Giáo án Ngữ văn 8 chuẩn - Tuần 13

Tìm hiểu phương pháp thuyết minh a, Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích * M« h×nh A lµ B Ghi bài A: đối tượng cần thuyết minh B: tri thức về đối tượng Lµ: tõ th«ng dông ®îc dïng tron[r]

Trang 1

Tuần 13-Tiết 49: Văn bản: ễN DỊCH, THUỐC LÁ

I Mục tiờu cần đạt:

1 Kiến thức: Giỳp HS:

- Mối nguy hại ghờ gớm toàn diện của tệ nghiện thuốc lỏ đối với sức khoẻ con người và đạo đức xó

hội

- Tỏc dụng của việc kết hợp cỏc phương thức biểu đạt lập luận và thuyết minh trong văn bản

2 Kĩ năng:

- Tớch hợp với phần tập làm văn để tập viết bài văn thuyết minh một vấn đề của đời sống xó hội

- Đọc- hiểu một văn bản nhật dụng đề cập đến một vấn đề xó hội bức thiết

3 Thỏi độ: Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh: Nhận biết, vận dụng trong cuộc sống

- Mụi trường: bảo vệ mụi trường

II Chuẩn bị của giỏo viờn và học sinh:

- Giáo viên: Đọc văn bản, soạn bài

- Học sinh: Đọc, soạn bài theo cõu hỏi

III Cỏc hoạt động dạy và học:

1 Ổn định tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ: (3’)H Đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của văn bản TT về ngày trỏi đất năm

2000?

3 Bài mới:

Hoạt động 1 Giới thiệu bài:

- Mục tiờu: Định hướng, tạo tõm thế cho học sinh

- Phương phỏp: Thuyết trỡnh - Thời gian: 2’

trũ Nội dung cần đạt

Dân gian ta có câu: “ Một điếu thuốc lào nâng cao sĩ diện”

Lễ vật đám cưới không thể thiếu điếu thuốc lá: Gặp bạn

bè tay bắt mặt mừng, mời nhau điếu thuốc “Tuổi già điếu thuốc làm vui, vớ chiếc điếu cày trẻ là khoan khoái” (Thép mới) hay

“Chẳng kiếp gì sung sướng nhưng có cái này là sung sướng…ông con mình ăn khoai, uống nước chè, rồi hút thuốc, thế là sướng.”

(Nam Cao) Thế nhưng về phương diện sức khoẻ cá nhân và cộng

đồng thì hút thuốc là có hại, nguy hiểm

Lắng nghe, cảm nhận

Hoạt động 2 Tỡm hiểu vài nột về tỏc phẩm:

- Mục tiờu: HS nắm được những nột khỏi quỏt nhất về tỏc phẩm

- Phương phỏp: Thuyết trỡnh, vấn đỏp, thực hành

- Thời gian: 10’

Hoạt động của thầy Hoạt động của trũ Nội dung cần đạt

H Bài viết thuộc loại văn bản nào? Nó đề cập đến vấn đề gì?

- Hướng dẫn đọc: Rõ ràng, mạch lạc, chú ý những dòng chữ in nghiêng cần đọc chậm

- Giải nghĩa từ khó

- Việc dùng dấu phẩy ở đầu đề của văn bản có ý nghĩa gì? (Đây chỉ là cách nói nhấn mạnh để làm nổi bật ý của đầu đề bài viết Nhờ dấu phẩy ngắt ở giữa mà cả 2 từ ôn dịch và thuốc lá đều được nổi

Đọc bài

Suy nghĩ, trả lời

Ghi bài

Trả lời, bổ sung

I- Tỡm hiểu chung:

- Văn bản nhật dụng, thuyết minh

về 1 vấn đề khoa học – xã hội Thuốc lá đang đe doạ sức khoẻ, tính mạng của loài người

Trang 2

bật và khắc sâu hơn vào cảm nhận người đọc.

H- Ta có thể chia văn bản này thành mấy phần?

Mỗi phần từ đâu đến đâu? ý của từng phần?

H- Có thể sửa ôn dịch thuốc lá thành thuốc lá một

loại ôn dịch không? Vì sao?

(Không - tính biểu cảm giảm Thái độ, gây chú ý

H- Vì sao gọi văn bản này là văn bản thuyết

minh?

(Tri thức về tác hại của thuốc lá Lời văn chính

xác cô đọng, chặt chẽ)

- Đọc văn bản

- Nhận xột

Suy nghĩ, trả lời, bổ sung

Ghi bài

* Bố cục: 3 phần

- Từ đầu -> cả AIDS: Thông báo

về nạn dịch thuốc lá

- Tiếp -> phạm pháp: Tác hại của thuốc lá

- Còn lại: Kiến nghị chống thuốc lá

Hoạt động 3 Tỡm hiểu văn bản:

- Mục tiờu: HS nắm được những nột nghệ thuật tiờu biểu và nội dung chớnh của văn bản

- Phương phỏp: vấn đỏp, phõn tớch, giảng bỡnh, chứng minh

H Những tin tức nào được thông báo trong phần mở bài

phần văn bản?

H- Trong đó thông tin nào được nêu thành chủ đề văn

bản này?

a, Có những ôn dịch mới xuất hiện vào cuối thế kỉ này,

đặc biệt là AIDS và ôn dịch thuốc lá

b, Ôn dịch thuốc lá đang đe doạ sức khoẻ và tính mạng

loài người

c, Sử dụng các từ thông dụng của ngành y tế

H- Nhận xét về đặc điểm lời văn trong các thông tin

này

- Dùng phép so sánh (ôn dịch thuốc lá còn nặng hơn cả

AIDS)

H- Em đón nhận thông tin này với thái độ nào? Vì

sao?(Ngạc nhiên? Không ngạch nhiên? Mới? không

mới?)

Phần thân bài thuyết minh về tác hại thuốc lá

H Tác hại của thuốc lá được thuyết minh trên những

phương diện nào? Xác định các đoạn văn thuyết minh

cho từng phương diện đó

Theo dõi đoạn văn thuyết minh tác hại của thuốc lá

…cho biết

- Sự hủy hoại của thuốc lá đến sức khoẻ con người

được phân tích trên các chứng cớ nào ?

a, Phương diện sức khoẻ, đạo đức cá nhân và cộng đồng

b, Đoạn văn từ Ngày trước …quả là tội ác thuyết minh

cho nội dung: Thuốc lá có hại cho sức khoẻ

Đoạn bố và anh – con đường phạm pháp

Thuốc lá có hại cho đời sống con người

* Khói thuốc chứa nhiều chất độc thấm vào cơ thể

người hút

- Chất hắc ín làm tê liệt lông mao …ung thư vòm họng,

phổi

Trả lời Ghi bài

- Nhận xột

Thảo luận nhúm

Ghi bài

II Tỡm hiểu văn bản:

1 Thông báo về nạn dịch thuốc lá

- Tác dụng thông báo ngắn gọn, chính xác nạn dịch thuốc lá Nhấn mạnh hiểm hoạ to lớn của nạn dịch này

2 Tác hại của thuốc lá

> hủy hoại nghiêm trọng sức khoẻ con người gây nên nhiều cái chết bệnh

- Thuốc lá còn ảnh hưởng xấu đến đạo đức con người

- Có thể huỷ hoại nhân cách tuổi trẻ

Trang 3

- Chất o xit các bon…sức khoẻ giảm sút

- Chất nicôtin: co thắt động mạch …tử vong

- Khói thuốc còn đầu độc những người xung quanh

b, Thuốc lá còn ảnh hưởng xấu đến đạo đức con người

- Tỉ lệ thanh niên hút thuốc trong nước ngang với các

thành phố âu Mĩ

- Có tiền hút thuốc: trộm cắp

- Nghiện thuốc -> nghiện ma tuý Huỷ hoại lối sống

nhân cách, tác hại

- Độc hại ghê gớm với sức khoẻ cá nhân cộng đồng

Có thể huỷ hoại nhân cách tuổi trẻ

* Hình ảnh so sánh: độc đáo, bất ngờ (khập khiễng ) ->

thuyết phục

(Khoa học, số liệu thuyết phục)

- Việc tác giả so sánh tác hại của thuốc lá với lời TQT

nhằm mục đích gì?

Nhận xét về chứng cớ mà tác giả dùng để thuyết minh

-> Tác hại

- Tác giả đã sử dụng biện pháp so sánh như thế nào?

Dụng ý?

(So sánh tỉ lệ hút thuốc – so sánh số tiền)

Dụng ý: Cảnh báo nạn đua đòi hút thuốc

- Toàn bộ thông tin phần thân bài cho ta hiểu biết về

thuốc lá như thế nào ?

H Phần cuối cung cấp thông tin về vấn đề gì?

- Em hiểu như thế nào là chiến dịch và chiến dịch

chống thuốc lá?

(Tập trung khẩn trương huy động những lực lượng

trong thời gian ngắn nhằm thực hiện mục đích nhất

định

- Giáo viên giới thiệu chiến dịch

H- Trong số những thông tin về chiến dịch chống thuốc

lá em chú ý đến thông tin nào? Vì sao?

Giáo viên thuyết minh bằng ví dụ, số liệu thống kê? -

Thái độ tác giả

- Khi nói về hiểm hoạ thuốc lá, tác giả dẫn lời THĐ

…lời dẫn này có dụng ý gì (cảnh báo…

Muốn thắng: bền bỉ…)

- Tác giả là bác sĩ Nguyễn Khắc Viện, một nhà khoa

học nổi tiếng -> vai trò nhà khoa học trong đời sống

hiện đại (Thông tin kịp thời chính xác dịch bệnh cho

cộng đồng để có biện pháp phòng ngừa)

Học sinh đọc ghi nhớ

- Em dự định sẽ làm gì trong chiến dịch chống thuốc lá

rộng khắp hiện nay?

Ghi bài

Học sinh giới thiệu

Khỏi quỏt lại

Ghi bài

3 Kiến nghị chống thuốc lá

- Chiến dịch chống thuốc lá

- Thái độ tác giả cổ vũ chiến dịch tin ở sự chiến thắng

* Ghi nhớ: sgk (122 ).

Hoạt động 4 Củng cố:- Mục tiờu: HS nắm được nội dung, nghệ thuật.

- Phương phỏp: vấn đỏp, khỏi quỏt hoỏ - Thời gian: 3’

H Cảm nhận của em về ý

nghĩa của văn bản? Em hiểu

gì về thuốc lá sau khi học

xong văn bản…

Suy nghĩ, phỏt biểu

III Tổng kết:

1 NT: So sỏnh, lập luận chặt chẽ

2 ND:Với những phõn tớch khoa học, tỏc giả đó chỉ

ra tỏc hại của việc hỳt thuốc lỏ đối với đời sống con người, từ đú phờ phỏn và kờu gọi mọi người

Trang 4

ngăn ngừa tệ nạn hút thuốc lá.

Hoạt động 5 Hướng dẫn học ở nhà:

- Mục tiêu: Giúp HS học bài, chuẩn bị bài mới tốt hơn

- Phương pháp: Thuyết trình, nêu vấn đề - Thời gian: 2’

GV định hướng nội dung cho HS:

- Học kĩ nội dung Làm bài tập

- Chuẩn bị bài: Câu ghép (tiếp)

Lắng nghe Sưu tầm tranh ảnh, tài liệu về

tác hại của tệ nghiện thuốc lá

và khói thuốc lá đối với sức khoẻ con người và cộng đồng

* Rút kinh nghiệm:

………

Tiết 50 CÂU GHÉP (tiếp)

I Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức: Giúp HS: Nắm được

- Đặc điểm của câu ghép

- Cách nối các vế câu ghép

2 Kĩ năng:

- Phân biệt câu ghép với câu đơn và câu mở rộng thành phần

- Sử dụng câu ghép phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp

- Nối được các vế của câu ghép theo yêu cầu

3 Thái độ: Có ý thức Sử dụng đúng

4 Giáo dục kĩ năng sống: ra quyết định sử dụng câu ghép, thảo luận trao đổi cách dùng câu ghép

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

1 Giáo viên: Giáo án, tư liệu tham khảo, Bảng phụ

2 Học sinh: Đọc bài và soạn bài theo câu hỏi hướng dẫn

III Các hoạt động dạy và học:

2 Kiểm tra bài cũ: (4’)

H Nêu đặc điểm và cách nối các vế của câu ghép?

3 Bài mới:

- Mục tiêu: Định hướng, tạo tâm thế cho học sinh

- Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp

- Thời gian: 2’

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt

Giờ trước chúng ta đã được tìm hiều về đăc điểm và cách nối các vế

của câu ghép Vậy giữa các vế câu ghép có mối liên hệ như thế nào?

Lắng nghe, suy nghĩ

Hoạt động 2 Tìm hiểu về quan hÖ ý nghÜa gi÷a c¸c vÕ c©u của câu ghép

- Mục tiêu: HS hiểu được các vế của câu ghép có mối quan hệ mật thiết với nhau về ý nghĩa: Các

quan hệ nguyên nhân, điều kiện, tương phản, tăng tiến, lựa chọn, bổ sung, tiếp nối, đồng thời, giải

thích…Được đánh dấu bằng các quan hệ từ hoặc cặp từ hô ứng

- Phương pháp: Phân tích, thực hành, gợi mở

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt

Trang 5

Xét ví dụ 1

Giáo viên cho học sinh phân tích cấu trúc

câu, xác định vế câu

- Xác định và gọi tên quan hệ về ý nghĩa

giữa các vế trong câu ghép?

- Mỗi vế câu biểu thị ý nghĩa gì?

Xét ví dụ b, c, d

- Mỗi vế câu biểu thị ý nghĩa gì?

b Các em phải cố gắng học để thầy mẹ

được vui lòng và để thầy dạy các em được

sung sướng

c, Mặc dù nó vẽ những nét to tướng

nhưng ngay cả cái bát múc cám lợn sứt

một miếng cũng trở nên ngộ nghĩnh

- Dựa vào kiến thức bài trước nêu thêm

những quan hệ có thể có giữa các vế câu

Cho ví dụ

- Dựa vào đâu em nhận biết được mối

quan hệ giữa các vế câu?

Học sinh đọc ghi nhớ

Đọc vớ dụ Suy nghĩ, trả lời, bổ sung

- Nhận xột

Ghi bài

Hs đọc ghi nhớ

I Quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu

1 Ví dụ:

a, - Vế A: Có lẽ Tiếng Việt chúng ta đẹpVế B (bởi vì) tâm hồn người Việt Nam chúng ta

đẹp

Vế A: Khẳng định

Vế B: ý nghĩa giải thích

- Quan hệ ý nghĩa: nguyên nhân- kết quả

b, - Các vế có quan hệ mục đích

c, - Các vế có quan hệ tương phản

d Nếu ai buồn phiền cau có thì gương mặt cũng buồn phiền cau có theo

- Các vế có quan hệ điều kiện – kết quả

2 Ghi nhớ: Sách giáo khoa

Hoạt động 3 Luyện tập.

- Mục tiờu: Nhận biết quan hệ ý nghĩa giữa cỏc vế của cõu ghộp, cỏc quan hệ từ nối cỏc vế của cõu

ghộp Phõn tớch sự cần thiết phải sử dụng cõu ghộp trong văn cảnh Viết đoạn văn cú sử dung cõu

ghộp.Tỡm cõu ghộp trong văn bản và nhận xột cỏch nối cỏc vế cõu Đặt cõu ghộp với cỏc từ nối cho

trước Chuyển đổi cõu ghộp theo yờu cầu

- Phương phỏp: Phõn tớch mẫu, thực hành, hoạt động nhúm Kĩ thuật động nóo

Hoạt động của thầy Hoạt động của

Giáo viên yêu cầu học sinh đọc ví

dụ

Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các

vế câu?

Mỗi vế câu biểu thị ý nghĩa gì trong

mối quan hệ ấy?

Học sinh đọc đoạn trích

Yêu cầu

- Tìm câu ghép?

- Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các

vế câu trong câu ghép

- Có thể tách rời mỗi vế câu trên

thành câu đơn? Vì sao?

- Có thể giả định cho các cặp quan

HS đọc bài tập

Lắng nghe

- Nhận xột

Ghi bài

II Luyện tập Bài tập 1

a, Vế 1 – 2 nguyên nhân – kết quả

Vế 2 - 3 giải thích

b, Quan hệ điều kiện – kết quả

c, d: Quan hệ tương phản e,

Câu 1: Quan hệ từ rồi nối 2 vế câu -> quan hệ thời gian nối tiếp

Câu 2: Nguyên nhân – kết quả

Bài tập 2.

- Đoạn trích 1: Quan hệ điều kiện - kết quả (vế

đầu chỉ điều kiện, vế sau chỉ kết quả)

- Đoạn trích 2: Quan hệ nguyên nhân - kết quả

- Để lí giải được việc biến đổi câu ghép thành câu

đơn thì phải so sánh ý nghĩa của câu đã cho với các câu đơn vừa biến đổi

VD câu: Buổi sớm, mặt trời lên ngang cột buồm, sương tan, trời mới quang -> có 3 vế câu có quan

hệ ý nghĩa rất chặt chẽ, cả 3 vế này đều được thành phần trạng ngữ buổi sớm bổ sung ý nghĩa

Trang 6

hệ từ (xét ý nghĩa vế câu)

- Trong đoạn trích dưới đây có 2

câu ghép rất dài Xét về mặt lập

luận, có thể tách mỗi vế của những

câu ghép ấy thành 1 câu đơn

không? Vì sao? Xét về giá trị biểu

hiện, những câu ghép dài như vậy

có tác dụng như thế nào trong việc

miêu tả lời lẽ của nhân vật?

- Học sinh đọc đoạn văn

- Xác định hai câu ghép

- Nội dung 2 câu?

- Đoạn văn gồm 4 câu:

+ Hai câu đầu là 2 câu đơn định

hướng cho việc triển khai của cả

đoạn: lão Hạc kể nhỏ nhẻ và dài

dòng để nhờ ông giáo

+ Hai câu cuối là 2 câu ghép Mỗi

câu gồm nhiều vế, đều tập trung

trình bày vào 1 việc: Việc thứ nhất

lão Hạc nhờ ông giáo viết văn tự,

việc thứ 2 lão Hạc nhờ ông giáo giữ

hộ tiền

- Lập luận như vậy thì không thể

tách các vế câu ghép thành câu đơn

Hơn nữa cách viết câu ghép dài của

tác giả là có dụng ý miêu tả lối kể

chậm rãi, dài dòng của lão Hạc, 1

người đã già yếu, lại hay bị dằn vặt

vì trách nhiệm của người cha

* Học sinh đọc đoạn trích

- Quan hệ ý nghĩa giữa các vế của

câu ghép thứ 2 là gì?

- Có nên tách thành câu đơn? Vì

sao?

Hoạt động nhúm

- HS làm bài

- Nhận xột, bổ sung

Ghi bài

Hoạt động nhúm

- HS làm bài

- Nhận xột, bổ sung

Mặt khác sự việc nêu ở vế 1 có quan hệ nguyên nhân với sự việc nêu ở vế 2 Vì thế không thể tách mỗi vế câu này thành 1 câu đơn

Bài tập 3:

- Nội dung: Hai sự việc Lão Hạc nhờ

- Lập luận: thể hiện cách diễn giải của Lão Hạc

- Quan hệ ý nghĩa: Chỉ rõ mối quan hệ giữa tâm trạng, hoàn cảnh của nhân vật lão Hạc với những

sự việc mà lão muốn nhờ ông Giáo giúp đỡ

* Nếu tách thành câu đơn thì sẽ không đảm bảo tính mạch lạc của lập luận

Tác giả cố ý viết câu dài để thể hiện cách nói dài dòng của Lão Hạc

Bài tập 4:

a, Quan hệ điều kiện – kết quả

Có sự ràng buộc chặt chẽ do đó không nên tách

b, Nếu tách mỗi vế thành câu đơn thì ta có cảm tưởng nhân vật nói nhát gừng vì quá nghẹn ngào

đau đớn

Viết như thế tác giả khiến ta hình dung ra sự kể

lể, van vỉ tha thiết của nhân vật

Hoạt động 5 Củng cố:

- Mục tiờu: HS hiểu được quan hệ ý nghĩa giữa cỏc vế của cõu ghộp

- Phương phỏp: vấn đỏp, khỏi quỏt hoỏ

- Thời gian: 2’

- Mục tiờu: Vận dụng kiến thức đó học để nhận biết, cỏch sử dụng phự hợp

- Phương phỏp: Thuyết trỡnh, nờu vấn đề, gợi mở

- Thời gian: 2’

- Chuẩn bị bài: Phương phỏp thuyết minh

Lắng nghe Tỡm cõu ghộp và phõn tớch mối

quan hệ ý nghĩagiữa cỏc vế cõu của những cõu ghộp trong một đoạn văn cụ thể

Trang 7

Tiết 51: PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH

I Mục tiờu cần đạt:

1 Kiến thức: Giỳp HS: Nắm được

- Kiến thức về văn bản thuyết minh trong cụm cỏc bài học về văn bản thuyết minh đó học và sẽ học

- Đặc điểm, tỏc dụng của cỏc phương phỏp thuyết minh

2 Kĩ năng:

- Nhận biết và vận dụng cỏc phương phỏp thuyết minh thụng dụng

- Rốn luyện khả năng quan sỏt để nắm bắt được bản chất sự vật

- Tớch luỹ và nõng cao kiến thức đời sống

- Phối hợp cỏc phương phỏp thuyết minh để tạo lập văn bản thuyết minh theo yờu cầu

- Lựa chon phương phỏp phự hợp như: Định nghĩa, , so sỏnh, phõn tớch, liệt kờ để thuyết minh về

nguồn gốc, đặc điểm cụng dụng của đối tượng

- Quan sỏt đối tượng và thuyết minh đặc điểm đối tượng bằng cỏc phương phỏp đó học

3 Thỏi độ: Cú ý thức trau dồi, vận dụng tốt trong học tập

II Chuẩn bị của giỏo viờn và học sinh:

1 Giỏo viờn: Giỏo ỏn, tư liệu tham khảo,

2 Học sinh: Đọc bài và soạn bài theo cõu hỏi hướng dẫn

III Cỏc hoạt động dạy và học:

2 Kiểm tra bài cũ: (4’) H Thế nào là văn bản thuyết minh? Phương thức thuyết minh chủ yếu?

Ngụn ngữ của văn bản thuyết minh?

3 Bài mới:

- Mục tiờu: Định hướng, tạo tõm thế cho học sinh

- Phương phỏp: Thuyết trỡnh, gợi mở

- Thời gian: 2’

Muốn người đọc hiểu đc VBTM của mình thì người viết

phải nắm đc phương pháp th.minh Vậy th.minh bao gồm

những phương pháp gì? Bài hôm nay sẽ giúp ta tìm hiểu

v.đề này

Lắng nghe, suy nghĩ

Hoạt động 2 Tỡm hiểu cỏc phương phỏp thuyết minh

- Mục tiờu: HS hiểu được việc quan sỏt, học tập, tớch luỹ tri thức để làm tốt bài văn chứng minh; cỏc

phương phỏp thuyết minh: Nờu định nghĩa, giải thớch; liệt kờ, nờu vớ dụ, dựng số liệu, so sỏnh, phõn

loại, phõn tớch

- Phương phỏp: Phõn tớch, thực hành, gợi mở

- Đọc các văn bản thuyết minh vừa học …

các văn bản ấy sử dụng loại tri thức gì ?

- Công việc cần chuẩn bị để viết một bài văn

thuyết minh?

Giáo viên khái quát công việc chuẩn bị

- Quan sát đối tượng

- Tìm hiểu mối quan hệ đối tượng với các

Đọc vớ dụ

Lắng nghe

I Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh

1 Quan sát, học tập tích luỹ để làm bài thuyết minh

- Tri thức – sự vật (cây dừa)

- Khoa học – lá cây, giun đất

- Lịch sử : khởi nghĩa Nông Văn Vân

- Văn hoá: Huế

* Thuyết minh: cung cấp tri thức cho người đọc -> muốn viết yêu cầu:

a, Quan sát: tìm hiểu đối tượng về màu sắc hình dáng, kích thước tính chất…

b, Học tập: tìm hiểu đối tượng qua sách

Trang 8

đối tượng xung quanh môi trường.

- Tìm hiểu quá trình phát sinh, phát triển,

tồn tại, mất đi của đối tượng

- Ghi chép số liệu cần thiết

- Cách tích luỹ tri thức để viết văn bản

thuyết minh?

- Bằng tưởng tượng, suy luận có thể có tri

thức để làm bài văn thuyết minh được

không? (Tưởng tượng và suy luận không thể

làm được bài văn thuyết minh Muốn làm

được bài văn thuyết minh, ta phải quan sát

nghiên cứu và không ngừng học tập, tích luỹ

tri thức)

- Qua các câu trả lời trên, ta có thể rút ra kết

luận gì? Hs đọc ghi nhớ.Đ1

Học sinh đọc ví dụ mục a

- Trong các câu ta thường gặp từ gì? Mô

hình câu? Tác dụng?

Học sinh đọc ví dụ b

- Cách làm, cách trình bày?

Vai trò?

Học sinh đọc ví dụ c

H Chỉ ra các ví dụ của đoạn văn? Tác dụng?

Học sinh đọc ví dụ

H Đoạn văn cung cấp số liệu nào?

Nếu không có số liệu có thể làm sáng tỏ vai

trò của cỏ trong tác phẩm? Tác dụng?

Học sinh đọc ví dụ e

Cách làm? Tác dụng?

Cách làm: so sánh hai đối tượng cùng loại

hoặc khác loại nhằm làm nổi bật các đặc

điểm, tính chất của đối tượng thuyết minh

Tác dụng: Tăng độ thuyết phục tin cậy

Ghi nhớ – học sinh đọc

- Nhận xột

Suy nghĩ, trả lời khỏi quỏt

Ghi bài

Học sinh

đọc ví dụ

Trả lời, nhận xột

Khỏi quỏt

Ghi bài

Trả lời

Học sinh

đọc VD

Trả lời

Nhận xột,

bổ sung, ghi bài

báo, tài liệu, từ điển

c, Tham quan: Tìm hiểu đối tượng bằng cách trực tiếp ghi nhớ

e, Tích luỹ và sử dụng

* Cần tích luỹ sử dụng những mảng tri thức liên quan tới đối tượng thuyết minh

* Học tập và chọn lọc

- Học tập nghiên cứu ở trường, ở nhà

- Quan sát đối tượng: ghi nhớ, chép

- Phân tích chọn lọc, phân loại thông tin

2 Tìm hiểu phương pháp thuyết minh

a, Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích

* Mô hình

A là B A: đối tượng cần thuyết minh B: tri thức về đối tượng Là: từ thông dụng được dùng trong phương pháp định nghĩa

B: kiến thức về văn hoá, nguồn gốc, thân thế, khoa học

Tác dụng: Giúp người đọc hiểu về đối tượng

b, Phương pháp liệt kê + Cách làm: kể ra lần lượt các đặc điểm, tính chất của sự vật theo 1 trình tự nào đó Vai trò: giúp người đọc hiểu sâu sắc toàn diện, có ấn tượng về nội dung được thuyết minh

c, Phương pháp nêu ví dụ Cách làm: nêu các ví dụ cụ thể để người

đọc tin vào nội dung được thuyết minh Tác dụng: thuyết phục người đọc, khiến

họ tin vào những điều được cung cấp

d, Phương pháp dùng số liệu Cách làm: cung cấp số liệu chính xác để khẳng định độ tin cậy cao của tri thức Tác dụng: tin vào nội dung chứng minh

e, Phương pháp so sánh

g, Phương pháp phân loại phân tích Cách làm: Chia đối tượng ra thành từng khía cạnh, từng mặt, từng vấn đề để lần lượt thuyết minh

Tác dụng: Người đọc hiểu dần đối tượng 1 cách có hệ thống, cơ sở để hiểu đầy đủ toàn diện

* Ghi nhớ: sgk

Trang 9

Học sinh

đọc

Hoạt động 3 Luyện tập.

- Mục tiờu: HS hiểu cỏc phương phỏp thuyết minh, nhận biết và tỡm hiểu trong cỏc bài tập cụ thể

Học sinh xem lại bài Ôn dịch

thuốc lá

- Phạm vi tìm hiểu vấn đề

- Bài viết đã sử dụng phương pháp

thuyết minh nào để nêu bật tác hại

của việc hút thuốc?

Học sinh đọc văn bản

Kiến thức trong văn bản thuyết

minh?

Phương pháp thuyết minh

Đọc bài

Làm bài tập

Trả lời, nhận xột, bổ sung

Ghi bài

II Luyện tập

Bài tập 1

- Kiến thức về khoa học:

Tác hại của khói thuốc lá đối với cơ chế di truyền giống và sức khoẻ con người

- Kiến thức về xã hội: tâm lí lệch lạc của một số người coi hút thuốc là lịch sự

Bài tập 2:

a, Phương pháp so sánh: so sánh với AIDS, với giặc ngoại xâm

b, Phương pháp phân tích: Tác hại của Nicôtin, của khí cácbon

c, Phương pháp nêu số liệu: số tiền mua 1 bao

555, số tiền phạt ở Bỉ

Bài tập 3:

* Kiến thức:

- Lịch sử về cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước

- Về quân sự

- Về cuộc sống của các nữ thanh niên xung phong thời chống Mĩ cứu nước

=> Phương pháp: dùng số liệu, sự kiện

Hoạt động 4 Củng cố:

- Mục tiờu: HS hiểu được cỏc phương phỏp thuyết minh

- Thời gian: 2’

- Mục tiờu: Giỳp HS học bài, làm bài tập, chuẩn bị bài mới tốt hơn

- Phương phỏp: Thuyết trỡnh, nờu vấn đề, gợi mở

- Thời gian: 3’

- Chuẩn bị bài: Giờ sau trả bài KT, bài

viết

Lắng nghe Tỡm đọc thờm, sưu tầm cỏc văn bản

thuyết minh sử dụng phong phỳ cỏc phương phỏp thuyết minh để học tập Đọc kĩ một số đoạn văn thuyết minh hay

* Rỳt kinh nghiệm:

………

Trang 10

Tiết 52: TRẢ BÀI KIỂM TRA VĂN,

TRẢ BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 2

I Mục tiờu cần đạt:

1 Kiến thức: Giỳp HS: Nắm được

Qua việc trả bài giúp học sinh:

- Nhận thức được kết quả cụ thể bài viết của bản thân, những ưu nhược điểm về các mặt: ghi nhớ và

hệ thống hoá kiến thức từ các truyện ký hiện đại vận dụng vào viết kể có kết hợp với miêu tả, biểu

cảm

- Giúp học sinh chữa lỗi về liên kêt văn bản, lỗi chính tả

- Giúp HS có khả năng tự KT bài viết của mình

2 Kĩ năng:

- Nhận biết và vận dụng tốt khi nhận diện đề bài

- Rốn luyện khả năng quan sỏt Tớch luỹ và nõng cao kiến thức

- Sửu chữa lỗi

3 Thỏi độ: Cú ý thức trau dồi, vận dụng tốt trong học tập

II Chuẩn bị của giỏo viờn và học sinh:

1 Giỏo viờn: Giỏo ỏn, tư liệu tham khảo, chấm bài HS

2 Học sinh: Đọc bài và soạn bài theo cõu hỏi hướng dẫn

III Cỏc hoạt động dạy và học:

2 Kiểm tra bài cũ: (4’)

H Bố cục của bài văn tự sự kết hợp với yếu tố miờu tả và biểu cảm?

3 Bài mới: 33’

GV: Nêu nhận xét đánh giá bài làm của HS

Câu 1: Chưa biết cỏc phõn biệt nột nội dung và nghệ thuật tiờu

biểu của tỏc phẩm

Câu 2: Nắm được nội dung đoạn trũ truyện của bộ Hồng vời

người cụ để làm toỏt lờn nội dung biểu đạt: Tỡnh thương yờu vụ

bờ bến của chỳ bộ Hồng đối với mẹ ngay cả trước những rắp

tõm của người đời

- Đa số các em làm được bài này

- Cần chứng minh bằng cỏc biểu hiện cụ thể trong cử chỉ,

hành động của chỳ bộ Hồng trong đoạn đối thoại đú

Câu 3: Đa số các em viết được đoạn văn phỏt biểu cảm nghĩ về

I Trả bài KT văn:

Cõu 1 Nội dung: Số phận của người nụng dõn trong XHPK thực dõn, tố cỏo

xó hội cũ; Vẻ đẹp và sức sống tiềm tàng của người phụ nữ

- NT: Tương phản, đối lập; khắc hoạ tớnh cỏch nhõn vật thụng qua cử chỉ, lời núi, hành động

Cõu 2 Nắm được nội dung đoạn trũ truyện của bộ Hồng vời người cụ để làm toỏt lờn nội dung biểu đạt: Tỡnh thương yờu vụ bờ bến của chỳ bộ Hồng đối với

mẹ ngay cả trước những rắp tõm của người đời

Cõu 3: Viết đoạn văn:

- Tõm trang lóo Hạc trước lỳc lựa chọn cỏi chết cho mỡnh

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	228 KB