Giáo án Ngữ văn 7 - Tự chọn

C¸c phÇn cña bè côc Thông thường bố cục của văn bản có 3 phÇn : - Mở bài: Thông báo đề tài của văn bản vµ ®a ra h÷ng th«ng tin cã liªn quan đến nội dung chíh của văn bản - Th©n bµi: Lµ [r]

Trang 1

Chủ đề 1: Văn bản

Ngày soạn:22/8/2010

Ngày dạy: 26/8/2010

Tuần 1- Tiết 1: khái quát chung về văn bản

A.Mục tiêu cần đạt:

1- Kiến thức: Giúp học sinh nắm đợc khái niệm văn bản và đặc điểm của văn bản

2- Kỹ năng:Biết nhận diện văn vản theo đặc điểm

- Biết sáng tạo văn bản hoàn chỉnh

3 Thái độ: Tự gác, sáng tạo trong học tập

B Chuẩn bị

- GV: bài soạn, sách tham khảo

- HS: Vở ghi

C.Tiến trình bài giảng:

1 Tổ chức lớp: 7A 7B:

2 Kiểm tra: Vở của học sinh

3 Bài mới: Giới thiệu bài:

? Nêu những đặc điểm chung về văn bản

* GV:

1 + Các câu trong VB cùng hớng về một

nội dung

+ Đầy đủ không thừa, không thiếu

+ Đầu đề khái quát nội dung VB, nội dung

VB thuyết minh cho đầu đề, làm sáng tỏ

đầu đề

2 + Không cần, không nên thêm hoặc bớt

chi tiết nào trong VB? Nhớ lại kiến thức đã

học ở lớp 6, em hãy cho biết văn bản là gì?

* GV:

- VB có thể ngắn, thậm chí chỉ có một câu,

có thể dài gồm rất nhiều câu.

- Là sản phẩm giao tiếp bằng ngôn ngữ

trọn vẹn về nội dung, hoàn chỉnh về hình

thức.

- VB tồn tại dới 2 dạng: + Nói thành lời

+ Viết thành bài

+ Các câu đợc liên kết bằng phơng

tiện liên kết

I Khái niệm văn bản:

- Văn bản là chuỗi lời nói miệng hay viết có chủ đề thống nhất, đợc liên kết, mạch lạc nhằm đạt đợc mục

đích giao tiếp

II Đặc điểm của văn bản:

1 VB là một thể thống nhất có T/chất trọn vẹn về nội dung

2 VB là một thể thống nhất có T/chất hoàn chỉnh về hình thức

 Khi 1 đơn vị ngôn ngữ thoả mãn

Trang 2

? Dựa trên căn cứ nào để phân loại văn bản

? Dựa theo căn cứ trên có những kiểu văn

bản nào

*GV: Có 6 kiểu VB ứng với 6 PTBĐ khác

nhau

và 6 mục đích giao tiếp khác nhau

? Thế nào là văn bản nhật dụng

*GV: Nội dung gần gũi, bức thiết đối vói

cuộc sống trớc mắt của con ngời và cộng

đồng trong xã hội hiện đại nh: thiên nhiên,

môi trờng, năng lợng, dân số, quyền trẻ em,

ma tuý,…

- - Văn bản nhật dụng có thể dùng tất cả

các phơng thức biểu đạt cũng nh các kiểu

văn bản

2 đặc điểm trên, không phụ thuộc độ ngắn dài, nội dung phản ánh  VB

VD: 1 cuốn tiểu thuyết, 1 bài thơ…

1 câu tục ngữ, 1 bức điện, 1 khẩu hiệu, áp phích…. VB Đ.biệt

III Phân loại văn bản 1.Căn cứ để phân loại:

- Theo mục đích giao tiếp

- Theo tính chất thực tiễn trong nội dung phản ánh

2.Các kiểu văn bản

a) Theo mục đích giao tiếp:

1 VB Tự sự: Kể diễn biến sự việc

2.VB Miêu tả: Tả trạng thái SV, con

ngời

3.VB Biểu cảm: Bày tỏ tình cảm,

cảm xúc

4.VB Nghị luận: Nêu ý kiến bàn

luận, đánh giá

5.VB Thuyết minh:Giới thiệu, đặc

điểm, tính chất vấn đề

6.VB Hành chính, công vụ: Thể

hiện quyền hạn, trách nhiệm…

b)Theo tính chất thực tiễn trong

nội dung phản ánh:

-Văn bản nhật dụng:

4.Luyện tập, củng cố

Trang 3

Bài tập 1: Theo mục đích giao tiếp có những kiểu văn bản nào? Mỗi loại cho một ví dụ

Bài tập 2: Truyền thuyết" Con Rồng cháu Tiên" thuộc kiểu văn bản nào

Bài tập 3: Kể tên những văn bản nhật dụng em đợc học ở lớp 6

5 Hớng dẫn học làm bài:

- Nắm chắc các thể loại văn bản theo phơng thức biểu đạt

- Làm tiếp bài tập

Ngày soạn: 23 / 8 / 2010 Tiết: 2

Ngày giảng: / 8 / 2010

Rèn kỹ năng tạo lập văn bản.

A Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức: - Hs được củng cố kiến thứcvề liên kêt trong vb

- Vận dụng lí thuyết vào giải bài tập

2 Kỹ năng: - Có kỹ năng liên kểt trong vb.

3 Thái độ :Hs có ý thức vận dụng kỹ năng tạo liên kết vào việc tạo lập vb.

B Chuẩn bị : - Gv; Bảng phụ

- Hs; Học thuộc ghi nhớ phần tạo lập vb

C Tổ chức dậy học:

1 Ôn định lớp : 7a: 7b:

2 Kiểm tra :

? Em hãy kể tóm tắt nội dung truyện: Cuộc chia tay của những con búp bê Giải thích vì sao tác giả lại đặt tên như vậy?

3 Bài mới:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài học

Gv giảng: Văn bản là một thể thống nhất

hoàn chỉnh về nd và hình thức

Đặc điểm của vb là có thể dựa vào

nd để đặt nhan đề cho vb ấy

? Liên kết trong vb là gì.

? Tại sao cần có liên kết trong vb

- Vì vb dù dưới hình thức nào đều là một tập

hợp gồm nhiều câu, nhiều đoạn , các đoạn trong

vb không phải là hiện tượng ngẫu nhiênmà bao

giờ cũng thể hiện một ý đồi của người viêt, tức là

phải hướng tới một nd, chủ đề nhất định Muốn

vậy vb phải có tính liên kết

I Lý thuyết

1 Liên kết và phương tiện

liên kết trong văn bản a.Liên kết: là một trong những tính chất quan trọng nhất của văn bản, làm cho văn bản trở nên có nghĩa, dễ hiểu

b Phương tiện liên kết trong văn bản

- Liên kết nội dung

- Liên kết hình thức

Trang 4

? Em hãy nêu các phương diện lkểt tong vb.

- Liên kết nd

- lkết hình thức

Gv treo bảng phụ có nd vd:

1, Chiếc xe lao mỗi lúc một nhanh 2,”Không

được ! tôi phải đuổi thêo nó, vì tôi là tài xế chiếc

xe mà!” 3, Một chiếc ô tô buýt chở đầy khách

đang lao xuống dốc 4, Thấy vậy, một bà thò đầu

ra cửa, kêu lớn :5, Một người đàn ông mập mạp,

mồ hôi nhễ nhại đang gắng sức chạy theo chiếc

xe 6, Ông ơi không kịp đâu! đừng đuổi theo vô

ích! 7, Người đàn ông vội gào lên

- Hs đọc bt trên bảng phụ

? Các câu sắp xếp trên đã tạo thành một vb

chưa? vì sao?

? Hãy sắp xếp lại tập hợp câu trên theo một thứ

tự hợp lý để có một vb mang tính liên kết chặt

chẽ? giải thích sự sắp xếp đó?

- Hs thảo luận > đại diện trình bày

- Gv nx đánh giá, đưa ý kiến bổ sung

- gọi hs đọc lại vb đã sxếp

? Có thể đặt đầu đề cho vb trên là gì.

- Hs thảo luận , đặt tiêu đề

- Gv nx bổ sung , sửa chữa

? Pthức biểu đạt của văn bản vừa tạo thành là

gì

Gv treo bảng phụ bt2: Cho đoạn văn.

‘ En-ri-cô này! Con hãy nhớ rằng, tình yêu

thương , kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng

liêng hưn cả Thật đáng xấu hổ và nhục nhã cho

kẻ nào chà đạp lên tình yêu thương đó.’’

II Bài tập:

1 Bài tập 1 Sắp xếp lại thứ

tự các câu cho hựp lý đảm bảo tính liên kết trong vb

- 3- 5 - 1- 4- 6-7-2

- Đầu đề vb:

+ Không kịp đâu

+ Tôi là tài xế xe mà

- Phương thức : Tự sự

2 Bài tập 2.

Nhận xét đoạn văn

- Thứ tự câu 2,3 không đổi chỗ cho nhau được vì nếu đổi chỗ nd xe rời rạc Bởi từ ‘đó’’

ở câu 3 là dấu hiệu lk với câu 2

-Nd đoạn văn: Tình yêu thương kính trọng cha mẹ

Trang 5

(Trích Mẹ tôi’’- văn tập 1)

? Đoạn văn có 3 câu thêo em có thể đổi chỗ

giữa hai câu 2 và 3 được không ? vì sao?

? Nội dung trên nói về vđ gì.

Gv: Chắc em biết câu chuyện cổ tích về một

chàng trai cày nghèo đã đẵn đủ trăm đốt tre nhg

nếu không nhờ đến câu thần chú của Bụt (‘Khắc

nhập –Khắc xuất’’) thì không có được cây tre

trăm đốt

? Câu chuyện ấy giúp em hiểu đươc điều gì cụ

thể hơn về vai trò của lkết trong vb

của người con là rất thiêng liêng

3 Bài tập 3.

Vai trò của lk trong vb

- Lk trong vb là chất keo dính liền các câu, các ý với nhau thành một chỉnh thể thống nhất hoàn chỉnh

4 Củng cố:

- Gọi 1hs đọc phần đoc thêm sgk

? Liên kết trong vb là gi ?

5 Hướng dẫn học ở nhà

- Học thuộc ghi nhớ Xem lại các bt đã làm ở lớp

- Làm bt : Hãy nhớ lại và viết thành một đoạn văn (từ 10 đến 12 câu) về kỷ niệm đáng nhớ nhất trong ngày khai trường đầu tiên của em ,hãy thể hiện rõ:

+ Sự lk ndung: Các câu cùng hg về một chủ đề

+Sự lk hình thức: Các câu đc lk với nhau nhờ nhưng từ ngữ cụ thể có tính chất: Nối, thế, lặp lại

Ngày soạn: 26/8/2010

Ngày dạy: 1/9/2010

Tiết 3 : Rèn kỹ năng tạo lập văn bản

A Mục tiêu:

1 Kiến thức: Củng cố cho học sinh kiến thức về bố cục trong văn bản, mạch lạc

trong văn bản, quá trình tạo lập văn bản

2 Kĩ năng: Rèn các kĩ năng để tạo lập văn bản

3 Thái độ: Thấy được tầm quan trọng của các thao tác tạo lập văn bản.

Trang 6

B Chuẩn bị : - Gv; Bảng phụ, giáo án

C Tổ chức dạy học:

2 Kiểm tra :

? Liên kết là gì?Vì sao văn bản cần có sự liên kết?

3.Bài mới

Hoạt động của GV và HS Nội dung bài học

? Bố cục là gì ?

? Điều kiện để bố cục được rành mạch,

hợp lí ?

? Các phần của bố cục ?

a Em hãy đặt tên cho bài thơ ?

b Bài thơ trên có đợc xây dựng theo bố

cục 3 phần không ? nếu có hãy chỉ rõ

từng phần và nêu tiêu đề Giải thích vì

I.Lý thuyết

1 Bố cục trong văn bản:

a Bố cục

- Bố cục là sự bố trí, sắp xếp các phần, các đoạn theo một trình tự, một hệ thống rành mạch và hợp lí

b Các ĐK để bố cục được rành mạch, hợp lí:

+Nội dung các phần, các đoạn trong văn bản phải thống nhất, liên hệ chặt chẽ với nhau, đồng thời, giữa chúng lại phải có

sự phân biệt rạch ròi

+ Trình tự sắp đặt các phần, các đoạn phải giúp cho người viết (người nói) dễ dàng đạt được mục đích giao tiếp đặt ra

2 Các phần của bố cục

Thông thường bố cục của văn bản có 3 phần :

- Mở bài: Thông báo đề tài của văn bản

và đưa ra hững thông tin có liên quan

đến nội dung chíh của văn bản

- Thân bài: Là nội dung chính của văn bản,có nhiệm vụ triển khaichi tiết, cụ thể vấn đề chính được nói tới ở mở bài

- Kết bài: Khái quát lại các ý đã trình bày trong văn bản, nêu cảm nghĩhoặc có

định hướng, những lời hứa hẹn…

II Bài tập:

La Phông ten- nhà thơ ngụ ngôn nổi tiếng ngời Pháp- đã viết câu chuyện như sau:

Một anh chàng có con gà quý

Trang 7

sao em phjân chia nh thế ?

c Em hãy chuyển bài thơ thành văn

nxuôi đảm bảo có đủ bố cục 3 phần Bài

thơ giáo dục con ngời điều gì ?

Mỗi một ngày đẻ một trứng vàng Chàng ta muốn chóng giàu sang Đem gà mổ thịt moi vàng cho nhanh

Nào ngờ đâu khi phanh bụng nó Chỉ thấy toàn loại trứng thường ăn

Thói đời muốn bốc thật nhanh

Thì hay dẫn tới tay không sớm chiều Xưa nay tham quá thành liều

Cho nên chì mất kéo theo cả chài.

Đáp án

a Tên bài thơ: "Mất cả chì lẫn chài";

"Tham quá hoá liều"

b Bố cục 3 phần:

P1: Hai câu thơ đầu: Giới thiệu anh chàng có con gà quý

P2: Sáu câu tiếp theo: lòng tham lam dẫn đến kết quả bi thảm

P3: Hai câu cuối: lời bình và giáo dục

Phân chia như trên là dựa trên trình tự trước sau hợp lí về thời gian, sự việc của văn bản

c Bài thơ giáo dục con người không nên tham lam quá mà trở nên liều lĩnh, có ngày mất hết gia sản mà lại còn mang vạ vào thân Muốn có kết quả vật chất trong cuộc sống thì phải lao động

4 Củng cố:

? Bố cục trong vb là gi ?

Ngày dạy: 3/9/2010

A Mục tiêu:

Trang 8

2 Kiểm tra :

? Bố cục là gì? Các phần của bố cục?

3.Bài mới

? Điều kiện để văn bản có tính

mạch lạc?

Tìm hiểu và chỉ ra sự mạch lạc

trong văn bản "Cuộc chia tay của

những con búp bê" (Khánh Hoài)

Cảm nhận của em về hình tượng

nghệ thuật "Cuộc chia tay của

những con búp bê"

I Lý thuyết

1 Mạch lạc trong văn bản

- Văn bản cần phải mạch lạc + ĐK để văn bản có tính mạch lạc:

- Các phần, các đoạn, các câu trong văn bản

đều nói về một đề tài, biểu hiện một chủ đề xuyên suốt

- Các phần, các đoạn, các câu trong văn bản

đợc tiếp nối theo một trình tự rõ ràng, hợp lí, trước sau hô ứng nhau làm cho chỉ đề liền mạch và gợi nhiều hứng thú cho người đọc (người nghe)

II Bài tập:

Đáp án

- Mạch lạc đợc thể hiện rõ Văn bản " Cuộc chia tay của những con búp bê" Có thể nhận

ra các chặng liên tục của nó:

1 Mở đầu là lời nói của bà mẹ: chia đồ chơi

ra -> chuyện chia không sảy ra

2 Lại thấy mẹ ra lệnh: Đem chia đồ chơi ra

đi -> hai anh em nhường nhau không chia

3 Mẹ lại quát dữ: "Lằng nhằng mãi Chia ra" -> chia vệ sĩ cho anh, Em nhỏ cho em ->

nh-ưng rồi lại đặt 2 búp bê về vị trí cũ -> không chia

4 Cuộc chia tay diễn ra theo hoàn cảnh: Anh cho cả hai con búp bê vào hòm của em Em lại để lại Vệ sĩ ở lại với anh

5 Kết cục, Thuỷ quay lại: Đặt Em nhỏ và Vệ

sĩ ở lại cạnh nhau -> không có sự chia tay của

Trang 9

búp bê.

* Cảm nhận hình tượng nghệ thuật:

- Đầu đề truyện là "Cuộc chia tay của những con búp bê", nhưng kết cục búp bê không chia tay nhau -> đó là mong ước của hai đứa trẻ, đó là tình anh em ruột thịt không muốn rời xa

- Búp bê không bao giờ chia tay, nhưng anh

em Thành, Thuỷ phải chia tay nhau trong cuộc chia li của gia đình

- Hình tượng nghệ thuật Búp bê gây ấn tượng sâu sắc cho bạn đọc Câu chuyện nhắc nhở trách nhiệm của những người làm cha, làm mẹ: Hãy nghĩ đến tuổi thơ và tương lai của con, hãy vì các con

4 Củng cố:

? Mạch lạc trong vb là gi ?

Ngày dạy: /9/2010

A Mục tiêu:

2 Kiểm tra :

Yêu cầu để văn bản có tính mạch lạc?

3 Bài mới

? Nêu quá trình tạo lập văn bản ? I Lý thuyết

1 Quá trình tạo lập văn bản:

Gồm các bước sau:

- Định hướng chính xác: Văn bản viết (nói) về

Trang 10

Cho một đề văn như sau: Những

ngày nghỉ hè luôn là dịp để em

nhận ra vẻ đẹp của quê hương đất

nước Em hãy miêu tả một phong

cảnh đẹp mà em đã gặp trong mấy

tháng nghỉ hè vừa qua

Em hãy thực hiện toàn bộ

quá trình tạo lập văn bản cho đề

văn trên

HS thực hiện các yêu cầu

cái gì, cho ai, để làm gì và như thế nào ?

- Tìm ý và sắp xếp ý để có một bố cục rành mạch, hợp lí, thể hiện đúng định hớng

- Diễn đạt các ý đã ghi trong bố cục thành các câu, đoạn văn chính xác, trong sáng, mạch lạc

và liên kết chặt chẽ với nhau

- Kiểm tra xem văn bản vừa tạo lập có đạt nyêu cầu đã nêu ở trên cha và có cần sửa chữa gì không ?

II Bài tập

Đáp án

* Bước 1: Định hướng VB:

- Văn bản viết về cái gì ? (Miêu tả một phong cảnh đẹp mà em đã gặp trong mấy tháng hè vừa qua )

- Văn bản viết cho ai ? ( Có thể là bạn bè, người thân)

- Viết văn bản để làm gì ? (Mỗi người nhận ra

vẻ đẹp quê hương đất nước, thêm yêu quý quê hương đất nước mình

* Bước 2: Xây dựng bố cục rành mạch, hợp lí

Ví dụ: Dàn ý về phong cảnh đẹp quê hương TQ + MB: Giới thiệu phong cảnh quê hơng em: Rặng tre, dòng sông lô, bãi mía…với bà nội- một lần nghỉ hè về thăm

+ TB:

1 Cảnh những rặng tre làng - kỉ niệm quê hương và bà nội

2 Cảnh dòng sông lô và những bãi mía, bãi ngô

3 Cảnh sinh hoạt của con người bên dòng sông lô lịch sử

+ KB: Tình yêu quê, nhớ bà nội

* Bước 3: Viết văn bản theo dàn ý đã lập

* Bước 4: Kiểm tra lại văn bản vừa tạo lập đã

đạt yêu cầu chưa

4 Củng cố:

? Mạch lạc trong vb là gi ?

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	268,67 KB