Kế hoạch dạy học Ngữ văn 8

Kế hoạch dạy học Ngữ văn 8 Đọc văn bản với giọng diễn cảm, nhẹ nhàng, cả lớp nghe, gạch chân dưới + Trình bày kết quả: Đứng tại chỗ giới thiệu về tác giả, tác phẩm và đọc nội - Ông là nh

Trang 1

Kế hoạch dạy học Ngữ văn 8

Sau khi học xong bài này, học sinh có khả năng:

1 Kiến thức, kỹ năng, thái độ:

 Kiến thức:

- Chỉ ra được cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học.

- Phân tích nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một vănbản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh

- Năng lực tiếp nhận văn bản: nghe, đọc

- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp

- Năng lực tự học và năng lực hợp tác

II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS

- GV: SGK, TLTK, kế hoạch dạy học, ảnh tác giả …

- HS: SGK, vở ghi, …

III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC CỦA HỌC SINH

? Hãy nhớ và kể lại tâm trạng của

mình về kỉ niệm của buổi tựu trường

đầu tiên của em?

+ Tổ chức HS trình bày

+ Ghi điểm những HS làm việc tốt

+ Nhận xét chung và dẫn dắt vào bài

Trang 2

Đọc văn bản với giọng diễn cảm,

nhẹ nhàng, cả lớp nghe, gạch chân dưới

+ Trình bày kết quả: Đứng tại chỗ giới

thiệu về tác giả, tác phẩm và đọc nội

- Ông là nhà văn có sáng tác từ trướccách mạng tháng Tám ở các thể loại thơ,truyện; sáng tác của Thanh Tịnh toát lên

vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo

học Liệt kê được những hình ảnh, chi tiết chứng tỏ tâm trạng hồi hộp, cảm giác

bỡ ngỡ của nhân vật “tôi”

- Hoạt động của GV:

+ Tổ chức HS làm việc nhóm (5p)

+ Giao nhiệm vụ:

? Đọc qua văn bản, theo em những

gì đã gợi lên trong lòng nhân vật “tôi”

kỉ niệm về buổi tựu trường đầu tiên?

Những kỉ niệm này được nhà văn diễn

tả theo trình tự như thế nào?

II.Tìm hiểu văn bản

1.Trình tự diễn tả những kỉ niệm của nhân vật “tôi” trong tác phẩm:

- Từ hiện tại mà nhớ về dĩ vãng: Biếnchuyển của cảnh vật sang thu, hình ảnhnhững em bé núp dưới nón mẹ lần đầu

tiên đi đến trường gợi cho nhân vật tôi

nhớ lại mình ngày ấy cùng những kỉ

Trang 3

? Hãy tìm những hình ảnh, chi tiết

chứng tỏ tâm trạng hồi hộp, cảm giác

bỡ ngỡ của nhân vật tôi ở từng thời

điểm của kỉ niệm ngày đầu tiên đi học?

(Gạch chân dưới các chi tiết bằng bút

+ Trình bày kết quả: Đại diện nhóm

báo cáo kết quả

+ Chia sẻ, bổ sung (nếu có)

+ Lắng nghe và ghi bài

niệm trong sáng ở từng thời điểm:

+ Trên con đường cùng mẹ tới trường.+ Khi nhìn ngôi trường, mọi người vàbạn bè; lúc nghe gọi tên phải rời tay mẹvào lớp học

+ Lúc ngồi vào chỗ của mình và đónnhận giờ học đầu tiên

 Ở mỗi thời điểm luôn thể hiện đượctâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của

nhân vật tôi.

2 Những hình ảnh, chi tiết chứng tỏ tâm trạng hồi hộp, cảm giác ngỡ ngàng của nhân vật “tôi” (Bảng phụ)

- Con đường, cảnh vật vốn rất quen thuộc nhưng lần này tự nhiên thấy lạ.

- Cảm thấy trang trọng, đứng đắn với bộ quần áo.

- Cẩn thận, nâng niu mấy quyển vở, vừa lúng túng vừa muốn thử sức, muốn khẳng định mình.

- Bỗng thấy sân trường dày đặc cả người, ai cũng quần áo sạch sẽ, gương mặt tươi vui, sáng sủa.

- Ngôi trường vừa xinh xắn vừa oai nghiêm khác thường Cảm thấy mình bé nhỏ, nhân vật

“tôi” đâm ra lo sợ.

- Hồi hộp chờ nghe tên “Nghe gọi đến tên, tôi tự nhiên giật mình, lúng túng”.

- Bỗng cảm thấy sợ khi sắp phải rời tay mẹ.

- Cảm thấy vừa xa lạ vừa gần gũi với mọi vật, với người bạn ngồi bên cạnh.

- Vừa ngỡ ngàng mà vừa tự tin.

? Trình bày cảm nhận của em về thái

độ, cử chỉ của những người lớn đối với

các em bé lần đầu đi học? Hình ảnh

người lớn xuất hiện trong buổi lễ khai

giảng mang lại ý nghĩa gì?

+ Quan sát, gợi ý khi HS gặp khó khăn

3.Thái độ, cử chỉ của những người lớn đối với các em bé:

- Các bậc phụ huynh chuẩn bị chu đáo

và trân trọng tham dự buổi lễ

- Ông đốc rất từ tốn, bao dung

- Thầy giáo trẻ thì vui tính, giàu tìnhthương yêu

 Các hình ảnh trên đã nói lên tráchnhiệm, tấm lòng của gia đình, nhà

Trang 4

+ Trình bày kết quả: Đại diện các cặp

đôi đứng tại chỗ trình bày kết quả

+ Chia sẻ và nhận xét bài

trường đối với thế hệ trẻ tương lai

Hoạt động 3 (15p): Hướng dẫn HS tổng kết Mục tiêu: Chỉ ra được những đặc sắc về nghệ thuật và ý nghĩa của văn bản.

truyện ngắn này Sức hút của tác phẩm

được tạo nên từ đâu?

? Nêu ý nghĩa của văn bản?

- Miêu tả tinh tế, chân thực

- Sử dụng ngôn ngữ giàu yếu tố biểucảm, hình ảnh so sánh độc đáo

- Giọng điệu trữ tình trong sáng

2 Ý nghĩa

Buổi tựu trường đầu tiên sẽ mãikhông bao giờ quên trong kí ức của nhàvăn Thanh Tịnh

Bài tập 1: Viết đoạn văn ngắn ghi lại

ấn tượng của em trong buổi đến trườngkhai giảng lần đầu tiên

Trang 5

+ Hoạt động cá nhân: HS tự viết bài

+ Trình bày kết quả: Đọc bài trước lớp

- Soạn bài: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

IV.RÚT KINH NGHIỆM

===================================================== TUẦN 1

TIẾT 3

TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

- Hiểu được chủ đề văn bản

- Chỉ ra được tính thống nhất của chủ đề trong một văn bản

 Kỹ năng:

- Đọc – hiểu và có khả năng bao quát toàn bộ văn bản

- Trình bày một văn bản (nói, viết) thống nhất về chủ đề

 Thái độ:

- Giáo dục HS có ý thức yêu thích môn Văn Trân trọng cảm xúc của bản thân

về ngày đầu tiên đến trường

2 Năng lực:

Trang 6

- Năng lực hợp tác và năng lực tự học

- GV: SGK, TLTK, kế hoạch dạy học, bảng phụ …

? Liệt kê trình tự diễn tả những kỉ

niệm của nhân vật tôi trong truyện

Hoạt động 1 (5p): Hướng dẫn HS tìm hiểu chủ đề của văn bản.

Mục tiêu: Trình bày được thế nào là chủ đề của văn bản?

+ Tổ chức HS làm việc cá nhân

+ Giao nhiệm vụ: Đọc và trả lời các

câu hỏi:

? Tác giả nhớ lại kỉ niệm sâu sắc

nào trong thời thơ ấu của mình? Sự

hồi tưởng ấy gợi lên những ấn tượng

gì trong lòng tác giả?

? Từ tìm hiểu văn bản Tôi đi học,

hãy cho biết chủ đề của văn bản là

I.Chủ đề của văn bản

Tìm hiểu văn bản “Tôi đi học”:

Tác giả đã nhớ lại những kỉ niệm buổiđầu tiên đến trường của mình  Sự hồitưởng ấy gợi lên những cảm giác trongsáng trong lòng tác giả  Đó chính là chủ

đề của văn bản

Kết luận: Chủ đề của văn bản là đối

tượng và vấn đề chính mà văn bản biểu đạt

Trang 7

+ Làm việc cá nhân

+ Trình bày kết quả

+ Theo dõi bài làm nhận xét, bổ sung

+ Ghi bài

Hoạt động 2 (15p): Hướng dẫn HS tìm hiểu mục II SGK/12

Mục tiêu: Chỉ ra được tính thống nhất của chủ đề trong một văn bản.

+ Tổ chức HS hoạt động nhóm (5p)

+ Giao nhiệm vụ: Đọc, xác định yêu

cầu và trả lời các câu hỏi SGK/10

đề của văn bản “Tôi đi học”:

- Nhan đề cho phép dự đoán văn bảnnói về chuyện đi học

- Các từ ngữ biểu thị ý nghĩa đi họcđược lặp đi lặp lại

- Các câu đều nhắc đến kỉ niệm củabuổi tựu trường

 Phân tích sự thay đổi tâm trạng của

nhân vật tôi.

- Trên đường đi học:

+ Cảm nhận về con đường: quen đi lạilắm lần  thấy lạ, cảnh vật chung quanh đềuthay đổi

+ Thay đổi hành vi: lội qua sông thảdiều, đi ra đồng nô đùa  đi học, cố làmnhư một học trò thực sự

- Trên sân trường:

+ Cảm nhận về ngôi trường: cao ráo,sách sẽ  xinh xắn, oai nghiêm như đìnhlàng, sân rộng, cao hơn  đâm ra lo sợ.+ Cảm giác lúng túng, bỡ ngỡ khi xếphàng vào lớp

chủ đề của văn bản: Rừng cọ quê tôi

a.- Văn bản trên viết về:

Trang 8

cầu của bài, tự trả lời Sau đó trao

đổi với bạn kế bên và hoàn thành

vào vở ghi của mình

+ Làm việc cá nhân và cặp đôi

+ Trình bày kết quả: 3 HS đại diện

- Trật tự sắp xếp khó thay đổi vì cácphần được bố trí theo một ý đồ đã định, sắpxếp rành mạch

Điều chỉnh:

b Cảm thấy con đường thường “đi lại

lắm lần” tự nhiên cũng thấy lạ, nhiều cảnhvật thay đổi

e Cảm thấy ngôi trường vốn qua lại

nhiều lần cũng có nhiều biến đổi

3 Hướng dẫn về nhà: (1p)

- Đọc – hiểu nội dung bài ghi

- Làm hoàn thành bài tập (nếu chưa xong)

- Soạn bài mới: Trong lòng mẹ

IV RÚT KINH NGHIỆM

Trang 9

- Chứng minh được ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruộtthịt cháy bỏng của nhân vật (tiết 2)

- Hiểu được thể loại hồi kí thông qua đoạn trích (tiết 2)

 Kỹ năng:

- Bước đầu biết đọc – hiểu một văn bản hồi kí

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự

sự để phân tích tác phẩm truyện

- Giáo dục HS có lòng vị tha, khoan dung, tình cảm ruột rà trong gia đình

2 Năng lực:

Trang 10

+ Giao nhiệm vụ: Hãy kể lại kỉ niệm

sâu sắc nhất của em với mẹ hoặc người

thân của mình?

Trang 11

Đọc văn bản với giọng diễn cảm, cả

lớp nghe, gạch chân dưới những từ

chưa rõ

Đoạn trích có thể chia làm mấy

phần? Nội dung của từng phần?

thiệu về tác giả, tác phẩm, đọc nội dung

văn bản và phân chia bố cục

+ Ghi bài

I.Tìm hiểu chung:

1.Tác giả:

-Nguyên Hồng(1918-1982), quê

ở Nam Định, lànhà văn củanhững người laođộng cùng khổ, cónhiều sáng tác ởcác thể loại tiểuthuyết, kí, thơ

2.Tác phẩm

- Đoạn trích Trong lòng mẹ là chương

IV của tác phẩm Những ngày thơ ấu, in

thành sách năm 1940

3.Bố cục:

Đoạn trích có thể chia làm hai phần:

Phần 1: Từ đầu  “người ta hỏi đến

chứ”: Cuộc đối thoại giữa người cô cay

độc và chú bé Hồng

Phần 2: Đoạn còn lại: Cuộc gặp lại

bất ngờ với mẹ và cảm giác vui sướngcủa chú về người mẹ bất hạnh

Hoạt động 2 (15p): Tìm hiểu văn bản Mục tiêu: Liệt kê được lời nói và phân tích được ý nghĩa của từng lời nói của bà

cô Nêu được nhận xét về người cô hiện lên trong đoạn trích.

? Hãy liệt kê những lời nói điển hình

của nhân vật người cô và phân tích ý

nghĩa lời nói ấy của người cô trong

cuộc đối thoại đó?

? Qua cuộc hội thoại đó em thấy bà

cô là người như thế nào?

II Tìm hiểu văn bản

1 Nhân vật người cô của bé Hồng: Là

người đàn bà lạnh lùng, độc ác, thâmhiểm Đó là một hình ảnh mang ý nghĩa

tố cáo hạng người sống tàn nhẫn, khôhéo cả tình máu mủ ruột rà trong xã hộithực dân nửa phong kiến lúc bấy giờ

Trang 12

kết quả chung

+ Trình bày kết quả: Đại diện nhóm

báo cáo kết quả

Lần 1: Người cô cười hỏi, rất kịch

Lần 3: Vỗ vai cười nóikhông chỉ

lộ rõ sự ác ý mà còn chuyển sang chiều

hướng châm chọc, nhục mạ Hai tiếng

em bé mà người cô ngân dài đã xoắn

chặt tâm can bé Hồng

Lần 4,5: Bỗng đổi giọng, vỗ vai,

nhìn vào mặt, nghiêm nghịchứng tỏ sự

giả dối, thâm hiểm

+ Chia sẻ, bổ sung (nếu có)

? Tình yêu mãnh liệt của chú bé

Hồng đối với người mẹ bất hạnh được

thể hiện như thế nào?

(Chú ý phân tích: Phản ứng tâm lí

của chú bé khi nghe những lời giả dối,

thâm độc xúc phạm sâu sắc tới mẹ.

Cảm giác sung sướng cực điểm của

chú khi gặp lại và khi nằm trong lòng

người mẹ mà chú mong mỏi)

- Sau lời hỏi thứ nhất lập tức trong

kí ức bé Hồng sống dậy hình ảnh về vẻmặt rầu rầu và sự hiền từ của mẹ

- Sau lời hỏi thứ hai, lòng bé Hồngcàng thắt lại, khóe mắt đã cay cay

- Sau lời nói thứ ba thì lòng bé Hồngđau đớn, phẫn uất ở chú bé không còn

nén nổi: “Nước mắt…ở cổ”, “Cô tôi chưa dứt câu …mới thôi”

 Cảm giác của bé Hồng khi gặp mẹ:

- Khi nhìn thấy mẹ bé Hồng có cử chỉvội vã, bối rối, lập cập

- Vừa được ngồi trên xe cùng mẹ bé

Hồng đã “òa lên khóc rồi cứ thế nức nở”, cảm thấy hạnh phúc, mãn nguyện.

Trang 13

+ Trình bày kết quả: Đại diện các nhóm

đứng tại chỗ trình bày kết quả

- Khi được ngồi trong lòng mẹ béHồng có cảm giác ấm áp mơn man khắp

da thịt, bồng bềnh trôi trong cảm giácvui sướng, rạo rực Lúc này những lờicay độc của người cô, những tủi cực vừaqua bị chìm đi trong cảm xúc miên man

ấy

Hoạt động 3 (8p): Hướng dẫn HS tổng kết Mục tiêu: Chỉ ra được những đặc sắc về nghệ thuật và nội dung của văn bản.

+ Tổ chức HS làm việc cặp đôi (5p)

? Qua đoạn trích, chứng minh rằng

văn Nguyên Hồng giàu chất trữ tình?

? Em hiểu như thế nào là hồi kí?

+ Tổ chức trình bày kết quả

+ Nhận xét chung và chốt kiến thức

- Hoạt động của HS:

+ Làm việc cặp đôi

+ Đại điện đứng tại chỗ trình bày:

+ Chia sẻ, nhận xét, rút kinh nghiệm

III Tổng kết

1.Nghệ thuật

- Tạo dựng được mạch truyện, mạchcảm xúc trong đoạn trích tự nhiên, chânthực

- Kết hợp hài hòa giữa kể, tả và biểucảm tạo nên những rung động trong lòngtác giả

- Khắc họa nhân vật với lời nói, hànhđộng, tâm trạng sinh động, chân thực

2.Nội dung: Ghi nhớ SGK/Tr21

+ Giao nhiệm vụ: Hãy chứng minh

nhận định Nguyên Hồng là nhà văn của

- Soạn bài: Bố cục của văn bản

Trang 14

===================================================== TUẦN 2

TIẾT 6+7

BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN

TIẾT 1

1 Khởi động: (5p)

Mục tiêu: Nhớ lại được tính thống nhất về chủ đề của vb và các phần trong

bố cục của một bài văn.

Trang 15

Hoạt động 1 (20p): Hướng dẫn HS tìm hiểu bố cục của văn bản.

Mục tiêu: Chỉ ra được bố cục của vb, tác dụng của việc xây dựng bố cục.

+ Tổ chức HS làm việc cá nhân và

cặp đôi

+ Giao nhiệm vụ: Đọc bài văn và trả

lời các câu hỏi:

? Văn bản trên có thể chia làm mấy

+ Mở bài: Từ đầu  “danh lợi”: Giới

thiệu Chu Văn An - người thầy đạo cao đứctrọng

+ Thân bài: Tiếp theo  “vào thăm”:

Triển khai vấn đề đã giới thiệu:

Chu Văn An là người tài cao

Chu Văn An là người đức trọng

+ Kết bài: Đánh giá chung.

2 Kết luận

Ghi nhớ SGK/25

Mục tiêu: Chỉ ra được cách bố trí, sắp xếp nội dung phần thân bài.

? Phần thân bài của văn bản “Tôi

đi học” kể về những sự kiện nào?

Các sự kiện ấy được sắp xếp như thế

nào?

? Hãy chỉ ra những diễn biến tâm

trạng của cậu bé Hồng trong phần

II Cách bố trí, sắp xếp nội dung phần thân bài:

1 Phần thân bài văn bản “Tôi đi học” kể

về 2 sự kiện:

+ Cảm xúc của tác giả trong thời điểmhiện tại

+ Hồi ức về buổi đầu đi học

 Các sự việc được sắp xếp theo thứ tựthời gian và liên tưởng đối lập

2 Diễn biến tâm trạng của bé Hồng:

Trang 16

? Từ những hiểu biết trên hãy cho

biết cách sắp xếp nội dung thân bài

bà cô nói xấu mẹ

- Niềm sung sướng, hạnh phúc khi ngồitrong lòng mẹ

- Chu Văn An là người tài cao

- Chu Văn An là người đức trọng và đượchọc trò kính trọng

cầu của bài, tự trả lời Sau đó trao

đổi với bạn kế bên và hoàn thành

vào vở ghi của mình

+ Làm việc cá nhân và cặp đôi

+ Trình bày kết quả: 3 HS đại diện

b Trình bày theo thứ tự thời gian: về

chiều – lúc hoàng hôn.

c Hai luận cứ được sắp xếp theo tầm

quan trọng của chúng với luận điểm cầnchứng minh

Bài tập 2.Cần trình bày những ý:

- Những ý nghĩ, cảm xúc chú bé khi trảlời người cô

- Cảm giác sung sướng cực điểm của chú

bé khi được ở trong lòng mẹ

→Và sắp xếp các ý này theo thứ tự thờigian đúng với diễn biến tâm trạng của nhânvật

Trang 17

Bài tập 3: Chứng minh câu tục ngữ “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn.” cần: - Giải thích câu tục ngữ - Chứng minh tính đúng đắn của câu tục ngữ 4 Hướng dẫn về nhà: (2p) - Đọc – hiểu nội dung bài ghi - Làm hoàn thành bài tập (nếu chưa xong) - Soạn bài mới: Trường từ vựng IV RÚT KINH NGHIỆM

TUẦN 2

TIẾT 8

TRƯỜNG TỪ VỰNG

- Hiểu được khái niệm trường từ vựng

 Kỹ năng:

- Tập hợp được các từ có chung nét nghĩa vào cùng một trường từ vựng

- Vận dụng kiến thức về trường từ vựng để đọc – hiểu và tạo lập văn bản

Trang 18

- Giáo dục HS tính cẩn thận, bao quát;

- Tình yêu ngôn ngữ tiếng Việt

- Giáo dục ý thức BVMT với những việc làm thiết thực cụ thể

Mục tiêu: Nhớ lại được cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ.

+ Tổ chức HS làm việc chung cả lớp

+ Giao nhiệm vụ: Thế nào là từ ngữ

nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp? Lấy ví

nghĩa: chỉ bộ phận của cơ thể con người

2.Ghi nhớ SGK/Tr21

VD minh họa:

- Chăm sóc cây: vun, xới, tỉa, tưới,…

- Môi trường: Nnớc, không khí, rừng cây, sông, suối, …

- Hoạt động BVMT: trồng cây, chống sạt lở, chống phá rừng, đốt rẫy, …

- Hoạt động phòng, chống ma túy:

Trang 19

+ Chốt kiến thức

+ Làm việc cặp đôi

+ Đại diện trình bày và lên bảng lấy ví

dụ về trường từ vựng nói về môi

cầu của bài và hoàn thành bài vào vở

Thầy(tôi), mẹ(tôi), em(tôi), cô(tôi),

mợ(cháu,con,mày), anh em(tôi),…

Bài tập 2: Đặt tên trường từ vựng cho mỗi dẫy sau đây:

Bài tập 3: Tìm trường từ vựng của tập hợp từ trong đoạn văn: Hoài nghi,

khinh miệt, ruồng rẫy, thương yêu, kinh mến, rắp tâm  thuộc trường từ vựng

“thái độ”.

Bài tập 4: Sắp xếp các từ vào đúng trường từ vựng:

- Khứu giác: mũi, thơm, điếc, thính.

- Thính giác: tai, nghe, điếc, rõ, thính.

Bài tập 6: Các từ in đậm được chuyển

từ trường từ vựng quân sự sang trường

từ vựng nông nghiệp.

Bài tập 7: Viết đoạn văn có ít nhất

Trang 20

năm từ cùng trường từ vựng “trường

học” hoặc trường từ vựng “môn bóng

đá”

(HS viết vào tập của mình)

- Hoàn thành bài tập 5 và phần luyện tập (nếu chưa xong)

- Soạn bài: Tức nước vỡ bờ.

Trang 21

- Chỉ ra được cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tức nước vỡ bờ.

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự

sự để phân tích tác phẩm tự sự viết theo khuynh hướng hiện thực

- Giáo dục HS biết đồng cảm, thương yêu những người có hoàn cảnh khó khăn

2 Năng lực:

? Tình yêu thương mẹ mãnh liệt của

bé Hồng được thể hiện như thế nào?

? Qua đoạn trích em thấy nghệ thuật

đặc sắc và ý nghĩa của tác phẩm là gì?

+ Làm việc cá nhân và làm việc chung

Trang 22

+ Giao nhiệm vụ: Đọc lại đoạn chữ nhỏ

SGK/28 và trả lời các câu hỏi:

? Vụ thuế ở làng Đông Xá đang trong

thời điểm như thế nào?

? Quan trên, bọn tay sai đã có những

hành động gì đối với những người chưa

nộp thuế?

1.Tình thế của chị Dậu khi bọn tay sai xông đến:

Vụ thuế đang trong thời điểm gay gắtnhất:

+ Quan sắp về tận làng để đốc thuế + Bọn tay sai hung hăng xông vàonhà những người chưa nộp thuế để đánhtrói, đem ra đình cùm kẹp

+ Chị Dậu phải bán con, bán chó,

Trang 23

? Tình cảnh của gia đình chị Dậu lúc

này như thế nào?

+ Tổ chức HS trình bày kết quả

+ Đánh giá kết quả của HS

+ Chốt kiến thức

+ Làm việc cá nhân và cặp đôi: Tự bày

tỏ ý kiến của mình với bạn và thống

nhất kết quả chung

+ Trình bày kết quả

+ Chia sẻ, bổ sung

bán khoai mà vẫn không đủ tiền để nộpsưu vì phải nộp cả suất sưu cho emchồng đã chết

+ Anh Dậu thì đang “ốm đau rề rề”.

 Tất cả vấn đề đối với chị Dậu lúc này

là làm sao bảo vệ được chồng trong tìnhthế nguy ngập ấy

? “Cai lệ” là chức danh gì? Tên cai

lệ có mặt ở làng Đông xá với vai trò

gì?

? Vì sao hắn chỉ là một tên tay sai

mạt hạng lại có quyền đánh trói người

vô tội vạ như vậy?

? Ngoại hình, hành động, ngôn ngữ

của nhân vật được thể hiện qua những

chi tiết nào?

? Qua đó, em hiểu như thế nào về

nhân vật cai lệ và chế độ xã hội đương

+ Làm việc cá nhân và chung cả lớp:

bày tỏ ý kiến của mình với bạn và

thống nhất kết quả

+ Trình bày kết quả: đứng tại chỗ trình

bày kết quả

II Tìm hiểu văn bản (tt)

- Hắn có ngoại hình dữ tợn, hành động

vũ phu, tính cách hung bạo, dã thú

Ngôn ngữ xấc xược chỉ biết quát, thét, hầm hè, nham nhảm…giống như tiếng sủa, rít, gầm của thú dữ.

 Cai lệ là tên tay sai tàn bạo không chúttình người, đó là hiện thân đầy đủ, rõ nét

nhất của cái “nhà nước” bất nhân, tàn

bạo lúc bấy giờ

Trang 24

Mục tiêu: Phân tích được diễn biến tâm lí, hành động của chị Dậu.(15p)

+ Tổ chức HS làm việc cá nhân và làm

việc nhóm (5p)

+ Giao nhiệm vụ: Phân tích diễn biến

tâm lí của chị Dậu trong đoạn trích

Theo em, sự thay đổi thái độ của chị

Dậu có được miêu tả chân thực, hợp lí

không? Qua đoạn trích này em có nhận

xét gì về tính cách của chị Dậu?

+ Chốt kiến thức và mở rộng:

Hành động của chị Dậu tuy chỉ là

bộc phát và về căn bản chưa giải quyết

được gì, tức là chị vẫn bế tắc, nhưng

có thể tin rằng khi có ánh sáng cách

mạng rọi tới, chị sẽ là người đi hàng

đầu trong cuộc đấu tranh.

+ Làm việc cá nhân và nhóm: bày tỏ ý

kiến của mình với các bạn trong nhóm

và thống nhất kết quả

+ Trình bày kết quả: Đại diện các nhóm

đứng tại chỗ trình bày kết quả

3 Diễn biến tâm lí của chị Dậu

Ban đầu, chị Dậu cố “van xin tha thiết” nhưng đến khi tên cai lệ không

thèm nghe lấy nửa lời mà còn đáp lại chị

bằng những quả bịch vào ngực và cứ xông đến anh Dậu thì chị Dậu đã “liều mạng cự lại”: Thoạt đầu chị cự lại bằng

lí lẽ nhưng sau đó vì không chịu nổi nên

đã ra tay đấu lực và quật ngã hai tên tay

sai  Đó là sức mạnh của lòng căm hờn– sức mạnh của lòng yêu thương

 Qua đây thấy rõ được tính cách của chịDậu: mộc mạc, hiền dịu, vị tha, sốngkhiêm nhường, biết nhẫn nhịn nhưnghoàn toàn không yếu đuối, vẫn có mộtsức sống mạnh mẽ, một tinh thần phảnkháng tiềm tàng

Hoạt động 3 (9p): Hướng dẫn HS tổng kết Mục tiêu: Nêu được cách hiểu về nhan đề đoạn trích, những nét nghệ thuật tiêu

biểu của văn bản.

Nguyễn Tuân đã nói rằng Ngô Tất Tố,

với Tắt đèn đã “xui người nông dân

nổi loạn” Ngô Tất Tố chưa nhận thức

III.Tổng kết

1 Nhan đề “Tức nước vỡ bờ”.

Nhan đề đã thâu tóm được các nội

dung nêu trong văn bản: đoạn trích

chẳng những toát lên hiện thực có áp

bức thì có đấu tranh mà còn toát lên

chân lí: Con đường sống của quầnchúng bị áp bức chỉ có thể là con đườngđấu tranh để tự giải phóng, không có conđường nào khác

2 Nghệ thuật

- Tạo tình huống truyện có tính kịch

tức nước vỡ bờ.

Trang 25

được chân lí cách mạng nên chưa chỉ

ra được con đường đấu tranh nhưng

nhà văn đã dự báo được cơn bão táp

quần chúng nông dân nổi dậy sau này.

+ Giao nhiệm vụ: Đọc diễn cảm có

phân vai (bốn vai: chị Dậu, anh Dậu,

cai lệ, người nhà lí trưởng)

- Soạn bài: Từ tượng hình, từ tượng thanh

- Sưu tầm những bài thơ có từ tượng hình, từ tượng thanh

Trang 26

- Trình bày được đặc điểm của từ tượng hình và từ tượng thanh

- Chỉ ra được công dụng của từ tượng hình và từ tượng thanh

Mục tiêu: Trình bày được đặc điểm của từ tượng hình và từ tượng thanh Chỉ

ra được công dụng của từ tượng hình và từ tượng thanh.

Trang 27

+ Trình bày kết quả: Trao đổi ý kiến

của mình với bạn bên cạnh và thống

- Các từ: hu hu, ư ử,  Mô phỏng âm

thanh của tự nhiên, của conngười

2.Ghi nhớ SGK/Tr49

3 Luyện tập (25p)

Mục tiêu: Xác định được từ tượng hình, từ tượng thanh và vận dụng đặt câu có từ

tượng hình, từ tượng thanh.

+ Tổ chức HS hoạt động cá nhân và

tham gia trò chơi (bài tập 5)

cầu của bài và hoàn thành bài vào vở

Riêng bài tập 5 thi ai nhanh hơn bằng

cách đọc bài thơ có từ tượng hình, từ

tượng thanh, ai tìm được nhiều người

+ Bài tập 5 cả lớp cùng tham gia trò

chơi “ai nhanh hơn”

+ Ghi bài

II.Luyện tập:

Bài tập 1: Tìm từ tượng hình, từ tượng thanh: soàn soạt, rón rén, bịch,

bốp, lẻo khoẻo, (ngã) chỏng quèo

Bài tập 2: Tìm 5 từ tượng hình gợi tả dáng đi của con người: Tập tễnh, lụm

khụm, lom khom, thoăn thoắt, lờ đờ

Bài tập 3: Phân biệt nghĩa của các từ

- Ha hả: Gợi tả tiếng cười to, tỏ ý

tán thưởng hoặc sảng khoái

- Hì hì: Mô phỏng tiếng cười phát ra

đằng mũi, biểu lộ sự thích thú

- Hô hố: Mô phỏng tiếng cười to, thô

lỗ, gây cảm giác khó chịu cho người khác

- Hơ hớ: Mô phỏng tiếng cười thoải

mái, vui vẻ, không cần che đậy, giữ ý

Bài tập 4: Đặt câu:

- Trời mưa rắc lắc

- Mưa rơi lấm tấm trên mái tóc em.

- Đường vào nhà tôi khúc khuỷu

quanh co

- Ánh đèn lập lòe như đom đóm

Trang 28

- Hoàn thành phần luyện tập (nếu chưa xong)

- Soạn bài: Xây dựng đoạn văn trong văn bản.

Mục tiêu: Nhớ lại được kiến thức bài bố cục của văn bản.

Trang 29

? Phần Thân bài được bố trí và

sắp xếp nội dung như thế nào?

Hoạt động 1 (10p): Hướng dẫn HS tìm hiểu thế nào là đoạn văn?

Mục tiêu: Trình bày được thế nào là đoạn văn?

+ Tổ chức HS làm việc cá nhân và

cặp đôi

lời các câu hỏi SGK/34

2.Khái niệm:

Ý 1 phần Ghi nhớ SGK/Tr 36

Mục tiêu: Hiểu từ ngữ chủ đề, câu chủ đề, quan hệ giữa các câu trong một

đoạn văn.

- Đoạn 1: Từ ngữ có tác dụng duy trì đối

tượng của đoạn văn: Ngô Tất Tố

- Đoạn 2 câu chủ đề: Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu nhất của Ngô Tất Tố

Trang 30

2.Cách trình bày nội dung đoạn văn

a Đọc và phân tích các đoạn văn phần I

- Đoạn văn 1 không có câu chủ đề.Nội dung trong đoạn được triển khai theocách song hành

- Câu chủ đề của đoạn 2 là câu 1 Ýcủa đoạn văn 2 được trình bày theo cáchdiễn dịch

b Đọc và nhận xét đoạn văn b

- Câu chủ đề của đoạn văn b là câu cuối

Ý của đoạn được trình bày theo cách quinạp

cầu của bài, tự trả lời vở ghi của

Bài tập 3: Với câu chủ đề “Lịch sử ta

đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chúng

tỏ tinh thần yêu nước của dân ta”, hãy viết

một đoạn văn theo cách diễn dịch, sau đóđổi thành đoạn văn diễn dịch thành đoạnvăn song hành

(HS viết vào tập)

Lịch sử đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng

tỏ tinh thần yêu nước của dân ta Muôn người như một, trên dưới một lòng, dân ta trong quá khứ đã nhiều lần đánh thắng giặc ngoại xâm phương Bắc xâm lược như giặc Hán, ĐƯờng, tống, Nguyên… Đặc biệt gần đây là gần một thế kỉ chống Pháp đã thắng lợi, sau đó là hai mươi năm đánh Mĩ, thắng Mĩ và thống nhất đất nước.

Trang 31

Bài tập 4: Chọn ý giải thích ý nghĩa câu

tục ngữ “Thất bại là mẹ thành công” đểviết thành một đoạn văn rồi phân tích cáchtrình bày

Trong cuộc đời mỗi người, ai cũng có mục đích sống riêng để hướng tới, tới đích là Để đến được cái đích của

sự thành công thực sự không hề dễ dàng Con đường đến đích chứa muôn vàn những khó khăn, chông gai, thử thách có lúc làm chúng ta vấp ngã, nhưng điều quan trọng phải biết đứng lên sau mỗi thất bại Thất bại và thành công là hai phạm trù định tính đối lập nhau Thất bại là ngọn nguồn của thành công, muốn thành công được chắc chắn phải vững lòng khi trải qua nhiều khó khăn, thất bại Câu tục ngữ muốn khuyên con người phải bền lòng vững chí trước những rào cản, vấp ngã trong cuộc đời để đến với đích thành công.

- Làm hoàn thành bài tập (nếu chưa xong)

- Soạn bài mới: Lão Hạc

TUẦN 4

Trang 32

TIẾT 13+14

Văn bản: LÃO HẠC

(Nam Cao)

TIẾT 1

Mục tiêu: Nhớ lại nội dung văn bản“Tức nước vỡ bờ”.

Trang 33

việc chung cả lớp

tâm trạng của chị Dậu Theo em, chị

Dậu là người có tính cách như thế nào?

nghèo, vợ chết, chỉ còn đứa con trai

Anh con trai lại phẫn chí vì không có

tiền cưới vợ, bỏ đi phu đồn điền cao su

biền biệt…

- Tình cảm của lão với “cậu vàng”:

rất yêu thương vì nó là kỉ vật của con

(1915-Hà Nam

- Ông là một nhà vănhiện thực xuất sắc vớinhững truyện ngắn,truyện dài chân thực viết

về người nông dânnghèo và trí thức nghèosống mòn mỏi trong xãhội cũ

2.Tác phẩm

Truyện ngắn “Lão hạc” là tác phẩm

tiêu biểu của nhà văn Nam Cao đăng báolần đầu năm 1943

Trang 34

+ Làm việc cá nhân và chung cả lớp

+ HS nghe và đọc tích cực (đánh dấu

những từ chưa rõ)

tâm trạng của lão Hạc xung quanh việc

bán chó (liệt kê những chi tiết nói lên

tâm trạng ấy) Qua đó, em thấy lão Hạc

là người như thế nào?

+ Chốt kiến thức, kết luận:

Dù rất thương “cậu Vàng”, đến

tình cảnh này lão cũng quyết định bán

bởi nếu không sẽ phải tiêu phạm vào

đồng tiền, mảnh vườn đang cố giữ trọn

vẹn cho con trai Việc đành phải bán

Các chi tiết: Lão cố làm ra vẻ vui

vẻ/Lão cười như mếu và đôi mắt ầng

ậc nước/Mặt lão đột nhiên co rúm

lại/Cái miệng móm mém của lão mếu

như con nít/Lão hu hu khóc…

+ Chia sẻ, bổ sung

1 Diễn biến tâm trạng của lão Hạc xung quanh việc bán “cậu vàng”:

- Trước khi bán “cậu Vàng” lão suy

tính, đắn đo nhiều lần Vì lão xem cậuvàng là người bạn thân thiết, là kỉ vật

của đứa con trai

- Sau khi bán “cậu Vàng” lão buồn, khóc, day dứt, tự trách mình “già bằng này tuổi đầu rồi còn đánh lừa một con chó”  thể hiện sự đau đớn, xót xa, ân

Trang 35

+ Tổ chức HS làm việc cá nhân

+ Giao nhiệm vụ: Em hiểu như thế nào

về nguyên nhân cái chết của lão Hạc?

Qua những điều lão Hạc thu xếp nhờ

cậy ông giáo rồi tìm đến cái chết, em

Qua đây, chúng ta thấy số phận cơ

cực đáng thương của những người

nông dân nghèo ở những năm đen tối

II Tìm hiểu văn bản (tt)

2 Nguyên nhân cái chết của lão Hạc.

- Tình cảnh đói khổ, túng quẫn

- Lòng thương con âm thầm mà lớnlao

- Lòng tự trọng cao, đáng kính

Tính cách của lão Hạc: Là người cẩn

thận, chu đáo và có lòng tự trọng cao

Mục tiêu: Chỉ ra được thái độ, tình cảm của nhân vật “tôi” đối với lão Hạc (10p)

việc cặp đôi (3p)

? Thái độ của nhân vật “tôi” như

thế nào khi lão Hạc kể chuyện?

? Những chi tiết nào chứng tỏ ông

đã dành tình cảm cho lão Hạc?

? Tình cảm của ông giáo dành cho

lão Hạc nói lên điều gì?

+ Làm việc cá nhân và cặp đôi: bày tỏ

ý kiến của mình với các bạn và thống

nhất kết quả

+ Trình bày kết quả: Đại diện đứng tại

3.Thái độ, tình cảm của nhân vật “tôi” đối với lão Hạc:

- Ông “ái ngại” cho tình cảnh của lão

Hạc khi nghe lão kể chuyện

- Ông luôn lắng nghe, sẻ chia, tâm sự

cùng lão Hạc: “Mời ông ăn khoai, uống nước chè, nhiều lúc dấu diếm vợ để giúp

đỡ lão Hạc”

Tình cảm trên chứng tỏ ông giáo cólòng đồng cảm, xót xa, yêu thương lãoHạc Ông tin vào những điều tốt đẹptrong phẩm chất người nông dân laođộng

Trang 36

chỗ trình bày kết quả

Mục tiêu: Trình bày được cách hiểu về ý nghĩ của nhân vật “tôi” (10p)

cầu và trả lời câu hỏi 4 SGK/48

+ Chốt kiến thức:

- Cuộc đời thật đáng buồn: Vì đói

nghèo có thể đổi trắng thay đen, biến

người lương thiện như lão Hạc thành

kẻ trộm cắp như Binh Tư, đáng buồn vì

đáng để ta thất vọng.

- Các nghĩa khác của cuộc đời

đáng buồn: Một con người lương thiện

như lão Hạc đành phải chết vì không

còn tìm đâu ra miếng ăn tối thiểu hàng

ngày Con người có nhân cách cao đẹp

như lão Hạc mà không được sống.

- Cuộc đời chưa hẳn đã đáng

buồn: Vì may mà ý nghĩ trước đó của

ông giáo không đúng bởi còn có những

người cao quí như lão Hạc, không gì

có thể hủy hoại được nhân cách của

người lương thiện để ta có quyền hi

vọng, tin tưởng ở con người

Trang 37

của truyện thể hiện rõ nhất ở những

điểm nào? Việc tạo tình huống truyện

bất ngờ có tác dụng như thế nào? Cách

khắc họa nhân vật có gì đặc sắc? Việc

truyện được kể bằng lời của nhân vật

tôi có hiệu quả như thế nào?

- Kể chuyện theo ngôi thứ nhất, tạokhông khí chân thực cho câu chuyện

2 Ghi nhớ SGK/Tr48

3 Luyện tập: (7p)

Mục tiêu: Trình bày được suy nghĩ về cuộc sống và phẩm chất của người nông

dân trong xã hội cũ.

(HS viết vào vở)

- Đọc lại văn bản

- Soạn bài: Liên kết các đoạn văn trong văn bản.

Trang 38

TUẦN 4

TIẾT 15+16

LIÊN KẾT CÁC ĐOẠN VĂN TRONG VĂN BẢN

Trang 39

+ Làm việc cá nhân và chung cả lớp

+ Trình bày kết quả: Đọc bài của

lời các câu hỏi SGK/50+51

+ Đánh giá kết quả học tập của HS

+ Chốt kiến thức và giải thích: Lẽ ra

cảm giác ấy phải là cảm giác ở thời

điểm hiện tại khi chứng kiến ngày

tựu trường Bởi vậy người đọc sẽ

cảm thấy hụt hẫng khi đọc đoạn văn

- Đoạn thứ nhất tả cảnh sân trường

Mĩ Lí trong ngày tựu trường

- Đoạn thứ hai miêu tả cảm giác của

nhân vật “tôi” lần ghé thăm trường trước

ngày khai giảng

2 - Cụm từ “trước đó mấy hôm” bổ sung

ý nghĩa về cảm giác thăm trường lần trướcchứ không phải là cảm giác hiện tại  Cótác dụng làm cho hai đoạn văn gắn kết chặtchẽ với nhau

3 Kết luận: Ý 1 ghi nhớ SGK/53

Hoạt động 2 (20p): Hướng dẫn HS tìm hiểu cách liên kết.

Mục tiêu: Chỉ ra được sự liên kết giữa các đoạn, các phương tiện liên kết

đoạn (từ liên kết và câu nối).

cầu và trả lời các câu hỏi

1.Dùng từ ngữ để liên kết các đoạn văn:

a Hai đoạn văn liệt kê hai khâu, đó là:

tìm hiểu và cảm thụ, từ ngữ liên kết là: bắt đầu, sau (trước hết, đầu tiên, cuối cùng, sau nữa, mặt khác, một là, hai là, …)

Định dạng
Số trang	79
Dung lượng	1,06 MB