Nắm được nội dung tóm tắt của vở chèo Quan Âm Thị Kính; nội dung, ý nghĩa và một số đặc điểm nghệ thuật mâu thuẫn kịch, ngôn ngữ, hành động nhân vật của đoạn trích Nỗi oan hại chồng.. [r]
Trang 1TUầN 32 BàI 29
Kết quả cần đạt :
Hiểu được một số đặc điểm của sân khấu chèo truyền thống Nắm được nội dung tóm tắt của vở chèo Quan Âm Thị Kính; nội dung, ý nghĩa và một số đặc điểm nghệ thuật ( mâu thuẫn kịch, ngôn ngữ, hành động nhân vật) của đoạn trích Nỗi oan hại chồng.
Nắm được cách dùng dấu chấm lửng, dấu chấm phẩy.
Nắm được đặc điểm của văn bản đề nghị : mục đích, yêu cầu, nội dung
và cách làm loại văn bản này.
Ngày soạn:5 /4/2010 Ngày dạy: 7/4/2010
Dạy lớp:7A,7B.7C
Tiết 117 Văn bản :
QUAN ÂM THị KíNH
Trích đoạn : NỗI OAN HạI CHồNG
I MụC TIÊU
1 Về kiến thức: Giúp HS
- Hiểu được một số đặc điểm cơ bản của sân khấu chèo truyền thống.
- Tóm tắt được vở chèo Quan Âm Thị Kính, nội dung ý nghĩa và một số đặc điểm nghệ thuật ( mâu thuẫn kịch, ngôn ngữ, hành động nhân vật) của đoạn trích Nỗi oan hại chồng
2 Về kỹ năng: Rèn kĩ năng tìm hiểu nghệ thuật sân khấu dân gian.
3 Về thái độ: Giáo dục lòng yêu thích và muốn tìm hiểu vốn nghệ thuật chèo
truyền thống
II CHUẩN Bị CủA GIáO VIÊN Và HọC SINH
1 Chuẩn bị của GV: Nghiên cứu SGK, SGV Tham khảo Thiết kế bài giảng
ngữ văn 7, nâng cao ngữ văn 7, soạn giáo án
2 Chuẩn bị của HS: Học bài cũ, đọc và chuẩn bị bài mới.
III TIếN TRìNH BàI DạY
1 Kiểm tra bài cũ :(4’)
a Câu hỏi: Qua văn bản Ca Huế trên sông Hương em hiểu biết thêm những gì
về cố đô Huế?
b.Đáp án: Cố đô Huế nổi tiếng không phải chỉ có các danh lam thắng cảnh và
di tích lịch sử mà còn nổi tiếng với các làn điệu dân ca và âm nhạc cung đình 6điểm
Ca Huế là một hình thức sinh hoá âm nhạc thanh lịch và tao nhã một sản phẩm tinh thần đáng trân trọng cần được bảo tồn và phát triển
* Đặt vấn đề vào bài mới: (1phút)
Chèo là một loại hình sân khấu dân gian được phổ biến rất rộng rãi ở đồng bằng Bắc Bộ Vở chèo “ Quan Âm Thị Kính” là vở diễn rất nổi tiếng Bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu phần nào về chèo qua đoạn “nỗi oan hại chồng”một trong nỗi oan lớn mà Thị Kính phải chịu trong đời mình
Trang 22 Dạy nội dung bài mới
* Gọi HS đọc chú thích * SGK tr118
Tb? Em hãy nêu những hiểu biết của mình về chèo?
- Chèo là loại sân khấu tổng hợp các yếu tố nghệ thuật: kịch
bản chèo lấy từ truyện cổ tích và truyên Nôm Các làn điệu
khai thác từ làn điệu dân ca Múa chèo có gốc từ múa dân
gian Hề chèo khai thác từ rừng cười dân gian
- Tích truyện trong chèo được khai thác từ tuyện cổ tích và
truyện Nôm ( Quan âm Thị Kính, Từ Thức, Trương Viên,
Kim Nham, Tống Chân- Cúc Hoa…) xoay quanh trục bĩ
cực(đau khổ, oan trái) đến thái lai ( tốt đẹp, yên vui) Tích
chèo đó có tính giáo huấn theo quan niệm ở hiền gặp lành, ở
ác gặp ác; Trai thời trung hiếu làm đầu, gái thời tiết hạnh
làm câu trau mình
- Chèo thuộc loại sân khấu kết hợp chặt chẽ cái bi và cái hài
Cũng giống như các truyện cổ tích và truyện Nôm hầu hết
các vở chèo đều kết thúc có hậu nhưng cái bi vẫn thể hiện rất
rõ Vở chèo nào cũng có hình ảnh cuộc đời đau thương người
nông dân bị áp bức, chà đạp cùng cực, đặc biệt là người phụ
nữ Cái bi trong chèo được tô đậm bởi cuộc đời, số phận các
nhân vật và bởi cả những làn điệu mang âm hưởng buồn như
sử rầu, ba vãn, nói thảmNhưng chèo không phải chỉ có cái bi
Sân khấu chèo còn là nơi vang lên mạnh mẽ, đặc sắc tiếng
cười của cái hài Cài hài thể hiện tập trung ở vai hề Hề chèo
đả kích thần thánh, chế diễu vua quan, vạch mặt các hạng
thầy đại diện cho lễ giáo phong kiến, góp phần tạo nên tính
chiến đấu, màu sắc lạc quan của những vở diễn
- Trong chèo có một số loại nhân vật truyền thống với những
tính cách riêng như nữ chính, nữ lệch, mụ ác, hề chèoCác em
đọc kĩ chú thích SGK tr118 để rõ điều này
- Chèo thuộc loại sân khấu ước lệ và cách điệu cao thể hiện
rõ nhất ở nghệ thuật hoá trang, nghệ thuật hát và múa Mỗi
loại nhân vật trong chèo đều có hình thức hoá trang, một
khuôn diễn ước lệ, cách điệu thể hiện trong ngôn ngữ, các làn
điệu, các động tác chuyển động ( Xem SGK giới thiệu phần
này.)
* GV ghi bảng những ý chính sau:
- Chèo là loại hình múa hát dân gian, kể chuyện, diễn tích
bằng hình thức sân khấu Chèo có tính tổng hợp.
- Chèo thuộc loại sân khấu kể chuyện để khuyến giáo đạo
đức.
- Chèo có một số loại nhân vật truyền thống với những đặc
trưng tính cách riêng.
I- Đọc và tìm hiểu chung:
1- Tìm hiểu sơ lược khái niệm chèo: (10)
Trang 3- Sân khấu chèo có tính ước lệ và cách điệu cao.
* Gọi 1 HS đọc phần tóm tắt nội dung vở chèo SGK tr.111
Y? Nội dung vở chèo chia làm mấy phần, nội dung chính
từng phần như thế nào?
- Nội dung vở chèo Quan Âm Thị Kính chia làm ba phần:
+ Phần 1: án giết chồng
+ Phần 2 : án hoang thai
+ Phần 3 : Oan tình được giải, Thị Kính lên toà sen
Tb? Đoạn trích Nỗi oan hại chồng nằm ở phần nào của vở
chèo?
- Đoạn trích học Nỗi oan hại chồng nằm ở phần I của vở
chèo Trước đoạn này là lớp vu qui Thị Kính là con gái
Mãng ông, một gia đình nghèo nhưng gia giáo, xinh đẹp
Thiện Sĩ là con trai Sùng ông, Sùng bà, một gia đình giàu có
Lớp Vu quy kể chuyện Thị Kính kết hôn với Thiện Sĩ và về
nhà chồng Lớp Vu quy về dung lượng tuy chiểm gần nửa
phần 1 nhưng không chứa đựng mâu thuẫn kịch tính Chủ
yếu nó đóng vai trò dẫn chuyện Những mâu thuẫn kịch tính
phần 1 được tập trung thể hiện ở đoạn Nỗi oan hại chồng Đó
là mâu thuẫn giai cấp thông qua xung đột gia đình, hôn nhân
mà nạn nhân trực tiếp của những mâu thuẫn là người phụ nữ
Qua đoạn trích này ta cũng thấy được những điểm nổi bật của
hình tượng trung tâm thể hiện phẩm chất tốt đẹp và những
oan khổ không phương giải quyết, cùng những dấu vết quan
niệm của triết lí đạo Phật
Nỗi oan hại chồng là một trong hai cái nút chính của vở
chèo Thân phận địa vị người phụ nữ trong quan hệ gia đình
và hôn nhân phong kiến bộc lộ ở đây Phần II của vở chèo
với cái nút kịch trung tâm là Thị Kính mang thêm án từ
thông, phá giới, sẽ miêu tả thêm thận phận và địa vị người
phụ nữ trong xã hội phong kiến
- ở trích đoạn này ta cũng bắt gặp những vai mẫu và một số
làn điệu tiêu biểu của vở chèo Quan Âm Thị Kính nói riêng
và sân khấu chèo nói chung như vai nữ chính, vai mụ ác, làn
điệu sử rầu, nói sử, hát ba than, nói thảm, nói lệch, hát sắp
chợt
GV: Chúng ta cùng đọc đoạn trích
Đọc đoạn trích này cần chú ý phân biệt giọng các nhân vật:
Thị Kính giọng van lơn, xót xa, nhẹ nhàng, giọng Sùng bà
2- Đọc và tóm tắt tác phẩm (8’)
a.Vở chèo Quan Âm Thị Kính
Nội dung vở chèo Quan Âm Thị Kính chia làm ba phần: + Phần 1: án giết chồng
+ Phần 2 : án hoang thai
+ Phần 3 : Oan tình được giải, Thị Kính lên toà sen
b Trích đoạn Nỗi oan hại chồng(12)
Trang 4đay nghiến, nanh nọc
Các chữ nói về các làn điệu và giới thiệu tình tiết đọc hạ
giọng, nhỏ hơn giọng đối thoại Các em chú ý đây là những
câu văn vần chứ không phải là thơ, tuy nhiên khi đọc cũng
phải diễm cảm phù hợp
- GV phân vai cho HS đọc:
Năm em trong 5 vai nhân vật: vai Thị Kính, vai Thiện
Sĩ, vai Sùng bà, vai Mãng ông, vai Sùng ông Lời nói về làn
điệu ở liền với phần đọc của vai nào vai đó đọc Phần giới
thiệu nhân vật nào nói xong thì đọc luôn Ví dụ : câu 1 Thiện
Sĩ nói sử xong đọc luôn đoạn Thị Kính dọn kỉ rồi ngồi quạt
cho chồng
- GV nhận xét cách đọc của HS
Tb? Em hãy giải thích : Công hầu, nghiêm từ, liu điu?
- HS dựa vào chú thích SGK trả lời
Tb? Đoạn trích có mấy nhân vật? Những nhân vật nào là
nhân vật chính thể hiện xung đột?
- Đoạn trích có 5 nhân vật: Thiện sĩ, Thị Kính, Sùng ông,
Sùng bà, Mãng ông Tất cả các nhân vật đều tham gia vào
quá trình tạo nên xung đột kịch Nhưng có hai nhân vật chính
thể hiện xung đột cơ bản của vở chèo này là Sùng bà và Thị
Kính
Kh? Những nhân vật chính đó thuộc các vai nào? Đại diện
cho ai?
- Sùng bà thuộc loại nhân vật mụ ác Thị Kính thuộc loại
nhân vật nữ chính trong chèo, Sùng bà đại diện cho tầng lớp
địa chủ phong kiến Thị Kính đại diện cho người phụ nữ lao
động, người dân thường
Tb? Tại sao đoạn trích có tên là Nỗi oan hại chồng?
- Vì: Người con dâu không định hại chồng nhưng bị mẹ
chồng buộc cho tội hại chồng đành chịu nỗi oan này
Kh? Nỗi oan hại chồng diễn ra trong mấy thời điểm? Có thể
giới hạn từng thời điểm trong bài như thế nào?
- Nỗi oan hại chồng diễn ra trong 3 thời điểm ứng với 3
đoạn:
+ Đoạn 1: Trước khi bị oan: Từ đầu đến âu dao bén thiếp
sén tày một mực
+ Đoạn 2 : Thời điểm trong khi bị oan: tiếp theo đến về
cùng cha con ơi.
+ Đoạn 3 : Thời điểm sau khi bị oan: Phần còn lại
Chuyển : Chúng ta cùng phân tích văn bản Nỗi oan hại
chồng theo bố cục 3 đoạn như trên
* Gọi HS đọc đoạn từ đầu đến xén tày một mực.”
Y? Cảnh vợ chồng Thiện Sĩ, Thị Kính được miêu tả qua
II- Phân tích : 1- Trước khi bị oan: (10)
Trang 5những câu văn nào?
- HS tìm các câu văn GV chọn ghi bảng :
Nàng ơi, đã bao lâu soi kinh bóng quế
Ta dùi mài đợi hội long vân
Đêm nay nghe mỏi mệt tâm thần
Mượn kỉ này ta nghỉ lưng một lát.
( Thị Kính dọn kỉ rồi ngồi quạt cho chồngThị Kính chăm
chú nhìn dưới cằm chồng, băn khoăn.)
Đạo vợ chồng trăm năm kết tóc
Trước đẹp mặt chồng sau đẹp mặt ta
Râu làm sao một chiếc trồi ra?
Tb? Em có nhận xét gì về khung cảnh gia đình của vợ chống
Thị Kính, Thiện Sĩ?
- Khung cảnh ở phần đầu đoạn trích đoạn là cảnh sinh hoạt
gia đình ấm cúng, tuy không phổ biến và gần gũi với nhân
dân như cảnh thiếp nón, chồng tơi”, “chồng cày, vợ cấy
nhưng cũng là ước mơ về hạnh phúc gia đình của nhân dân
- Trong khung cảnh ấy nổi bật lên hình ảnh người vợ thương
chồng Những cử chỉ của Thị Kính đối với chồng rất ân cần,
dịu dàng: khi chồng ngủ, dọn lại kỉ rồi quạt cho chồng; thấy
râu mọc ngược dưới cằm chồng thì băn khoăn lo lắng về sự
dị hình chẳng lành Những cử chỉ ấy cùng ngôn ngữ độc
thoại thể hiện qua làn điệu nói sử tô đậm cho hoàn cảnh gia
đình ấm cúng và hình ảnh người vợ thương chồng, vì chồng
Tình cảm của Thị Kính với chồng rât chân thật, tự nhiên
GV rút ý- ghi bảng :
* Hoàn cảnh gia đình ấm cúng Thị Kính là người vợ có tình yêu thương chồng trong sáng, chân thật mong có hạnh phúc lứa đôi tốt dẹp.
Trang 63 Củng cố, luyện tập (2’)
Nhấn mạnh nội dung bài học
4 Hướng dẫn HS học ở nhà : (1’)
- Về nhà phân tích lại đoạn trích Học ghi nhớ, làm bài tập
- Chuẩn bị bài: Dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy
********************************************************************
Ngày soạn:5 /4/2010 Ngày dạy: 7/4/2010
Dạy lớp:7A,7B.7C
Tiết 118 Văn bản :
QUAN ÂM THị KíNH
Trích đoạn : NỗI OAN HạI CHồNG
I MụC TIÊU
1 Về kiến thức: Giúp HS
- Hiểu được một số đặc điểm cơ bản của sân khấu chèo truyền thống.
- Tóm tắt được vở chèo Quan Âm Thị Kính, nội dung ý nghĩa và một số đặc điểm nghệ thuật ( mâu thuẫn kịch, ngôn ngữ, hành động nhân vật) của đoạn trích Nỗi oan hại chồng
2 Về kỹ năng: Rèn kĩ năng tìm hiểu nghệ thuật sân khấu dân gian.
3 Về thái độ: Giáo dục lòng yêu thích và muốn tìm hiểu vốn nghệ thuật chèo
truyền thống
II CHUẩN Bị CủA GIáO VIÊN Và HọC SINH
1 Chuẩn bị của GV: Nghiên cứu SGK, SGV Tham khảo Thiết kế bài giảng
ngữ văn 7, nâng cao ngữ văn 7, soạn giáo án
2 Chuẩn bị của HS: Học bài cũ, đọc và chuẩn bị bài mới.
III TIếN TRìNH BàI DạY
1 Kiểm tra bài cũ :(4’)
a Câu hỏi: Qua văn bản Ca Huế trên sông Hương em hiểu biết thêm những gì
về cố đô Huế?
b.Đáp án: Cố đô Huế nổi tiếng không phải chỉ có các danh lam thắng cảnh và
di tích lịch sử mà còn nổi tiếng với các làn điệu dân ca và âm nhạc cung đình 6điểm
Ca Huế là một hình thức sinh hoá âm nhạc thanh lịch và tao nhã một sản phẩm tinh thần đáng trân trọng cần được bảo tồn và phát triển (4 điểm)
* Đặt vấn đề vào bài mới: (1phút)
Chèo là một loại hình sân khấu dân gian được phổ biến rất rộng rãi ở đồng bằng Bắc Bộ Vở chèo “ Quan Âm Thị Kính” là vở diễn rất nổi tiếng Bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu phần nào về chèo qua đoạn “nỗi oan hại chồng”một trong nỗi oan lớn mà Thị Kính phải chịu trong đời mình
( GV ghi tên bài lên bảng )
2 Dạy nội dung bài mới
Trang 7Vợ chồng Thiện Sĩ, Thị Kính đang chung hưởng hạnh phúc
gia đình Chồng đọc sách, vợ ngồi khâu vá, chăm sóc chồng
thì một tai hoạ đến như một cơn bão tố chấm dứt phũ phàng
hạnh phúc của Thị Kính Chúng ta cùng tìm hiểu tiếp trích
đoạn chèo này
Tb? Tại sao Thị Kính bị nghi oan?
- Khi chồng ngủ, ngồi quạt cho chàng, Thị Kính thấy chiếc
râu mọc ngược dưới cằm chồng, nàmg băn khoăn và nghĩ:
“Trước đẹp mặt chồng sau đẹp mặt ta nàng đưa dao đến gần
định cắt thì chàng chợt choàng tỉnh thấy vậy hốt hoảng kêu
lên Sùng bà chạy ra, không cho Thị Kính có cơ hội thanh
minh, mụ lấy ngay làm cái cớ để lăng nhục, hành hạ con dâu
và đuổi ra khỏi nhà
Chúng ta cùng tìm hiểu nhân vật này:
Tb? Hãy tìm những chi tiết nói về hành động và lời nói của
Sùng bà đối với Thị Kính?
- HS tìm chi tiết, GV ghi bảng :
* Hành động:
- Dúi đầu thị kính ngã xuống
- Mày ngửa mặt lên cho bà xem nào
- Lại còn oan à? Rõ rành rành mười mắt đều trông
- Thị Kính chạy theo van xin Sùng bà dúi tay ngã khuỵ
xuống
* Lời nói :
- Cái con mặt sứ gan lim này! mày định giết con bà à?
- Giống nhà bà đây giống - Tuồng bay mèo mả gà đồng
phượng giống công.
- Nhà bà đây cao môn - mày là con nhà cua ốc.
lệnh tộc
- Trứng rồng lại nở ra - Liu điu lại nở ra dòng liu
rồng điu
- Đồng nát thì về Cầu
Nôm
Y? Lời lẽ của mụ Sùng bà là những lời hát gì? Bộc lộ thái độ
của nhân vật như thế nào?
- Lời lẽ của mụ Sùng bà thể hiện qua các làn điệu hát sắp,
nói lệch, múa hát sắp chợt, bộc lộ rõ thái độ trấn áp, tàn nhẫn
phũ phàng
Tb? Em có nhận xét gì về hành động và lời nói của Sùng bà
đối với Thị Kính?
- Hành động của Sùng bà rất tàn nhẫn, thô bạo: dúi đầu Thị
Kính xuống, bắt Thị Kính ngửa mặt lên, không cho Thị Kính
2- Trong khi bị oan:
(12)
* Nhân vật Sùng bà
Trang 8phân bua, dúi tay đẩy Thị Kính ngã khuỵ xuống
- Ngôn ngữ của Sùng bà toàn những lời đay nghiến, mắng
nhiếc, xỉ vả Dường như mỗi lần cất lời, Thị Kính lại thêm
một tội Mụ trút cho Thị Kính đủ tội, không cần hỏi rõ sự
tình, không cần biết phải trái Mụ đuổi Thị Kính vì lí do khác
hơn là cho rằng Thị kính giết chồng Lời lẽ của mụ chủ yếu
dồn vào sự so sánh, đối chiếu để phân biệt đẳng cấp giữa hai
gia đình:
- Giống nhà bà đây giống - Tuồng bay mèo mả gà đồng
phượng giống công.
- Nhà bà đây cao môn - mày là con nhà cua ốc.
lệnh tộc
- Trứng rồng lại nở ra - Liu điu lại nở ra dòng liu
rồng điu
- Đồng nát thì về Cầu
Nôm
Vốn từ ngữ thể hiện cao - thấp của mụ thật phong phú
Trong lời lẽ của mụ, quan hệ giữa mụ và Thị Kính vượt ra
khỏi quan hệ mẹ chồng- nàng dâu Quan hệ ấy được mụ đặt
đúng, trả đúng vào vị trí của nó: quan hệ giai cấp Lời lẽ của
mụ qua các làn điệu hát sắp, nói lệch, múa hát sắp chợt càng
bộc lộ rõ thái độ trấn áp tàn nhẫn, phũ phàng Giọng mụ
kiêu kì khinh thị người nghèo khó Thị Kính tuy có đủ đức
hạnh như lễ giáo phong kiến qui định nhưng vẫn không được
nhà chống chấp nhận bởi vì nói đúng hơn, chỉ vì người phụ
nữ này không có nguồn gốc con nhà Mâu thuẫn giai cấp
bám rễ vào trong vấn đề hôn nhân phong kiến thật sâu sắc
Tb? Trong bản luận tội Thị Kính Sùng bà đã căn cứ vào
những điểm nào?
-Mụ không cho thị Kính được phân bua, thanh minh mà căn
cứ vào 3 điểm chính để buộc tội :
+ Cho rằng Thị Kính là loại đàn bà hư đốn
+ Cho rằng Thị kính là con nhà thấp hèn, không xứng đáng
với nhà mình
+ Cho rằng Thị Kính phải bị đuổi đi
- Mụ khép Thị Kính vào tội giết chồng mà không cần hỏi
han, tra xét cụ thể, rồi tiếp theo là bao nhiêu những lời vu
khống trắng trợn, mụ nghĩ ra đủ tội để gán cho Thị Kính, thổi
phồng những tội lỗi không có ấy lên
Kh? Những lời nói, cử chỉ đó thể hiện rõ mụ là người như
thế nào?
- HS trả lời
- GV giảng bình :
Nhân vật Sùng bà tiêu biểu cho một loại vai trong chèo cổ
đó là mụ ác ở nhân vật này tập trung cao độ tính cách của kẻ
hợm của, khoe dòng giống, tàn nhẫn, độc đoán, cả vú lấp
miệng em Lúc nào mụ cũng lấy mình làm chuẩn để tỏ roc
Trang 9phép nhà Mụ là kẻ tạo ra luật lệ gia đình, chỉ huy tất cả, bắt
từ chồng đến con trai, con dâu phải theo ý mình, phaie sợ
mình Trong đoạn trích Nỗi oan hại chồng nhân vật Sùng bà
hiện lên thật sống động, gây cho người đọc, người nghe cảm
giác ghê sợ, khinh ghét
GV rút ý:
* Sùng bà là kẻ có tâm địa độc ác, tàn nhẫn, bất
nhân.
Chuyển : Đối lập với nhân vật Sùng bà là nhân vật Thị
Kính Thị Kính thuộc nhân vật nữ chính trong chèo Nàng đại
diện cho người phụ nữ lao động, những người dân bình
thường, lương thiện Chúng ta cùng xem xét cảnh ngộ của
nàng
Tb? Em hãy tìm những câu nói kêu oan của Thị Kính trong
trích đoạn?
- HS tìm, GV nghe và ghi bảng:
- Giời ơi! Mẹ ơi, oan cho con lắm mẹ ơi!
- Oan con lắm mẹ ơi!
- Oan thiếp lắm chàng ơi!
- Mẹ xét tình cho con, oan con lắm mẹ ơi!
- Cha ơi! Oan cho con lắm cha ơi!
Y? Thị Kính mấy lần kêu oan, kêu oan với những ai? Thái độ
của họ như thế nào?
- Năm lần Thị Kính kêu oan Trong năm lần ấy thì bốn lần
tiếng kêu ấy hướng về mẹ chồng và chồng
Lần thứ nhất kêu oan với mẹ chồng:
Giời ơi! Mẹ ơi, oan cho con lắm mẹ ơi
Lần thứ hai vẫn với mẹ chồng:
Oan cho con lắm mẹ ơi!”
Lần thứ ba, kêu oan với chồng:
Oan thiếp lắm chàng ơi!”
Lần thứ tư, một lần nữa, lại kêu oan, van xin mẹ chồng:
Mẹ xét tình cho con, oan con lắm mẹ ơi!”
Thị Kính kêu oan với chồng nhưng vô ích Thiện Sĩ đớn hèn
và nhu nhược đã hoàn toàn bỏ mặc người vợ đã từng thương
yêu chăm chút, gắn bó với mình cho mẹ hành hạ Lúc này
Thiện Sĩ chỉ là nhân vật thừa trên sân khấu
Lời van xin của Thị Kính đối với Sùng bà chỉ là thứ lửa đổ
thêm dầu, càng làm bùng lên những lời đay nghiến tàn nhẫn
Thị Kính càng kêu oan, nỗi oan càng dày Giữa gia đình
chồng thì người phụ nữ đức hạnh ấy hoàn toàn cô độc
Chỉ đến lần cuối cùng, lần thứ năm, kêu oan với cha ( Mãng
ông), Thị Kính mới nhận được một sự cảm thông Nhưng đó
là sự cảm thông đau khổ và bất lực, Mãng ông đã nói:
Con ơi! Dù oandù nhẫn chẳng oan
* Nhân vật Thị Kính
Trang 10Xa xôi cha biết nỗi oan nhường nào!
Y? Kết cục của nỗi oan Thị Kính là thế nào?
- Kết cục của nỗi oan là mối tình vợ chồng Thị Kính- Thiện
Sĩ tan vỡ! Thị Kính bị đuổi ra khỏi nhà chồng
Tb? Em có cảm xúc như thế nào khi đọc đoạn chèo này?
- Đoạn chèo này làm xúc động lòng người đọc, người nghe vì
tức giận mẹ con Thiện Sĩ, vì xót thương cho nàng Thị Kính
bị hàm oan, bị hắt hủi
Tóm lại: GV rút ý :
* Thị Kính hoàn toàn cô độc, bị hành hạ, đau
khổ, nhẫn nhục; trong oan ức vẫn chân thực hiền
lành giữ phép tắc gia đình.
Kh? Trước khi đuổi hẳn Thị Kính ra khỏi nhà vợ chồng Sùng
bà và Sùng ông còn làm điều gì nữa?
- Trước khi đuổi Thị Kính Sùng bà và Sùng ông còn dựng lên
một vở kịch tàn ác : lừa Mãng ông sang ăn cữ cháu, kì thực là
bắt Mãng ông sang nhận con về Chúng có thú vui làm điều
ác, làm cho cha con Mãng ông phải nhục nhã ê chề Hơn thế
nữa, nhanh như trở bàn tay, Sùng ông đã thay đổi quan hệ
thông gia bằng những hành động vũ phu:
Mãng ông:
Ông ơi! Ông cho tôi biết đầu đuôi câu chuyện với ông ơi!
Sùng ông:
Biết này !
( Sùng ông dúi ngã Mãng ông rồi bỏ vào Thị Kính chạy vội
lại đỡ cha Hai cha con ôm nhau than khóc.)
Kh? Hãy phân tích tâm trạng Thị Kính trong hoàn cảnh này?
- Đây là chỗ xung đột kịch tập trung cao nhất Thị Kính như
bị đẩy vào chỗ cực điểm của nỗi đau: Nỗi đau oan ức, nỗi
đau tình chồng vợ tan vỡ và bây giờ lại thêm nỗi đau trước
cảnh cha già thân yêu, người mà bấy lâu Thị Kính mong
được báo đền công dưỡng dục, bị chính cha chồng khinh khi,
hành hạ
- Trên sân khấu chỉ còn lại hai cha con Thị Kính lẻ loi Hình
ảnh hai cha con ôm nhau khóc là hình ảnh của những người
chịu oan, đau khổ mà hoàn toàn bất lực Cảnh Sùng bà quy
kết, đổ vạ cho Thị Kính diễn ra chóng vánh, dồn dập Còn
cảnh hai cha con Thị Kính ôm nhau than khóc thì kéo dài
trên sân khấu Sự bố trí xô đẩy, dồn dập và kéo dài những
tình tiết kịch của sân khấu dân gian ở đây mang đầy ý nghĩa
Y? Em hãy tìm những chi tiết nói về cử chỉ, lời nói của Thị
Kính trước khi ra khỏi nhà Thiện Sĩ?
- HS tìm, GV ghi Bảng:
- ( Thị Kính đi theo cha mấy bước nữa, rồi dừng lại và thở
than, quay vào nhìn từ cái kỉ để sách, thúng khâu rồi cầm lấy
3- Sau khi bị oan: (15)