Giáo án môn Ngữ văn 6 - Tuần 02

Em hiÓu g× vÒ tªn truyÖn: “ Th¸nh Giãng” -Truyện kể về người anh hùng làng Gióng có công đánh giặc cứu nước được nhân dân thê phông nh­ bËc Th¸nh.. -Tên truyện còn thể hiện thái độ tôn v[r]

NS: Tiết 5

NG:

Văn Bản: Thánh Gióng

( Truyền thuyết )

A-Mục tiêu

1-Kiến thức: Giúp HS nắm:

-Nội dung, ý nghĩa và một số nét nghệ thuật của truyện: “Thánh Gióng”, kể lại được truyện này

-Tích hợp với phân môn TV ở khái niệm: DT chung, DT riêng, với phân môn TLV ở kiểu bài: Tự sự

2-Kĩ năng:

-Rèn kĩ năng: Đọc- Kể-Tóm tắt truyện, tìm hiểu, phân tích nhân vật trong truyền thuyết

3-Thái độ:

-GD lòng tự hào về những trang sử vẻ vang của DT

B-Chuẩn bị:

*GV: -SGK, SGV, Giáo án

-Tranh ảnh Thánh Gióng

*HS: - Đọc VB, Soạn bài

C-Phương pháp

-Phương pháp nghiên cứu

-Phương pháp đọc- kể sáng tạo

D-Tiến trình bài dạy

I-ổn định

II-Bài cũ (5’) Kể lại truyện: “CRCT” và nêu ý nghĩa của truyện?

*Yêu cầu:- HS kể lại truyện một cách mạch lạc, rõ ràng, đảm bảo nội dung chính của truyện

-Nêu được ý nghĩa của truyện:

+ Giải thích suy tôn nguồn gốc cao quí, thiêng liêng của cộng đồng người Việt

+Biểu hiện ý nguyện đoàn kết, thống nhất của DT ta ở mọi miền đất nước

III-Bài mới

Hoạt động 1(2’) Giới thiệu bài

Đầu những năm 70 của TK XX, giữa lúc cuuộc đấu tranh chống Mĩ cứu nước đang sôi nổi khắp 2 miền Nam-Bắc VN, nhà thơ Tố Hữu đã làm sống lại hình tượng người anh hùng Thánh Gióng qua đoạn thơ;

Ôi! Sức trẻ xưa trai Phù Đổng.

Vươn vai lớn bổng dậy ngàn cân

Cưỡi lưng ngựa sắt bay phun lửa

Nhổ bụi tre làng đuổi giặc Ân

GV Cho HS xem tranh Thánh Gióng

Truyền thuyết : “Thánh Gióng” là một trong những truyện cổ hay và

đẹp nhất, là bài ca chiến thắng giặc ngoại xâm hào hùng nhất của nhân dân

VN ta

Hoạt động của Thầy và Trò Nội dung cần đạt

GV

GV

GV

?

HS

GV

Hoạt động 2

-Văn bản thuộc thể loại nào?

Hướng dẫn HS đọc-kể:

-Giọng đọc-kể ngạc nhiên, hồi hộp ở đoạn

Gióng ra đời

-Lời Gióng trả lời sứ giả cần đọc giọng

dõng dạc, đĩnh đạc, nghiêm trang

-Đoạn: Cả làng nuôi Gióng: đọc giọng hào

hứng, háo hức, phấn khởi

-Đoạn: Gióng cưỡi ngựa sắt đánh giặc: đọc

giọng khẩn trương, mạnh mẽ, nhanh gấp

_Đoạn: Gióng bay khuất giữa mây hồng về

trời: đọc giọng chậm, nhẹ, thanh thản, xa

vời, huyền thoại

-Kể kĩ đoạn Gióng đánh giặc

Cùng HS đọc-kể toàn truỵên (1-2 lần)

Nhận xét cách đọc-kể của bạn?

Đọc thầm những từ khó đã giải thích trong

SGK

Giải thích thêm cho HS 1 số từ khó khác:

-Tục truyền: Phổ biến, truyền miệng trong

dân gian Đay là một trong những từ ngữ

thường mở đầu trong các truyện cổ dân

gian

-Tâu: Báo cáo, nói với Vua

-Tục gọi là: Thường được gọi là

I-Tìm hiểu văn bản 1.Thể loại

-Truyền thuyết 2.Đọc-chú thích

II-Tìm hiểu VB

1 Kết cấu và bố cục

?

HS

?

HS

?

HS1

HS2

?

HS

?

HS

?

HS

?

HS

Truyện này thuộc PTBĐ nào?

Nêu bố cục của truyện?

(1) Từ đầu đến: “Đặt đâu thì nằm đấy” (

Sự ra đời của Gióng )

(2) Tiếp đến : “Những việc chú bé dặn” (

Gióng đòi đi đánh giặc )

(3) Tiếp đến : “Giết giặc cứu nước” (

Gióng đựơc nuôi lớn để đánh giặc )

(4) Còn lại ( Gióng đánh thắng giặc và trở

về trời )

Theo em nhân vật trung tâm của truyện

này là ai? Vì sao em xác định như vậy?

-Nhân vật Thánh Gióng

Nhân vật xuyên suốt từ đầu đến cuối

truyện, được xây dựng bằng nhiều chi tiết

tưởng tượng kì ảo, gắn với các sự kiện, sự

việc lớn trong truyện

Khi nghe kể truyện: “TG” em nhớ nhất nội

dung nào? Vì sao?

-Gióng đòi đi đánh giặc, vì: có những chi

tiếtđặc sắc như: Gióng bỗng nói được, câu

nói đầu tiên là đòi đi đánh giặc

-Gióng được nuôi lớn để đi đánh giặc vì :

Gióng ăn rất khoẻ, lớn rất nhanh, vươn vai

một cái trở thành tráng sĩ

Em hiểu gì về tên truyện: “ Thánh Gióng”

-Truyện kể về người anh hùng làng Gióng

có công đánh giặc cứu nước được nhân dân

thờ phụng như bậc Thánh

-Tên truyện còn thể hiện thái độ tôn vinh

người anh hùng làng Gióng của nhân dân

ta

Theo dõi VB, em thấy chi tiết nào kể về sự

ra đời của Gióng?

-Mẹ già chưa có con

-Ra đồng ướm vết chân lạ về nhà thụ thai

-12 tháng sinh ra một cậu bé

-Đứa trẻ lên ba ko biết nói, biết cười…

Nhận xét sự ra đời của Gióng?

Kì lạ, giàu ý nghĩa

-PTBĐ: Tự sự

-Bố cục: 4 đoạn

2 Phân tích

a Sự ra đời của Gióng

-Rất kì lạ

HS

GV

?

HS

GV

?

HS

?

HS

?

HS

?

GV

?

HS

Kì lạ ở chỗ nào?

-Trái ngược với qui luật tự nhiên, ko bình

thường

Vì sao nhân dân ta muốn sự ra đời của

Gióng kì lạ như vậy?

-Để về sau Gióng trở thành người anh

hùng

Trong quan niệm của dân gian: đã là bậc

anh hùng thì phi thường, kì lạ trong mọi

biểu hiện, kể cả lúc mới sinh

Ra đời kì lạ nhưng Gióng lại là con của

một bà mẹ nông dân chăm chỉ làm ăn và

phúc đức Em nghĩ gì về nguồn gốc đó của

Gióng?

Phát biểu

Chốt ý chính

Tiếng nói đầu tiên của Gióng là gì? Đọc

câu nói đó?

-Đòi đi đánh giặc: “ Ta sẽ phá tan lũ giặc

này.”

Gióng nói câu đó trong hoàn cảnh nào?

-Đất nước đang bị giặc Ân xâm phạm

-Vua lo sợ sai sứ giả đi tìm người tài giỏi

Nhận xét giọng nói của Gióng?

-Giọng nói đĩnh đạc, đàng hoàng, cứng cỏi,

lạ thường

Tiếng nói đó có ý nghĩa gì?

Bình: Lòng yêu nước là tình cảm lớn nhất,

thường trực nhất của Gióng cũng là của

nhân dân ta ý thức lớn nhất là ý thức về

vận mệnh DT

-Câu nói của Gióng toát lên niềm tin chiến

thắng, đồng thời thể hiện sức mạnh tự

cường của DT ta

Khi mời sứ giả vào Gióng đã đòi những gì

-Gióng là con của người nông dân lương thiện

-Gióng gần gũi với mọi người

Gióng là người anh hùng của nhân dân

b Gióng đòi đi

đánh giặc

-Biểu lộ lòng yêu nước sâu sắc của Gióng, thể hiện niềm tin chiến thắng

HS

?

HS

?

?

HS

GV

?

HS

?

HS

?

?

HS

để đánh giặc, diều đó có ý nghĩa gì?

-Gióng đòi: ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt để

đánh giặc

-Đánh giặc cần có lòng yêu nước nhưng

cũng cần cả vũ khí sắc bén để thắng giặc

Vua đã lập tức cho rèn các thứ theo đúng

yêu cầu của Gióng Điều này có ý nghĩa

gì?

-Đánh giặc cứu nước là ý chí và sức mạnh

của toàn DT

Hình ảnh sứ giả và Gióng tượng trưng cho

biểu tượng gì khi TQ lâm nguy?

-Sứ giả: TQ kêu gọi toàn dân k/c

-TG: Người dân hưởng ứng lời kêu gọi đó

Đọc đoạn 3?

Truyện kể rằng, từ sau hôm gặp sứ giả

Gióng lớn nhanh như thổi Có gì kì lạ trong

cách lớn lên của Gióng? Nxét ?

-Cơm ăn mấy cũng ko no Kì lạ

-áo vừa mặc xong đã đứt chỉ

Trong Dg còn truyền tụng những câu ca về

sức ăn uống phi thường của Gióng:

Bảy nong cơm, ba nong cà

Uống một hớp nước cạn đà khúc sông

( Ca dao )

Điều đó nói lên suy nghĩ và ước mong gì

của Nd về người Ahùng đánh giặc?

-Người Ah là người khổng lồ trong mọi

Sviệc, kkể cả sự ăn uống

Ước mong Gióng lớn nhanh để kịp đánh

giặc giữ nước

Những người nuôi Gióng lờn lên là ai?

Nuôi = cách nào?

-Những người nuôi Gióng: cha mẹ + dân

làng

+Cha mẹ: Làm long nuôi con

+Dân làng: Vui lòng gom góp gạo nuôi

chú bé

Như vậy, Gióng đã lớn lên bằng cả cơm

gạo của làng Điều đó có ý nghĩa gì?

c-Gióng được nuôi lớn

để đánh giặc

-Anh hùng thuộc về nhân dân

-Sức mạnh của Gióng

là sức mạnh của cộng

đồng

?

HS

GV

?

GV

?

Cái vươn vai kì diệu của Gióng lớn bổng

gấp trăm ngàn lần, bóng che chùm cả thôn

chứng tỏ điều gì?

-Sức sống mãnh liệt và kì diệu của DT ta

mỗi khi TQ gặp khó khăn

-Sức mạnh của tình đoàn kết tương thân,

tương ái của các tầng lớp Ndân mỗi khi TQ

bị xâm lăng

Gióng khác các vị thần khác:

+Sơn Tinh: Sinh ra từ trời, là Thần Núi

+LLQuân: Con trai Thần Long Nữ ở biển

Gióng được sinh ra và nuôi dưỡng

trong lòng DT, Ndân, thực hiện ước mơ

của Ndân, DT: Chiến thắng giặc ngoại

xâm

Để thắng giặc, Gióng phải thành tráng sĩ

Truyện kể cậu bé Gióng đã thành tráng sĩ

Ntn?

Theo dõi doạn 4- Trả lời:

-Vươn vai một cái thành tráng sĩ oai

phong, lẫm liệt

-Tráng sĩ mặc áo giáp, cầm roi nhảy lên

mình ngựa, ngựa phun lửa bay thẳng tới

nơi có giặc

- Roi sắt gãy, tráng sĩ nhổ những bụi tre

bên đường, quất vào quân giặc

Cái vươn vai của Gióng là cái vươn vai của

cả DT đứng lên chống giặc ngoại xâm; Là

yếu tố thần kì trong truyện Dg; Người Ah

là người đạt tới sự khổng lồ, cái vươn vai

của Gióng là để đạt tới sự khổng lồ ấy

Theo em chi tiết: “ Gióng nhổ những cụm

tre bên đường quật vào giặc” khi roi sắt

gãy có ý nghĩa gì?

Bình: Cả những vật tầm thường nhất của

Qhương cũng cùng Gióng đánh giặc Tre là

sản vật của Qhương …Cả Quê hương sát

cánh cùng Gióng đánh giặc.ở nước ta cây

cỏ cũng thành vũ khí giết thù, đúng như lời

d-Gióng đánh thắng giặc và trở về trời

-Gióng đánh giặc bằng cả vã khí thô sơ, bình thường nhất Thể hiện tinh thần tiến công mãnh liệt của người anh hùng

?

GV

GV

?

HS

GV

Bác Hồ nói: “ Ai có súng thì dùng súng, ai

có gươm thì dùng gươm, không có gươm

thì dùng: cuốc, thuổng, gậy, gộc…”

( Lời kêu gọi toàn quốc kc)

Sau khi đánh tan quân giặc TG đã có hành

động như thế nào?

-Gióng cởi áo giáp sắt bỏ lại, rồi cả người

lẫn ngựa từ từ bay về trời

Theo em chi tiết này có ý nghĩa gì?

Bình: Chi tiết này thể hiện Qniệm của

Ndân về người Ahùng: Tất cả đều phi

thường, Ndân muốn giữ mãi h/ả cao đẹp,

rực rỡ của người Ah cứu nước

-Dấu tích chiến công của Gióng để lại cho

Qhương có cả ao, hồ, dấu chân ngựa của

Gióng, tre đằng ngà- vũ khí đánh giặc của

Gióng

Gióng trở thành bất tử với những

sự kiện Lsử của những ngày đầu dựng nước

và giữ nước

Hđộng 4 (7 phút )

Bình: Truyện “TG” là một thiên Ah ca thần

thoại hết sức đẹp đẽ, hào hùng, ca ngợi tinh

thần Yo nước …

-TG là biểu tượng đẹp đẽ của người VN

trong Cđấu và Cthắng, ko màng danh lợi ;

Là h/ả cao đẹp của người Ah đánh giặc

theo Qniệm của người xưa ; TG là ước mơ

của Ndân về sức mạnh tự cường của DT

-Để Cthắng giặc ngoại xâm , cả DT đoàn

kết, chung sức, chung lòng, Cđấu, hi sinh

quên

mình ko tiếc máu xương ; Yo nước và giữ

nước là 2 Nvụ thường trực của DT VN suốt

trường kì Lsử

Theo em trong truyền thuyết này Tgiả đã

sử dụng những nghệ thuật gì?

-Là người có công

đánh giặc nhưng ko màng danh lợi

III-Tổng kết

1-Nội dung:

-Truyện ca ngợi tinh thần Yo nước bất khuất chiến đấu chống giặc ngoại xâm vì độc lập, tự do của DT thời

cổ đại

2-Nghệ thuật:

HS

GV

-Ngt: kể truyện tưởng tượng độc đáo với

nhiều chi tiết thần kì Khắc hoạ

đậm nét Htượng người Ah DT trong Lsử

dựng nước và giữ nước

Hình tượng TG là hình mẫu lí

tưởng của Ndân về người Ah đánh giặc :

Vừa thật vĩ đại , vùa thật bình dị

-TG là h/ả khổng lồ , rực rỡ nhất tượng

trưng cho tinh thầnYo nước của DT

Hình tượng Tg được tạo ra = những yếu tố

thần kì, với em chi tiết nào đẹp nhất? Vì

sao?

-Cái vươn vai của Gióng

-Gióng nhổ tre đánh giặc

-Gióng bay về trời

Thời đại Hùng Vương trong

Lsử: Ctranh tự vệ đã huy động sức mạnh

của cả cộng đồng cư dân cổ Việt, tuy nhỏ

nhưng kiên quyết chống mọi đạo quân

Xlược lớn để bảo vệ cộng đồng

-Hiện còn đền thờ TG tại Gia Lâm-HN và

hàng năm Ndân vẫn t/chức lễ hội Gióng

vào 24-3 âm lịch để tưởng nhớ vị Ah này (

Hội khoẻ Phù Đổng )

Đọc ghi nhớ ( SGK )

Hoạt động 5 ( 3 phút )

Trong giờ TLV trước chúng ta đã làm quen

với 6 kiểu VB, theo em truyện: “TG” thuộc

kiểu VB nào? Vì sao?

-VB tự sự

-Vì Mđích Gtiếp của VB này là trình bày

Dbiến Sviệc

Cụ thể VB tự sự ntn, ý nghĩa và

đặc diểm chung của nó ra sao giờ TLV tới

chúng ta sẽ tìm hiểu

3-Ghi nhớ

-SGK-Trang23 IV,Luyện tập

Hoạt động 6 ( 3 phút ) IV, Củng cố:

? Nếu phải vẽ tranh minh hoạ cho truyền thuyết : “ TG” E sẽ vẽ cảnh nào? Vì sao?

? Nêu Gtrị ND & NT của truyện?

Hoạt động 6 (5 phút ) V, HD học bài mới và Cbị bài cũ:

-Tập kể lại truyện đảm bảo ND chính

- Nắm ND & NT của truyện

-Tập Ptích Nvật TG

-Soạn: “ Sơn Tinh-Thuỷ Tinh”

E Rút kinh nghiệm

NS:

Tiết 6

NG:

A-Mục đích yêu cầu

1 Kiến thức: HS nắm được:

-Thế nào là từ mượn; Các hình thức mượn từ

-Tích hợp với phần Văn ở truyền thuyết: “ TG” và phần TLV ở: Tìm hiểu chung về văn tự sự

2 Kĩ năng:

-Luyện kĩ năng sử dụng từ mượn trong nói và viết

3 Thái độ:

-HS sử dụng từ mượn hợp lý, đuúng lúc, đúng chỗ

B-Chuẩn bị:

-GV: SGK, SGV, Bảng phụ

-HS: Đọc trước bài, trả lời câu hỏi SGK

C-Phương pháp:

-Phương pháp nghiên cứu

-Phương pháp hệ thống.

D-Tiến trình bài dạy

I-ổn định

II-Bài cũ: ( 5 phút )

(?)Từ là gì? Phân biệt từ đơn & từ phức? Cho VD?

*Gợi ý:- Từ là Đvị ngôn ngữ nhỏ nhất dùng để đặt câu

+Từ đơn: Là từ chỉ có 1 tiếng

+Từ phức là từ gồm 2 tiếng trở lên

VD: Lan/ rất/ chăm chỉ/ học/ bài ( 4 từ đơn + 1 từ phức )

III-Bài mới

Hoạt động 1 ( 2 phút ) Gthiệu bài:

-Trong các VB các Tgiả thường Sdụng những từ thuần Việt và từ mượn Vậy

từ mượn là gì? Nó có nguồn gốc từ đâu? Nó khác từ thuần Việt Ntn?

Hoạt động của Thầy & Trò Nội dung cần đạt

GV

HS

?

HS

?

HS

?

HS

GV

?

GV

GV

Hoạt động 2 ( 20 phút )

Treo bảng phụ có chép VD/24

Qsát VD/ Đọc VD?

-Chú bé vùng dậy, vươn vai một cái bỗng

biến thành một tráng sĩ mình cao hơn

trượng…

Cho biết câu văn này nằm trong VB nào?

-VB: “TG”

Trong câu đó có những từ Hán Việt nào?

-Trượng/ Tráng sĩ/ Biến thành

Đặt câu này vào trong VB: “TG” hãy

Gthích nghĩa 2 từ: Trượng/ Tráng sĩ/ Biến

thành

-Trượng: Dvị đo độ dài=10 thước TQuốc cổ

( Rất cao ) sấp sỉ: 3,33m

-Tráng sĩ: Người có sức lực cường tráng, chí

khí mạnh mẽ ( Tráng=khoẻ mạnh, to lớn,

cường tráng; Sĩ:=người trí thức thời xưa &

những người được tôn trọng nói chung.)

Chốt ý: 2 từ mượn được dùng ở đây rất phù

hợp, tạo nên sắc thái trang trọng cho câu

văn

Theo E các từ mượn được chú thích có

nguồn gốc từ đâu?

Các từ mượn có nguồn gốc từ

I-Từ thuần Việt và từ mượn

1,Ví dụ

-SGK-Trang24

2,Nhận xét

-2 từ: Trượng & Tráng

sĩ là từ mượn tiếng TQ

HS

?

HS

?

HS

?

GV

?

HS

?

HS

GV

?

GV

tiếng TQ cổ được đọ theo cách phát âm của

người Việt nên được gọi là từ HV

*BTập nhanh: Tìm những từ HV có yếu tố:

“Sĩ” đứng sau?

-Tráng sĩ; Hiệp sĩ; Chiến sĩ; Dũng sĩ;Bác sĩ

Qsát VD trên bảng phụ:

Lối xưa xe ngựa hồn thu thảo

Nền cũ lâu đài bóng tịch dương

Đọc VD? Xđịnh từ HV trong 2 câu thơ đó?

-Từ HV: +Thu thảo ( Cỏ mùa thu )

+Tịch dương ( Mặt trời lúc xế

chiều )

+Lâu đài (Nhà to, cao, rộng, đẹp,

sang trọng.)

Trong số các từ dưới đây những từ nào được

mượn từ tiếng Hán? Những từ nào được

mượn từ những ngôn ngữ khác?

-Sứ giả/ Tivi/ Xà- phòng/Buồm/ Mít tinh/

Ra-đi-ô/ Gan/ Điện/ Ga/ Bơm/Xô

Viết/Giang sơn/ In-tơ nét

Từ HV Ngôn ngữ

khác

-Sứ giả -Gan -Ti vi; Xô Viết

(Nga)

-Buồm -Điện -Xà phòng (Pháp)

Ga - Bơm -Mít- tinh ( Anh )

-Giang sơn - -Ra-đi-ô (Anh);

In-tơ

Qua các VD trên cho biết chúng ta thường

vay mượn từ ngôn ngữ nào?

Mượn từ để biểu thị những Svật,

htượng, đặc điểm…mà TV chưa có từ thích

hợp để biểu thị Ta mượn là để biểu thị rõ &

cũng là để thêm phong phú nguồn TV

Thế nào là từ thuần Việt?

-Là những từ do Ndân ta sáng tạo ra

E có Nxét gì về cách viết các từ mượn nói

trên?

-Có từ được viết như từ thuần Việt

Chốt*2 cách viết từ mượn:

+Có từ được viết như những từ thuần Việt (

*Từ mượn có nguồn gốc:

-Mượn từ tiếng Hán (Phần nhiều)

-Mượn 1 số ngôn ngữ khác như: A, Ph, Nga…( Gọi là ngôn ngữ ấn- Âu)

*Btập 1/25 Các từ mượn:

a, Mượn tiếng Hán: Vô cùng/ Ngạc nhiên/

Tự nhiên/ Sính lễ

b, Mượn tiếng Hán: Gia nhân

c, Mượn tiếng Anh: Pốp/ Mai-cơn-Giắc-xơn/ In- tơ-nét