Tải Giáo án dạy thêm môn Ngữ văn lớp 7 - Giáo án dạy ngoài giờ lên lớp môn Ngữ văn

- Hiểu và cảm nhận được những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của một số bài thơ hiện đại Việt Nam (Cảnh khuya, Nguyên tiêu < Hồ Chí Minh >; Tiếng gà trưa < Xuân Quỳnh >) ,[r]

- Nhận biết và bước đầu phân tích được giá trị của việc dùng từ láy trong văn bản.

- Hiểu giá trị tượng thanh, gợi hình, gợi cảm của từ láy, yếu tố Hán Việt

- Biết cách sử dụng từ ghép, từ láy, từ Hán Việt …

II CHUẨN BỊ

Gv: Tham khảo tài liệu ,soạn giáo án

Tích hợp một số văn bản đã học

Hs: Ôn tập lại kiến thức

III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

- Ghép các tiếng không ngang hàng với nhau

- Tiếng chính làm chỗ dựa, tiếng phụ đứng sau bổ sung nghĩa cho tiếng chính

- Nghĩa của từ ghép chính phụ hẹp hơn, cụ thể hơn nghĩa của tiếng chính

- Trong từ ghép chính phụ , thường tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng sau.

→- Ví dụ: + Bút bút máy, bút chì, bút bi…

→ + Làm làm thật, làm dối, làm giả…

2 Từ ghép đẳng lập:

-Ghép các tiếng ngang hàng với nhau về nghĩa

-Giữa các tiếng dung để ghép có quan hệ bình đẳng với nhau về mặt ngữ pháp

_ Nghĩa của từ ghép đẳng lập chung hơn , khái quát hơn nghĩa của các tiếng dung để ghép

- Có thể đảo vị trí trước sau của các tiếng dùng để ghép

→→- Ví dụ: _ Áo + quần quần áoquần áo

→→ _ Xinh+ tươi Xinh tươi tươi xinh

C B i t ài t ậ p :

Bài tập 1:

Khoanh tròn vào chữ các đứng trước câu trả lời đúng:

Từ ghép chính phụ là từ ghép như thế nào?

A Từ có hai tiếng có nghĩa

B Từ được tạo ra từ một tiếng có nghĩa

Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan

b Nếu không có điệu Nam ai

Sông Hương thức suốt đêm dài làm chi

Nếu thuyền độc mộc mất đi

Thì hồ Ba Bể còn gì nữa em

c Ai ơi bưng bát cơm đầy

Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần

Bài tập 5:

Tìm các từ ghép trong đoạn văn sau và cho chúng vào bảng phân loại :

“ Mưa phùn đem mùa xuân đến , mưa phùn khiến những chân

mạ gieo muộn nảy xanh lá mạ Dây khoai, cây cà chua rườm rà xanh rợ các trảng ruộng cao Mầm cây sau sau, cây nhội hai bên đường nảy lộc, mỗi hôm trông thấy mỗi khác.

…Những cây bằng lăng mùa hạ ốm yếu lại nhú lộc Vầng lộc non nảy ra Mưa bụi ấm áp Cái cây được cho uống thuốc.”

ra bằng cách láy tiếng gốc có nghĩa

→- Ví dụ : + Khéo khéo léo

→ + Xinh xinh xắn

B Phân loại:

1 Từ láy toàn bộ :

- Láy toàn bộ giữ nguyên thanh điệu:

→ Ví dụ: xanh xanh xanh

- Láy toàn bộ có biến đổi thanh điệu:

nhấn mạnh sắc thái ý nghĩa so với từ gốc Từ láy tượng hình có giá trị gợi

tả đường nét, hình dáng màu sắc của sự vật Từ láy tượng thanh gợi tả âmthanh Lúc nói và viết biết sử dụng từ láy sẽ làm cho câu văn câu thơ giàuhình tượng, nhạc điệu

- Ví dụ:

“ Lom khom dưới núi tiều vài chú

Lác đác bên sông chợ mấy nhà.”

D Bài tập.

Bài tập 1

Khoanh tròn vào chữ cái đứng trước câu trả lời đúng.

1 Từ láy là gì ?

A Từ có nhiều tiếng có nghĩa

B.Từ có các tiếng giống nhau về phụ âm đầu

C Từ có các tiếng giống nhau về vần

D.Từ có sự hòa phối âm thanh dựa trên cơ sở một tiếng có nghĩa

2.Trong những từ sau từ nào không phải từ láy.

Hãy sắp xếp các từ sau vào bảng phân loại từ láy :

“Long lanh, khó khăn , vi vu, linh tinh, loang loáng, lấp lánh, thoang thoảng,nhỏ nhắn,ngời ngời, bồn chồn, hiu hiu”.

Từ láy toàn bộ Ngời ngời, hiu hiu, loang loáng, thăm thẳm.

Từ láy bộ phận Long lanh , khó khăn, nhỏ nhắn, bồn chồn, lấp

*Các từ láy toàn bộ không biến âm: Bon bon, xanh xanh, mờ mờ

* Các từ láy toàn bộ biến âm: Quằm quặm, lẳng lặng, ngong ngóng, cưngcứng, tim tím, nho nhỏ

-Tiếng để cấu tạo từ Hán Việt gọi là yếu tố Hán Việt:

→ + Ví dụ : Xuất /quỷ / nhập / thần 4 chữ,4 tiếng, 4 yếu tố Hán Việt

- Có yếu tố Hán Việt được dùng độc lập:

+ Ví dụ : Sơn , thủy, thiên, địa, phong ,vân…

- Có yếu tố Hán Việt không được dùng độc lập, hoặc ít được dùng độc lập mà chỉ được dùng để tạo từ ghép

+ Ví dụ : Tiệt nhiên, như hà, nhữ đẳng…

- Có yếu tố Hán Việt đồng âm nhưng khác nghĩa

+ Ví dụ :

→ Hữu- bạnTình bằng hữu

→ Hữu- bên phải Hữu ngạn sông Hồng

→ Hữu- có Hữu danh vô thực

* Từ ghép chính phụ Hán Việt được ghép theo 2 kiểu:

- Tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng sau

+ Ví dụ: Ái quốc, đại diện, hữu hiệu…

- Tiếng phụ đứng trước , tiếng chính đứng sau:

+ Ví dụ: Quốc kì, hồng ngọc, mục đồng , ngư ông…

C Sử dụng từ Hán Việt :

- Phải hiểu nghĩa của từ Hán Việt để sử dụng cho đúng, cho hợp lí, chohay lúc giao tiếp, để hiểu đúng văn bản nhất là thơ văn cổ Tiếng Việttrong sáng, giàu đẹp một phần do cha ông ta đã sử dụng một cách sángtạo từ Hán Việt

- Sử dụng từ Hán Việt đúng cảnh, đúng tình, đúng người… có thể tạo nênkhông khí trang nghiêm, trọng thể, biểu thị thái độ tôn kính, trân trọnglúc giao tiếp Từ Hán Việt có thể làm cho thơ văn thêm đẹp: cổ kính, hoa

mĩ, trang trọng và trang nhã

D Bài tập :

Bài tập 1 :

Khoanh tròn vào chữ cái đứng trước câu trả lời đúng

1 Chữ “thiên” trong từ nào sau đây không có nghĩa là “trời ”?

A Thiên lí B Thiên thư C Thiên hạ D Thiên thanh

2 Từ Hán Việt nào sau đây không phải là từ ghép đẳng lập ?

A Xã tắc B Quốc kì C Sơn thủ D Giang sơn

Bài tập 2:

Giải thích ý nghĩa của các yếu tố Hán – Việt trong thành ngữ sau:

“ Tứ hải giai huynh đệ ”

Bài tập 3:

Xếp các từ sau vào bảng phân loại từ ghép Hán Việt : “ Thiên địa, đại lộ, khuyển mã , hải đăng , kiên cố , tân binh , nhật nguyệt , quốc kì , hoan hỉ , ngư ngiệp”

1 Từ đồng nghĩa hoàn toàn :

- Là những từ có ý nghĩa tương tự nhau , không có sắc thái ý nghĩa khác nhau

- Ví dụ :

+ “ Áo chàng đỏ tựa ráng pha ,

Ngựa chàng sắc trắng như là tuyết in ”

( Chinh phụ ngâm )

+ “Khuyển mã chí tình ”

( Cổ ngữ )

2 Từ đồng nghĩa không hoàn toàn :

- Là những từ có nghĩa gần giống nhau nhưng sắc thái ý nghĩa khác nhau

- Ví dụ :

+ “Giữa dòng bàn bạc việc quân

Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền”

( Hồ Chí Minh )

“Mênh mông bốn mặt sương mù

Đất trời ta cả chiến khu một lòng ”

1 Từ nào sau đây đồng nghĩa với từ “thi nhân ” ?

A Nhà văn B Nhà thơ C Nhà báo D Nghệ sĩ

2 Yếu tố “tiền” trong từ nào sau đây không cùng nghĩa với những

a) Công việc đã được hoàn thành ………

b) Con bé nói năng ………

c) Đôi chân Nam đi bóng rất ………

Bài tập 3 :

Xếp các từ sau vào các nhóm từ đồng nghĩa.

Chết, nhìn, cho, chăm chỉ, hi sinh, cần cù, nhòm, siêng năng, tạ thế,biếu, cần mẫn, thiệt mạng, liếc, tặng, dòm, chịu khó

Bài tập 4 :

Cho đoạn thơ:

" Trên đường cát mịn một đôi

Yếm đỏ khăn thâm trẩy hội chùa

Viết một đoạn văn khoảng 8 – 12 câu ( chủ đề ngày khai

trường ) trong đó có sử dụng từ đồng nghĩa

* Hoặc có thể xếp như sau :

a) chết, hi sinh, tạ thế, thiệt mạng

b) nhìn, nhòm, ngó, liếc, dòm

c) cho, biếu, tặng

d) kêu, ca thán, than, than vãn

e) chăn chỉ, cần cù, siêng năng, cần mẫn,chịu khó

g) mong, ngóng, trông mong

Bài tập 4 :

a ) tìm từ đòng nghĩa ; đỏ - thắm, đen – thâm, bạc – trắng

b) hs chú ý đặt câu cho đúng sắc thái

Tìm các từ trái nghĩa trong các câu ca dao, tục ngữ sau:

a) Thân em như củ ấu gai

Ruột trong thì trắng vỏ ngoài thì đen

b) Anh em như chân với tay

Rách lành đùm bọc dở hay đỡ đần

c) Người khôn nói ít hiểu nhiều

Không như người dại lắm điều rườm tai

d) Chuột chù chê khỉ rằng " Hôi!"

Khỉ mới trả lời: "cả họ mầy thơm!"

Bài tập 2 :

Điền các từ trái nghĩa thích hợp vào các câu tục ngữ sau:

a) Một miếng khi đói bằng một gói khi………

+ “ Ai xui con cuốc gọi vào hè

Cái nóng nung người nóng nóng ghê ”

( Nguyễn Khuyến ) + “ Tổ quốc tôi như một con tàu

Mũi thuyền ta đó – mũi Cà Mau ”

( Mũi Cà Mau – Xuân Diệu )

B Sử dụng từ đồng âm

- Từ đồng âm chỉ có thể hiểu đúng nghĩa qua các từ đi kèm với nó

- Căn cứ vào hoàn cảnh giao tiếp ta mới nhận diện được nghĩa của từ đồng âm và viết đúng chính tả

C Bài tập

Bài tập 1 :

Giải thích nghĩa của các cặp từ :

a) Những đôi mắt sáng 1 thức đến sáng 2

b) Sao đầy hoàng hôn trong 1 mắt trong 2

c) - Mỗi hình tròn có mấy đường kính1

- Giá đường kính 2đang hạ

Bài tập 2 :

Xác định từ loại của từ “đông” , “chè ” trong các câu sau :

- Mùa đông 1 đã về thật rồi

- Mặn quá , tiết không sao đông 2 được

- Nấu thịt đông 3 nên cho nhiều mọc nhĩ

- Những nương chè 1 đã phủ xanh đồi trọc

- Chè 2đố đen ăn vào những ngày nóng thì thật là tuyệt

- Bán cho tôi cốc nước chè 3xanh bà chủ quán ơi !

a) - Sáng 1 : Tính chất của mắt , trái nghĩa với mờ , đục , tối

- Sáng 2 : Chỉ thời gian , phân biệt với trưa , chiều , tối

b) - Trong 1 : chỉ vị trí , phân biệt với ngoài , giữa

- Trong 2 : Tính chất của mắt , trái nghĩa với mờ , đục , tối

c) - Đường kính1 : dây kính lớn nhất đi qua tâm đường tròn

- Đường kính2 : Sản phẩm được chế biến từ mía , củ cải , …

Bài tập 2 :

- Đông 1 , đông 3 : danh từ ; đông 2 : động từ

- Chè 1 , chè 2 , chè 3 : danh từ

Bài tập3 :

a) Con ngựa đá đá con ngựa vằn b) Bắc đã bắc xong nồi cám lợn c) Những người thân khi trở về họ lại càng thân thiết hơn

- Củng cố lí thuyết.

- Phân biệt được các từ loại, biết cách đặt câu có sử dụng từ loại

- Sử dụng từ loại đúng nơi, đúng chỗ, đúng hoàn cảnh giao tiếp

- Biết vận dụng phần từ loại vào việc viết văn….

II CHUẨN BỊ

Gv: Tham khảo tài liệu, soạn giáo án

Tích hợp một số văn bản đã học

Hs: Ôn tập lại kiến thức

III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

- Ví dụ :

Mình về với Bác đường xuôi

Thưa giùm Việt Bắc không nguôi nhớ

- Ví dụ : “Sao không về hả chó Nghe bom thằng Mĩ nổ

Mày bỏ chạy đi đâu

Tao chờ mày đã lâu Cơm phần mày để cửa

Ngôi thứ nhất Tôi, tao , tớ, ta

Ngôi thứ hai Mày , cậu

Ngôi thứ ba Nó , hắn , y

- Đại từ nhân xưng rất quan trọng trong lúc nói và viết Dùng đại từ nhân xưng có giá trị biểu cảm cao, chỉ rõ thái độ than sơ,khinh trọng…

_ Ví dụ :

Giặc giữ cớ sao xâm phạm

Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời.

*

Lúc xưng hô một số danh từ chỉ người như : Ông , bà , cha, mẹ, cô, bác…được

sử dụng như đại từ nhân xưng…

_ Ví dụ : Cháu đi liên lạc Vui lắm chú à?

Ở đồn Mang Cá Thích hơn ở nhà

*Trỏ số lượng : bấy,bấy nhiêu

_ Ví dụ :

Phũ phàng chi bấy hóa công

Ngày xanh mòn mỏi má hồng phôi pha

* Trỏ sự vật trong không gian ,thời gian : đây, đó, kia , ấy , này, nọ, bây giờ, bấy giờ…

_ Ví dụ :

Những là sen ngó đào tơ

Mười lăm năm mới bây giờ là đây.

* Trỏ hoạt động tính chất sự việc :

vậy,thế…

_ Ví dụ :

Các em ngoan thế, vừa lao động

giỏi , vừa học tập giỏi

Nghe mưa ai có nhớ nhời nước non.

* Hỏi về số lượng : bao nhiêu , mấy

- ví dụ :

Ai ơi đừng bỏ ruộng hoang

Bao nhiêu tấc đât tấc vàng bấy nhiêu.

* Hỏi về không gian, thời gian: đâu, bao

giờ.

- Ví dụ:

Bao giờ cây lúa còn bong

Thì còn ngọn cỏ ngoài đồng trâu ăn

C Bài tập.

Bài tập 1 :

Khoanh tròn vào chữ cái đứng

trước câu trả lời đúng

1 Từ nào là đại từ trong câu ca dao sau :

Ai đi đấu đấy hỡi ai

Hay là trúc đã nhớ mai đi tìm

3 Từ “bác” trong ví dụ nào dưới đây

được dùng như đại từ xưng hô?

A Anh Nam là con trai của bác tôi

B Người là Cha là Bác là Anh

C Bác được tin rằng \ Cháu làm liên lạc

D Bác ngồi đó lớn mênh mông

4 Trong câu “Tôi đi đứng oai vệ” đại từ

“tôi” thuộc ngôi thứ mấy ?

A Ngôi thứ hai B Ngôi thứ

1 Bao giờ 1 Hỏi về người và vật

2 Bao nhiêu 2 Hỏi về hoạt động tính chất sự vật

3 Thế nào 3 Hỏi về số lượng

Bài tập 2 :

Nhận xét đại từ “ai ”trong câu ca

dao sau :

“ Ai làm cho bể kia đầy

Tìm và phân tích đại từ trong những

câu sau

a) Ai ơi có nhớ ai không

Trời mưa một mảnh áo bông che đầu

Nào ai có tiếc ai đâu

Áo bông ai ướt khăn đầu ai khô

( Trần Tế Xương)

b) Chê đây láy đấy sao đành

Chê quả cam sành lấy quả quýt khô

( ca dao)

c) Đấy vàng đây cũng đồng đen

Đấy hoa thiên lý đây sen Tây Hồ

- Quan hệ từ là từ dùng để liên kết từ với

từ , đoạn với đoạn , câu với câu , để gópphần làm cho câu chọn nghĩa , hoặc tạonên sự liền mạch lúc diễn đạt (Quan hệ từdùng để biểu thị các ý nghĩa quan hệ như

sở hữu, so sánh, nhân quả … giữa các bộphận của câu hay giữa câu với câu trongđoạn văn)

- Ví dụ :

+ “ Cốm là thức quà riêng biệt

của đất nước , là thức dâng của những

cánh đồng lúa bát ngát , mang trong hương

vị tất cả cái mộc mạc , giản dị và thanh

khiết của đồng quê nội cỏ An Nam ”

(Một thứ quà của lúa non : cốm - Thạch

Lam)

2 Liên từ

- Liên từ là từ dùng để liên kết các thành phần ngữ pháp đẳng lập Đó là các từ : và, với , cùng , hay , hoặc , nhưng , mà , chứ , hễ , thì , giá , giả sử , tuy , dù …

C Cách sử dụng quan hệ từ

- Khi nói hoặc viết, có những trường hợpbắt buộc phải dùng quan hệ từ Đó lànhững trường hợp nếu không có quan hệ

từ thì câu văn sẽ đổi nghĩa hoặc không rõnghĩa Bên cạnh đó, cũng có trường hợpkhông bắt buộc phải dùng quan hệ từ(dùng cũng được không dùng cũng được)

- Có một số quan hệ từ được dùng thànhcặp

* Các cặp quan hệ từ :

Vì – nên ; nếu –thì ; tuy – nhưng

D Các lỗi thường gặp về quan hệ từ

- Thiếu quan hệ từ

- Dùng từ quan hệ từ không thích hợp vềnghĩa

- Thừa quan hệ từ

- Dùng quan hệ từ mà không có tác dụngliên kết

- Ông cho cháu quyển sách này nhé

- Ừ, ông mua cho cháu đấy

III Thành ngữ

1 Khái niệm:

Thành ngữ là loại cụm từ có cấu tạo cốđịnh, biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnhvd: tham sống sợ chết, năm châu bốn biển,ruột để ngoài da, mẹ góa con côi

2 Nghĩa của thành ngữ

Có thể bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đencủa những từ tạo nên nó, nhưng thường

thông qua một số nét chuyển nghĩa như ẩn

4 Bài tập:

BT 1: Thành ngữ thuần Việt đồng nghĩa

với thành ngữ Hán Việt+ Trăm trận trăm thắng+ Nửa tin nửa ngờ+ Cành vàng lá ngọc+ Miệng nam mô bụng bồ dao găm

BT 2: Đặt câu:

Bạn làm sao mà mặt nặng mày nhẹ vậy?

H:Ở lớp 6 các em đã được học

các thành chính của câu vậy thế

nào là thành phần chính của câu?

H:Vậy trong câu thành phần nào

- Thành phần chính của câu là những thành phầnbắt buộc phải có mặt để câu có cấu tạo hoàn chỉnh

và diễn đạt một ý trọn vẹn.Thành phần không bắtbuộc có mặt đượ gọi là thành phần phụ

- Trong câu chủ ngữ và vị ngữ là thành phần chính

của câu

a Vị ngữ là thành phần chính của câu có khả năng

kết hợp với các phó từ chỉ quan hệ thời gian và trảlời cho câu hỏi làm gì?,làm sao?,như thế nào?Hoặc là gì?

- Vị ngữ thường là động từ hoặc cụm động từ, tính

từ hoặc cụm tính từ,danh từ hoặc cụm danh từ

- trong câu có thể có một hoặc nhiều vị ngữ

Vd:Tôi// đang học bài,làm bài b.Chủ ngữ l2 thành phần chính của câu nêu tên

sự vật hiện tượng có hành động, đặc điểm trạng

-cõu trần thuật đơn

H:Thế nào là cõu trần thuật đơn?

cho vớ dụ minh họa?

Bài 1 :

xỏc định cỏc thành phần chớnh

trong cỏc cõu sau?

Ngày mai tụi đi học thờm mụn

ngữ văn

Người ta gọi chàng là Sơn Tinh

Tre là người bạn thõn thiết nhất

của người nụng dõn

Bài 2:

viết một đoạn văn từ năm đến bảy

cõu tả cành trường em cõu trần

“Ngày xa, bố Mị lấy mẹ Mị

không có đủ tiền cới, phải đến vay

nhà Thống Lí, bố của Thống Lí Pá

Tra bây giờ Mỗi năm đem nộp lại

cho chủ nợ một nơng ngô Đến

tận khi hai vợ chồng về già rồi mà

thỏi….Được miờu tả ở vị ngữ.Chủ ngữ thường trảlời cho cỏc cõu hỏi ai?,con gỡ?, cỏi gỡ?

Chủ ngữ thường là danh từ,đại từ hoặc cụm danhtừ.trong những trường hợp nhất định, động ừ tớnh

từ hoặc cụm động từ, cụm tớnh từ cũng cú thể làmchủ ngữ

Cõu cú thể cú một hoặc nhiều chủ ngữ

Vớ dụ:Liờn //là người bạn thõn nhất của tụi.

Cn vnTre// là người bạn thõn thiết nhất của người

Cn vnnụng dõn

Bài 2: Viết đoạn văn ngắn

- Tránh việc hiểu sai nội dung câu nói

- Tránh biến câu nói thành câu cộc lốc khiếm nhã

B Thực hành : Bài 1 :

Tìm câu rút gọn chủ ngữ trong đoạn trích sau và cho biết tác dụng của nó?

- Mỗi năm đem nộp lại cho chủ nợ một nơng ngô

->Tác dụng: Làm câu gọn hơn và tránh lặ lại từ ngữ đac có (bô mẹ Mị)

cũng cha trả đủ đợc nợ Ngời vợ

chết cũng cha trả hết nợ.”

B i ài t 2 :

Tìm cỏc cõu rỳt gọn có trong bài

cuộc chia tay của những con búp

bê

Bài 3 :

Tìm câu rút gọn trong các đoạn

trích sau và cho biết tác dụng của

nó:

B i 4 ài t :

Tại sao trong thơ, ca dao, hiện

tượng rỳt gọn chủ ngữ tương đối

(?) Thế nào là câu đặc biệt

(?) Nêu tác dụng của câu đặc

biệt?

Bài tập 1 :

Nờu tỏc dụng của những cõu in

đậm trong đoạn trớch sau đõy:

Cỏc cõu rỳt gọn trong đoạn trớch như sau:

a) - Đem chia đồ chơi ra đi!

- Khụng phải chia nữa

- Lằng nhằn mói Chia ra!

=>TD: tập trung sự chỳ ý của người nghe vàonội dung cõu núi

b) Ăn chuối xong là cứ tiện tay vứt toẹt ngaycỏi vỏ ra cửa, ra đường…

=> TD: ngụ ý rằng đú việc làm của nhữngngười cú thúi quen vứt rỏc bừa bói

c) Thỏng hai trồng cà, thỏng ba trồng đỗ

=> hành động núi đến là của chung mọi người.d) Nhứ người sắp xa, cũn trước mặt…nhứ mộttrưa hố gà gỏy khan…nhớ một thành xưa son

uể oải…

Bài 4 :

Trong thơ, ca dao, hiện tượng rỳt gọn chủ ngữtương đối phổ biến Chủ ngữ được hiểu là chớnh tỏcgiả hoặc là những người đồng cảm với chớnh tỏcgiả Lối rỳt gọn như vậy làm cho cỏh diễn đạt trởnờn uyển chuyển, mềm mại, thể hiện sự đồng cảm

Bài 5 :

Cỏc cõu trờn nếu bị rỳt gọn chủ ngữ thỡ sẽ thànhcỏc cõu:

- Biết chuyện rồi Thương em lắm

- Tặng em Về trường mới, cố gắng học nhộ!

→Sẽ làm cho cõu mất sắc thỏi tỡnh cảm thương xútcủa cụ giỏo đối với nhõn vật em

a) Buổi hầu sáng hôm ấy.Con mẹ

Nuôi, tay cầm lá đơn, đứng ở sân

công đường

(Nguyễn Công Hoan)

b) Tám giờ Chín giờ Mười giờ.

Mười một giờ.Sân công đường

chưa lúc nào kém tấp nập

( Nguyễn Thị Thu Hiền)

c) Đêm Bóng tối tràn đầy trên

bến Cát Bà

( giáo trình TV 3, ĐHSP)

Bài tập 2:

Phân biệt câu đặc biệt và câu rút

gọn trong những trường hợp sau:

a) Vài hôm sau Buổi chiều

Anh đi bộ dọc con đường từ bến

xe tìm về phố thị

b) Lớp sinh hoạt vào lúc nào?

- Buổi chiều

c) Bên ngoài Người đang đi và

thời gian đang trôi

( Nguyễn Thị Thu Huệ)

d) Anh để xe trong sân hay ngoài

sân?

- Bên ngoài

e) Mưa Nước xối xả đổ vào mái

hiên

(Nguyễn Thị Thu Huệ)

g) Nước gì đang xối xả vào mái

b) Nêu thời gian, diễn ra sự việc.

c) Nêu thời gian, diễn ra sự việc

( Nguyễn Thị Thu Huệ)d) Anh để xe trong sân hay ngoài sân?

- Bên ngoài( CRG)

e) Mưa ( ĐB) Nước xối xả đổ vào mái hiên.

(Nguyễn Thị Thu Huệ)g) Nước gì đang xối xả vào mái hiên thế?

VII So sánh câu đặc biệt và câu rút gọn

A >Lý thuyết :

Caõu ủaởc bieọt Caõu ruựt goùn

- Caõu khoõng coựcaỏu taùo theo moõhỡnh CN – VN

- Caõu ủaởc bieọtkhoõng theồ khoõiphuùc CN – VN

- Caõu ruựt goùnlaứ kieồu caõubỡnh thửụứng bũlửụùc boỷ CNhoaởc VN, hoaởccaỷ CN, VN

- Coự theồ khoõiphuùc laùi CN, VN

B Bài tập :

Baứi 1:

+ Caõu ủaởc bieọt: Heứ.

+ Caõu ruựt goùn:

- Haựo hửực vaực ba loõ ra beỏn xe.

- Phoồng phao Tửụi toỏt.

Baứi 2:

Taực duùng cuỷa:

+ Caõu ủaởc bieọt: xaực ủũnh thụứi gian

+ Caõu ruựt goùn:

- Laứm cho caõu goùn hụn.(1)

- Nhaỏn maùnh vaứo ủaởc ủieồm cuỷa sửù vaọt,traựnh laởp tửứ ngửừ.(2)

Baứi 3:

Khoõi phuùc laùi thaứnh pha n bũ ruựt goùn:àn bũ ruựt goùn:

Toõi haựo hửực vaực ba loõ ra beỏn xe.

Caõy trửựng caự phoồng phao Caõy trửựng caự

tửụi toỏt

Baứi 4:

Queõ hửụng! Hai tieỏng thaõn thửụng Queõ toõi

thaọt ủeùp Thaọt eõm aỷ Tuoồi thụ cuỷa toõi

gaộn vụựi queõ hửụng nhử chieỏc xuo ng gaộnàn bũ ruựt goùn:vụựi maựi cheứo Toõi yeõu queõ tha thieỏt nhửtỡnh yeõu cuỷa ủửựa con giaứnh cho ngửụứi meù

O i Âi , queõ hửụng Nụi toõi sinh ra vaứ lụựn leõn

trong lụứi ru ngoùt ngaứo nhử tieỏng soựng voó

ve ủoõi bụứ soõng xanh Nụi aỏy ủaừ ghi daỏuàn bũ ruựt goùn:bieỏt bao kổ nieọm eõm ủe m cuỷa tuoồi thụ Bụỷiàn bũ ruựt goùn:theỏ, duứ ủi ủaõu, taõm ho n toõi vaón luoõnàn bũ ruựt goùn:hửụựng ve queõ hửụng.àn bũ ruựt goùn:

A Theo vị tri trong câu

B Theo nội dung mà nó biểu

b) Trạng ngữ cú thể đứng ở đầu cõu, giữa cõu,cuối cõu

c) Trạng ngữ được dựng để mở rộng cõu, cú trườnghợp bắt buộc phải dựng trạng ngữ

C Theo mục đích nói của câu

cõu dưới đõy:

a) Mựa đụng, giũa ngày mựa-làng

quờ toàn màu vàng- những màu

vàng rất khỏc nhau ( Tụ Hoài)

b) Qủa nhiờn mựa đụng năm ấy

xảy ra một việc biến lớn( Tụ

Hoài)

c)Ngày hôm qua, trên đờng làng,

lúc 12 giờ tra, đã xảy ra một vụ tai

nạn giao thông

d)Các bạn có ngửi thấy, khi đi qua

những cánh đồng xanh, mà hạt

thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân lúa

còn tơi, ngửi thấy cái mùi thơm

mát của bông lúa non không?

? Xỏc định và nờu tỏc dụng của

cỏc trạng ngữ trong đoạn trớch

sau đõy:

a)Trờn quóng trường Ba Đỡnh lịch

sủ, lăng Bỏc uy nghi mà gần gũi,

cõy và hoa khắp miền đất nước về

đõy hội tụ, đõm chồi phụ sắc và

tỏa hương thơm

b) Diệu kỡ thay, trong một ngày,

cửa Tựng cú ba sắc màu nước

biển Bỡnh minh, mặt trời như

chiếc than hồng đỏ ối chiếu

xuống mặt biển, nước biển nhuộm

màu hồng nhạt Trưa, nước biển

xanh lơ và khi chiều tà thỡ biển

đổi sang màu xanh lục.( Thụy

Chương)

?Trạng ngữ được tỏch thành

cõu riờng dưới đõy cú tỏc dụng

gỡ?

Đờm Trong phũng tập thể, Na,

H àn bũ ruựt goùn: đều đó ngủ say ( Bỏo VN, số

36, 1993)

? Viết đoạn văn biểu cảm hoặc

chứng minh khoảng 10 câu chú ý

B i t ài t ậ p 3 : Đờm ->Trạng ngữ nhằm nhấn mạnh ý về thời gian) Bài tập 4:

Viết đoạn văn biểu cảm hoặc chứng minh khoảng

sử dụng trạng ngữ.

- HS viết và trình bày

? Thế nào là câu chủ động, câu bị

động?

? Trong khi nói, viết việc chuyển

đổi câu CĐ thành câu BĐ hoặc

ngợc lại nhằm mục đích gì?

? Có mấy kiểu câu bị động ? Cho

ví dụ

- Em đợc cô giáo khen

- Bỗng roi (bị) sắt gãy, gióng liền

nhổ tre làm vũ khí quật cho lũ

giặc Ân tơi bời

?Tỡm cõu bị động trong đoạn

trớch sau:

Buổi sớm nắng sỏng Những

cỏnh buồm nõu trờn biển được

nắng chiếu v o ràn bũ ruựt goùn: ực hồng lờn như

đàn bướm mỳa lượn giữa trời

xanh Mặt trời xế trưa bị mõy che

lỗ đỗ Những tia nắng giỏc v ngàn bũ ruựt goùn:

một v ng biàn bũ ruựt goùn: ển trũn, l m nàn bũ ruựt goùn: ổi bậc

những cỏnh bườm duyờn dỏng

như ỏnh sỏng chiếu cho cỏc n ngàn bũ ruựt goùn:

tiờn biển mỳa vui Chiều nắng

t n, àn bũ ruựt goùn: mỏt dịu, pha tớm hồng

Những con súng nhố nhẹ liếm lờn

bói cỏt, bọt súng màu bưởi đào

quý báu của ta.Từ xa đến nay,

mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng, thì

tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết

thành một làn sóng vô cùng mạnh

mè, to lớn, nó lớt qua mọi sự nguy

- Cõu chủ động là câu có CN là ngời, vật thực hiệnhành động hớng vào ngời vật khác

- Cõu bị động là câu có CN là ngời, vật bị, đợc hoạt

động của ngời khác hớng vào

2 - Chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động

Mục đớch của việc chuyển đổi cõu chủ động th nhàn bũ ruựt goùn:cõu bị động v ngàn bũ ruựt goùn: ược lại :

+ Tránh lặp lại một kiểu câu, dễ gây ấn tợng đơn

-Mặt trời xế trưa bị mõy che lỗ đỗ

B i t ài t ậ p 2 :

a) Mõy che mặt trời xế trưa lỗ đỗ

b) Nắng chiếu vào những cỏnh bườm nõu trờnbiển hồng rực lờn như đàn bướm mỳa lượngiữa trời xanh

B i t ài t ậ p 3 :

a) mỗi khi tổ quốc bị xâm lăngb) Chiếc sào của dợng Hơng dới sức chống bị cong lại Nớc bị cản văng bọt tứ tung

c) Cánh đồng làng đ ợc phù sa và nớc ngọt sông

th-ơng bồi đắp, tắm táp, lại đ ợc các mẹ , các chị vun xới, chăm bón, ngày một trở nên màu mỡ

=> Các câu bị động trên không thể chuyển thành câu chủ động đợc, do tình thế diễn đạt buộc phải

nh vậy

hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất

cả lũ ban nớc và lũ cớp nớc”

b) Chiếc sào của dợng Hơng dới

sức chống bị cong lại Nớc bị cản

văng bọt tứ tung, thuyền vùng

vằng cứ hực chụt xuống, quay đầu

chạy lại vê Hoà Phớc

? Viết một đoạn văn khoảng 10

dòng trong đó có sử dụng câu chủ

* Có thể gọi một cách đơn giản là dấu ba chấm Dấu chấm lửng có thể đợc thay thế bằng kí hiệu : v.v…

* Ví dụ :

- “ Ô hay ! Buồn vơng cây ngô đồng Vàng rơi!vàng rơi… thu mênh mông ”

2 Dấu chấm phẩy :

- Đánh dấu ranh giới giữa các vế của một câu ghép

- Ví dụ : “Văn chơng gây cho ta những tình cảm ta không

có , luyện những tình cảm ta sẵn có ; cuộc đời phù phiếm và chật hẹp của cá nhân vì văn chơng mà trở nên thâm trầm và rộng rãi đến trăm nghìn lần ”

3 Dấu gạch ngang :

* Dấu gạch ngang có các tác dụng sau :

- Đặt ở giữa câu để đánh dấu bộ phận chú thích , giải thích trong câu

- Đặt ở giữa câu để đánh dấu lời thoại của nhân vật hay để liệt kê

- Nối các từ nằm trong một liên danh

B Thực hành

Bài tập 1 :

Khoanh tròn vào đáp án mà em cho là đúng

1 Dấu chấm lửng đợc dùng trong đoạn văn sau có tác dụng gì ?

“ Thể điệu ca Huế có sôi nổi , tơi vui , có buồn cảm bâng khuâng , có tiếc thơng ai oán … Lời ca Lời ca thong thả , trang trọng , trong sáng gợi lên tình ngời , tình đất nớc, trai hiền , gái lịch .”

A Nói lên sự ngập ngừng của ngời viết

B Nói lên sự bí từ của ngời viết

C Tỏ ý còn nhiều cung bậc tình cảm cha đợc kể rahết của các thể điệu ca Huế

D Tỏ ý ngời viết diễn đạt rất khó khăn

2 Dấu chấm phẩy trong đoạn văn sau đợc dùng

để làm gì ?

“ Cái thằng mèo mớp bệnh hen cò cử quanh năm mà không chết ấy , bữa nay tất đi chơi đâu vắng; nếu có nó ở nhà đã nghe thấy nó rên gừ gừ

ở trên đầu ông đồ rau ( ” Tô Hoài )

A Đánh dấu ranh giới giữa các bộ phận trong mộtphép liệt kê phức tạp

B Đánh dấu ranh giới giữa hai câu đơn

C Đánh dấu ranh giới giữa hai câu ghép có cấu tạo phức tạp

D Đánh dấu ranh giới giữa hai câu ghép có cấu tạo đơn giản

3 Dòng nào không nói lên công dụng của dấu

C Để nối các từ nằm trong một liên danh

D Đặt ở đầu dòng để đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật hoặc để liệt kê

Bài tập 2 :

Viết một đoạn văn từ 12-16 câu chủ đề tự chọn , trong đó có sử dụng dấu chấm lửng , dấu gạch ngang , dấu chấm phẩy

II CHUẨN BỊ

Gv: Tham khảo tài liệu ,soạn giỏo ỏn

Tớch hợp một số văn bản đó học

Hs: ễn tập lại kiến thức

III TIẾN TRèNH LấN LỚP

Vợ tụi con g ỏi , đ àn bà , nữ nhi ”

→ Dùng từ gần nghĩa , từ đồng nghĩa để chơi chữ

* Ví dụ :

“Bà già đi chợ cầu đôngXem một quẻ bói lấy chồng lợi chăngThầy bói gieo quẻ nói rằng

e) Dùng cách nói điệp âm :

* Ví dụ :

“Mênh mông muôn mẫu một màu ma

Mỏi mắt miên man mãi mịt mờ ”

B Thực hành :

Bài tập 1 :

Hãy khoanh tròn vào đáp án mà em cho là đúng

Tác giả đã sử dụng lối chơi chữ nào trong câu : Cô Xuân đi“

chợ Hạ , mua cá thu về , chợ hãy còn đông… Lời ca”

a Bũ lang chạy vào làng Bo

b Trăng bao nhiờu tuổi trăng già

Nỳi bao nhiờu tuổi gọi là nỳi non ?

c Con kiến bũ trờn đĩa thịt bũ

a Bũ lang >< làng Bo => dựng lối núi lỏi

b Già >< non => dựng từ trỏi nghĩa

-Điệp ngữ là biện pháp láy đi láy lại nhiều lần một từ , một ngữ

trong câu văn , đoạn văn , câu thơ , đoạn thơ một cách có nghệthuật

Khăn xanh , khăn xanh phơi đầy lán sớm

Sách giấy mở tung trắng cả rừng chiều

Dừng chân bên xóm nhỏ

Tiếng gà ai nhảy ổ:

“Cục …cục tác cục ta ”

Nghe xao động nắng tra

Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu

Ngàn dâu xanh ngắt một màu

Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai”

3 Tác dụng của điệp ngữ :

- Điệp ngữ vừa để nhấn mạnh ý , vừa tạo cho câu văn câu thơ ,

đoạn văn , đoạn thơ giàu âm điệu ; giọng văn trở nên tha thiết nhịp nhàng, hoặc hào hùng mạnh mẽ , nhiều rung cảm , gợi cảm

B Bài tập :

Bài tập 1 :

Khoanh tròn vào chữ cái đứng trớc câu trả lời mà em cho là

đúng

Kiểu điệp ngữ nào đợc sử dụng trong đoạn thơ sau :

“Hoa dãi nguyệt , nguyệt in một tấm

Nguyệt lồng hoa , hoa thắm từng bông

Nguyệt hoa hoa nguyệt trùng trùng

Trớc hoa dới nguyệt trong lòng xiết đâu ”

A Điệp ngữ cách quãng B Điệp ngữ nối tiếp

C Điệp ngữ chuyển tiếp D Cả A , B , C

Bài tập 2 :

Xác định , gọi tên và nêu rõ tác dụng biểu cảm của các điệp ngữtrong các câu sau :

a)

Ta hiểu Miền Nam thơng nhớ Bác

Nóng lòng mong đợi Bác vào thăm

Ta hiểu Đêm nằm nghe gió gác

Bác thờng trăn trở , nhớ miền Nam !

( Tố Hữu )b)

Ngời ta thì ớc nhiều chồngRiêng tôi chỉ ớc một ông thật bềnThật bền nh tợng đồng đenTrăm năm quyết với tình em một lòng ( Ca dao )c)

Con kiến mà leo cành đa Leo phải cành cụt , leo ra leo vào

Con kiến mà leo cành đàoLeo phải cành cụt , leo vào leo ra

- Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt các từ cùng loại để diễn tả

đợc đầy đủ hơn , cụ thể hơn , sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của cảnh vật , của thực tế hay của t tởng , tình cảm – Ví

dụ :

“Hội An bán gấm , bán điềuKim Bồng bán vải , Trà Nhiêu bán hàng ”

2 Phân loại :

a) Liệt kê đứng sau từ nh“ và dấu hai chấm” “ .” Các chi tiết

liệt kê đợc phân cách bằng dấu phẩy Cuối phần liệt kê là dấu

ba chấm ( dấu chấm lửng ), hoặc kí hiệu v.v…

- Ví dụ :

- “Hò Huế thể hiện lòng khát khao , nỗi mong chờ hoài vọng thiết tha của tâm hồn Huế Ngoài ra còn có các điệu lí nh

: lí con sáo , lí hoài xuân , lí hoài nam … Lời ca”

b) Liệt kê đứng ở phần đầu câu .

- Ví dụ :

- “ Tre Đồng Nai nứa Việt Bắc , tre ngút ngàn Điện Biên Phủ , luỹ tre thân mật làng tôi…đâu đâu ta cũng có nứa tre làm bạn

Tre , nứa , trúc , mai , vầu mấy chục loại khác nhau

C Là sự sắp xếp nối các từ hay các từ cùng loại để diễn tả đợc

đầy đủ hơn , sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tếhay của t tởng , tình cảm

D Là sự xen kẽ các từ hay cụm từ nhằm thể hiện ý đồ của ngời viết hoặc ngời nói

2 Phép liệt kê có tác dụng gì ?

A Diễn tả sự phức tạp , rắc rối của các sự vật , hiện tợng

B Diễn tả sự giống nhau của các sự vật , hiện tợng

C Diễn tả sự tơng phản của các sự vật , hiện tợng

D Diễn tả đầy đủ hơn , sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhaucủa các sự vật , hiện tợng

Bài tập 2 :

Đặt câu có sử dụng phép liệt kê

* Gợi ý :

Bài tập 1 :

1 C 2 D

Bài tập 2 :

Lúc này quang cảnh sân trờng đầy tiếng ồn ào, nhộn nhịp ,

đông đúc Nơi này mấy bạn gái đang chơi nhảy dây, ở một góc sân các bạn nam đang chơi đá cầu , giữa sân là nơi ồn ào náo nhiệt nhất các bạn nam đang chơI kéo co, tiếng la hét , tiếng vỗ tay , tiếng xuýt xoa trộn vào nhau thành một mớ âm thanh hỗn

- Biết trình bày miệng bài văn giải thích, chứng minh một vấn đề XH, văn học đơn giảngần gũi …

II CHUẨN BỊ

Gv: Tham khảo tài liệu ,soạn giỏo ỏn

Tớch hợp một số văn bản đó học

Hs: ễn tập lại kiến thức

III TIẾN TRèNH LấN LỚP

- Những t tởng quan điểm trong văn nghị luận phải hớng tới giải quyết những vấn đề đặt ra trong đời sống thì mới có ý nghĩa

II.Đặc điểm chung :

- Mỗi bài văn nghị luận đều phải có luận điểm , luận cứ và lậpluận Trong một văn bản có thể có một luận điểm chính và các luận điểm phụ

1

l uận điểm :

- Là ý kiến thể hiện quan điểm trong bài nghị luận

- Ví dụ : Bài “Tinh thần yêu nớc của nhân dân ta ” luận điểm chính là đề bài

2

l uận cứ ự:

- Là những lý lẽ dẫn chứng làm cơ sở cho luận điểm , dẫn đến luận điểm nh một kết luận của những lý lẽ và dẫn chứng đó Luận cứ trả lời câu hỏi : Vì sao phải nêu ra luận điểm ? Nêu ra

để làm gì ? Luận điểm ấy có đáng tin cậy không

? Nêu yêu cầu của việc lập

của mình đối với vấn đề đó

- Tính chất của đề: ca ngợi, phân tích, khuyên nhủ, bàn bạc

- MB: nêu vấn đề có ý nghĩa đối vơi đời sống xa hội

- TB: Trình bày nội dung chủ yếu của bài

- KB: nêu KL nhằm khẳng định t tởng thái độ quan điểm của bài

+ Những trang sử vẻ vang của thời đại bà Trng, bà Triệu

+ Chúng ta tự hào, ghi nhớ

- Cuộc kháng chiến chống thực dân pháp

+ Các lứa tuổi từ cụ già -> nhi đồng+ Đồng bào khắp mọi nơi

- Kiều bào - đồng bào

- Nhân dân miền ngợc – miền xuôi

- Khẳng định ai cũng 1 lòng yêu nớc+ Các giới, các tầng lớp XH

- Khẳng định những cử chỉ cao quý đó khác nhau nhng giống với lòng nồng nàn yêu nớc

- MB: Nêu vấn đề cần đợc chứng minh

- TB:Nêu lí lẽ , dân chứng để chứng tỏ luận điẻm là đúng đán

- KB: Nêu ý nghĩa của luận điểm đã đợc chứng minh

-Chú ý: Giữa các phần, các đoạn văn cần có phơng tiện liên

kết

B Thực hành

Đề bài 1 :

- Ca dao dân ca Việt Nam

thấm đẫm tình yêu quê

b) Thân bài:

Ca dao ghi nội lại tình yêu quê hơng đất nớc

- Họ yêu những gì thân thuộc trên mảnh đất quê hơng

“Đứng bên mêng mông”

- Xa quê, họ nhớ những gì bình dị của quê hơng, nhớ ngời thân: “Anh đi anh nhớ hôm nao”

- Nhớ cảnh đẹp và nghề truyền thống của quê hơng

“Gió đa cành trúc Tây Hồ”

- Nhớ đến Huế đẹp và thơ mộng

“Lờ đờ bóng ngả trăng chênhTiếng hò xa vắng nặng tình nớc non”

c) Kết Bài:

Ca dao chất lọc những vẻ đẹp bình dị, bồi đắp tâm hồn tình yêu cuộc sống

Đề bài 2 : Chứng minh: Rừng đem lại lợi ích to lớn cho con ng“ ời”

a)Mở Bài :

Tầm quan trọng của rừng đối với cuộc sống, sự u

đãi của thiên nhiên đối với con ngời

+ Cho dợc liệu làm thuốc chữa bệnh+ Rừng là nguồn vô tận cung cấp vật liệu: giấy viết, sợi nhân tạo để dệt vải, thắng cảnh để nghỉ ngơi, là nguồn du lịch.+ Rừng điều hoà khí hậu, làm trong lành không khíc) Kết Bài :

Khẳng định lợi ích to lớn của rừng bảo vệ rừng

Đề bài 3 : Chứng minh tính đúng đắn của câu tục ngữ :

Một cây làm chẳng lên non

“

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao ”

a).Mở bài:

- Nêu tinh thần đoàn kết là nguồn sức mạnh

- Phát huy mạnh mẽ trong kháng chiến chống quân thùNêu vấn đề: “Một cây núi cao”

b).Thân bài:

Giải thích:

“Một cây không làm nên non, nên núi cao”

- Ba cây làm nên non, nên núi cao

- Câu tục ngữ nói lên tình yêu thơng, đ/k của cộng đồng dân tộc

? Tìm những biểu hiện của

dàn bài cho đề bài trên

- Học sinh xem lại những

dàn bài Các em đã lập trong

tiết trớc trên cơ sở đó lập

dàn bài cho đề bài này

- Giáo viên gợi ý học sinh:

Cần phải nêu các biểu hiện

của đạo lý uống nớc nhớ

nguồn, ăn quả nhớ kẻ trồng

cây theo trình tự từ xa đến

nay (Từ xa dân tộc VN ta

luôn nhớ tới cội nguồn,

luôn biết ơn những ngời đã

- Đoàn kết trở thành 1 truyền thống quý báu của dân tộc

- Là HS em cùng xây dựng tinh thần đoàn kết, giúp nhau học tập

- Con cháu kính yêu và biết ơn tổ tiên, ông bà, cha mẹ

- Các lễ hội văn hoá

- Truyền thống thờ cúng tổ tiên thể hiện lòng biết ơn

- Học trò biết ơn thầy, cô giáo…

3 Dàn bài

a, Mở bài

- Dẫn vào luận điểm => nêu vấn đề=> bài học về lẽ sống, về

đạo đức và tình nghĩa cao đẹp của con ngời

b, Thân bài

- Ngời VN có truyền thống quý báu thờ cúng tổ tiên

- Dân tộc ta rất tôn sùng những ngời có công lao trong sựnghiệp dựng nớc và giữ nớc

- Ngày nay dân ta vẫn luôn sống theo đạo lý : “ Ăn quả nhớ kẻtrồng cây”

- Phát động phong trào nhà tình nghĩa

- Giải thích nghĩa đen, nghĩa bóng -> nói lên khát vọng bao

đời của ngời nông dân Việt Nam

+ Tìm ý Liên hệ với các câu ca dao, tục ngữ:

- Đi cho biết đõ biết đây

ở nhà với mẹ biết ngày nào khôn

3 Lập dàn ý.

a Mở bài.

? Đạo lý ăn quả nhớ kẻ

trồng cây, uống nớc nhớ

nguồn gợi cho em những

suy nghĩ gì?

? Sau khi học sinh làm song

dàn bài giáo viên gọi học

sinh lên bảng trình bày theo

Đề cao sự cần thiết và vai trò to lớn của việc đi vào cuộc sống

để mở mang hiểu biết đối với con ngời -> Trích câu tục ngữ

b Thân bài.

+ Giải thích: Nghĩa đen, nghĩa bóng của câu tục ngữ

- đi một ngày đàng nghĩa là gì?

- Thể loại- kiểu bài: Giải thích một vấn đề văn học

- Nội dung luận đề: Truyện ngắn " Sống chết mặc bay" củaPhạm Duy Tốn

- Lí lẽ và dẫn chứng:

+ Hiểu biết về tác giả, về văn học Việt Nam những năm đầuthế kỉ XX - Về hệ thống đê điều, nạn lũ lụt thời thuộc Pháp.+ Lấy dẫn chứng trong tác phẩm

* Tìm ý.

- Câu tục ngữ: Sống chết mặc bay, tiền thầy bỏ túi

- Dân lo lắng hộ đê - Viên quan phụ mẫu cùng quan lại, sainha ngồi trong đình đánh bài

- Thái độ thờ ơ trớc phong trào học tập, rèn luyện, xây dựnggiờ,ngày, tuần học tốt của một số bạn trong lớp

2 Xây dựng dàn ý.

a Nêu vấn đề:

- Giới thiệu vấn đề: Sống chết mặc bay là một nhan đề hay cónhiều ý nghĩa sâu sắc, góp phần tạo lên sự hấp dẫn và lí thúcủa tác phẩm

b Giải quyết vấn đề:

- Luận điểm 1: Nguồn gốc nhan đề và giới thiệu nguồn gốc.+ Giới thiệu nghĩa đen, nghĩa bóng của câu tục ngữ: Sống chếtmặc bay, tiền thầy bỏ túi

- Luận điểm 2: Vì sao tác giả lại lựa chọn và đặt nhan đề nhvậy?

+ Xuất phát từ chủ đề câu truyện

- Cảm nhận của em về nhan đề này

ẹe soỏ 8 ài t

Có ngời nói khi còn tre nếu không chịu khó học tập, lớn “

lên sẽ chẳng làm đợc việc gì có ích Em háy chứng minh.”