Người mẹ đã hết lòng vì con thể hiện sự quan tâm , chăm sóc con chu đáo 1 tình cảm yêu thương sâu sắc, người mẹ đã ý thức được sự quan trọng của ngày khai trường , việc học đối với tương[r]
Trang 1Tuần: 1 Ngày soạn: 22/8/2010
Tiết: 1 Ngày dạy: 23/8/2010
Văn bản: CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
(Lí Lan)
A/ MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Học sinh nắm được:
- Cảm nhận và thấm thía những tình cảm thiêng liêng, sâu nặng của cha mẹ đối với con cái, thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người
- Nắm được cấu tạo và ý nghĩa của các loại từ ghép
B/ CHUẨN BỊ
HS: soạn bài và đọc hiểu văn bản
GV: tư liệu về tác giả
C/ TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Oån định lớp2 Kiểm tra bài cũ
Văn bản nhật dụng là gì? Trong chương trình ngữ 6 các em đã học những văn bản nhật dụng nào và của tcá giả nào?
3 Bài mới
* Giới thiệu bài
Tất cả chúng ta đều đã trải qua cái buổi tối và đêm trước ngày khai giảng trọng đại và thiêng liêng chuyển từ mẩu giáo lên lớp 1 bậc tiểu học Còn vương vấn trong trí nhớ của ta với bao bồi hồi xao xuyến và cả lo lắng Bây giờ nhớ lại ta thấy thật ngây thơ và tam trạng của người mẹ như thế nào khi cổng trường sắp mở ra đón con yêu quí của mẹ
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC
SINH
NỘI DUNG
HOẠT ĐỘNG 1: TÌM HIỂU CHUNG
Gv nhắc lại về thể loại văn bản nhật dụng
Gv hướng dẫn đọc đoạn đầu cho 3 ,4 học sinh đọc
tiếp theo , chú ý giọng dịu dàng , chậm rãi , đôi
khi thầm thì , hết sức tình cảm , hơi buồn
Gv nhận xét cách đọc của học sinh
Gv chọn 2, 3 từ ngữ trong 10 chú thích để học sinh
giải thích bằng lời của mình
Gv hỏi đây là văn bản thuộc loại gì ?
Gv hỏi ngôi kể thứ nhất là ai ?
? Văn bản gồm có bao nhiêu phần ?
Gv kết luận
HOẠT ĐỘNG 2: PHÂN TÍCH VĂN BẢN
I TÌM HIỂU CHUNG
1 Đọc- Giải thích từ khó
a Đọc
b Từ khó ( SGK)
2 Thể loại
- Bút kí – Biểu cảm ( Nhật dụng )
3 Bố cục : 2 Phần
- Phần 1 : Từ đầu Ngày đầu năm học Tâm trạng của 2 mẹ con trong đêm trước ngày khai trường
-Phần 2 : Thực sự mẹ không lo lắng hết Aán tượng tuổi thơ và liên tưởng của mẹ
4 PHÂN TÍCH VĂN BẢN
Trang 2? Tâm trạng của người con như thế nào trong đêm
trước ngày khai trường ?
- Cảm nhận có sự thay đổi quan trọng của ngày
khai trường , ngủ dễ dàng hơn vì con còn nhỏ và
ngây thơ lắm
- Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn biết ngủ biết học hành là ngoan
(Hồ CHí Minh)
Gv chốt : Được cảm nhận qua cái nhìn của mẹ ,
mẹ quan tâm thấu hiểu đồng cảm với con
? Vì sao trong đêm trước ngày khai trường để vào
lớp 1 của con người mẹ không ngủ được
? Mẹ đã nghĩ gì , làm gì trong buổi tối và trông
đêm đó
Gv nói : Suốt buổi tối mẹ không ngủ được , bồn
chồn trằn trọc vì mẹ vô cùng yêu thương con thấy
con lo lắng hồi hộp , xúc động nên mẹ không ngủ
được Vì ngày khai trường của con đã sống dậy
khai trường của mình rạo rực , bâng khuâng , xao
xuyến hồi hộp nôn nao , hốt hoảng
Người mẹ đã hết lòng vì con thể hiện sự quan tâm
, chăm sóc con chu đáo 1 tình cảm yêu thương sâu
sắc, người mẹ đã ý thức được sự quan trọng của
ngày khai trường , việc học đối với tươnglai của
con
Người mẹ như đang tâm sự với con nhưng thực
ra chính nói với mình
? Người mẹ đã mong muốn cho con như thế nào
trong xã hội ngày nay ?
Gv nói : Mẹ kể ngày khai trường ở Nhật để nói về
ngày khai trường đầu tiên của con Nhà trường có
tầm quan trọng lớn , không được sai lầm trong
giáo dục vì giáo dục quyết định tương lai của cả
đất nước
? Câu văn cuối cùng của bài “ Đi đi con , Hãy can
đảm lên , thế giới này là của con , bước qua cánh
cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra” Ta
nên hiểu câu đó như thế nào ?
Gv nói thêm : Có thông điệp : Đất nước có moat
nền giáo dục vững chắc mọi người các cấp quan
tâm đến giáo dục
HOẠT ĐỘNG 3: TỔNG KẾT
1 Diễn biến tâm trạng của 2 mẹ con trong đêm trước ngày khai trường
* Tâm trạng của con :
- Cảm nhận được sự quan trọng của ngày khai trường , ngủ dễ dàng Như uống một li sữa ,ăn một cái kẹo , gương mặt thanh thoát
Hồi hộp , chờ đợi , háo hức một cách vô tư hồn nhiên trong sáng
* Tâm trạng của mẹ :
- Mẹ không ngủ được : + Đắp mền , buông mùng , ém góc cho con + Không biết mình làm gì nữa
+ Nhìn con ngủ một lát rồi đi xem đồ đã chuẩn bị cho con
+ Tự bảo mình đi ngủ sớm + Trằn trọc ,
+ Nhớ những kỉ niệm về ngày khai trường đầøu tiên của mình
Tác giả sử dụng một loạt các từ láy , từ gợi cảm , câu văn dài nhiều vế
- Tâm trạng hồi hộp , xao xuyến bâng khuâng
Quan tâm chăm sóc chu đáo hết lòng vì con , tình cảm chân thành tận tuỵ , đã ý thức được sự quan trọng của ngày khai trường , việc học đối với cuộc đời tương lai của con
- Người mẹ mong muốn 1 tương lai tốt đẹp cho con với tấm lòng bao dung , hi sinh thầm lặng
2 Cảm nghĩ của người mẹ về nhà trường và xã hội trong giáo dục
- Mẹ kể chuyện khai trường ở Nhật : Nhộn nhịp , long trọng , là ngày lễ của toàn xã hội Nhấn mạnh vai trò to lớn quan trọng và mong muốn xã hội con người Việt Nam cần quan tâm cho thế hệ trẻ
-Câu nói “ Đi đi con ….sẽ mở ra” là lời động viên khích lệ , thúc dục tin tưởng ở con Khẳng định vai trò to lớn của nhà trường
+ Tin tưởng vào sự nghiệp giáo dục mong muốn trẻ
em có được tương lai tốt đẹp , đất nước phát triển
II TỔNG KẾT
* Ghi nhớ ( SGK)
1 Nội dung
Trang 3Giáo dục thế hệ trẻ là nền tảng phát triển của đất
nước
Gv cho h ọc sinh đọc phần ghi nhớ (SGK-Trang9)
Gv đọc thêm đoạn vă trường học Trang 9
- Đề cao vai trò của giáo dục
- Các mong muốn của người mẹ
2 Nghêï thuật
- Diễn đạt xúc động
HOẠT ĐỘNG CỦNG CỐ DẶN DÒ
1 CỦNG CỐ
Gv nhắc lại kiến thức nội dung và nghệ thuật của văn bản
2 DẶN DÒ
- Làm phần luyện tập viết đoạn văn kỉ niệm ngày khai trường khoảng 5- 6 câu nhưng cụ thể, thân mật
- Soạn bài “ Mẹ tôi”
Tuần: 1 Ngày soạn: 22/8/2010 Tiết: 2 Ngày dạy: 23/8/2010
Văn bản: MẸ TÔI
( Eùt-môn-đô đơ A mi xi)
A/ MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Học sinh nắm được
- Qua bức thư của bố, qua tâm trạng của cha trước lỗi lầm của đứa con đối với mẹ, tác giả muốn những đứa con khắc sâu trong lòng rằng mẹ là người đáng kính, đáng yêu nhất Phạm lỗi đối với mẹ là một trong những lỗi đáng trách đáng lên án, đáng ân hận nhất, cacùh giáo dục nghiêm khắc nhưng vẫn tế nhị, có lí có tình của người cha
- Nghệ thuật biểu hiện thái độ tình cảm và tâm trạng gián tiếp qua một bức thư Ngôi kể thứ nhất xưng tôi nhân vật kể chuyện
B/ CHUẨN BỊ
HS: soạn bài, trả lời các câu hỏi trong sgk
GV: tham khảo tư liệu liên quan
C/ TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Oån định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
? tâm trạng của người mẹ và của đứa con trong đêm trước ngày khai giảng giống và khá nhau như thế nào? Vì sao có sự khác nhau ấy?
Trang 43 Bài mới
* Giới thiệu bài
Đã bao giờ em đã nhận được bức thư của người thân mà lòng càng cảm thấy áy náy day dứt tự trách mình chẳng ra gì? Đã khi nào đọc những dòng chữ thân yêu mà xấu hổ, tự trách mình không xứng đáng? Những bức thư như thế có ý nghĩa gì đối với việc bồi dưỡng tâm hồn và nhân cách?
HOẠT ĐỘNG 1: TÌM HIỂU VỀ TÁC GIẢ TÁC
PHẨM
Gv: cho hs đọc cú thích và cho biết đôi nét về tác
giả?
Gv kết luận
G đọc một đoạn rồi cho 3-4 hs đọc tiếp theo toàn
bộ văn bản
Gv hướng dẫn đọc chậm rãi, tình cảm, tha thiết và
nghiêm Chú ý các câu cảm, câu cầu khiến giọng
đọc thích hợp
Gv giải thích kĩ 3 từ: khổ hình (hình phạt nặng nề
tàn nhẫn) vong ân bội nghĩa( quên ơn phản lại đạo
nghĩa) bội bạc (phản lại người tốt người đã từng
giúp mình)
? Theo em văn bản viết theo kiểu nào?
? Văn bản gồm bao nhiêu phần?
HOẠT ĐỘNG 2: PHÂN TÍCH
Gv yeuâ cầu hs đọc phần mở đầu văn bản
Gv: tác giả đã đưa ra 3 câu ntgắn gọ ở đầu văn
bản của người bố nói với con trong bức thư như thế
nào?
tác giả đã dùng những từ ngữ thật hàm súc, cô
đọng
? Tâm trạng của người cha trước lỗi lầm của đứa
con như thế nào? Tại sao nhà văn lại vitế: sự hỗn
láo của co như một nhát dao đâm vào tim bố vậy?
Gv kết luận: trước sự sai lầm củ con, người cha rất
đau đớn và bực bội Oâng còn nghiêm khắc phê
bình với thái độ vô lễ của con Oâng nói dứt khoát
như mệnh lệnh : việc như thế không bao giờ tái
phạm nữa
? Hình ảnh của người mẹ được thể hiện như thế
nào trong văn bản?
Gv chốt: chứng tỏ người mẹ rất mực yêu thương
con, sẵn sáng hi sinh vì con đó là một hình ảnh
I/ TÁC GIẢ TÁC PHẨM
1 TÁC GIẢ
Et- môn- đô đơ A- mi- xi (1846- 1908) nhà văn Ý Tác giả viết nhiều cuốn sách
2 TÁC PHẨM
Văn bản được trích từ tác phẩm “ những tấm lòng cao cả
II/ ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1 ĐỌC- CHÚ THÍCH
a đọc
b từ khó
2 THỂ LOẠI
- nhật kí- bức thư biểu cảm
3 BỐ CỤC: 2 phần
- Phần 1: giới thiệu về bức tư
- Phần 2: nội dung bức thư
4/ PHÂN TÍCH 4.1: PHẦN 1:
3 câu ngắn gọn
- hoàn cảnh: con nói hỗn với mẹ
- mục đích: cảnh cáo
- cảm xúc của tôi xúc động vô cùng
hàm súc cô đọng
4.2: PHẦN 2:
- Tâm trạng của bố: như một nhát dao đâm tim bố vậy, đau đớn, xót xa thất vọng
- Thái độ của bố việc như thế không bao giờ con được tái phạm nữa
thể hiện sự nghiêm khắc dứt khoát tức giận
- Hình ảnh cả mẹ + Thức suốt đêm canh chừng + quoằn quại vì nỗi lo sợ, khóc nức nở + sẵn sàng bỏ một ăm hạnh phúc, tránh cho con một giờ đau đớn
+ đi ăn xin hi sinh tính mạng vì con
yêu thương hết mực, sẵn sàng hi sinh vì con,
Trang 5đáng quý đáng trân treọng mẫu mực nhưng qua đó
nhà văn còn muốn thể hiện tức giận vô cùng của
bố và để thể hiện vẻ đẹp phẩm chất đáng quý cả
mẹ
Và từ đó ta có thể hiểu thêm được người bố là một
người đàn ông lý tưởng người chống chân chính
? lời nhắc nhở của bố trong bức thư được thể hiện
với những từ ngữ nào?
? vậy người bố đã nhắc nhở con như thế nào?
Gv: nhắc nhở người con không được tái phạm nữa
nếu như En ri cô yêu mẹ Thái độ người bố thật
kiên quyết nghiêm khắc,
? Người bố đã yêu cầu con phải làm như t6hế nào
đối với mẹ?
Gv chốt: với 2 yêu cầu đó nó đối lập nhưng không
mâu thuận và người bố đã đòi hỏi con phải có sự
hối hận chân thành, sửa sai nghiêm túc
Đó là một tấm lòng của ngưới cha, mẹ đã dành
cho con ací là đức hi sinh cao cả, tình cảm thiêng
liêng trân trọng của người cha người mẹ đã dành
cho con
HOẠT ĐỘNG 3: TỔNG KẾT
? Văn bản này có nội dung và nghệ thuật như thế
nào?
nhấn mạnh sự tức giận vô cùng của bố, vẻ đẹp phẩm chất đáng quý cùa người mẹ hết mực tôn trọng
Bố là người mẫu người đàn ông lý tưởng, người chồng chân chính
* Lời nhắc nhớ của bố đối với En- ri- cô + người buồn thảm trong đời là ngày con mất mẹ + không bao giờ thanh thản day dứt ăn năn
vẽ tương lai sự cắn rứt lương tâm sự đau khổ tương lai tăm tối , đau đớn về tinh thnầ
tội lỗi mà En ri cô gây ra là ghê gớm: lời nhắc nhở không được tái phạm nữa nếu như En ri cô thật sự yêu mẹ
thái độ kiên quyết nghiêm khắc và khá gay gắt
* Yêu cầu: xin lỗi mẹ, tự nguyện chân thành
Thể hiện sự tha thứ bao dung tình yêu tương
- xin mẹ hôn con
- đừng hôn bố
2 yêu cầu đối lập nhưng không mâu thuận, bố đòi En- ri -cô phải có sự hối hận chân thành , hành động sửa sai nghiêm túc
Đó là tấm lòng của người cha, mẹ dành cho con cái: yêu thương vị tha đức hi sinh cao cả
Trong tất cả các tình cảm cao quý tình yêu thương kính trọng cha mẹ là thiêng liêng hơn cả, nếu chà đạp lên tình cảm đó sẽ bị người khác coi thường và lên án
III/ TỔNG KẾT
* Ghi nhớ (sgk)
1 Nội dung
- Tình yêu thương kình trọng cha mẹ
2 Nghệ thuật
- Kể- biểu cảm
HOẠT ĐỘNG CỦNG CỐ DẶN DÒ
1 CỦNG CỐ
Gv nhắc lại kiến thức cơ bản của bài học
2, DẶN DÒ
- gv hướng dẫn hs làm bài tập 2 trang 12 sgk
- Chuẩn bị bài tiết sau: Từ ghép
Trang 6Tuần : 1 Ngày soạn: 24/8/2010 Tiết: 2’ Ngày dạy: 25/8/2010
ÔN TẬP VĂN BẢN: CỔNG TRƯỜNG MỞ RA VÀ MẸ TÔI
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Học sinh nắm được:
- Cảm nhận và thấm thía những tình cảm thiêng liêng, sâu nặng của cha mẹ đối với con cái, thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người
- Qua bức thư của bố, qua tâm trạng của cha trước lỗi lầm của đứa con đối với mẹ, tác giả muốn những đứa con khắc sâu trong lòng rằng mẹ là người đáng kính, đáng yêu nhất Phạm lỗi đối với mẹ là một trong những lỗi đáng trách đáng lên án, đáng ân hận nhất, cacùh giáo dục nghiêm khắc nhưng vẫn tế nhị, có lí có tình của người cha
- Thái độ : yêu thích môn học thấy được tình cảm của cha mẹ dành cho con cái
B CHUẨN BỊ
HS: chuẩn bị bài, soạn bài, học bài cũ
GV: soạn bài, tham khảo các tư liệu liên quan
C/ TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
? Em hãy nêu tâm trạng của mgười mẹ và con trong đêm trước ngày khai trường?
? Hình ảnh của người mẹ như thế nào trong văn bàn Mẹ tôi?
3 BÀI MỚI
Tiết trước chúng ta đã tìm hiểu 2 văn bản cổng trường mở ra và mẹ tôi Tiết này chúng ta sẽ ôn tập lại 2 văn bản trên
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG
HOẠT ĐỘNG 1: Oân lại kiến thức văn bản Cổng
trường mở ra
Gv cho hs ôn lại qua bài cổng trường mở ra
Gv yêu cầu hs trả lời câu hỏi
? Một bạn cho rằng, có rất nhiều ngày khai trường,
nhưng ngày khai trường để vào lớp 1 là ngày có
dấu ấn sâu đậm nhất trong tâm hồn mỗi con người
Em có tán thành ý kiến đó không? Vì sao?
gv nhận xét và kết luận
I LUYỆN TẬP PHẦN VĂN BẢN CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
Hs phát biểu trả lời
- đồng ý với ý kiến đó vì:
+ đây là lần đầu tiên chúng ta được đến lớp gặp nhiều thầy cô mới, bạn mới và cũng là ngôi trường mới mà chúng ta cần làm quen
+ đây là một cánh cửa tương lai cho thế hệ trẻ chúng ta thành người
+ đêm trước ngày khai trường ai cũng có một tâm trạng lo lắng, hồi hộp háo hức
Trang 7? Hãy nhớ lại và viết thành đoạn văn về một kỉ
niệm đáng nhớ nhất trong ngày khai trường ?
HOẠT ĐỘNG 2: ÔN PHẦN VĂN BẢN MẸ TÔI
? hãy tìm một số câu ca dao tục ngữ nói về tình
cảm của cha mẹ?
? phát biểu của em khi học văn bản này?
Gv nhận xét
? hãy kể lại một sự việc em lỡ gây ra khiến bố mẹ
buồn phiền?
Gv yêu cầu làm tại lớp
Gc cho hs đọc bài đọc thêm sgk
Hs làm bài và đứng dậy trả lời
II LUYỆN TẬP PHẦN VĂN BẢN MẸ TÔI
Hs trả lời
- công cha như núi thái sơn Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra……
- mẹ già như chuối ba hương Như xôi nếp mật như đường mía lau…
- dẫu khôn lớn vẫn là con của mẹ
Đi suốt đời, lòng mẹ vẫn theo con…
Hs trả lời
Hs kể lại 1 sự việc
Hoạt động cuối cùng
1 Củng cố
Gv nhắc lại bài học ôn tập và nhận xét giờ học
2 Dặn dò
- Về nhà làm bài tập còn lại
- chuẩn bị nài tiết sau: từ ghép
Tuần:1 Ngày soạn:24/8/2010
Tiết:3 Ngày dạy: 25/8/2010
Tiếng việt: TỪ GHÉP
A/ MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
- Nắm vững cấu tạo của 2 loại từ ghép: từ ghép chính phụ và từ ghép đặng lập
- giải thích được ý nghĩa và cấu tạo của từ ghép
- Vận dụng được từ ghép trong nói và viết
B/ CHUẨN BỊ
HS: chuẩn bị bài, soạn bài, học bài cũ
GV: soạn bài, tham khảo các tư liệu liên quan
Trang 8C/ TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
? hãy nhắc lại định nghĩa về từ đơn từ ghép từ láy đã được học ở lớp 6? Mỗi loại cho một ví dụ?
Trả lời: từ đơn là từ chỉ có một tiếng ví dụ: nhà, cỏ, cây
Từ ghép là từ phức gốm 2 tiếng trở lean các tiếng có quan hệ nhau về nghĩa ví dụ: cá chua, chim bồ câu, học sinh…từ
Từ láy: gồm có 2 tiếng trở lên các tiếng torng từ có quan hệ lặp (láy âm) ví dụ: mơn mởn, tươi tắn, lồng phồng, chất ngất……
3 Bài mới
* Giới thiệu bài
Chúng ta thấy từ phức có 2 loại: từ ghép và từ láy mà chúng ta đã học ở lớp 6 còn từ ghép lại có 2 loại nhỏ là: từ ghép đẳng lập và từ ghép chính phụ
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG
HOẠT ĐỘNG 1: TÌM HIỂU CẤU TẠO TỪ
GHÉP
Gv cho hs đọc kĩ mục I.1 trong sách giáo khoa
? Xác định tiếng chính tiếng phụ trong 2 từ “bà
ngoại” và từ “ thơm phức”
Gv chốt: tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng
phụ đứng sau Tiếng phụ bổ sung cho tiếng chính
Gv cho hs đọc kĩ mục I.2 sgk
? so sánh sự giống nhau và khác nhau giữa 2
nhóm từ: bà ngoại, thơm phức với quần áo, trầm
bổng
Gv chốt: trầm bổng và quần áo: có quan hệ bình
đẳng ngang hàng nhau ý nghĩa của từ hay các
tiếng khái quát hơn từ ghép đẳng lập Mỗi từ
ghép này bổ sung ý nghĩa cho nhau chỉ chung
nghĩa tổng hợp không phân biệt đâu chính, phụ
Gv yêu cầu hs đọc phần ghi nhớ sgk
Bài tập nhanh: tìm 5 từ ghép theo mẫu
a bà ngoại b thơm phức
HOẠT ĐỘNG 2: TÌM HIỂU NGHĨA CỦA TỪ
GHÉP
Gv hướng dẫn hs đọc kĩ mục II sgk
? so sánh nghĩa của 2 cặp từ : bà ngoại với bà:
thơm phức với thơm
I/ CÁC LOẠI TỪ GHÉP
1 VÍ DỤ
- Bà ngoại: bà tiếng chính, ngoại tiếng phụ
- Thơm phức: thơm tiếng chính, phức tiếng phụ
2 NHẬN XÉT
“ bà” “thơm” tiếng chính đứng trước, quy định ý nghĩa khái quát của từ loại các tiếng có quan hệ chính phụ tiếng phụ: hạn định từ ghép chính phụ
từ quần áo, trầm bổng
- giống nhau: đều là từ ghép gồm có 2tiếng
- khác nhau: tiếng chính đứng trước tiếng phụ đứng sau
Từ quần, trầm bổng có quan hệ từ bình đẳng ngang hàng nhau từ ghép đẳng lập không phân biệt đâu là chính, đâu là phụ
3 GHI NHỚ sgk
Hs phát biểu:
a nước mắt, đường sắt, cá thu, nhà khách
b xanh ngắt, xanh lè, xanh biếc
II/ NGHĨA CỦA TỪ GHÉP
1 so sánh từ bà ngoại với bà từ thơm phức với từ
thơm
a từ “bà ngoại”và “ bà”
- Giống nhau: chỉ ngườ phụ nữ lớn tuổi, đáng kính trọng
- Khác nhau: “bà ngoại” là người đẻ ra mẹ mình, cụ thể rõ ràng hơn
Trang 9Gv chốt: nghĩa của từ “ bà ngoại” hẹp hơn nghĩa
của từ “bà” từ “thơm phức” hẹp hơn nghĩa của từ
“thơm”
? so sánh nghĩa của các từ
Quần áo với mỗi tiếng quần, áo
Trầm bổng với mỗi tiếng trầm, bổng
Gv chốt: nghĩa của từ ghép chính phụ cụ thể hơn,
hẹp hơn nghĩa của tiếng chínhtạo nên nó tính
chất phân nghĩa
Nghĩa của từ ghép đẳng lập khái quát khái quát
hơn nghĩa của các tiếng tạo nên nó tính chất
hợp nghĩa
Gv cho hs đọc ghi nhớ trang 14 sgk
Bài tập nhanh: nhận xét 2 nhóm từ sau:
Nhóm 1: trời đật, vợ chồng, đưa đón, xa gần…
Nhóm 2: mẹ con, đi lại, non sông, buôn bán
HẾT TIẾT 3 CHUYỂN SANG TIẾT 3’
HOẠT ĐỘNG 3:HƯỚNG DẪN LUYỆN TẬP
Bài tập 1: gv gọi hs lên bảng làm
Bài tập 2: hs tự làm
“bà” từ chỉ chung nghĩa rộng
b từ “thơm phức” và “thơm”
- giống nhau: cùng chỉ tính chất của sự vật, đặc trưng về mùi vị
- khác nhau:
+ thơm phức: chỉ mùi thơm chung ở mức độ cụ thể đặc trưng
+ thơm: chi mùi thơm chung không phân biệt mức độ cụ thể
nghĩa cuả từ ghép chính phụ hẹp hơn cụ thể hơn so với nghĩa tiếng chính
2 so sánh nghĩa củ từ quần áo với nghĩa của mỗi tiếng quần, áo nghĩa của từ trầm bổng với mỗi tiếng trầm bổng
a) nghĩa của từ “quần áo” chỉ chung cả quần, áo mang tính khái quát tổng hợp
- tiếng “quần, áo” từng sự vật riêng lẻ
b) “ trầm, bổng” âm thanh lên và âm thanh xuống, sự vật riêng lẻ
nghĩa củ từ ghép đẳng lập khái quát hơn, nghĩa của những tiếng tạo nên nó tính chất hợp nghĩa
- nghĩa của từ ghép chính phụ cụ thể, hẹp hơn nghĩa tiếng chính tạo nên nó
3 KẾT LUẬN: ghi nhớ sgk
Hs trả lời Nhóm 1 có thể đảo trật tự các tiếng trong từ Nhóm 2: không đảo được vì có tiếng chính: ví dụ: trời đất khác đất trời, mẹ con khác con mẹ
TIẾT 3’
III/ LUYỆN TẬP Bài tập 1:
- chính phụ: lâu đời, xanh ngắt, nhà máy, nhà ăn, cây có, cười nụ
- đẳng lập: suy nghĩ, chái lưới, ẩm ướt , đầu đuôi
Bài tập 2: tạo từ ghép chính phụ
Bút+ chì = bút chì Thước + kẻ = thước kẻ Mưa + rào= mưa rào Làm + quen = làm quen ăn + bám= ăn bám
Trang 10Bài tập 3: gv hướng dẫn cho hs về nhà làm
Bài tập 4: gọi 2 hs lên bảng làm
Bài tập 5: gv hướng dẫn hs tự làm
Bài tập 6:
Mát tay: chỉ những người có kinh nghiệm, chuyên
môn giỏi
Ví dụ: chi ấy nuôi lợn rất mát tay
Còn nghĩa của các tiếng tạo nên chúng khác hẳn
- mát >< nóng, cảm giác nhiệt độ
- tay: chỉ bộ phận cơ thể người
Các từ nóng lòng,gang thép, tay chân… Giải
nghĩa như vậy
trắng + xoá= trắng xoá vui + tai= vui tai nhát + gan= nhát gan
Bài tập 3: gv cho hs về nhàtự làm Bài tập 4:
- sách, vở sự vật tin62 tại dưới dạng cá thể riêng lẻ có thể đếm được
- sách vở: từ ghép đẳng lập, có ý nghĩa khái quát tổng hợp nên không đếm được
Bài tập 5:
a) không phải b) nói như Nam là đúng c) không phải
d) không phải
Bài tập 6:mát tay Bài tập 7:
Máy hơi nước Than tổ ong Bánh đa nem
HOẠT ĐỘNG CỦNG CỐ DẶN DÒ
1 Củng cố
Gv nhắc lại nội dung chính cơ bản của bài: các loại từ ghép, nghĩa của từ ghép
2 Dặn dò
- học thuộc các ghi nhớ sgk
- làm bài tập còn lại
- chuẩn bị bài tiết sau: Liên kết trong văn bản