có nhận xét gì về sự thay

đổi trong tâm trạng nhân vật

- Diễn tả theo trình tự thời gian : từ hiện tại mà nhớ

về quá khứ

- Các từ láy diễn tả tâm trạng , cảm xúc : nao nức , mơn man , tưng bừng , rộn rã Đó là những cảm giác trong sáng nảy

nở trong lòng Góp phần rút ngắn khoảng cách thời gian giữa quá khứ và hiện tại Chuyện đã xảy ra

từ bao năm rồi mà dường như vừa mới xảy ra hôm qua

- Con đường này tôi đã

quen đi lại lắm lần

Cảnh vật chung quanh tôi

đều thay đổi

- Cảm thấy trang trọng và

đứng đắn với bộ quần áo , với mấy quyển vở mới trên tay

- Cẩn thận nâng niu mấy

Từ hiện tại quá khứ Đó là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng

b Trên con đường cùng mẹ tới trường

''tôi'' khi cùng mẹ đi trên đường

?

quyển vở muốn thử sức muốn khẳng định mình khi xin mẹ được cầm bút , thước như các bạn khác

Lần đầu tiên được đến trường , được tiếp xúc với một thế giới hoàn toàn khác lạ không chỉ nô đùa , rong chơi, thả diều ngoài

đồng nữa , cho nên ''tôi'' cảm thấy tất cả dường như

trang trọng và đứng đắn Tôi muốn thử sức và khẳng định mình trong việc cầm bút , thước và 2 quyển vở Đó chính

là tâm trạng và cảm giác rất tự nhiên của một đứa

bé lần đầu tiên được đến trường Tất cả những cử chỉ ấy giúp ta hình dung tư

thế ngộ nghĩnh , đáng yêu của chú bé

Cảm thấy trang trọng ,

đứng đắn Vừa muốn thử sức và khẳng định mình Háo hức

4 Luyện tập – Củng cố:

?Hãy nêu những nét chính về nhà văn Thanh Tịnh và văn bản “Tôi đi học” của

ông

?Em hãy kể một lỉ niệm đẹp về buổi tựu trường đầu tiên của bản thân

5 Hướng dẫn về nhà:

- Học lại bài cũ, kể tóm tắt lại văn bản

-Soạn tiếp phần còn lại của văn bản( Tâm trạng của nhân vật tôi theo những dòng hồi tưởng về buổi tựu trường đầu tiên)

./

Lớp dạy: 8 Tiết theo TKB: ………Ngày dạy: ……… Sĩ số: ……./ … Vắng: ……….

Tiết 2 – Văn bản:

tôI đI học (Tiết 2)

( Thanh Tịnh )

A Mục tiêu cần đạt:

1 Về kiến thức:

- Giúp học sinh cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật

“tôi” ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời, học sinh thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh

2 Về tư tưởng:

- Qua bài giáo dục học sinh có những tình cảm trong sáng khi hồi ức về tuổi thơ của mình, đặc biệt là ngày đầu tiên tới trường, học hỏi cách viết truyện ngắn của Thanh Tịnh

3 Về kĩ năng:

- Rèn kĩ năng đọc diễn cảm, phát hiện và phân tích tâm trạng nhân vật “tôi”, liên tưởng đến buổi tựu trường đầu tiên của bản thân

B Kiến thức trọng tâm:

- Phần II

C Phương pháp:

- Vấn đáp, thuyết trình, thảo luận nhóm

D Thiết bị dạy học:

- Giáo viên: Soạn giáo án,đọc tư liệu tham khảo

- Học sinh: Ôn lại một số bài văn bản nhật dụng ở chương trình Ngư văn 7.Soạn bài trước ở nhà

E Hoạt động dạy – học:

1 Tổ chức: Sĩ số:……….

2 Kiểm tra:

Câu hỏi:

? Em hãy trình bày những hiểu biết của em về nhà văn Thanh Tịnh và tác phẩm “ Tôi đi học”

Đáp án:

-Thanh Tịnh (1911-1988) – (SGK tr8)

3 Bài mới:

? Hãy tìm những chi tiết chứng

tỏ tâm trạng và cảm giác của

nhân vật ''tôi'' khi đến trường

nghe ông đốc gọi tên ? Hãy

đặc người Ai cũng quần

áo sạch sẽ

- Ngôi trường vừa xinh xắn vừa oai nghiêm khác thường lòng tôi đâm ra

lo sợ vẩn vơ

- Nghe gọi đến tên tôi giật mình và lúng túng tâm trạng hồi hộp , lo lắng

- Khi nghe ông đốc gọi

c Tâm trạng và cảm giác của ''tôi''khi đến trường và khi nghe

ông đốc gọi tên và phải rời bàn tay mẹ bước vào lớp

Bỡ ngỡ , lo sợ vẩn vơ , hồi hộp lo lắng , lúng túng sợ sệt

G: Từ tâm trạng háo hức , hăm

hở trên đường tới trường

chuyển sang tâm trạng lo sợ

vẩn vơ , rồi bỡ ngỡ, ngập

ngừng , đây là sự chuyển biến

tâm lí rất phù hợp của một đứa

trẻ lần đầu tiên được đến trường

? Vì sao khi nghe ông đốc gọi

tên h/s nhân vật ''tôi'' lại bất

giác dúi đầu vào lòng mẹ nức

nở khóc ? Em có cảm thấy chú

bé này là người yếu đuối hay

không ?

( Hs thảo luận theo nhóm )

? Gọi h/s đọc nhẩm đoạn cuối

cùng Hãy phân tích tâm trạng

và cảm giác của ''tôi'' khi bước

vào chỗ ngồi lạ lùng ntn ?

đến tên thì bất giác dúi

đầu vào lòng mẹ khóc nức

nở tâm trạng lúng túng , sợ sệt khi phải rời

xa bàn tay dịu dàng của

mẹ

Hs tự do thảo luận theo nhóm Cử đại diện trònh bày

- Thật ra thì chẳng có gì

đáng khóc cả Chúng ta

có thể thông cảm vì đó chỉ

là cảm giác nhất thời của một đứa bé nhút nhát ít khi

được tiếp xúc với đám

đông mà thôi khi phải rời tay mẹ , cậu bé cảm thấy hụt hẫng lo sợ cho nên việc dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở là một tất yếu

sẽ xảy ra

- Bước vào lớp tôi nhìn bao quát xung quanh thấy cái gì cũng mới lạ và hay hay Nhìn chỗ ngồi của mình thật kĩ rồi tự lạm nhận đó là chỗ của riêng mình sau đó nhìn người bạn mới chưa quen mà đã

thấy quyến luyến Tất

d Tâm trạng và cảm giác của nhân vật ''tôi'' khi ngồi vào chỗ của mình và đón nhận giờ học đầu tiên

cả đó là

Câu hỏi thảo luận nhóm :

N1: Tại sao ở phần cuối truyện

tác giả đưa hình ảnh '' con chim

liệng bay cao '' có ý nghĩa gì

?

N2: Dòng chữ '' Tôi đi học '' kết

thúc truyện có ý nghĩa gì ?

gọi h/s các nhóm thảo luận và

trình bày

G bổ sung , sửa chữa và chốt lại

vấn đề đã nêu

? Em có cảm nhận gì về thái độ

cử chỉ của những người lớn (

ông đốc, thầy giáo đón nhận

học trò mới , các bậc phụ

huynh ) đối với các em bé lần

đầu đi học ?

sự biến đổi rất tự nhiên trong tâm lí nhân vật Có thể chỗ ngồi kia , người bạn mới ấy sẽ là nơi mà mình gắn bó , gần gũi trong suốt cả năm học

Hs tự do thảo lụân theo nhóm

N1 : Hình ảnh '' một con

chim non liệng đến .'' có

ý nghĩa tượng trưng sự nuối tiếc quãng đời tuổi thơ tự do nô đùa , thả diều

đã chấm dứt để bước vào giai đoạn mới đó là làm học sinh , được đến trường , được học hành , được làm quen với thầy cô , bạn bè sống trong một môi trường

có sự quản lí chặt chẽ hơn

N2 : Cách kết thúc truyện

rất tự nhiên và bất ngờ Dòng chữ '' Tôi đi học '' như mở ra một thế giới , một khoảng không gian mới , một giai đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ Dòng chữ chậm chạp , nguệch ngoạc đầu tiên trên trang giấy trắng tinh là niềm tự hào , khao khát trong tuổi thơ của con người và dòng chữ cũng thể hiện rõ chủ đề của truyện ngắn này

2 Thái độ , cử chỉ của người lớn đối với các em

- Các bậc phụ huynh

- Ông đốc

- Thầy giáo trẻ

- Các phụ huynh đều chuẩn bị chu đáo cho con

em trong buổi tựu trường

đầu tiên , đều trân trọng tham dự buổi lễ này Có lẽ các vị cũng đang lo lắng hồi hộp cùng con em mình

- Ông đốc là hình ảnh người thầy , người lãnh

đạo nhà trường rất từ tốn , hiền hậu bao dung đối với h/s

- Thầy giáo trẻ với gương mặt tươi

G: Những h/ả về người lớn cho

thấy trách nhiệm , tấm lòng của

nhà trường , gia đình đối với

các em h/s Đây thực sự là

những dấu ấn tốt đẹp , những kỉ

niệm trong sáng , ấm áp không

thể phai nhoà trong kí ức tuổi

thơ , giúp các em tự tin , vững

vàng hơn Đó còn là môi

trường giáo dục ấm áp , nơi

nuôi dưỡng tâm hồn trí tuệ và

tình cảm của những thế hệ

tương lai của đất nước

Hoạt động 3 : Hướng dẫn h/s

tổng kết

? Hãy tìm và phân tích những

h/ả so sánh được nhà văn sử

dụng trong truyện ngắn này ?

cười đón h/s vào lớp cũng

là một người vui tính thương yêu h/s

'' Tôi quên thế nào được .''

'' ý nghĩ ấy thoáng qua .''

'' Họ như con chim con .''

Đây là những so sánh giàu h/ả , giàu sức gợi cảm ddược gắn với những cảnh sắc thiên nhiên tươi sáng ; trữ tình Những so sánh này góp

? Nhận xét về đặc sắc nghệ

thuật và sức cuốn hút của tác

phẩm ?

phần diễn tả cụ thể , rõ ràng những cảm giác , ý nghĩ của nhân vật ''tôi'' trong buổi đầu tien đi học , góp phần tạo nên chất thơ

mang mác và cảm giác nhẹ nhàng êm dịu cho truyện ngắn

a Đặc sắc nghệ thuật :+

Truyện ngắn được bố cục theo dòng hồi tưởng , cảm nghĩ của nhân vật ''tôi'' theo trình tự thời gian của buổi tựu trường

+ Sự kết hợp hài hoà giữa

kể ,

Gọi h/s đọc ghi nhớ SGK / 9

Hoạt động 4 : Hướng dẫn

luyện tập

? Yêu cầu h/s làm bài tập 1

( Nhóm 1 )

miêu tả với bộc lộ cảm xúc , tâm trạng

b Sức cuốn hút của tác phẩm :

- Tình huống truyện '' buổi

đầu tiên đi học '' có dấu ấn sâu đậm , chứa đựng cảm xúc thiết tha

- Sự quan tâm chăm sóc trìu mến yêu thương của những người lớn đối với các em h/s trong buổi đầu tiên đi học

- Hình ảnh thiên nhiên , ngôi trường và các h/ả so sánh giàu sức gợi cảm của tác giả

Hs đọc ghi nhớ

Hs thảo luận làm theo nhóm

Yêu cầu : Có thể nêu cảm nghĩ về một đoạn văn hoặc

III Ghi nhớ

IV Luyện tập

Bài 1:

? Viết bài văn ngắn ghi lại ấn

tượng của em trong buổi khai

giảng lần đầu tiên ? ( Nhóm 2 )

cả bài

- Cảm xúc chân thực , thiết tha

- Nên chọn những chi tiết sâu sắc , ấn tượng nhất

4 Luyện tập – Củng cố:

1.Giáo viên treo bảng phụ có câu hỏi trắc nghiệm lên bảng Gọi học sinh lên bảng làm bài

? Văn bản tôi đi học có sự kết hợp của những phương tức biểu đạt nào? A-Tự sự C.Biểu cảm

B.Miêu tả D.Cả A,B,C

2.Hãy phân tích tâm trạng của nhân vật tôi trong văn bản “Tôi đi học” khi cùng mẹ tới trường

5 Hướng dẫn về nhà:

- Học lại bài cũ

- Làm bài tập phần luyện tập

- Soạn trước bài “Trong lòng mẹ”qua hệ thống câu hỏi phần :Đọc-Hiểu văn bản

./

Lớp dạy: 8 Tiết theo TKB: ………Ngày dạy: ……… Sĩ số: ……./ … Vắng:

……….

Tiết 3 – Tiếng Việt

Cấp độ kháI quát của nghĩa từ ngữ

A Mục tiêu cần đạt:

1 Về kiến thức:

- Giúp học sinh hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

2 Về tư tưởng:

- Giáo dục học sinh sử dụng từ Tiếng Việt cho đúng

3 Về kĩ năng:

- Rèn cho học sinh tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng

B Kiến thức trọng tâm:

- Phần I

C Phương pháp:

- Nêu vấn đề, thảo luận, vấn đáp.

D Thiết bị dạy học:

- Giáo viên:Soạn giáo án, đọc tài liệu tham khảo.

- Học sinh: Học bài cũ, ôn lại kiến thức về từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa.

E Hoạt động dạy – học:

1.Tổ chức: Sĩ số:……….

2 Kiểm tra:

ở lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa Em hãy nhắc lại một số

ví dụ về từ đồng nghĩa , từ trái nghĩa ?

3 Bài mới

1 Giới thiệu bài:

ở lớp 8 , chúng ta sẽ nói về mối quan hệ khác về nghĩa của từ ngữ , đó là mối quan hệ bao hàm , hay nói một cách khác đó là phạm vi khái quát của nghĩa từ ngữ Nghĩa của từ có tính chất khái quát nhưng trong một ngôn ngữ , phạm vi khái quát nghĩa của từ không giống nhau Có những từ có phạm vi khái quát rộng , có những từ có phạm vi khái quát hẹp hơn Chúng ta sẽ tìm hoi bài học hôm nay để rõ hơn

2 Tiến trình bài dạy:

Hoạt động 1 : Hình thành khái

niệm từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ

nnghĩa hẹp

G treo bảng phụ ghi sẵn sơ đồ

trong SGK / 10

? Nghĩa của từ động vật rộng hơn

hay hẹp hơn nghĩa của từ thú ,

chim , cá Tại sao ?

? Nghĩa của từ thú rộng hay hẹp

hơn nghĩa của từ '' voi , hươu ''

Từ chim rộng hay hẹp hơn nghĩa

của

Hs quan sát sơ đồ

- Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của từ '' thú , chim , cá '' Vì phạm

vi nghĩa của từ động vật bao hàm nghĩa của ba từ '' thú , chim , cá ''

I Từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ nghĩa hẹp

từ '' tu hú , sáo '' Từ cá rộng hay

hẹp hơn nghĩa của từ '' cá rô , cá

thu '' Vì sao ?

? Các từ '' thú , chim , cá '' rộng

hơn nghĩa của những từ nào ?

Đồng thời hẹp hơn nghĩa của

- Các từ '' thú , chim , cá ''

có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ '' voi , hươu , tu hú , sáo '' Vì các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa bao hàm nghĩa của các từ

Các từ '' thú , chim , cá ''