Lão Hạc là một nông dân giàu tình thương Lão là con người nhân hậulão rất thương con vật nuôi -> Lão Hạc rất thươngcon chó vàng Nói cho cùng việc lão bán chó là việc bất đắc dĩ vì cái n[r]
Trang 1Tuần 1 tiết 1,2 Ngày soạn :3/9/2010
Ngày dạy :10/9/2010
ôn tập tập làm văn
A Mục tiêu cần đạt :
Giúp HS : hệ thống lại kiến thức đã học ở bài 1 , nội dung văn bản “ Tôi đi học” với những nét nghệ thuật chính
- Nắm vững được từ ngữ nghĩa rộng và từ nghĩa hẹp
- Ôn tập lại sự thống nhất về chủ đề văn bản
B Chuẩn bị :
G/v: Hệ thống câu hỏi, đáp án
H/s: Ôn tập theo sự hướng dẫn của thầy
B Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học :
1 Kiểm tra bài cũ :Xen trong giờ
2 Bài mới :
Tiết 1 : Ôn tập văn tự sự , đoạn văn
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cơ bản
? Kể tên các thể loại văn bản mà các em đã học từ lớp 6 ?
- Các kiểu văn bản đã học :
Lớp 6 : học văn miêu tả và văn tự sự
Lớp 7 : học văn biểu cảm và nghị luận
? Thế nào là văn miêu tả ?
? Để làm tốt văn miêu tả, cần có điều kiện gì?
-Muốn làm tốt văn miêu tả , người viết phải biết quan sát , từ đó nhận xét liên tưởng , tưởng tượng , so sánh … để làm nổi bật đối tượng
Gv : khi miêu tả đối tượng , các em cũng cần có trình tự miêu tả sao cho hợp lí nhất , giúp người đọc vừa có cái nhìn khái quát nhất vừa có cái nhìn cụ thể Lời văn phải cụ thể , trong sáng , vận dụng các phép so sánh , nhân hóa , từ gợi hình phong phú …
? Trình bày kháI niệm văn tự sự ?
Hs trình bày
? Những yếu tố nào cấu thành văn bản tự sư ?
Yếu tố : nhân vật , sự việc , cốt truyện , ngôI kể …
Ngoài ra còn có yếu tố miêu tả và biểu cảm
I Lí thuyết :
Trang 21 Văn miêu tả
- Khái niệm: Văn miêu tả là loại văn nhằm giúp người đọc , người nghe hình dung những đặc điểm , tính chất nổi bật của một sự việc , sự vật , con người , phong cảnh …làm cho những cái đó như hiện lên trước mắt người đọc người nghe
2 Văn tự sự :
Tiết 2, 3 : Ôn tập bài 1
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cơ bản
? Trình bày nội dung của văn bản “ TôI đi học” của Thanh Tịnh ?
? Tìm những hình ảnh , chi tiết chứng tỏ tâm trạng hồi hộp , bỡ ngỡ của “ tôi” ?
- Khi cùng mẹ đến trường : thấy lạ trên con đường đã quen thuộc
- Không ra đồng nô đùa như bạn nữa
- Khi nghe gọi tên , quả tim ngừng đập , giật mình và lúng túng
- Khi vào lớp thấy xa mẹ
- Khi ngồi trong lớp thấy quen và quyến luyến
? Qua văn bản , em cảm nhận gì về nhân vật “ Tôi” trong ngày đầu tiên đến trường
?
? Tìm và phân tích những hình ảnh so sánh đã được nhà văn sử dụng ?
- Những h/ a so sánh :
“ Những cảm giác ấy …quang đãng”
“ ý nghĩ ấy … ngọn núi”
“ Họ như những … e sợ”
Đặc sắc của nghệ thuật so sánh :
Các so sánh trên đều dùng những hình ảnh cụ thể để cụ thể hóa tâm trạng , ý nghĩ trừu tượng.Nó góp phần làm đậm chất trữ tình nhẹ nhàng , ngọt ngào , đằm thắm của tác phẩm Nó cũng cho thấy một tâm hồn hết mực nhẹ nhàng , trong sáng
? Hãy nêu nghệ thuật đặc sắc trong truyện ?
Trang 3? Nêu khái niệm từ ngữ nghĩa rộng và từ ngữ nghĩa hẹp ?
-Từ ngữ nghĩa rộng là từ có phạm vi nghĩa bao hàm phạm vi nghĩa của những từ ngữ khác
- Từ ngữ nghĩa hẹp là những từ mà phạm vi nghĩa của nó được phạm vi nghĩa của những từ ngữ khác bao hàm
? Tìm từ ngữ có nghĩa rộng hơn các từ : ăn , đi , bàn trà
- ăn - ăn uống - sinh hoạt
- đi - hoạt động
- bàn trà - bàn - đồ vật
? Cho từ ngữ sau, tìm từ có cấp độ khái quát về nghĩa hẹp hơn : xe cộ , kim loại , hoa quả
- xe cộ : xe đạp , xe máy , xe ô tô …
- Kim loại :đồng , chì …
- Hoa quả : chuối , na , hồng xiêm…
? Chủ đề văn bản là gì ?
? Hãy cho biết chủ đề trong văn bản “ Tôi đi học” là gì ?
- Chủ đề chính là cảm xúc của “ tôi” trong ngày đầu tiên đến trường
? Một văn bản có sự thống nhất cần có những yêu cầu gì ?
- Hình thức : Chủ đề được thống nhất qua nhan đề , đề mục và trong mối quan hệ giữa các phần của văn bản , các từ ngữ chủ đề thường được lặp đi lặp lại nhiều lần
- Nội dung : Vb chỉ nói tới chủ đề , mọi vấn đề khác đều xoay quanh để làm nổi bật chủ đề , không xa rời hay lạc đề
1 Văn bản “ Tôi đi học”
a Nội dung
- Văn bản bộc lộ cảm xúc trong ngày đầu tiên đến trường
- “ Tôi” là cậu bé có tâm hồn trong sáng , yêu thiên nhiên , maí trường , yêu bạn
bè và yêu cả sự học hành
b Nghệ thuật
Trang 4- Kết hợp các phương thức biểu đạt tự sự, miêu tả , biểu cảm , nổi bật nhất là phương thức biểu cảm
- Dòng cảm xúc trong sáng , ngây thơ và hết sức cụ thể
2 Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
- Từ ngữ nghĩa rộng :
- Từ ngữ nghĩa hẹp :
3 Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
a Chủ đề của vb
- Là đối tượng chính , vấn đề chính, nội dung chính cảu văn bản
b , Yêu cầu :
- Hình thức :
Trang 5- Nội dung :
3 Củng cố , dặn dò:
Gv hệ thống lại nội dung ôn tập
Hs về nhà học bài
Ngày tháng năm
Tuần 3 Ban gám hiệu ký duyệt
Tuần 5 tiết 1,2,3
Ngày soạn:17/9/2010
Ngày dạy:22/9/2010
Ôn tập : Tập làm văn
A.Mục tiêu cần đạt:
giúp HS ôn tập lại các kiến thức sau:
- Nắm đợc bố cục văn bản , đặc biệt là cách sắp xếp các nội dung trong phần thân bài
- Biết xây dựng bố cục văn bản mạch lạc phù hợp với đối tợng và nhận thức của ngời
đọc
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: Soạn giáo án
- Học sinh : học bài theo hớng dẫn
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học
1 Kiểm tra:
? Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản ?
? Tính thống nhất về chủ đề của văn bản thể hiện ở những phơng diện nào?
2 Bài mới: Tiết 1:
Ôn tập : Bố cục của văn bản
- GV yêu cầu HS đọc văn bản Văn bản trên có thể chia thành mấy phần? ? Chỉ rõ ranh giới giữa các phần đó
Trang 6? Hãy cho biết nhiệm vụ của từng phần? trong văn bản
? Phân tích mối quan hệ giữa các phần trong văn bản
GV: Các phần luôn gắn bó chặt chẽ với nhau, phần trước làm tiền đề cho phần sau, còn phần sau là sự tiếp nối phần trước
Chủđề của văn bản là Người thầy đạo cao đức trọng
Từ việc phân tích ở trên, hãy cho biết một cách khái quát:
? Các phần của văn bản có mối quan hệ với nhau như thế nào?
? Bố cục của văn bản gồm mấy phần?
Nhiệm vụ của từng phần là gì?
1Ví dụ: văn bản Người thầy đạo cao đức trọng
- (HS đọc.)
- Văn bản trên chia thành ba phần:
+ P1: Từ đầu đến “…danh dự”
+ P2: “Học trò theo ông…không cho vào thăm
+ P3: đoạn còn lại
- P1: Giới thiệu ông Chu Văn An
- P2: Kể công lao, uy tín và tính cách của ông
- P3: Niềm thương tiếc của mọi người khi ông mất
- Phần đầu (MB) giới thiệu nhânvật; nhân vật sẽ được làm rõ ở phần hai (TB)
và tôn cao, nhấn mạnh thêm ở phần ba (KB) Văn bản thường có bố cục ba phần: MB, TB, KB
* Nhiệm vụ:
+ MB: Nêu ra chủ đề sẽ nói trong văn bản + TB: Trình bày các ý liên quan
đến chủ đề
+ KB: Tổng kết, khái quát chủ đề của văn bản Các phần của văn bản luôn
có mối quan hệ chặt chẽ với nhau để tập trung làm rõ chủ đề của văn bản
Trang 72 Kết luận
3 Củng cố- Hướng dẫn
Đọc lại bố cục ba phần và nhiệm vụ của tong phần trong văn bản
.Tiết 2:
Ngày soạn:17/9/09
Ngày dạy:23/9/09
Bài mới :
Ôn tập : Bố cục của văn bản (Tiếp)
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
- GV yêu cầu học sinh đọc kĩ mục II trong SGK và trả lời các câu hỏi:
? Phần thân bài Tôi đi học của Thanh Tịnh được sắp xếp trên cơ sở nào?
? Hãy chỉ ra diễn biến của tâm trạng cậu bé Hồng trong phần thân bài?
? Khi tả người, tả vật, phong cảnh,…em sẽ lần lượt miêu rả theo trình tự nào?
Trang 8? Hãy kể một số trình tự thường gặp mà em biết
? Chỉ ra cách sắp xếp các sự việc trong văn bản “Người thầy đức cao vọng trọng”
? Từ các bài tập trên và bằng những hiếu biết của mình, hãy cho biết cách sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản ?
*Gợi ý
P1: Việc sắp xếp nội dung phần thân bài tuỳ thuộc vào những yếu tố nào? P2: Các ý trong phần thân bài thường được sắp xếp theo những trình tự nào
II) Cách bố trí, sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản
* Cách sắp xếp:
- Hồi tưởng:
+ Những kỉ niệm trước khi đi học
+ Các cảm xúc được sắp xếp theo trình tự thời gian, không gian: trên đường, trong sân trường, trong lớp
- Liên tưởng đối lập: Những suy nghĩ trong hồi ức và hiện tại
* Diễn biến tâm trạng:
- Đ1: Tình cảm và thái độ:
+ Tình cảm: thương mẹ sâu sắc
+ Thái độ: Căm ghét những kẻ nói xấu mẹ
- Đ2: Những cảm giác sung sướng cực điểm khi đột nhiên chú gặp lại mẹ và
được yêu thương, ôm ấp trong lòng * Trình tự miêu tả:
Trang 9- Tả người: có thể đi từ ngoại hình đến nội tâm, tính cách, phẩm chất; cũng
có thể đi từ lai lịch đến tuổi tác, nghề nghiệp, địa vị xã hội…
- Tả con vật: tả hình dáng, các bộ phận đặc trưng của con vật, tiếng kêu, màu lông, thói quen, quan hệ của con vật với con người
- Tả phong cảnh: đi từ khái quát đến cụ thể; xa- gần; chung- riêng; trên cao- dưới thấp; màu sắc đường nét, ánh sáng, âm thanh - Học trò theo học đông, nhiều người đỗ đạt, tài giỏi, vua vời ra dạy cho thái tử;
- Biết can ngăn vua tránh điều xấu;
- Can gián không được, từ quan về làng;
- Học trò đều giữ lễ với ông và ông cũng nghiêm khắc với học trò - Tuỳ thuộc vào những yếu tố, như: kiểu văn bản , chủ đề, ý đồ giao tiếp của tác giả
- Được sắp xếp theo trình tự không gian, thời gian, theo sự phát triển của sự việc hay theo mạch suy luận sao cho phù hợp với sự triển khai của chủ đề và
sự tiếp nhận của người đọc
3.Củng cố- hướng dẫn
Đọc lại ghi nhớ sgkcách trình bày phần thân bài
.Tiết 3:
Ngày soạn:17/9/09
Ngày dạy:23/9/09
Bài mới : Luyện tập
(tiếp)
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
1.BT1/26/SGK: Phân tích cách trình bày ý trong các đoạn trích
- GV yêu cầu học sinh đọc thầm BT, làm ra giấy nháp
Trang 102.BT2/27/SGK:
- GV nêu yêu cầu cho học sinh làm
3.BT3/27/SGK:
- GV gợi ý: Cách sắp xếp trên chưa hợp lí Trước hết cần phải giải thích nghĩa đen và nghĩa bóng của câu tục ngữ trước Từ đó mới lấy ví dụ để chứng minh Trong các ví dụ thì nói khái quát về những người chịu đi, chịu học trước, sau đó mới nói tới các vị lãnh tụ, rồi nói đến thời kì đổi mới (theo trình
tự thời gian)
a) Miêu tả cảnh sân chim: theo trình tự từ xa đến gần, từ ngoài vào trong, từ trong ra ngoài, từ gần ra xa
b) Tả cảnh Ba Vì:
Trình bày vẻ đẹp của Ba Vì theo mùa trong năm, nhưng tập trung vào tả vẻ
đẹp của Ba Vì theo thời điểm buổi chiều, buổi tối khi có trăng ( trình tự thời gian)
c) Chứng minh luận điểm:
(đoạn trích có ba đoạn nhỏ)
- Đ1: Nêu luận điểm: “Những khi ấy, trí tưởng tượng dân chúng tìm cách chữa lại sự thật, để phải khỏi công nhận những tình thế đáng ưu uất”
- Đ2+3: Đưa dẫn chứng (truyện Hai Bà Trưng và truyện Phù Đổng Thiên Vương ) để chứng minh cho luận điểm đó
- Nếu phải trình bày về lòng thương mẹ của chú bé Hồng ở văn bản Trong lòng mẹ, cần trình bày một số ý và sắp xếp như sau:
+ Hồng rất muốn đi thăm mẹ mình Em biết ý xấu của người cô nên đã từ
Trang 11+ Hồng không dấu được tình thương mẹ nên đã để nước mắt ròng ròng rơi xuống
+ Hồng muốn nghiền nát những cổ tục đầy đoạ mẹ
+ Những ý xấu của người cô không làm cho Hồng xa lánh mẹ, trái lại làm cho Hồng càng yêu thương mẹ hơn
- (Học sinh đọc)
4 Củng cố, hướng dẫn về nhà;
GV yêu cầu Hs đọc lai nội dung Ghi nhớ trong SGK
- GV khái quát lại toàn bài
- Học thuộc lòng mục Ghi nhớ/SGK
- BT: Phân tích bố cục của văn bản Rừng cọ quê tôi
Gợi ý:
+ Xác định ba phần của văn bản: MB, TB, KB
+ Nhận xét về cách trình bày, sắp xếp ý trong phần thân bài của văn bản
Ngày tháng năm
Tuần 5 Ban gám hiệu ký duyệt
Trang 12Tuần 6 tiết 1,2
Ngày soạn24/9/09
Ngày dạy
Ôn tâp phân môn văn
A/ Mục tiêu cần đạt
Giúp hs
- Kiến thức : + Thấy được tình cảnh khốn cùng và nhân cách cao qúy của
nhân vật lão Hạc, qua đó hiểu thêm về số phận đáng thương và vẻ đẹp tâm
hồn đáng trọng của người nông dân Việt NamTCMT8
+ Thấy được tấm lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nam Cao (thể
hiện chủ yếu qua nhân vật ông giáo); thương cảm xót xa và thật sự trân
trọng đối với người nông dân nghèo khổ
+ Bước đầu hiểu được nghệ thuật viêt truyện ngắn đặc sắc của tác
giả : Khắc hoạ nhân
- Tư tưởng : Giáo dục tinh thần nhân đạo, rèn kĩ năng phân tích cảm nhận tác
phẩm tự sự
B / Chuẩn bị :
- Giáo viên : Soạn bài , nghiên cứu tài liệu
- Học sinh : Chuẩn bị bài theo hướng dẫn
C/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học.
1 Kiểm tra bài cũ :
Trong bài học
2 Bài mới : Gv giới thiệu bài :
Tiết 1: Ôn tâp Lão Hạc
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
? Lão Hạc rất nghèo khổ , tuổi già chỉ thui thủi một mình lấy con chó làm bạn Vậy
mà lúc này lão cũng phải bán nó đi Vì sao vậy?Việc bán chó có ý nghĩa gì?
Vì lão đã mất việc làm , không làm ra tiền , để nuôi nó thì phải tiêu vào tiền của con ( tiền mà lâu nay lão đã giành dụm, bòn nhặt từ mảnh vườn – cái mảnh vườn mà con trai lão định bán để cưới vợ
? Nhưng quyết định bán cậu Vàng của lão diễn ra như thế nào? Thể hiện điều
Trang 13-Việc bán cậu vàng đã được đưa ra từ lâu.Vì lão nhiều lần nói với ông giáo khiến
ông giáo nghĩ : lão nói thế thôi
lão đắn đo suy nghĩ nhiều lắm, lão coi việc này là hệ trọng bởi cậu vàng là bạn thân thiết là kỉ vật của đứa con trai của lão
Lão không muốn bán Khi buộc phải bán lão đau đớn đến tột cùng
? Sauk hi bán chó cuộc sống của lão Hạc như thế nào?
- Lão Hạc chỉ ăn khoai, sau đó chế được món gì ăn món ấy: Củ chuối, sung luộc, rau má, một vài củ ráy, bữa trai, bữa ốc
- Ông giáo giúp lão nhưng đều bị từ chối, gần như hách dịch Cứ xa dần tôi
- Lão xin bả chó nói là để đánh chó nhưng thực tế lão đã chết ,chết đau đớn vật vã
…
? Em có nhận xét gì về cuộc sống của lão Hạc
I Nhân vật lão Hạc
1 Lão Hạcngười nông dân nghèo khổ
- Nhà nghèo , vợ chết, con bỏ đi đồn điền cao su vì không có tiền cưới vợ
- Lão Hạc lấy con chó làm bạn cho khuây khoả,làm thuê để dành tiền bòn vườn cho con
- Lão ốm phải tiêu vào tiền của con + thiên tai+ không có việc làm , giá goạ lên cao cậu vàng ăn khoẻ, để thì lại tiêu vào tiền của con, không cho ăn bán lại gầy mất tiền , lão quyết định bán chó
Lão Hạc là một nông dân nghèo khổ, cô đơn
- Lão Hạc nghèo sống khổ, chết khổ
3, Củng cố – Hướng dẫn
Sauk hi bán chó cuộc sống của lão như thế nào?Về xem lại nội dung bài học
Bài mới :Tiết 2: Ôn tâp Lão Hạc (tiếp)
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
? Sau khi bán cậu vàng lão Hạc đã làm gì?
- Kể cho ông giáo việc bán chó
Trang 14?Em hãy phân tích tâm trạng của lão Hạc khi kể chuyện với ông giáo?(tìm chi tiết)
- Cố làm ra vui vẻ
- Cười như mếu, đôi mắt ầng ậng nước
- Mặt đột nhiên có rúm lại
- Những nếp nhăn xô lại, ép cho những giọi nước mắt chảy ra
- Cái đầu ngoeo về một bên, cái miệng móm mếu như con nít
- Lão hu hu khóc: “ Khốn nạn… lừa nó”
?Phân tích nét đặc sắc ngòi bút của Nam Cao ở đoạn này?
- Tác giả sử dụng phương thức ,miêu tả(khuân mặt) , biểu cảm( trực tiếp:lời cảm thán+gián tiếp thông qua kể tả) xen vào trong tự sự để thấy rõ nỗi khổ đau của lão Hạc khi kể về việc bán chó
- Khi miêu tả khuôn mặt của lão Hạc , tác giả đã sử dụng những câu văn ngắn có nhiều tính từ, động từ, là những từ láycó tác dụng gợi hình ảnh, gợi âm thanh(từ tượng hình, từ tượng thanh): vui vẻ, ,mếu ầng ậng, co rúm, ép, … thể hiện sự đau
đớn , hối hận, xót, thể thảm tất cả như đang trào đổ vỡ
GV phân tích cho họcsinh thấy
- Tác giả sử dụng phương thức ,miêu tả(khuôn mặt) , biểu cảm( trực tiếp:lời cảm thán+gián tiếp thông qua kể tả) xen vào trong tự sự để thấy rõ nỗi khổ đau của lão Hạc khi kể về việc bán chó
- Bên cạnh đó tác giả còn sử dụng sự so sánh: cười như mếu, mếu như con nít+ nhân hoá: những nếp nhăn xô lại với nhau ép cho nước mắt mà chảy ra + đảo “hu hu” trước khóc diễn tả sự khổ đau tột cùng của người già đau khổ tột cùng- nước mắt đậm kiệt trong cuộc đời đằng đằng chất chồng những đau khổ tủi cực
Lời kể của lão vừa biểu cảm trực tiếp bằng những câu cảm thán , bằng lời than, lời trách móc: “A! Lão già tệ lắm” “ thì ra thì tôi… lừa nó”
? Từ những nét ngoại hình quằn quại đến những lời ăn năn, sám hối này, lão Hạc của
là một con người như thế nào?
? Lão là con người nhân hậu như vậy, thương con vật nuôi như thế Tai sao lại phải bán chó? Việc bán con chó có ý nghĩa gì?
Bình: Từ ngày con trai lão đòi bán mảnh vườn đi để lấy tiền cưới vợ, lão không cho bán thì con trai lão phẫn chí bỏ đi lão luôn mang tâm trạng “mắc tội” bởi không lo nổi hạnh phúc cho con trai của mình Lão có dành tiền cho con, cố chăm sóc “cậu vàng” như chăm sóc kỉ vật của con.Vậy mà giờ đây lão phải bán nó đi để cho người
ta làm thịt, lão cảm thấy mình mắc tội hơn với con người hơn là đối với con vật Tấm lòng của lão nông ấy bao la sâu đậm biết nhường nào Lão dự cảm được con chó sẽ
bị người ta giết-một cái chết do chính lão gây ra nên lão đau đớn đến quằn quại, ân hận xót xa tê tái.Ta như hiểu rằng lão vì hạnh phúc của con người này , lão phải chứng kiến cái chết của một “người…con”, phải tự huỷ diệt 1 niềm vui , một kỉ vật thân thương của đời mình