Giáo án bộ môn Ngữ văn 8 - Tuần 10

Kiến thức : Hiểu được thế nào là nói giảm nói tránh, nói tránh và tác dụng của nó trong ngôn ngữ đới thường cũng như trong tác phẩm văn học.. Kó naêng : Rèn kĩ năng vận dụng lí thuyết và[r]

Tuần : 10 NS: 16/10/2008

Tiết : 37 ND: 28/10/2008

Tiếng việt :

I MỤC TIÊU :

1 Kiến thức :

Hiểu được khái niệm về nói quá và giá trị biểu cảm của biện pháp tu từ này trong

vbản nghệ thuật cũng như trong giao tiếp hàng ngày

2 Kĩ năng :

Rèn kĩ năng sử dụng Bp tu từ nói quá trong viết văn

3 Thái độ :

Gd học sinh tính độc lập suy nghĩ sáng tạo khi làm bài tập

II CHUẨN BỊ :

GV : sgk, giáo án, tltk, bảng phụ

HS : sgk, tập ghi, vở bt, xem trước bài

III PHƯƠNG PHÁP :

Định nghĩa,gợi mở, th.luận, so sánh, giải nghĩa, thao tác lựa chọn

IV TIẾN TRÌNH :

1 Ổn định lớp :

2 KTBC :

- Kiểm tra vở bt của học sinh

- Thế nào là từ ngữ địa phương ? Đối chiếu 1 vài từ

chỉ quan hệ ruột thịt, thân thích ở địa phương em với

toàn dân ?

- Là từ chỉ dùng ở 1 hay 1 vài địa phương nhất định (4đ)

- Đối chiếu (4đ)

3 Bài mới :

Giới thiệu bài : Trong ca dao, tục ngữ hay trong thơ văn , biện pháp nói quá được sử

dụng rất nhiều Vậy thế nào là nói quá và tác dụng của nó để làm gì , chúng ta sẽ đi

vào bài học hôm nay

Hoạt động của GV &HS

Hoạt động 1 :

- Gv treo bảng phụ

* Chú ý các từ in đậm

? Nói đêm “chưa nằm đã sáng” , “ngày chưa cười đã tối

“ có quá sự thật không ?

0 Vượt quá sự thật

( đây là lối nói phóng đại mức độ, tính chất, của svht )

? Thực chất mấy câu này nhằm nói điều gì ?

0 - Đêm rất ngắn

- Ngày rất ngắn

- Mồ hôi ướt đẫm  quá vất vả

? So sánh lối nói in đậm và các câu đồng nghĩa ở trên ,

cách nói nào sinh động, gây ấn tượng hơn ? ( từ

ngữ in đậm )

Nội dung bài học

I Nói quá và tác dụng của nói quá :

- đêm :chưa nằm được đã sáng

- ngày : chưa cười đã tối

- mồ hôi : như mưa  Vượt quá sự thật

? Qua các vd , người ta gọi các từ in đậm là bp nói quá

Vậy nói quá là gì ? Tác dụng ra sao ? => hs trả lời, gv nhận xét & chốt ghi nhớ

* BT nhanh :

? Tìm bp nói quá , giải thích ý nghĩa của nó ?

a Bao giờ cây cải làm đình Gỗ lim thái ghém thì mình lấy ta

b Đêm nằm lưng chẳng tới giường Mong trời mau sáng ra đường gặp em

c Lát sau cầu bị đứt, quân sĩ chết đuối rất nhiều làm cho dòng sông tắc ghẽn không chảy được nữa

Hs thảo luận :

? Nói quá & nói khoác có điểm gì giống và khác nhau ?

0 Giống : phóng đại sự thật Khác : nói quá là bptt làm tăng giá trị b.cảm

Còn nói khoác(nói dối) mang nghĩa tiêu cực

* Ghi nhớ (sgk-102) 4 Củng cố & luyện tập : Hđộng 2 : Gv hướng dẫn hs làm Bt và củng cố k.thức - Nói quá là gì ? Tác dụng của nó ? 1/102 : tìm bp nói quá và giải thích ý nghĩa 2/102 : Điền thành ngữ vào chỗ trống để tạo bptt nói quá ? 3/102 Cho hs giải thích nghĩa các thành ngữ , Sau đó mới đặt câu Bt 4,5 hướng dẫn hs về nhà làm II Luyện tập : 1 Nói quá , ý nghĩa của chúng : a sỏi đá cũng thành cơm :đề cao lđ b đi lên đến tận trời : vết thương nhẹ c thét ra lửa : người có uy quyền 2 Điền vào chỗ trống : a chó ăn đá gà ăn sỏi b bầm gan tím ruột c ruột để ngoài da d nở từng khúc ruột e vắt chân lên cổ 5 Hướng dẫn hs tự học ở nhà : - Học bài , làm bt - Chuẩn bị bài : V RÚT KINH NGHIỆM :

Nội dung :

Phương pháp:

To Chức :

Tuần :10 NS :17/10/2008

Tiết : 38 ND :29/10/2008

ÔN TẬP TRUYỆN KÍ VN

I MỤC TIÊU :

1 Kiến thức :

Củng cố và hệ thống hóa các truyện kí Việt Nam đã học từ đầu năm

lớp 8 ở các mặt : ndung , hình thức

2 Kĩ năng :

Rèn kĩ năng ghi nhớ, so sánh, khái quát và trình bày nhận xét, kết luận trong quá trình

ôn tập

3 Thái độ :

Giáo dục ý thức học tập cho học sinh

II CHUẨN BỊ :

GV : sgk, giáo án, tltk, bảng phụ

HS : sgk, tập ghi, vở bt, xem trước bài

III PHƯƠNG PHÁP :

Nêu gợi mở, so sánh, thảo luận

IV TIẾN TRÌNH :

1 Ổn định lớp :

2 KTBC :

- Hai cây phong qua kí ức tuổi thơ ntn ?

(8đ)

- Nguyên nhân nào khiến 2 cây phong trở

thành trung tâm và gây xúc động cho

người kể chuyện ?(9đ)

- Hai cây phong như một người bạn khoan dung độ lượng (4đ)

- Từ trên cao lũ trẻ đã cảm nhận được thiên nhiên đầy bí ẩn, quyến rũ (4đ)

* Các ý kèm theo dẫn chứng + Gắn với tình yêu quê hương (3đ) + Gắn với kỉ niệm thời thơ ấu (3đ) + Đb gắn với c.chuyện về thầy Đuy-sen (3đ)

3 Bài mới :

Giới thiệu bài : Từ đầu năm đến nay,chúng ta đã học 16 tiết văn bản, trong đócó các

truyện kí VN và truyện nước ngoài Em hãy kể tên những vbản truyện kí VN

( trích trong tác phẩm nào – nếu có ) , hôm nay chúng ta sẽ ôn tập để hệ thống hóa về

các truyện kí VN đã học

Hoạt động của GV &HS Nội dung bài học

Hoạt động 1 :Lập bảng thống kê các văn

Bản đã học

GV kiểm tra việc chuẩn bị bài của HS

Teđn vb- taùc giạ Th.loái Pt.bñ Ndung chụ yeâu Ñaịc saĩc ngheô

thuaôt

1 Tođi ñi hóc -Thanh Tònh

Truyeôn ngaĩn Töï söï xen tröõ

tình

Keơ lái k.nieôm ngaøy ñaău tieđn

ñi hóc

- Keơ + tạ+ bcạm

- h.ạnh ssaùnh môùi mẹ

2 Trong loøng mé

(Nhöõng ngaøy thô aâu)

- Nguyeđn Hoăng

Hoăi kí Töï söï xen tröõ

tình Noêi ñau cụa chuù beù moă cođi

& tình thöông yeđu mé cụa chuù beù

Hoăi kí chađn thöïc, tröõ tình,thieât tha

3.Töùc nöôùc vôõ bôø

(Taĩt ñeøn) -

NTToâ

ñoô pk taøn aùc vaø

ca ngôïi ngöôøi p.nöõ nođng dađn

Khaĩc hóa nh.vaôt & mtạ moôt caùch sinh ñoông,chađn thöïc

4 Laõo Hác

- Nam Cao

Truyeôn ngaĩn T.söï xen tröõ

tình Soâ phaôn ñau thöông vaø

phaơm chaât cao quyù cụa ngöôøi n.dađn

- Caùch keơ truyeôn linh hoát töï nhieđn

- Mtạ tađm lí nh.vaôt ñoôc ñaùo

? Haõy neđu nhöõng ñieơm gioẫng nhau vaø khaùc

nhau chụ yeâu veă noôi dung, hình thöùc ngheô thuaôt cụa 3

vaín bạn?; Trong … Töùc … , Laõo Hác ?

Gioâng :

Ñeău laø vaín töï söï

Ñeău laø truyeôn kí hieôn ñái (1930-1945 )

Ñeău laây veă ñeă taøi con ngöôøi vaø cuoôc soâng xạ hoôi

ñöông thôøi (soâ phaôn cụa nhöõng con ngöôøi bò vuøi ñaôp)

Ñeău chan tình traăn nhađn ñáo

Ñeău eùo loâi vieât chađn thöïc vôùi ñôøi soâng( buùt phaùp

thöïc hieôn)

Khaùc:

- GV höôùng daõn HS laôp bạng so saùnh

Vaín bạn Theơ loái Phöông

thöùc bieơu ñát

Trong

loøng mé

Hoăi kí Töï söï eùo

xen tröõ tình

Tình cạm chuù beù moă cođi

Noêi ñau cụa chuù beù moă cođi vaø tình thöông

Vaín hoăi kí chađn thaôt Ñám chaâthaât tröõ tình

mẹ thiết tha Tức

nước vỡ

bờ

T.Thuyết Tự sự Người nông dân

cùng khổ bị áp bức Thái quá đã vùng lên

Tố cáo XHPLC đương thời vẽ đẹp

của phụ nữ nông dân

Kể sinh động Giàu kịch tính

Lão

Hạc

T.Ngắn Tự sự xen

trữ tình

Chuyện kể về một ông lão bất hạnh phải kết thúc cuộc đời bằng cái chết

Số phận bi thảm của người nông dân

Vẻ đẹp tâm hồn của họ

Nhân vật được đào sâu về tâm

lí Lời văn đậm chất trữ tình

4 Củng cố & luyện tập :

Hđộng 3 :

- Gv củng cố và chốt lại k.thức

? Trong các vb 2, 3, 4 em thích nhất nh.vật hay đoạn văn nào nhất ? Vì sao ?

( Đây là câu hỏi nhằm khơi gợi đánh giá năng lực cảm thụ văn chương của hs )

 gv cần tôn trọng ý kiến của hs , tuy nhiên gv cần khơi gợi để định hướng cho hs

- Hs phát biểu  gv nhận xét, có ghi điểm

? Giải thích ý nghĩa câu thành ngữ “ Tức nước vỡ bờ “, câu thành ngữ ấy chọn làm nhan đề có thỏa đáng không ?

? Kể lại tóm tắt truyện mà em thích

( Đây là câu hỏi nhằm khơi gợi đánh giá năng lực cảm thụ văn chương của hs )

 gv cần tôn trọng ý kiến của hs , tuy nhiên gv cần khơi gợi để định hướng cho hs

5 Hướng dẫn hs tự học ở nhà :

- Học bài , làm bt

- Chuẩn bị bài : “ Thông tin về ngày trái đất năm 2000”

+ Đọc vbản + Tác hại của việc sử dụng bao bì ni lông ? + Tổ chức bảo vệ môi trường đưa ra hướng giải quyết ntn ? Với lời kêu gọi ra sao ?

V RÚT KINH NGHIỆM :

Nội dung :

Phương pháp:

Tổ Chức :

Tuần :1 NS:17/10/2008 Tiết :39 ND:31/10/2008 Văn bản : THÔNG TIN VỀ NGÀY TRÁI ĐẤT NĂM 2000

I MỤC TIÊU :

1 Kiến thức :

- Thấy được tác hại của việc sử dụng bao bì ni lông bừa bãi đối với môi trường, đối với trái đất chúng ta

- Thấy được tính thuyết phục trong cách thuyết minh về tác hại của bao bì ni lông và việc làm thiết thực để giảm thiểu tác hại đó

2 Kĩ năng :

Rèn kĩ năng đọc và ptích văn bản thuyết minh có yếu tố lập luận chặt chẽ & dẫn chứng thuyết phục

3 Thái độ :

Gd học sinh ý thức bảo vệ môi trường và không sử dụng bao bì ni lông

II CHUẨN BỊ :

GV : sgk, giáo án, tltk, bảng phụ

HS : sgk, tập ghi, vở bt, xem trước bài

III PHƯƠNG PHÁP :

Đọc diễn cảm, nêu vđề, gợi mở, th.luận, giảng bình

IV TIẾN TRÌNH :

1 Ổn định lớp :

2 KTBC : ( Thông qua , tiết trước ôn tập )

3 Bài mới :

Giới thiệu bài : Hiện nay, chúng ta được nghe nhiều đến cụm từ “ ô nhiễm môi

trường” cũng như bảo vệ môi trường là vấn đề được toàn thế giới quan tâm Trong đó, nguồn gây ô nhiễm môi trừong nghiêm trọng nhất là rác thải Chính vì vậy, năm

2000, VN tham gia Ngày trái đất với chủ đề được chọn là “ Một ngày không sdụng bao bì ni lông” , bao bì ni lông rất tiện dụng, tại sao lại không sdụng ? Chúng ta sẽ hiểu rõ qua bài học hôm nay

Hđộng 1 :

- Giải thích từ khó :

pla-xtic (chất dẻo, nhựa- tồn tại 20 - 5000 năm ), cađi mi,

đioxin, giải pháp

- Giọng đọc : to, rõ ràng, mạch lạc, chú ý đến các thuật

ngữ chuyên môn cần phát âm chính xác

Phần đầu : giọng thuyế minh như đọc tin thời sự

Phần sau : nhấn mạnh từng ý kiến “mọi người

hãy…”giọng hô hào kêu gọi

- Gv đọc mẫu 1 đoạn, gọi hs đọc, gọi hs khác nhận xét

Hđộng 2 :

? Văn bản vừa đọc thuộc vb gì ?

I Đọc – Hiểu chú thích :

II Đọc- Tìm hiểu văn bản :

0 Nhật dụng

? Vbản nên chia làm mấy phần ?

Ndung từng phần ?

0 - P1: từ đấu … “một ngày không sd bao bì ni lông” 

ng.nhân ra đời bản thông điệp

-P2: t.theo … nghiêm trọng đv m.trường

 Tác hại của bbì ni lông & giải pháp

-P3: còn lại  lời kêu gọi

? Ngày trái đất khởi xướng nhằm mđích gì ? vì sao có

nhiều nước tham gia ?

0 Nhằm bảo vệ môi trường, …

? Chủ đề của ngày trái đất năm 2000 là

gì ?(1 ngày không sdụng bao bì ni lông)

? Vì sao VN tham gia chủ đề này ?

0 Phù hợp với hoàn cảnh VN, vđề gần gũi mà có ý nghĩa

? Bao bì ni lông có đặc tính gì mà gây nguy hại cho

m.trường ? ( không phân hủy )

? Chính đặc tính không phân hủy đã tạo nên hàng loạt

những tác hại ntn ?

0 HS th.luận : ( tìm)

? Những tác hại vừa nêu ảnh hưởng trực tiếp đến

ai ?

? Đoạn văn trình bày tác hại của bao bì ni lông theo

mqhệ nào ?

0 Nhân – quả

? em có nhận xét gì về việc trình bày các tác hại trên

? ( thứ tự & mạch lạc ) 

Thảo luận : ( 2 )

? Ngoài những tác hại trên hãy tìm ra những tác hại khác

của bao bì ni lông ?

0 - Vứt bừa bãi  mất mĩ quan

- Rác dễ phân hủy đựng trong tíu ni lông kín  mùi

hôi thối , rất độc hại

- Đốt sinh ra khí thải độc, khí cacbonic  thủng tầng

ôzôn

* Trước vấn nạn về ô nhiễm m.trường do bao bì ni lông

sinh ra thì tổ chức bảo vệ m.trường đã đưa ra hướng giải

quyết ntn chúng ta sẽ đi vào…

? Những giải pháp mà tổ chức bvệ m.trường đưa ra để

hạn chế sd bao bì ni lông là gì ?

? P.tích những kiến nghị đưa ra ?

Đầu tiên bản thân mỗi người phải thay đổi thói quen sd

1 Tác hại của bao bì ni lông :

- Lẫn vào đất  cản trở sinh trưởng của thực vật, gây xói mòn

- Xuống cống rãnh  ngập úng, phát dịch bệnh

- Trôi ra biển  chết sinh vật

- Đựng thực phẩm ; đốt  ảnh hưởng đến sức khỏe

=> Ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe con người

2 Giải pháp :

- Thay đổi thói quen sử dụng

- Không sd khi không cần thiết

- Đựng thực phẩm trong các vật dụng

bbnl … rồi chỉ sd khi thật cần thiết … đb thực phẩm không

đựng trong bao ni lông (đựng trong giấy, lá … tuyên

truyền cho mọi người biết

? Theo em , cách giải quyết đó có thuyết phục & khả thi

không ?

0 Kiến nghị hợp lí , khả thi

Thảo luận : ( 3 )

? Việc hạn chế sd bao bì ni lông có thực hiện triệt để

không ? Vì sao ?

0 -Những người dọn rác không thích gom bao bì ni lông

vì quá nhẹ, giá thành bán lại rẻ , gía thành tái chế bao bì

ni lông đắt

-Sx bao bì ni lông so với sx bao bì giấy tiết kiệm được

40% năng lượng

- Hơn nữa bao bì ni lông dễ đáp ứng yêu cầu cá nhân

tiện lợi , rẻ, nhẹ

=> Nên việc hạn chế sd bbnl là vđ nan giải

? Từ “vì vậy “có tác dụng gì ?

0 Lkết 2 đoạn , vb mạch lạc

Gd hsinh :Em hãy liên hệ việc sd bao bì ni lông của bản

thân & của gia đình mình ?

- Thầy tổng phụ trách phân công trực sân trường nhặt rác

& nhặt bao bì ni lông , em có ủng hộ kế hoạch này của

thầy không ?

* Từ việc nêu lên thực trạng để đề ra phương hướng giải

quyết , vb còn kêu gọi điều gì ? … …

? Em hãy nhận xét cách diễn đạt 3 câu này ?

0 3 câu cầu khiến với điệp từ “hãy”  có tính nhấn

mạnh, khẩn thiết nên nó có tính thuyết phục

? Ndung 3 câu trên đều hướng tới điều gì ?

0 Bvệ m.trường, bvệ sức khỏe cộng đồng

? Phương thức biểu đạt của vbản này có gì khác so với

các vbản truyện kí mà em đã học từ đầu năm đến nay ?

0 Tri thức khách quan KH, không hư cấu ; ngôn ngữ cô

đọng, đơn nghĩa

? Vậy, qua vb “Thông tin về ngày trái đất năm

2000” đã gửi đến chúng ta bức thông điệp gì ?

* Phong trào phát động “ Hãy bảo vệ biển xanh”

* Đây là vđề m.trường rộng lớn mang tầm thế giới chứ

không hạn hẹp trong 1 nước, khu vực

khác

- Nói tác hại của bao bì ni lông cho mọi người biết

3 Lời kêu gọi :

- Hãy quan tâm tới trái đất

- Hãy bảo vệ trái đất

- Hãy cùng nhau hành động

* Ghi nhớ (sgk-107)

4 Củng cố & luyện tập :

Hđộng 3 :

Gv hướng dẫn hs củng cố k.thức

- Tác hại của bao bì ni lông ?

- Bt nhanh , gọi hs lên đánh dấu (ý đúng khoanh tròn ) :

a Mua quà vặt, nước uống đựng trong bịch ni lông cho tiện

b Vứt một vài bịch ni lông giữa sân trường cũng chẳng sao vì đã có lớp trựcvệ sinh

c. Bản thân mỗi người không tự giác, không tự ý thức

thì biện pháp trên chỉ là lời kêu gọi suông

d Đây là vấn đề quan tâm của riêng VN e. Khéo léo tuyên truyền vận động gia đình & bà con láng giềng hạn chế sd bao bì ni lông - Aûnh hưởng đến môi trường & sức khỏe con người 5 Hướng dẫn hs tự học ở nhà : - Học vb vừa học , và tìm hiểu thực trạng việc sd bao bì ni lông ở đphương em - Chuẩn bị :“ Nói giảm nói tránh “ + Thế nào là nói giảm nói tránh ? + Tác dụng của nói giảm nói tránh ? V RÚT KINH NGHIỆM : Nội dung :

Phương pháp:

Tổ Chức :

Tuần :10 NS: 17/10/2008 Tiết :4 ND:04/11/2008 Tiếng việt : NÓI GIẢM NÓI TRÁNH

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức : Hiểu được thế nào là nói giảm nói tránh, nói tránh và tác dụng của nó trong ngôn ngữ đới thường cũng như trong tác phẩm văn học

2 Kĩ năng : Rèn kĩ năng vận dụng lí thuyết vào thực hành

3 Thái độ :

Gd học sinh có ý thức vận dụng nói giảm nói tránh trong ngôn ngôn ngữ khi cần thiết

II CHUẨN BỊ :

GV: sgk, giáo án, tltk, bảng phụ

HS: sgk, tập ghi, vở bt, xem trước bài

III PHƯƠNG PHÁP :

Định nghĩa, so sánh, câu hỏi dẫn dắt, lựa chọn, th.luận, quy nạp

IV TIẾN TRÌNH :

1 Ổn định lớp :

2 KTBC :

- Kiểm tra vở bt

- Thế nào là nói quá ? cho vdụ ? (8đ)

- Tìm và ptích ý nghĩa bp nói quá trong đoạn thơ sau :

Anh đi xuôi ngược tung hoành

Bước dài theo gió lay thành chuyển non

Mái chèo một chiếc thuyền con

Mà sông nước dậy sóng cồn đại dương

- Nói quá là bp phóng đại q.mô, tính chất, mức độ svht (4đ) Vdụ : (4đ)

-Tìm được bp nói quá (4đ)

Ý nghĩa: khí phách của đấng làm trai (4đ)

3 Bài mới :

Giới thiệu bài : Ngược với nói quá, trong một số trường hợp đặc biệt, người ta cần

dùng cách diễn đạt tế nhị , đó là cách nói giảm nói tránh

Vậy thế náo là nói giảm nói tránh, khi nào cần nói giảm nói tránh Ta sẽ đi vào tìm

hiểu bài học hôm nay

Hđộng 1 :

Gv treo bảng phụ :

? Những từ in đậm trong các vd trên có ý nghĩa gì ?

? Tại sao người viết lại dùng cách diễn đạt đó

? Hãy tìm cách diễn đạt khác nói về cái chết

0 ( qua đời, quy tiên, trăm tuổi, về với ông bà, … )

_ “ Cậu vàng đi đời rồi ông Giáo ạ “

? Hãy p.tích cách diễn đạt này khi nói về cái chết ?

0 Nếu nói “ bị giết thịt” sẽ tạo cảm giác ghê sợ

Còn dùng “đi đời ”vừa xót xa vừa đau lòng vì cảnh

ngộ trớ trêu

? Vì sao tác giả dùng từ “bầu sữa” mà không dùng 1

từ ngữ khác cùng nghĩa ?

Vdụ : Người ta vừa phát hiện một thây ma tử thi …)

ở ngôi nhà hoang  tránh ghê sợ

* Đọc vdụ 3 :

? Theo em cách nói nào nhẹ nhàng hơn đối với người

nghe ?

? Qua những vd trên, người ta gọi những từ in đậm là

I Nói giảm nói tránh và tác dụng của nói giảm nói tránh :

1 - đi gặp cụ Các Mác, cụ LêNin …

- đi

- chẳng còn  Nói về cái chết  Tránh đi phần nào sự đau buồn

2 “bầu sữa”  tránh thô tục

3 “không chăm chỉ lắm” : cách nói nhẹ nhàng hơn