* Giới thiệu bài: 1’ -Trong phaàn tieáng Vieät cuûa HKI, caùc em đã đi vào tìm hiểu 1 số từ loại như từ láy, từ ghép, quan hệ từ… Hôm nay, các em sẽ ôn tập để hệ thống hoá và củng cố lại[r]
Trang 1Ngày soạn : 25– 11 – 2009 Ngày dạy : 08 và 10– 12– 2009
Tuần :18
Tiết :68 - 69
ÔN TẬP TIẾNG VIỆT CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS :
- Ôn lại có hệ thống, có trọng điểm các kiến thức ghần Tiếng Việt
- Biết vận dụng, sử dụng những kiến thức đã học
- Giúp HS khắc phục được 1 số lỗi chính tả do ảnh hưởng của cách phát âm địa phương
B Chuẩn bị:
* Thầy: Bảng phụ ( các sơ đồ ôn tập).
* Trò: Ôn tập theo nội dung, yêu cầu bài ôn, Soạn trước vào tập.
C Tiến trình tổ chức các hoạt động:
Kiểm diện, trật tự
* Kiểm tra : (4’)
Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh
* Giới thiệu bài: (1’)
-Trong phần tiếng Việt của HKI, các em đã đi vào tìm hiểu 1 số từ loại như từ láy, từ ghép, quan hệ từ… Hôm nay, các
em sẽ ôn tập để hệ thống hoá và củng cố lại những kiến thức mà các em đã được học
* Lớp trưởng báo cáo
- Học sinh đem tập bài soạn cho giáo viên kiểm tra
-Nghe và ghi tựa bài vào tập
HĐ 2 : Ôn tập lại các kiến
thức (70’).
I/ Từ phức :
(?) Từ phức là từ có cấu tạo ntn?
(?) Có mấy loại từ phức?
(?) Em hãy nhắc lại từ ghép là gì?
(?) Từ ghép được chia làm mấy loại?
Nói rõ từng loại và cho VD
(?) Thế nào là từ láy?
* Cá nhân:
- Là từ do 2 hoặc 3 tiếng tạo thành
- 2 loại: Từ ghép, từ láy
- Là từ được cấu tạo bằng cách ghép các tiếng có nghĩa với nhau
- 2 loại:
+ Từ ghép chính phụ:
( áo dài, bút mực, hoa hồng…) + Từ ghép chính phụ:
( quần áo, bàn ghế, nhà cửa…)
- Những từ láy có sự hoà phối âm
(?) Từ láy được chia làm mấy loại? Nói
thanh giữa các tiếng
- 2 loại:
Trang 2rõ cụ thể từng loại và cho VD, đặt câu.
* Treo sơ đồ, cho HS chốt lại và tìm thêm VD
+ Láy toàn bộ:
Nguyên vẹn tiếng gốc:xanh xanh Có biến đổi thanh điệu: tim tím.
Có biến đổi phụ âm cuối: hun hút.
+ Láy bộ phận:
Âm đầu: Mếu máo.
Vần : loắt choắt.
* Quan sát, chốt và tìm VD, tự ghi bài
TỪ PHỨC
TỪ GHÉP
CHÍNH PHỤ ĐẲNG LẬPTƯ ØGHÉP TOÀN BỘTỪ LÁY BỘ PHẬNTỪ LÁY
TỪ LÁY PHỤ ÂM ĐẦU
TỪ LÁY VẦN Bà ngoại Trầm bổng Mãi mãi Đủng đỉnh Liêu xiêu
II/ Đại từ :
(?) Đại từ là gì?
(?) Cho biết vai trò ngữ pháp cuỷa đại
từ ?
(?) Đại từ được chia làm mấy loại? Nói
rõ cụ thể từng loại, cho VD, đặt câu
Cá nhân:
- Là từ dùng để trỏ hoạt động, tính chất
… hoặc để hỏi
- Làm chủ ngữ, vị ngữ, định ngữ, bổ ngữ…
- 2 loại:
+ Đại từ để trỏ:
Người, sự vật: Tôi, ta, nó, hắn…
Số lượng: Bấy, bấy nhiêu…
Hoạt động, tính chất: Vậy, thế…
+ Đại từ để hỏi:
Người, sự vật: ai, gì…
Số lượng: Bao nhiêu, mấy…
* Treo sơ đồ, cho HS chốt
Hoạt động, tính chất: Sao, thế nào…
* Chốt và tự ghi bài
ĐẠI TỪ ĐẠI TỪ ĐỂ TRỎ ĐẠI TỪ ĐỂ HỎI
TRỎ TRỎ SỐ TRỎ HỎI VỀ HỎI VỀ HỎI VỀ
Trang 3NGƯỜI,
SỰ VẬT
LƯỢNG HOẠT
ĐỘNG, TÍNH CHẤT
NGƯỜI, SỰ VẬT
SỐ LƯỢNG
HOẠT ĐỘNG, TÍNH CHẤT
Tôi
Ta Bấy nhiêuBấy Vậy Thế Ví dụ Ai, gì Bao nhiêu Sao, thế nào
III Quan hệ từ:
(?) Thế nào là quan hệ từ ?
(?) Có mấy loại quan hệ từ? ho VD, đặt
câu
(?) Vai trò và tác dụng của quan hệ từ?
(?) Lập bảng so sánh quan hệ từ với danh từ, động từ, tính từ về ý nghĩa và
chức năng ?
* Treo bảng phụ, cho HS chốt
Cá nhân:
- Là từ dùng để liên kết các thành phần của cụm từ, các thành phần của câu (có khi liên kết câu với câu, các đoạn văn)
- 2 loại:
+ Giới từ : của, bằng,với, mà, vì…
+ Liên từ : và, cùng, hễ, nhưng…
- Nó là công cụ quan trọng cho việc diễn đạt Nhờ nó mà diễn đạt chặt chẽ, chính xác hơn, giảm bớt sự hiểu lầm khi giao tiếp
-Thảo luận, trình bày
-Nhận xét, bổ sung
* Chốt và tự ghi bài
Từ loại
Ý nghĩa
Ý NGHĨA Biểu thị người, sự vật, hoạt động, tính chất. Biểu thị ý nghĩa quan hệ (sở hữu, so sánh, nhân quả…) CHỨC NĂNG Có khả năng làm thành phần của cụm từ, của câu. Liên kết các thành phần của cụm từ, của câu
(?) Em hiểu gì về yếu tố Hán Việt?
(?) Giải nghĩa các yếu tố Hán Việt đã
học ( SGK T 184)
* Cá nhân:
- Tiếng để tạo từ Hán Việt gọi là yếu tố Hán Việt
- Có yếu tố Hán Việt dùng độc lập, có yếu tố dùng để tạo từ ghép, có yếu tố đồng âm
- 2 loại:
+ Từ ghép đẳng lập: Giang sơn + Từ ghép chính phụ: Thiên thư
Giải nghĩa:
Bạch: trắng Cửu: chín Bán: nửa Dạ: đêm Cô: 1 mình Đại: lớn Cư: ở Điền: đất
Trang 4V Từ dồng nghĩa:
(?) Thế nào là từ đồng nghĩa?
(?) Từ đồng nghĩa có mấy loại? Nói rõ
từng loại, cho VD
(?) Tại sao lại có hiện tượng từ đồng
nghiã?
Hà: sông Thiên: nghìn Hậu: sau Thiết: sắt, thép Hồi: trở về Thiếu: trẻ Hữu: có Thôn: làng Lực: sức Thư: sách Mộc: cây co û Tiền: trước Nguyệt: trăng Tiểu: nhỏ Nhật: mặt trời Tiếu: cười Quốc: nước Vấn: hỏi Tam: ba Tâm: lòng.
Thảo: cỏ
-Cá nhân:
- Là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau
- 2 loại:
+ Đồng nghĩa hoàn toàn: sắc thái giống
nhau: tàu hoả- xe lửa
+ Đồng nghĩa không hoàn toàn Có sắc
thái ý nghĩa khác nhau: ăn, sơi, chén…
- Tiếng Việt giàu đẹp, có khả năng diễn đạt tinh tế
VI Từ trái nghĩa:
VII Từ đồng âm:
VIII Thành ngữ:
(?) Thế nào là từ trái nghĩa? Cho VD
(?) Thế nào là từ đồng âm? Cho VD
Phân biệt từ đồng am với từ nhiều nghĩa?
(?) Tìm 1 số từ đồng nghĩa và 1 số từ
trái nghĩa với mỗi từ: bé (kích thước, khối lượng), thắng, chăm chỉ.
(?) Thế nào là thành ngữ?
(?) Có mấy cách hiểu nghĩa của thành
ngữ?
(?) Thành ngữ có thể giữ chức vụ gì ở
trong câu?
(?) Tìm thành ngữ Thuần Việt đồng
nghĩa với mỗi thành ngữ Hán Việt sau:
- Bách chiến bách thắng
- Bán tín bán nghi
- Kim chi ngọc diệp
- Khẩu phật tâm xà
(?) Thay thế những từ in đậm (BT7
- Là từ có nghĩa trái ngược nhau, xét trên cơ sở chung nào đó
VD: Xấu – tốt : Tính nết
Xấu – đẹp : Hình dáng
- Là những từ phát âm giống nhau nhưng nghĩa khác xa nhau
VD: cờ (lá cờ), cờ (bàn cờ)
Bé: + Đồng nghĩa: nhỏ.
+ Trái nghĩa: to, lớn
Thắng: +Đồng nghĩa: được
+ Trái nghĩa: thua
Chăm chỉ:
+ Đồng nghĩa: siêng năng
+ Trái nghĩa: lười biếng
- Là loại cụm từ có đặc điểm: Cấu tạo cố định, khó thay đổi, thêm bớt, có tính biểu cảm cao và tính hình tượng
- 2 cách:
+ Trực tiếp từ nghĩa đen
+ Thông qua phép chuyển nghĩa: So sánh, ẩn dụ, nói quá
-Chức vụ: Chủ ngữ, vị ngữ, định ngữ,
bổ ngữ…
- Trăm trận trăm thắng
- Nửa tin nửa ngờ
- Cành vàng lá ngọc
- Miệng nam mô bụng bồ dao găm
Trang 5SGK T194) bằng thành ngữ có nghĩa tương đương:
- Đồng ruộng mênh mông và vắng lặng
- Phải cố gắng đến cùng
- Làm cha mẹ phải chịu trách nhiệm về hành động sai trái của con cái
- Giàu có, nhiều tiền bạc, trong nhà không thiếu thứ gì
-Thảo luận, trả lời:
+ Đồng không mông quạnh
+ Còn nước còn tát
+ Con dại cái mang (Mũi dại lái chịu đòn)
+ Giàu nứt đố đổ vách (Tiền rừng bạc bể)
IX Điệp ngữ:
X Chơi chữ:
(?) Thế nào là điệp ngữ? Tác dụng của
điệp ngữ?
(?) Có mấy loại điệp ngữ? kể ra Cho
VD
(?) Thế nào là chơi chữ?
(?) Có mấy loại chơi chữ? Tìm 1 số VD.
- Là cách lập lại từ ngữ ( có khi cả câu)
Tác dụng: Làm nổi bật ý, gây cảm xúc
mạnh, giúp câu văn, cau thơ thêm mạnh mẽ, nhịp nhàng
- 3 loại: Cách quãng, nối tiếp, chuyển tiếp
- Là lợi dụng đặc sắc về âm, về nghĩa của từ để tạo sắc thái dí dỏm, hài hước
- Có 5 lối chơi chữ:
+ Dùng lối trại âm + - - điệp âm
+ - - nói lái
+ - - đồng âm
+ Dùng từ trái nghĩa, gần nghĩa
HĐ3 : Rèn luyện chính tả
(10’)
1Làm các BT chính tả:
a Điền vào chỗ trống:
+ x hoặc s: Xử lí, sử dụng,
giả sử, xét xử.
+ Điền hỏi hoặc ngã:
tiểu sử, tiểu trừ, tiểu thuyết,
tuần tiễu.
+ Chọn (trung, chung):
Chung sức, trung thành,
thuỷ chung, trung đại.
+ Chọn (mãnh, mảnh):
mỏng mảnh, dũng mãnh,
mãnh liệt, mảnh trăng.
b Tìm từ theo yêu cầu:
+ ch: Cá chép, cá chim, cá
chốt, cá chẻm…
+ tr: Cá trắm, cá trê, cá tra,
cá trôi, cá trèn…
+ hỏi: nghỉ ngơi, xả thân,
lanh lảnh, lảo đảo,chẻ tre…
* Phân công mỗi nhóm làm 1 BT a,b,c trang 195
-Đánh giá, khẳng định
(?) Tìm tên các loài cá bắt đầu bằng:
ch, tr?
(?) Tìm các từ có chứa thanh hỏi hoặc
thanh ngã?
(?) Tìm những từ chứa tiếng bắt
* Thảo luận, trình bày bảng -Nhận xét, sửa chữa
* Trò chơi tiếp sức
-2 dãy bàn thi nhau tìm
Trang 6+ ngã: suy nghĩ, chỗ ngồi,
lãnh thưởng, ông lão, chặt
chẽ
+ gian dối, dối trá, giả dối,
lừa dối
+ dã man, man rợ, dã tâm,
dã thú
+ ra dấu, ra hiệu, dấu hiệu
c Đặt câu phân biệt các từ
chứa những từ dễ lẫn:
- Giành lấy, tranh giành,
giành giật, giành độc lập,
giành thóc…
- Dỗ dành, dành dụm, dành
riêng…
- Tắt đèn, đi tắt, viết tắt, tắt
thở, tóm tắt, vắn tắt…
- Qui tắc, bế tắc, công tắc,
phép tắc, tắc xi, tấm tắc, tích
tắc, xã tắc…
đầu bằng: ch, tr?
(?) Tìm các từ có chứa thanh hỏi hoặc
thanh ngã?
(?) Tìm những từ chứa tiếng bắt đầu
bằng: r, d hoặc gi có nghĩa như sau:
+ Không thật, vì tạo ra 1 cách không tự nhiên?
+ Tàn ác, vô nhân đạo?
+Dùng cử chỉ, ánh mắt làm dấu hiệu để báo cho người khác biết?
(?) Đặt câu với mỗi từ: Giành, dành.
(?) Đặt câu để phân biệt các từ: Tắt, tắc?
-Cá nhân
-Thảo luận, trình bày
-Thảo luận, trình bày
HĐ 4 : Củng cố - Dặn dò
(4’)
-Tự ôn tập theo nội dung vừa ôn.( gợi ý trong đề và nội dung tham khảo SGK) -Lập sổ tay chính tả -Nghe và tự ghi nhận
Trang 7Tuần :19
Tiết :70 - 71
( ĐỀ TỔNG HỢP )
Trang 8Tuần : 19 Ngày soạn : 15– 12 – 2009
Tiết : 72 Ngày dạy : 21 – 12 – 2009
TRẢ BÀI THI HỌC KỲ I
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Giúp HS :
- Thấy được những ưu điểm , nhược điểm của mình trong việc làm văn biểu cảm
- Đánh giá năng lực bản thân
- Sửa chữa các lỗi diễn đạt Rút king nghiệm cho thi học kỳ II
B CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên :
- Liệt kê các lỗi học sinh mắc phải để sửa chữa
- Chọn bài hay đọc minh hoạ
- Chọn bài văn mẫu đọc cho học sinh tham khảo
- Bảng phụ ghi dàn bài
2 Học sinh : Ghi nhận các lỗi sai , sửa chữa
C TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG:
HOẠT ĐỘNG 1 KHỞI ĐỘNG : (2’)
Ổn định (1’)
Kiểm tra bài cũ
Bài mới
HOẠT ĐỘNG 2 HÌNH THÀNH KIẾN
THỨC MỚI : (33’)
Đề : Nêu cảm nghĩ của em về
thầy cơ giáo cũ ?
- Yêu cầu : lớp trưởng báo cáo sĩ số
- Không kiểm tra
Giới thiệu bài mới : (1’)
- Nêu tầm quan trọng của tiết trả bài
- Giáo viên : Viết bài vào bảng phụ và
treo lên cho học sinh quan sát
Đề : Cĩ kèm theo
- Yêu cầu : HS đọc lại đề
- Giáo viên : Treo bảng phụ đáp án
- Lớp trưởng báo cáo
- HS chú ý
- HS : Quan sát đề
- HS : Đọc lại đề
- HS : Quan sát đáp án và ghi vào Vở
ĐÁP ÁN VÀ BIỂU ĐIỂM MƠN NGỮ VĂN 7
KỲ THI HKI NĂM HỌC 2009 – 2010
I VĂN – TIẾNG VIỆT : ( 4 ĐIỂM )
Câu 1 : Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống hoặc gần giống nhau Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc
Đáp án : Cĩ kèm theo
Trang 9vào nhiều nhóm từ đồng nghĩa khác nhau ( 0.5 điểm )
- Từ đồng nghĩa với từ “ Rọi” là : Chiếu ( soi , tỏa …) ( 0.25 điểm )
- Từ đồng nghĩa với từ “ Trong” là : Nhìn ( ngó , dòm …) ( 0.25 điểm )
Câu 2 : Khi nĩi , viết người ta cĩ thể dùng biện pháp lặp lại từ , ngữ ( hoặc cả một câu ) để làm nổi bật ý , gây cảm xúc mạnh Cách lập như vậy gọi là phép điệp ngữ ; từ ngữ được lặp lại gọi là điệp ngữ (0.75 điểm )
“ Cùng trơng lại mà cùng chẳng thấy
Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu” ( 0.25 điểm ) Câu 3 : Ca dao là thể loại trữ tình của dân gian , kết hợp lời và nhạc , diễn tả đời sống nội tâm của con người Là
lời thơ của dân ca ( 0.5 điềm )
“ Thuyền về cĩ nhớ bến chăng ?
Bến thì một dạ khăn khăn đợi thuyền” ( 0.5 điểm )
Câu 4 :
“…Tiếng gà trưa Mang bao nhiêu hạnh phúc Đêm cháu về nằm mơ Giấc ngủ hồng sắc trứng Cháu chiến đấu hơm nay
Vì lịng yêu Tổ quốc
Vì xĩm làng thân thuộc
Bà ơi , cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ”
( Xuân Quỳnh ) ( 1 điểm )
II TẬP LÀM VĂN ( 6 điểm )
A Yêu cầu chung
1 Về kiểu bài : Văn biểu cảm
2 Về nội dung : Cảm nghĩ về một tác phẩm văn học
B Yêu cầu cụ thể
Bài văn phải có đủ bố cục ba phần : Mở bài , thân bài , kết bài , văn phong trong sáng , câu đúng ngữ pháp , trình bày rõ ràng , sạch sẽ
C Dàn ý và biểu điểm
1 Mở bài : ( 0.5 điểm )
- Giới thiệu tác phẩm “ Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh” ( 0.25 điểm )
- Tác giả : Lý bạch Hoàn cảnh tiếp xúc tác phẩm : Trong giờ học văn ( 0.25 điểm )
2 Thân bài : ( 4 điểm )
* Những cảm xúc , suy nghĩ do tác phẩm gợi lên :
- Cảm xúc : Yêu thích thiên nhiên …( 1 điểm )
- Suy nghĩ : Cảnh đêm trăng được diễn tả sinh động qua bút pháp lãng mạn ( 1 điểm )
- Cảm xúc : Yêu quý quên hương ……( 1 điểm )
- Suy nghĩ : Hiểu được tấm lòng yêu quê hương của nhà thơ Lý Bạch qua biện pháp đối lập …( 1 điểm )
3 Kết bài : ( 0.5 điểm )
- Aán tượng chung về tác phẩm : Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh ……( 0.5 điểm )
* LƯU Ý :
1 Hình thức : ( 1 điểm )
- Văn phong , diễn đạt : ( 0.5 điểm )
- Chữ viết , trình bày : ( 0.5 điểm )
2 Nội dung : ( 5 điểm )
- Biểu điểm như phần C
* Bài viết học sinh chép lại bài văn mẫu phải bị điểm dưới trung bình
PHÁT BÀI
A NHẬN XÉT CHUNG
- Phát bài cho học sinh - HS : nhận lại bài
Trang 10Ưu điểm Tồn tại Hướng khắc phục
Phần Văn – Tiếng Việt
- Đa số học sinh làm được , các em
Cĩ học bài
Phần Tập làm văn
- Học sinh nhận diện được kiểu bài
B THỐNG KÊ ĐIỂM
- Có một số học sinh chưa xây dựng được dàn bài , nên lập luận còn chung chung , lặp ý
- Một số học sinh chưa có ý tưởng
- Một số bài làm còn sai nhiều lỗi chính tả
- Khơng giới thiệu được tác giả , tác phẩm
- Một số em làm văn khơng bố cục rõ ràng - Hướng dẫn học sinh xây dựng dàn
bài , cách lập luận cho bài văn
- Hướng dẫn học sinh chọn đối tượng biểu cảm thích hợp
- Sửa các lỗi học sinh mắc phải như từ : xuy nghỉ , trăng rội , mơng lun , quyền ảo , sa sơi , …
- Sửa chữa lỗi đặt câu , dựng đoạn , lỗi liên kết … cho học sinh
- Sửa lỗi bố cục cho học sinh như :
Mở bài , thân bài , kết bài
C ĐỌC BÀI XUẤT SẮC
D BIỂU DƯƠNG HỌC
SINH XUẤT SẮC
HOẠT ĐỘNG 3 (10’)
* Củng cố
* Dặn dò
- Xem lại thể loại văn mà
các em vừa học xong
- Chuẩn bị học kỳ II
- Soạn bài “ Tục ngữ”
- Giáo viên : Chọn bài viết của HS đạt
điểm cao đọc cho cả lớp nghe + Bài của em : Nguyễn Thị Diễm Thúy + + Bài của em : Nguyễn Lan Hương + Lớp 71
+ Bài của em : Dương Hữu Tài + Bài của em : Nguyễn Thị Tú Quyên + Lớp 72
- Giáo viên : Biểu dương các HS có bài
làm tốt
- Giáo viên : Đọc những bài văn mẫu cho
HS tham khảo
- HS : Chú ý
- HS : Tán thưởng
- HS : Chú ý
- HS : Nghe và làm theo
Trang 11DUYỆT CỦA BAN GIÁM HIỆU Ở HỌC KỲ I
……….
……….
……….
HIỆU TRƯỞNG