Tuần 7 Tiết:7 Vai trò của yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự A: Mục tiêu.. Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự.. Kiểm tra bài cũ: Tì
Trang 1Tuần 7
Tiết:7 Vai trò của yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn tự
sự
A: Mục tiêu
1 Kiến thức: Củng cố và nâng cao kiến thức về vai trò và vị trí của
yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự
2 Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm
trong văn tự sự
3 Thái độ: Giáo dục tinh thần tự học.
B: Chuẩn bị.
- Giáo viên: Soạn giáo án,đọc t liệu tham khảo
- Học sinh: Ôn lại kiến thức trong chơng trình Ngữ văn 8 Soạn bài trớc ở nhà
C: Phơnh pháp: Vấn đáp, thuyết trình, gợi mở, phân tích, tổng hợp…
D:Tiến trình dạy - học.
1.Tổ chức: 8A: … /… /… : Sĩ số: … / Vắng:…
8B: … /… /… : Sĩ số: ……/Vắng:…
2 Kiểm tra bài cũ: Tìm trong văn bản “Trong lòng mẹ” một đoạn văn tự sự
có kết hợp yếu tố miêu tả và biểu cảm Chỉ rõ từng yếu tố
3 Bài mới
*Giới thiệu bài
Hoạt động của thày - trò Nội dung cần đạt
Trong văn bản tự sự, ngời viết không
sử dụng riêng những yếu tố tự sự
mà đan xen những yếu tố miêu tả
và biểu cảm
? Trong văn bản tự sự, yếu tố miêu tả
có vai trò gì?
? Đối với các hình ảnh, cảnh vật?
? Đối với con ngời?
? Yếu tố miêu tả thờng đợc thể hiện
qua những phơng tiện nào?
Việc sử dụng yếu tố miêu tả phải lu
ý điều gì?
Ví dụ cụ thể:
+ Miêu tả nhân vật: Đoạn văn miêu
tả ngoại hình của Dế Mèn và Dế
Choắt trong VB “ Bài học đờng đời
đầu tiên” của Tô Hoài
+ Miêu tả cảnh thiên nhiên: Đoạn văn
đầu tiên của VB “ Tôi đi học” của
Thanh Tịnh
+ Miêu tả cảnh sinh hoạt: Đoạn văn
miêu tả cảnh hộ đê trong VB “Sống
chết mặc bay “ của Phạm Duy Tốn
? Những yếu tố biểu cảm trong văn
I Miêu tả và biểu cảm trong văn
tự sự.
1 Vai trò của miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự.
a.Miêu tả trong văn tự sự:
a Miêu tả nhân vật + Miêu tả ngoại hình: gơng mặt, dáng ngời, trang phục
+ Miêu tả các trạng thái hoạt động: Việc làm, lời nói
+ Miêu tả trạng thái tình cảm và thế giới nội tâm: Vui, buồn, khổ đau, hạnh phúc
Mục đích: Khắc hoạ thành công chân dung nhân vật với những nét tính cách riêng
b Miêu tả cảnh thiên nhiên
c Miêu tả cảnh sinh hoạt Mục đích: Cốt truyện hay hơn, hấp dẫn hơn, nhân vật hiện lên cụ thể sinh động hơn
- Lu ý: Yếu tố miêu tả thờng đợc thể hiện qua những từ ngữ, hình ảnh có sức gợi lớn ( từ láy tợng thanh, tọng hình, nghệ thuật so sánh, nhân hoá,
Trang 2bản tự sự là gì?
? Những yếu tố đó thờng đợc thể
hiện qua những dạng nào?
Yếu tố ngôn từ nào diễn tả tính
biểu cảm trong văn bản tự sự?
? Tuy nhiên, khi sử dụng các yếu tố
này, ta phải chú ý đến điều gì?
Ví dụ cụ thể: Tâm trạng của bé
Hồng khi nói chuyện với bà cô; Tâm
trạng của nhân vật “Tôi” khi vào
ngồi trong lớp học
Tuy nhiên, việc sử dụng các yếu tố
trên chỉ ở mức bổ trợ về giá trị và ý
nghĩa cho văn bản tự sự trong từng
tình huống trong quá trình sử
dụng, tuỳ vào nội dung và tính chất
của từng vấn đề mà biết lựa chọn
những yếu tố, mức độ miêu tả, biểu
cảm phù hợp
ẩn dụ…)
Việc sử dụng cần chọn lọc không quá lạm dụng dẫn tới lạc thể loại
b.Biểu cảm trong văn tự sự:
- Những yếu tố biểu cảm (vui, buồn, giận, hờn, lo âu, mong ớc, hi vọng, nhớ thơng…) luôn luôn hoà quyện vào cảnh vật, sự việc đang diễn ra, đang đợc nói đến
- Các yếu tố biểu cảm trong văn tự
sự thờng đợc biểu hiện qua ba dạng thức sau đây:
+ Tự thân cảnh vật, sự việc diễn biến mà cảm xúc tràn ra,thấm vào lới văn,trang văn do ngời đọc cảm nhận đợc
+ Cảm xúc đợc bày tỏ, đợc biểu hiện qua các nhân vật, nhất là qua ngôi kể thứ nhất
+ Cảm xúc đợc tác giả bày tỏ trực tiếp Đó là đoạn trữ tình ngoại
đề mà ta thờng bắt gặp trong một
số truyện
- Biểu cảm thờng đợc thể hiện thông qua những câu cảm thán, những câu hỏi tu từ
* Luyện tập:
Bài tập 1: Tìm trong văn bản “Cô bé bán diêm” –
An - đéc – xen những đoạn văn có sự kết hợp giữa tự
sự, miêu tả và biểu cảm
Bài tập 2: Đọc hai đoạn văn sau:
a.Dân phu kể hàng trăm nghìn con ngời, từ chiều
đến giờ, hết sức giữ gìn, kẻ thì thuổng, ngời thì
cuốc, kẻ đội đất, kẻ vác tre, nào đắp, nào cừ, bì bõm
dới bùn lầy ngập quá khuỷu chân, ngời nào ngời nấy ớt lớt
thớt nh chuột lột, tình cảnh trông thật là thảm
Tuy trống đánh liên thanh, ốc thổi vô hồi, tiếng
ng-ời xao xác gọi nhau sang hộ, nhng xem chừng ai ai cũng
mệt lử cả rồi ấy vậy mà trên trời thời vẫn ma tầm tã trút
xuống, dới sông thời nớc cứ cuồn cuộn bốc lên Than ôi!
Sức ngời khó lòng địch nổi với sức trời! Thế đê không
sao cự lại đợc với thế nớc! Lo thay! Nguy thay! Thế đê
này hỏng mất
(Phạm Duy Tốn – Sống chết mặc bay)
b Một tiếng reo to nổi lên, rồi ầm ầm, hơn hai chục
thanh niên cả nam lẫn nữ mỗi ngời vác một vác củi vẹt,
Hớng dẫn làm bài
- Đoạn quẹt diêm của cô bé bán diêm
- Điểm khác biệt:
Đoạn trích của PDT, tả cảnh hộ
đê của nông dân trớc CMT8, quan phụ mẫu bỏ mặc tính mạng và tài sàn của ngời dân Qua đó,
ông muốn ngời
đọc sẽ hiểu rõ và thơng cảm cho tình cảnh khổ cực, và bộ mặt tàn ác của giai cấp thống trị
Trang 3nhảy xô xuống dòng nớc đang cuốn dữ Họ khoác vai
nhau thành một sợi dây dài, lấy thân mình ngăn dòng
nớc mặn Sau lng học, mấy đội dân công hối hả,
chuyển thoăn thoắt những sọt đất sét, chén chắc lấy
lỗ hổng vừa bị nứt….Nớc quật vào mặt, vào ngức, tràn
qua đầu hàng rào sồn Họ ngụp xuống, trồi lên, ngụp
xuống Trớc làn sóng hung hăng, dây ngời thật mỏng
manh nh chiếc lá Nhng những ngòi ấy nhất định không
chịu rút
- Cảnh hộ đê của hai đoạn văn có gì giống và khác
nhau?
- Qua miêu tả, mỗi tác giả muốn dẫn dắt ngời đọc đến
một tình cảm nào, thái độ nào? Từ đó, rút ra tác dụng
của miêu tả trong văn tự sự
VB của C.Văn là cnhr hộ đề của hai xã vùng biển trong thời kì
miền Bắc xã hội chủ nghĩa Trong những ngời hộ
đê, có cả những công nhân, cán
bộ, đoàn viên và nông dân… nên
đã bảo vệ đợc
đê
4 Củng cố:
- GV cho HS đọc một số đoạn văn tự sự có kết hợp với miêu tả và biểu cảm trong một số VB đã học
- GV lu ý
Việc sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm là rất cần thiết trong VB tự sự
song phải chọn lọc, không qua lạm dụng dẫn tới lạc thể loại
5 Hớng dẫn:
- Nắm chắc nội dung bài học, vận dụng viết 1 đoạn văn tự sự có kết hợp
với yếu tố miêu tả và biểu cảm