Kế hoạch bài học Ngữ văn 7 Năm học 2020 – 2021

Thái độ: - Trung thực, trách nhiệm, chăm chỉ thể hiện trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao; có ý thức tạo lập văn bản trong sáng, hiệu quả; tự giác, tích cực , sáng tạo khi tạo lập v

Ngày soạn: 2/ 10/ 2020

Ngày giảng: 5/ 10/ 2020 Tiết 17

LUYỆN TẬP TẠO LẬP VĂN BẢN

A Mục tiêu bài dạy:

1 Kiến thức:

- Củng cố lại những kiến thức có liên quan đến việc tạo lập văn bản và làm quen hơn nữavới các bước tạo lập văn bản

- Biết tạo lập 1 văn bản tương đối đơn giản, gần gũi với đời sống và việc học tập

- Nắm được kiến thức có liên quan đến việc tạo lập văn bản và làm quen hơn nữa với các

bước tạo lập văn bản

+ Năng lực xã hội: năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác

+ Năng lực công cụ: năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực ứng dụng công nghệ thông tin

- Các năng lực đặc thù

+ Năng lực ngôn ngữ: biết sử dụng ngôn ngữ qua quá trình tạo lập văn bản

+ Năng lực văn học: năng lực thưởng thức văn học/cảm thụ thẩm mỹ

4 Thái độ:

- Trung thực, trách nhiệm, chăm chỉ (thể hiện trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao;

có ý thức tạo lập văn bản trong sáng, hiệu quả; tự giác, tích cực , sáng tạo khi tạo lập vănbản)

Các nội dung tích hợp

* Kĩ năng sống: tự nhận thức muốn làm bài văn hay phải trải qua 4 bước, kĩ năng thể

hiện sự tự tin trong bài viết

1 GV: Nghiên cứu nội dung, tham khảo SGV, soạn giáo án.

2 HS: Nêu trình tự các bước cho đề bài: Viết thư cho 1 người bạn nước ngoài để bạn

- N2: Viết ý 1: Phần thân bài

- N3: Viết ý2: Phần thân bài

- N4: Viết phần KB.

Bước 4: Kiểm tra lại bức thư vừa viết

- Sửa lỗi chính tả

- Sửa lỗi diến đạt

- Sửa lỗi về dấu câu

C Phương pháp:

- PP: Phân tích, thảo luận, luyện viết

IV Tiến trình dạy học - giáo dục:

1 Ổn định tổ chức: (1p)

- Kiểm tra sĩ số

- Kiểm tra vệ sinh , nề nếp

2 Kiểm tra bài cũ: (4p)

? Em hãy nêu các bước của quá trình tạo lập văn bản? Khi tạo lập văn bản em đã tuân thủ theo các bước đó chưa? Tại sao?

*Dự kiến trả lời: 4 bước

- Mục tiêu: Nhằm giúp họcsinh huy động vốn kiến thức và kĩ năng đã có để

chuẩn bị tiếp nhận kiến thức và kĩ năng mới Bên cạnh đó, nhằm tạo ra hứng thú và mộttâm thế tích cực để học sinh bước vào bài học mới

- Thời gian: 3 phút

- Phương pháp: thuyết trình

- Cách thực hiện: Gv thuyết trình, HS chú ý lắng nghe

* Kĩ thuật hỏi và trả lời:

*HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

- Mục đích: Củng cố lại những kiến thức có liên quan đến q.trình tạo lập VB và làm

quen hơn nữa với các bước của quy trình tạo lập VB

- Thời gian: 25 phút

- Phương pháp: Vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, thuyết trình.

- Cách thực hiện: giáo viên đặt câu hỏi, học sinh trình bày những nội dung đã được GV

giao chuẩn bị từ tiết học trước, nhận xét, đánh giá.

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

* Kĩ thuật hỏi và trả lời:

+ Định hướng( tìm hiểu đề ): Định hướng 4 vấn đề

(đối tượng, mục đích, nội dung, cách thức)

+ Tìm ý, lập dàn ý (sắp xếp các ý theo một bố cục

rành mạch hợp lý)

+ viết bài: Diễn đạt các ý ghi trong dàn ý thành bài

văn h/c về nội dung, ngữ pháp)

+ Kiểm tra lại văn bản

GV: Cho HSKT đọc đề bài trên máy chiếu silde 1

? Yêu cầu HS thực hiện bước định hướng đề bài

Gợi ý:

? Viết cho ai?

? Viết để làm gì?

? Viết cái gì?

- Học sinh suy nghĩ, trình bày.

G: Chốt kiến thức trên máy silde 2,3,4

- Đối tượng: Viết cho một người bạn cùng trang lứa ở

nước ngoài

- Mục đích: Để bạn hiểu đất nước Việt Nam.

- Nội dung: Viết về 1 trong 4 vấn đề.

Đề bài : Viết thư cho 1 người

bạn nước ngoài để bạn hiểu

về đất nước mình

* Bước 1: Định hướng VB:

- Thể loại :Viết thư

-> Thông qua những nét về truyền thống lịch sử của

nước nhà giúp bạn hiểu và có cảm tình với đất nước

mình Từ đó góp phần xây dựng tình hữu nghị giữa

hai nước, hai dân tộc.

Hoặc thông qua việc giới thiệu về vẻ đẹp thiên

nhiên VN, giúp bạn hiểu và có cảm tình với đất nước

- Đối tượng: Bạn cùng tranglứa ở nước ngoài

- Mục đích: Để bạn hiểu đấtnước Việt Nam

- Nội dung: Truyền thốnglịch sử, cảnh đẹp thiên

VN. nhiên, những đặc sắc về văn

hĩa và phong tục tập quáncủa đất nước mình

? Bước thứ 2 của tạo lập văn bản là gì ?

xây dựng bố cục cho văn bản

* Kĩ thuật nhĩm bàn:

+ Giao nhiệm vụ:

? Em sẽ định hướng cách viết dàn bài ba phần của

dàn bài như thế nào?

+ HS thực hiện nhiệm vụ (làm việc nhĩm bàn, ghi kết

quả thảo luận ra giấy)

+ Báo cáo kết quả: Trình bày miệng

+ HS nhĩm khác nhận xét chéo và GV nhận xét, chốt :

- Gv Đưa dàn ý trên máy chiếu silde 5,6,7

1 Mở bài.

- Lời chào: Chào bạn !

- Lí do viết thư: Nhận được thư bạn hỏi về Tổ quốc

VN, mình đáp lại bạn ngay

2 Thân bài

a, Giới thiệu chung về đất nước VN.

Đất nước VN cĩ núi cao, sơng dài, biển rộng, những

cánh đồng lúa mênh mơng, bát ngát với nhiều sản vật

quý hiếm, cĩ nhiều danh lam thắng cảnh Mỗi miền

quê lại gắn với một nét đẹp riêng

b, Giới thiệu những địa danh :

- Những danh lam thắng cảnh nổi tiếng thể hiện vẻ

đẹp thiên nhiên VN ở các vùng miền, niềm tự hào của

mỗi người dân đất Việt:

- Miền Tây Bắc: núi non trùng điệp, thảo nguyên bao

la

- Miền Đơng Bắc: đồi cọ trung du

+ Vẻ đẹp Hà Nơi- Hồ Gươm: Lẵng hoa giữa lịng

thành phố, lung linh huyền ảo;quần thể kiến trúc Hồ

Gươm ( Đài Nghiên, Tháp Bút, Đền Ngọc Sơn )

Người Việt Nam tự hào “ Rủ nhau xem cảnh Kiếm

Hồ

+ Quảng Ninh: Vẻ đẹp Vịnh Hạ Long: Nhiều hang

động đẹp lung linh, biển xanh thẳm, con người mến

khách-> di sản thế giới

+ Huế: Sơng Hương, núi Ngự, cầu Tràng Tiền,: Thơ

mộng, lung linh, những câu hị tha thiết

+ Thành phố Hồ Chí Minh: hịn ngọc viễn đơng

- Truyền thống lịch sử:

+ Trải qua nhiều cuộc kháng chiến và giành thắng lợi

*Bước 2 Lập dàn ý

- Bản sắc văn hóa dân tộc: Tết, lễ hôi

=> Tự hào về quê hương đất nước

3 Kết bài.

- Gửi lời chào, lời chúc, lời mời, lời hứa sẽ luôn trao

đổi thư với bạn

G: Chiếu một số hình ảnh đẹp tiêu biểu cảu quê hương

đất nước trên silde 9-18

*HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP:

- Mục tiêu: vận dụng những kiến thức vừa học được để giải quyết những nhiệm vụ cụ

thể.

- Thời gian: 10 phút

- Phương pháp: Thực hành, nhận xét, đánh giá, vấn đáp, thuyết trình,

- Cách thực hiện: HS trình bày những nội dung đã được GV giao để hoàn thành phiếu

học tập , GV nhận xét, đánh giá.

Kĩ thuật hoạt động nhóm, động não, viết sáng tạo

Bước 3: Chia HS = 4 nhóm thảo luận và viết bài theo

định hướng sau:

N1: Viết MB

N2: Viết ý 1: Phần thân bài

N3: Viết ý2 : Phần thân bài

N4: Viết phần KB

+ HS thực hiện nhiệm vụ (làm việc nhóm 4, ghi kết quả

thảo luận ra giấy)

+ Báo cáo kết quả: Đại diện mỗi nhóm trìn bày

+ HS nhóm khác nhận xét chéo và GV nhận xét, chốt

G.Tổng hợp các đoạn văn thành bài

G : Đưa đoạn tham khảo mở bài Silde 19, 20

Lê - na thân mến !

Cũng như tất cả bạn bè đồng lứa với mình và Lê - na

trên trái đất này, mỗi chúng ta đều sinh ra và lên ở một

đất nước cụ thể Với bạn, đó là nước Nga thân yêu, còn

với mình là đất nước Việt Nam yêu quý

Bạn biết không ! Nước mình nằm ở vùng nhiệt đới

nắng lắm mưa nhiều, có 4 mùa xuân, hạ, thu, đông rõ

rệt Mỗi mùa lại có 1 vẻ đẹp riêng, độc đáo, bạn ạ !

? Sau khi đã viết thành văn, em còn phải thực hiện

thao tác nào nữa?

- Kiểm tra

? Em sẽ kiểm tra và sửa chữa những lỗi gì trước khi

gửi thư đi? -> HS bộc lộ.

Bước 3: Viết thành văn

N1: Viết MBN2: Viết ý 1: Phần thân bàiN3: Viết ý2: Phần thân bàiN4: Viết phần KB

Bước 4: Kiểm tra lại bức thư vừa viết

- Sửa lỗi chính tả

- Sửa lỗi diến đạt

- Sửa lỗi về dấu câu

* HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

- Mục tiêu: Học sinh sử dụng kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết các vấn đề, nhiệm

vụ trong thực tế

- Thời gian: 5 phút

- Phương pháp: Thực hành, nhận xét, đánh giá, vấn đáp, thuyết trình,

- Cách thức tiến hành: HS trình bày những nội dung đã được GV giao, nhận xét, đánh

giá.

Kĩ thuật động não trình bày 1 phút.

? Lập dàn ý cho bài viết về đề tài ngày khai giảng

trường em

+ HS thực hiện nhiệm vụ ( cá nhân)

+ Báo cáo kết quả : Trình bày miệng

GV: Gợi ý

I/ Mở bài

 Dẫn dắt, giới thiệu về ngày khai giảng

Năm nay em đã là học sinh lớp bẩy, đã trải qua sáu lễ

khai giảng Nhưng sao ngày khai giảng lần này lại lạ

thế, một cảm giác khó có thể diễn tả bằng lời

II/ Thân bài

a Quang cảnh trước lễ khai giảng

 Đó là một buổi sáng mùa thu đẹp trời, mây trắng

lững lờ trôi, gió heo may thổi nhẹ

 Ngôi trường cấp hai của em hôm nay nhìn khác

hẳn ngày thường Băng rôn, khẩu hiệu “Chào

mừng năm học mới” được treo lên trang trọng

Cờ hoa trong tay các bạn học sinh bay phấp phới

 Sân trường được xếp đầy bằng những hàng ghế

đỏ ngay ngắn

 Các bạn học sinh và thầy cô giáo cũng có vẻ vui

tươi, phấn khởi hơn ngày thường Các anh chị

lớn thì tíu tít chuyện trò, những học sinh cuối cấp

thì đang tranh thủ chụp cho nhau bức ảnh kỉ

niệm, còn những học sinh mới như em thì rụt rè

bỡ ngỡ hơn

 Lớp em được chọn đi diễu hành nên bọn em

đứng xếp hàng ngay ngắn đợi buổi lễ bắt đầu

Trong lòng em lúc này chợt bâng khuâng đến lạ

b Khung cảnh trong buổi lễ khai giảng

 Tiếng trống báo hiệu buổi lễ khai giảng bắt đầu

vang lên, các bạn học sinh lập tức đứng đúng vào

vị trí lớp mình Sân trường tràn ngập màu áo

trắng ngay hàng thẳng lối trông thật thích mắt

 Sau lời giới thiệu với giọng nói truyền cảm của

cô tổng phụ trách, chúng em- những học sinh

mới đến bước vào sân trường cùng niềm hân

hoan không thể nào tả xiết

 Cầm trên tay nhành hoa tươi thắm, chân bước đi

theo nhịp nhạc của bài hát trường ca và bài “Mùa

thu ngày khai trường”, em bất giác mỉm cười

Đây có phải là cảm giác của hạnh phúc?

 Nghi lễ diễu hành kết thúc, thầy hiệu trưởng với

mái tóc đã điểm bạc lên đọc thư của chủ tịch

nước và đánh tiếng trống đầu tiên báo hiệu năm

học mới bắt đầu Ba hồi trống dứt khoát như là

niềm náo nức, sự quyết tâm, nỗ lực mà thầy và

trò toàn trường cần phải cố gắng trong năm học

mới

 Liền ngay đó là bài diễn văn phát biểu cảm nghĩ

của một chị học sinh lớp 9 Chị mặc áo dài thướt

tha, giọng nói ngọt ngào đã truyền cho em biết

bao cảm hứng về ngôi trường thân yêu này

 Kết thúc lễ khai giảng là những tiết mục văn

nghệ thật đặc sắc Nào là bài múa sen nghệ thuật,

nào là bài nhảy hiện đại vô cùng sôi động Lời

ca tiếng hát của các thầy cô cũng được góp vào

làm buổi lễ thêm ý nghĩa

III/ Kết bài

 Nêu cảm xúc của em về ngày khai giảng

Ngày khai giảng ở mái trường cấp hai đã cho em niềm

tin và tình yêu về ngôi trường này Kí ức về những

ngày khai giảng không chỉ là hôm nay mà mãi mãi về

sau, em sẽ không bao giờ quên

* HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI , SÁNG TẠO

- Mục tiêu: Mở rộng kiến thức bài học, phát triển năng lực tự học, hợp tác, sáng tạo của HS.

- Thời gian: làm ở nhà

- Phương pháp:

- Cách tiến hành: HS làm bài tập ở nhà

Hoạt động của GV và HS Kiến thức cần đạt

Kĩ thuật động não, viết sáng tạo.

+ Giao nhiệm vụ ( hs làm ở nhà )

? Viết bài văn giới thiệu về danh lam tháng cảnh mà

em biết

-/Gv hướng dẫn hs viết đoạn văn

+ Đảm bảo yêu cầu về hình thức 1 bài văn Bài văn có

câu mở đoạn, thân đoạn và kết đoạn

+ Xác định dúng yêu cầu nội dung đề bài, kiến thức

1 Khái quát về danh lam thắng cảnh (Vịnh Hạ Long)

 Vịnh Hạ Long nằm tại thành phố Hạ Long

 Là nơi du lịch nổi tiếng của nước ta và các du

khách quốc tế

 Là nơi có vẻ đẹp hùng vĩ, một kiệt tác của thiên

nhiên

 Được công nhận là di sản văn hóa thế giới

2 Chi tiết về danh lam thắng cảnh (Vịnh Hạ Long)

- Lịch sử danh lam thắng cảnh (Vịnh Hạ Long)

 Theo truyền thuyết cho rằng, nước Việt bị giặc

ngoại xâm xâm lược, Ngọc Hoàng cho Rồng mẹ

mang theo rồng con giúp nước Việt

 Có truyền thuyết nói rằng khi nước ta bị xâm

lược thì có một con rồng cuộn mình tạo nên bức

tường thành vững chắc ngăn giặc ngoại xâm

 Nhưng theo địa lí học thì đây là do kiến tạo địa

- Ý nghĩa của danh lam thắng cảnh (Vịnh Hạ Long)

 Là di sản văn hóa của thế giới, là niềm tự hào

của dân tộc Việt Nam

 Là nơi du khách đến thăm quan du lịch

III Kết bài: Nêu cảm nghĩ của em về danh lam thắng

cảnh (Vịnh Hạ Long)

Bài văn tham khảo:

Nhắc đến danh lam thắng cảnh, những chốn có non nước hữu tình trên đất nướcViệt nam ta khó lòng không nhắc đến vịnh Hạ Long Cái tên ấy ai là người Việt namcũng biết đến Nó không chỉ đẹp trong hiện tại hay tương lai mà nó còn đẹp từ thời xưatrong câu thơ của Nguyễn Khoa Điềm: "Con gà, con cóc quê hương cũng biến Hạ Longthành thắng cảnh" Mới đây vịnh Hạ Long còn dược UNESCO công nhận là một trongbảy kì quan đẹp nhất thế giới Vậy không biết rằng Hạ Long có những gì mà lại được tônvinh đến như vậy?

Vịnh Hạ Long còn có truyền thuyết đó là Ngọc Hoàng sai Rồng Mẹ mang theomột đàn Rồng Con xuống hạ giới giúp người Việt đánh giặc Thuyền giặc từ ngoài biển

ào ạt tiến vào bờ vừa lúc đàn Rồng tới hạ giới Đàn Rồng lập tức phun ra lửa thiêu cháythuyền giặc, một phần nhả Châu Ngọc dựng thành bức tường đá sừng sững làm chothuyền giặc đâm phải mà vỡ tan, chặn đứng bước tiến của ngoại bang

Sau khi giặc tan, thấy cảnh mặt đất thanh bình, cây cối tươi tốt, con người nơi đâylại cần cù, chịu khó, đoàn kết giúp đỡ nhau, Rồng Mẹ và Rồng Con không trở về trời mà

ở lại hạ giới, nơi vừa diễn ra trận chiến để muôn đời bảo vệ con dân Đại Việt Vị trí Rồng

Mẹ đáp xuống là Hạ Long; nơi Rồng Con đáp xuống là Bái Tử Long và đuôi đàn rồngquẫy nước trắng xoá là Bạch Long Vĩ (bán đảo Trà Cổ ngày nay, với bãi cát dài trên 15km)

Lại có truyền thuyết khác nói rằng vào thời kỳ nọ khi đất nước có giặc ngoại xâm,một con rồng đã bay theo dọc sông xuôi về phía biển và hạ cánh xuống ở vùng ven biểnĐông Bắc làm thành bức tường thành chắn bước tiến của thủy quân giặc Chỗ rồng đápxuống che chở cho đất nước được gọi là Hạ Long

Trước hết về vị trí của vịnh Hạ Long thì nó nằm ở vùng Ðông Bắc Việt Nam, vịnh

Hạ Long là một phần vịnh Bắc Bộ, bao gồm vùng biển của thành phố Hạ Long, thị xãCẩm Phả và một phần của huyện đảo Vân Ðồn Phía tây nam Vịnh giáp đảo Cát Bà, phíađông là biển, phần còn lại giáp đất liền với đường bờ biển dài 120 km, được giới hạn từ106058' - 107022' kinh độ Ðông và 20045' - 20050' vĩ độ Bắc với tổng diện tích 1553km2

Tiếp nữa là về đảo ở đây thì có 1969 hòn đảo lớn nhỏ, trong đó 989 đảo có tên và

980 đảo chưa có tên Đảo nơi đây gồm có hai dạng đó là đảo đá vôi và đảo phiếm thạchtập trung ở Bái tử long và vinh Hạ Long Ở đây thì chúng ta thấy được hàng loạt nhữnghang động đẹp và nổi tiếng Vùng Di sản thiên nhiên được thế giới công nhận có diệntích 434 km2 bao gồm 775 đảo, như một hình tam giác với 3 đỉnh là đảo Ðầu Gỗ (phíatây), hồ Ba Hầm (phía nam), đảo Cống Tây (phía đông) vùng kế bên là khu vực đệm và

di tích danh thắng quốc gia được Bộ Văn hóa Thông tin xếp hạng năm 1962

Đến với Hạ Long thì người ta không thể nào rời mắt khỏi những cảnh vật nơi đây.Nào là núi, nào là nước với những hang động thật sự hấp dẫn người ta muốn đi tới tậncùng để tìm thấy cái hữu hạn trong cái vô hạn của trời nước, núi non ấy Chúng ta cứ ngỡ

rằng ngọn núi kia giống như những người khổng lồ vậy, ngồi trong thuyền mà ngước lên

để đo tầm cao của những ngọn núi ấy thật sự là mỏi mắt Đến đây ta mới biết hết thế nào

là sự hùng vĩ, thế nào là sự hữu tình giữa nước và non Làn nước biển mặn mà vị xa xămcủa muối Hang động với những nhũ đá như sắp rơi xuống nhưng thật chất lại là khôngrơi Nó cứ tua tủa như muôn ngàn giọt ngọc dạng lỏng lấp lánh dính vào nhau nhưngkhông rơi xuống

Con người nơi đây cũng thật sự là rất đáng yêu đáng quý Họ không những mếnkhách mà còn như một người hướng dẫn viên du lịch vừa nói giới thiệu tả cảnh vừa vữngtay chèo đẩy lái đến nơi khách muốn qua Những con người ở đây nồng nhiệt mỗi khi cókhách đến và khi khách đi thì để lại những ấn tượng khó phai về những con người miềnnon nước hữu tình với những tình cảm mặn mà như là muối biển vậy

Qua đây ta thấy vịnh Hạ Long rất xứng đáng là một trong bảy kì quan của thế giới.Nếu những ai đã được đặt chân đến đây thì chắc hẳn rất ấn tượng bởi cảnh đẹp và conngười nơi đây Còn những ai chưa đến thì hãy nhanh chóng đến mà tận hưởng những gì

là tạo hóa ban tặng, những gì là mẹ thiên nhiên

* GV khái quát: Qua bài luyện tập hôm nay, chúng ta càng hiểu rõ: Thế nào là tạo lập

v/b; Mục đích của việc tạo lập v/b là để làm gì? Khi tạo lập v/b ,chúng ta cần phải làm tốt

những y/c nào?

- GV nhận xét tiết học

* Hướng dẫn về nhà: (2’)

- Viết thành bài văn hoàn chỉnh

- Chuẩn bị bài mới: Soạn: Sông núi nước Nam:

+ Tìm hiểu về tác giả, hoàn cảnh ra đời tác phẩm.

+ Đặc đểm của thơ thất ngôn tứ tuyệt

+ Phân tích, chỉ ra nét đặc sắc của bài thơ: giọng thơ, nhịp thơ, tình cảm của tác giả đượcthể hiện trong bài thơ

+ Tìm hiểu giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản

E Rút kinh nghiệm:

Kế hoạch và tài liệu dạy học:

Tổ chức hoạt động học cho học sinh:

Hoạt động của học sinh:

Ngày soạn: 2/ 10/ 2020

Ngày dạy: 6/ 10/ 2020

Tiết 18

Văn bản:

SÔNG NÚI NƯỚC NAM

( Nam quốc sơn hà) - Lý Thường Kiệt (?)-

A MỤC TIÊU BÀI DẠY:

1 Kiến thức

- Có những hiểu biết bước đầu về thơ trung đại

- Hiểu sơ giản về tác giả, tác phẩm” Sông núi nước Nam”

- Hiểu được đặc điểm thể thơ thất ngôn tứ tuyệt ĐL

- Hiểu được chủ quyền về lãnh thổ của đất nước và ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền đótrước kẻ thù xâm lược , khí phách hào hùng, khát vọng thái bình thịnh trị của dân tộc

trong hai bài thơ: Sông núi nước Nam

- Trình bày được hiểu biết về những tác phẩm khác cũng được coi là tuyên ngôn độc lậpcủa nước ta

- Nhận biết và hiểu được tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật trong bài

- Giải thích được vì sao tác phẩm được coi là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộcta

- Liên hệ với tình hình an ninh đnước hiện nay

cảm nhận cái hay cái đẹp của văn bả

+ Năng lực văn học: cảm nhận cái hay cái đẹp của văn bản

4 Thái độ:

- Yêu nước, trách nhiệm (Yêu quê hương, tự hào về dân tộc Việt Nam)

- Tích hợp giáo dục tư tường Hồ Chí Minh: Tuyên ngôn độc lập , năm 1945.

- Tích hợp giáo dục quốc phòng: Khẳng định ý chí của dân tộc Việt nam về độc lập

chủ quyền trước các thế lực xâm lược

*Các nội dung tích hợp:

- Tích hợp giáo dục tư tường Hồ Chí Minh: Tuyên ngôn độc lập , năm 1945

- Tích hợp giáo dục quốc phòng: Khẳng định ý chí của dân tộc Việt nam về độc lập chủ quyền trước các thế lực xâm lược

B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

- Chuẩn bị của giáo viên:

- Giáo viên: nghiên cứu kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên, hướng dẫn chuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo; chuẩn bị kế hoạch bài học, thiết bị, phương

tiện dạy học,

- Chuẩn bị của học sinh: -Học sinh: đọc kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, những tài liệu liên quan; soạn bài; tìm hiểu về lễ hội làng Gióng. Trao đổi để trả lời câu hỏi sau: Nhận dạng thể thơ của bài Nam quốc sơn hà bằng cách hoàn thành các câu sau: - Số câu trong bài

- Số chữ trong câu

- Cách hiệp vần của bài thơ

- Nam quốc sơn hà được viết bằng thể thơ

C PHƯƠNG PHÁP/KỸ THUẬT DẠY HỌC -Kĩ thuật động não, thảo luận: - Kĩ thuật trình bày một phút: - Kĩ thụât viết tích cực - PP trực quan, vấn đáp, thuyết trình, giảng bình, đọc diễn cảm, nêu vấn đề

D TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY – GD:

1 Ổn định tổ chức: (1p)

- Kiểm tra ss, vệ sinh , nề nếp

2 Kiểm tra bài cũ: (5p)

? Thế nào là ca dao - dân ca? Đọc một bài ca dao đã học mà em thích nhất? Trình bày

giá trị nội dung và nghệ thuật của bài ca dao đó?

*Dự kiến trả lời:

- KN Ca dao dân ca:

+ Chỉ các thể loại trữ tình dân gian, kết hợp lời và nhạc

+ Nội dung: diễn tả đời sống nội tâm của con người

- Đọc đúng một bài ca dao đã học mà em thích nhất

- Trình bày được giá trị nội dung và nghệ thuật của bài ca dao

3 Bài mới:

* HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG:

- Mục tiêu: HS nhận thức được nhiệm vụ trọng tâm của tiết học, có hứng thú tiếp thu bài mới.

- Phương pháp: Vấn đáp.

- Thời gian: 2p

- Kĩ thuật: Động não, trình bày 1 phút.

- Cách thực hiện: GV đưa ra câu hỏi và HS giải đáp-> GV giới thiệu vào bài.

(1) (2) (3) (4) (5)

Hoạt động của giáo viên-học sinh Nội dung cần đạt

+Giao nhiệm vụ

(1).Trò chơi: MẬT MÃ LỊCH SỬ

Quan sát hình ảnh và cho biết mỗi hình ảnh

gợi nhớ tới nhân vật lịch sử nào? Giới thiệu

Lí Trần

Lí Công Uẩn :Ban Chiếu dời đô vào mùa xuân năm 1010

để chuyển dời kinh đô của nước Đại C Việt từ Hoa Lư (Ninh Bình) ra Đại La (Hà Nội)

Lí Thường Kiệt :Đánh bại quân nhà Tống vào năm 1075

-1077, nổi tiếng với chiến thắng trên phòng tuyến sông Như Nguyệt và thường được coi là tác giả bài thơ thần

Nam quốc sơn hà.

Trần Hưng Đạo:Ba lần cầm quân đánh đuổi giặc Mông

-Nguyên được nhân dân tôn vinh là Đức Thánh Trần, là

người viết áng văn bất hủ Hịch tướng sĩ

Phạm Ngũ Lão: Ngồi đan sọt bên vệ đường, mải nghĩ về

một câu trong binh thư, đến nỗi quân lính dẹp lối cho xa giá của Hưng Đạo Vương càm giáo đâm vào đùi chảy máu

mà vẫn không nhúc nhích Trở thành môn khách của Hưng Đạo Vương, là vị tướng giỏi góp nhiều công lớn chochiến thắng quân Mông - Nguyên

Trần Quốc Toản:Sáu tuổi, căm thù giặc đến bóm nát quả cam trong tay ở bến Bình Than mà không hề hay biết,

giương cao ngọn cờ thêu 6 chữ vàng “Phá cường địch, báo hoàng ân”, góp công đánh thắng giặc Mông - Nguyên

lần thứ hai Nhân vật đươc Nguyễn Huy Tưởng tái hiện

trong tác phẩm: Lá cờ thêu sáu chữ vàng.

Học lịch sử chắc hẳn chúng ta đều biết rất rõ về những trang sử hào hùng của dân tộc

ta Nước Đại Việt ta vào thế kỉ X - XIII ( thời Lí - Trần ) đã ghi dấu biết bao chiến công oanh liệt, hào hùng Những chiến công vang dội, những trận đánh hào hùng đã khơi nguồn cho biết bao cảm xúc kiêu hãnh và tự hào Hôm nay, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về

tác phẩm như thế Đó là “Sông núi nước Nam”

* HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

- Mục tiêu: Hiểu biết cơ bản về thơ trung đại.Nắm chắc đặc điểm thể thơ thất ngôn tứ

tuyệt, ngũ ngôn tứ tuyệt ĐL

- Phương pháp: Nêu vấn đề,vấn đáp, phân tích-giảng bình, thảo luận nhóm

- Kĩ thuật: Động não, đặt câu hỏi,

- Cách thức tiến hành: GV đặt câu hỏi, HS trình bày những nội dung giao ở tiết trước,

thảo luận, nhận xét, đánh giá, rút ra kiến thức.

- Thời gian: 30’

Hoạt động của giáo viên và học sinh Kiến thức cần đạt

Hướng dẫn HS tìm hiểu chung về tg- tp và nội dung

của văn bản.

Văn học trung đại (thế kỉ X - hết thế kỉ XIX)

G: Ngay từ thời trung đại, nước ta đã có một nền thơ ca

phong phú và đặc sắc Thơ ca trung đại chủ yếu được

sáng tác bằng chữ Hán hoặc chữ Nôm và bằng nhiều thể

I Tìm hiểu chung :

1 Tác giả :

- Chưa rõ tác giả là ai

loại đa dạng.

G: Đưa một số dẫn chứng về sự phong phú của thơ ca

Trung Đại trên silde 1 với những tác giả, tác phẩm tiểu

biểu: Nguyễn Du( Truyện Kiều), Cao Bá Quát, Ngân khúc

VN, thơ Nôm trong đó bài thơ Nam Quốc Sơn Hà là một

- Có 2 giả thiết về tác giả:

+ Lý Thường Kiệt (vị tướng tài ba ở thời nhà lí thế kỉ XI):

Ông tên thật là Ngô Tuấn (1019-1105) , là con của Sùng

Tiết tướng quân Ngô An Ngữ, người phường Thái Hòa,

thành Thăng Long (Hà Nội ngày nay) Có tài liệu lại nói

quê ông là làng An Xá, huyện Quảng Đức (Cơ Xá, huyện

Gia Lâm ngày nay) Gia đình ông nối đời làm quan cho

nhà Lý, ông có nhiều mưu lược, có tài làm tướng

+ Không rõ tác giả là ai: Từ trước, bài thơ được cho là

sáng tác của Lý Thường Kiệt trong lần chống quân xâm

lược Tống tại Sông Cầu (Như Nguyệt) năm 1077 Tuy

nhiên mới đây, nhiều nhà nghiên cứu khẳng định bài thơ

này ra đời từ thời Tiền Lê và cũng được sử dụng trong

trận đánh chống quân Tống, nhưng là lần đầu vào năm

981

G: Chốt trên máy chiếu silde 2

G: Bài “Sông núi nước Nam” tác giả là ai ?, sáng tác

vào thời đại nào là vấn đề đang được đặt ra gần đây.

Trên sách báo, ngoài xã hội cũng như trong nhà trường,

từ lâu vẫn ghi tác giả là Lý Thường Kiệt và như thế là bài

thơ ra đời trong thời kỳ kháng chiến chống giặc Tống ở

thời nhà Lý Gần đây, một số nhà nghiên cứu cho rằng

không phải của Lý Thường Kiệt Cần chờ đợi thêm những

kết quả tìm tòi của các nhà nghiên cứu.

? Hoàn cảnh ra đời của bài thơ?

Có nhiều lời kể về sự ra đời của bài thơ:

+ Theo truyền thuyết Năm 1076 quân Tống do Quách

Quỳ chỉ huy xâm lược nước ta Vua Lý Nhân Tông sai Lý

Thường Kiệt đem quân chặn giặc ở phòng tuyến Như

2 Tác phẩm

- Ra đời trong cuộc khángchiến chống giặc Tốngxâm lược ở thời nhà Lí(1077)

Nguyệt một khúc sông Cầu, nay thuộc huyện Yên Phong,

Bắc Ninh Bỗng một đêm, quân sĩ chợt nghe từ trong đền

Trương tướng quân ( thờ hai anh em Trương Hống và

Trương Hát là hai vị tướng giỏi của Triệu Quang Phục,

được tôn là thần sông Như Nguyệt ) có tiếng ngâm sang

sảng vang vọng ra

G: Đưa hình ảnh về di tích phòng tuyến sông Cầu (Như

Nguyệt) GV gới thiệu lược đồ kháng chiến chống quân xâm lược Tống

(Tích hợp lịc sử)

Chiến tranh chống quân xâm lược Tống 1075-1077.

Giai đoạn đầu, tướng nhà Lý là Lý Thường Kiệt đã chủ

động đánh sang đất Tống trong chiến dịch 1075-1076, phá

thành Ung Châu Giai đoạn sau, quân Lý rút về phòng thủ

chống lại cuộc nam tiến của đại quân Tống trong năm

1076-1077 và cuối cùng đẩy lui được quân Tống ra khỏi

lãnh thổ Đại Việt Đây là cuộc chiến tranh quy mô lớn

nhất và khốc liệt nhất vùng Đông Á trong thế kỷ thứ 11

GV bổ sung :

Từ hoàn cảnh ra đời, đến việc tiếp nhận truyền bá, tác

giả - bài thơ đậm chất huyền thoại, linh thiêng Bài thơ

không chỉ là tiếng nói của một người mà là trí tuệ, tâm

hồn của cả dân tộc VN xưa cũng như nay.

Bài thơ từng được coi là Bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên

của dân tộc.

? Vậy tuyên ngôn độc lập là gì?

- Tuyên ngôn độc lập là lời tuyên bố về chủ quyền của đất

nước và khẳng định không một thế lực nào xâm phạm

4/3 , giọng chậm chắc, hào khởi, đanh thép.

GV đọc mẫu 1 lần phiên âm chữ Hãn, dịch nghĩa, dịch

? Nhan đề và trong câu thơ đầu tiên có cụm từ "Nam

quốc sơn hà - Sông núi nước Nam"?

? Em hãy giải thích cụm từ ấy ?

+ HS thực hiện nhiệm vụ

+ HS báo cáo kết quả: trình bày miệng

- HS nhận xét, bổ sung, GV chốt

- Nam: nước Nam, quốc: nước; sơn: núi, hà: sông

 Yếu tố Hán Việt  học bài sau

H: Nghĩa hẹp: Chỉ sông núi cụ thể của VN

Nghĩa rộng: chỉ chung giang sơn, lãnh thổ đất nước VN

=> thường gọi là bài thơ thần

? Bài thơ chữ Hán được viết theo thể thất ngôn tứ

tuyệt Em hãy trình bày hiểu biết của em về thể thơ ?

Đây là một thể thơ Đường luật

- Đặc điểm:

+ Bài thơ có 4 câu, mỗi câu gồm bảy chữ

+ Chữ cuối cùng của các câu 1, 2, 4 hiệp vần với nhau

+ Hiệp vần chân (cư) C1 - thư C2 - hư C4

+ Bốn câu thơ trong bài tứ tuyệt lần lượt có tên là “khai,

II Đọc – hiểu văn bản:

1 Đọc- chú thích.

2 Bố cục :

- Ngôn ngữ: chữ Hán

-Thể thơ: Thất ngôn tứtuyệt

thừa, chuyển, hợp”

Kĩ thuật thảo luận nhóm bàn

+ Giao nhiệm vụ

Nhận dạng thể thơ của bài Nam quốc sơn hà bằng cách

hoàn thành các câu sau:

+ Hs thực hiện hoàn thành vào phiếu học tập

+ HS nhóm khác nhận xét , bổ sung , GV chốt

- Số câu trong bài

- Số chữ trong câu

- Cách hiệp vần của bài thơ

- Nam quốc sơn hà được viết bằng thể thơ

*Kĩ thuật động não, trình bày 1 phút:

+ Giao nhiệm vụ

? "Sông Nam" là 1 bài thơ thiên về sự biểu ý (bảy tỏ

ý kiến).Vậy nội dung biểu ý đó được thể hiện theo 1 bố

cục ntn? Hãy nhận xét bố cục đó ?

+ HS thực hiện nhiệm vụ

+ HS báo cáo kết quả: trình bày miệng

- HS nhận xét, bổ sung, GV chốt

- Hai phần:

+ Hai câu đầu: Khẳng định về chủ quyền lãnh thổ của

đ/nước

+ Hai câu cuối: Nêu cao ý chí quyết tâm bảo vệ chủ

quyền trước kẻ ngoại xâm

- Bố cục: hai phần

-> rõ ràng, rành mạch, chặt chẽ

G: Chốt kiến thức đúng trên silde 4, ghi bảng

Hướng dẫn học sinh phân tích văn bản

- Kĩ thuật trình bày 1 phút:

+ Giao nhiệm vụ

? Câu thơ “Nam quốc sơn hà Nam đế cư” được hiểu

như thế nào?

+ HS thực hiện nhiệm vụ

+ HS báo cáo kết quả: trình bày miệng

- HS nhận xét, bổ sung, GV chốt

Gợi ý: ? Em hiểu "đế" nghĩa là gì ?

- Đế: vua lớn hơn vương

- Đặt trong h/cảnh các thế lực phong kiến phương Bắc chỉ

coi nước ta là quận huyện của Trung Quốc thì xưng "Nam

Quốc" nghĩa là đặt nước ta ngang hàng với Trung Hoa ở

phương Bắc Xưng "Nam đế" đặt vua nước Nam sánh

3 Phân tích:

3.1 Hai câu đầu: Khẳng định chủ quyền lãnh thổ nước ta.

a Khai:“Nam quốc sơn hà Nam đế cư”

ngang hàng các hoàng đế Trung Quốc.

 ý thức tự cường và lòng tự hào dân tộc

*Kĩ thuật động não, trình bày 1 phút:

- Nghĩa hẹp: nơi ở của vua nước Nam

- Nghĩa rộng: nơi thuộc chủ quyền của vua nước Nam bởi

vì vua gắn với nước và trị vì đất nước => Nước Nam là

của vua Nam

G: bình : Nước Nam thuộc chủ quyền của người Nam,

của vua Nam Vậy là ý thức tự tôn dân tộc đã đặt nứơc

Nam, vua Nam vào một vị thế ngang hàng với phương

Bắc, như Nguyễn Trãi sau này đã khẳng định :

Từ Triệu, Đinh,Lí, Trần bao đời xây nền độc lập,

Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên xưng đế một

phương.

G: Chốt kiến thức trên silde 5, ghi bảng

- Mở ra bài thơ, tác giả tuyên cáo một sự thật hiển nhiên:

“Sông núi nước Nam vua Nam ở”

+Cặp từ “Nam” nằmsong song tương ứng với nhau trên

cùng một câu thơ:

“Nước Nam” ->“vua Nam”

à Như muốn ngầm cảnh cáo với kẻ địch rằng không thể

nào có chuyện nghịch lý “Nước Nam”->“vua Bắc”

=>Ở đây, tác giả cố ý sử dụng từ “đế”để chỉ “vua” có

+Vua Nam = Vua Bắc+Nước Nam = Nước Bắc-> Chính vì độc lập vớiphương Bắc nên hai quốcgia có chủ quyền lãnh thổriêng biệt

=> Lời tuyên cáo vangvọng từ gần một ngàn nămtrước đến nay vẫn có giátrị thời sự

G: Chuyển ý: Nếu câu “khai” là một lời tuyên cáo thì câu

“thừa” có nhiệm vụ chỉ ra những cơ sở để có được lời

tuyên cáo ấy:

GV: Đọc câu " Tiệt nhiên định phận tại thiên thư ?

- Kĩ thuật hỏi và trả lời

- “Tiệt nhiên” có nhiều cách dịch như “rõ ràng”, “rành

rành”, “hiển nhiên”… nhưng dù dịch thế nào thì đây

cũng là một từ biểu thị thái độ tự tin, chắc chắn của

người nói.

G: Chốt kiến thức trên silde 6

? Nhận xét về âm điệu của câu thơ đó ?

- H: Câu thơ sử dụng 4 thanh trắc "tiệt - định - phân - tại"

trong đó 3 thanh trắc đi liền nhau tạo cho câu thơ có âm

điệu rắn rỏi, hùng hồn, dứt khoát

- Âm điệu rắn rỏi, hùnghồn, dứt khoát

GV: Âm điệu này có ý nghĩa gì trong việc bộc lộ tư

tưởng t/cảm của người viết ?

- Khẳng định dứt khoát, kiên quyết chủ quyền đất nước và

thể hiện niềm tin sắt đá về chân lý ấy

*Thảo luận cặp đôi - Kĩ thuật động não

- Thiên thư: “sách trời” (ý nói tạo hóa)

- Tạo hoá đã định sẵn nước Nam là của người Nam Đây

là chân lí hiển nhiên, tất yếu không thể chối cãi được mà

sách trời đã ghi nhận Lời tuyên cáo vững chắc không chỉ

bởi sự tự tin của tác giả mà còn được tuyên bố dựa vào

“tài liệu” có một không hai: “thiên thư”.

Và nếu như “Bắc đế” có tự xưng là thiên tử (con trời) thì

lại càng không thể nghịch lại “thiên thư” (sách trời, ý

trời) mà tự ý phân định lại lãnh thổ của Nam quốc hay

Bắc quốc và cũng không được gây chiến tranh xâm lược

vào lãnh thổ của Nam quốc chúng ta

G: Chốt kiến thức trên silde 6

G: Chủ quyền ấy đã được xác định bởi sông núi, biên

cương, đất đai địa giới Nó còn đuợc xác định bởi phạm

vi quyền lực của kẻ đứng đầu, tối thượng, ấy là nhà vua.

Tất cả những luật định ấy không phải do con người tạo ra

mà là sách trời, đất nào sao ấy, thì nước nào vua ấy.

Nước Nam là của vua Nam đó là một lẽ đương nhiên Kẻ

nào dám trái mệnh trời, làm ngược ý trời, nhất quyết

không thể dung tha và thất bại là điều không thể tránh

khỏi Đây là chân lí hợp với lòng người và với đạo trời.

Đây cũng là 1 nội dung của "tuyên ngôn độc lập".

=> Đây là chân lí hợp vớilòng người và với đạo trời

? Qua đó em hiểu tình cảm của tác giả thể hiện trong 2

câu thơ là như thế nào?

- T/c yêu vua, lòng yêu nước, ý thức tự cường, lòng tự

hào dân tộc

3.2 Hai câu cuối:

Bản cáo trạng và hình phạt giành cho kẻ thù.

HSKTĐọc hai câu cuối của bài thơ

- Kĩ thuật trình bày 1 phút:

+ Giao nhiệm vụ

? Câu thơ thứ 3 về mục đích phát ngôn thuộc loại câu

gì? Ý nghĩa của nó?

- Là một câu hỏi (Câu hỏi tu từ) -> Câu hỏi nhưng thực ra

là để khẳng định thái độ trước sự phi lí, liều lĩnh và hành

động bạo ngược của quân xâm lược

? Tác giả đã chỉ ra tội ác của giặc ntn?

+ Nghịch : phản lại ý trời, không tuân theo sự sắp đặt của

tạo hóa

+ Lai xâm phạm:đến xâm lược để thỏa lòng tham khôn

cùng chứ không phải vì những mục đích tốt đẹp

? Thái độ của tác giả ra sao?

- Thái độ của người nói: căm phẫn, tức giận trước lòng

tham ngu xuẩn của loài xâm lăng:

+ Lỗ: tác giả gọi chúng một cách khinh bỉ “quân địch mọi

rợ”.

+ Nhịp thơ chậm, giọng thơ mạnh, gay gắt với các âm

nặng “nghịch”, “lỗ”, “phạm” càng góp phần biểu hiện tâm

trạng phẫn nộ khi Tổ quốc tươi đẹp bị “loài mọi rợ” xâm

lăng

=> Câu thơ bắt đầu bằng từ “cớ sao” nhưng lại không

nhằm để hỏi mà lại dùng để kể Chỉ một câu nhưng đã

vạch trần đầy đủ tội trạng của kẻ thù

G: Chốt kiến thức trên silde 7, ghi bảng

? Tác giải đã đưa ra hình phạt thích đáng nào cho kẻ

thù xâm lược?

- Viện ra luật trời

- Tố cáo tội trạng của kẻ vi phạm luật trời

-> Tác giả đã có đầy đủ cơ sở để bắt kẻ thù nhận lấy hậu

quả:

“Bọn chúng mày sẽ phải chuốc lấy bại vong.”

-> Đây đồng thời là lời khẳng định quyết tâm bảo vệ độc

a Chuyển:“Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm”

=> Câu thơ bắt đầu bằng

từ “cớ sao” nhưng lại

không nhằm để hỏi mà lạidùng để kể Chỉ một câunhưng đã vạch trần đầy đủtội trạng của kẻ thù

b Hợp:“Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư”

lập, chủ quyền lãnh thổ trước mọi kẻ thù xâm lược.

G: Chốt kiến thức trên silde 8, ghi bảng

*Kĩ thuật động não, trình bày 1 phút:

+ Giao nhiệm vụ

? Nhận xét về giọng điệu của 2 câu thơ trên? Phân

tích tác dụng của giọng điệu ấy ?

+ HS thực hiện nhiệm vụ

+ HS báo cáo kết quả: trình bày miệng

- HS nhận xét, bổ sung, GV chốt

- Cách ngắt nhịp 4/3; Giọng thơ dõng dạc, chắc nịch,

kiêu hãnh -> Lời cảnh báo về hành động xâm lược liều

lĩnh, phi nghĩa của kẻ thù và cảnh báo về sự thất bại nhục

nhã không thể tránh khỏi của quân xâm lược

GV: Liên hệ với h/cảnh ra đời của bài thơ và l/sử d/tộc

cho biết:

? Lời cảnh báo này nhằm vào quân x/lược nào và

chứng minh sự chính xác của lời tuyên ngôn chiến

thắng này.

- Nhằm vào quân xâm lược Tống

- Lời tuyên ngôn chiến thắng được chứng minh trong lịch

sử dân tộc đó là quân và dân thời Lí dưới sự chỉ huy của

LTK đã đánh tan đạo quân xâm lược Tống bảo vệ bờ cõi

nước ta

GV bình: Lời thơ khác nào lời truyền hịch, truyền niềm

tin, niềm phấn khởi cho quân ta, đồng htời cũng là lời

cảnh cáo, lời báo hiệu, gieo sự hoang mang, hoảng hốt

tới quân thù.Và chiến thắng sông cầu - Như Nguyệt năm

1077 là minh chứng hùng hồn cho ý thơ trên Triệu Tiết,

Quách Quỳ cùng 20 vạn quân Tống bị quân dân Đại Việt

đánh bại và quét sạch ra khỏi bờ cõi nước Nam.

-> Thể hiện ý chí quyếtchiến quyết thắng để bảo

vệ chủ quyền dân tộc trướcmọi kẻ thù

- Kĩ thuật trình bày 1 phút:

+ Giao nhiệm vụ

Hướng dẫn học sinh tổng kết

? Đây được coi là 1 bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên

của dân tộc ta bằng thơ Vì sao có thể khẳng định như

vậy ?

+ Tuyên bố về chủ quyền của đất nước

+ Khẳng định ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền đó

4 Tổng kết:

4 1 Nội dung

- Bài thơ thể hiện niềm tinvào sức mạnh chính nghĩacủa dân tộc ta

?"Sông Nam” là 1 bài thơ thiên về sự biểu ý (bảy tỏ ý

kiến ) Hãy nhận xét cách biểu ý đó ?

- Ý thơ thể hiện trực tiếp, rõ ràng, rành mạch liên kết chặt

chẽ theo bố cục : khẳng định chủ quyền của dân tộc và ý

chí bảo vệ chủ quyền đó

? Nét đặc sắc về nghệ thuật?

- Giọng điệu đanh thép, hào hùng

- Sử dụng thể thơ tú tuyệt ngắn gọn, súc tích để tuyên bố

nền độc lập của đất nước

- Dồn nén cảm sức thiên về nghị luận, trình bày ý kiến :

+ Câu 1: Lời tuyên cáo

+ Câu 2: Cơ sở chứng minh

+ Câu 3: Bản cáo trạng

+ Câu 4: Hình phạt

- Lựa chọn ngôn ngữ góp phần thể hiện giọng thơ dõng

dạc, hùng hồn đanh thép

Nhưng qua từng câu chữ ta vẫn bắt gặp những dòng

cảm xúc, tâm trạng của tác giả: Đó là một niềm tự hào,

một sự tự tin, một nỗi tức giận và hơn tất cả là một tình

yêu nước sâu sắc, rất Việt Nam

4.2 Nghệ thuật

- Giọng điệu đanh thép,hào hùng

- Sử dụng thể thơ tú tuyệtngắn gọn, súc tích đểtuyên bố nền độc lập củađất nước

?Ngoài biểu ý bài thơ có biểu cảm (bày tỏ cảm xúc)

không ? Nếu có, bài thơ biểu cảm như thế nào ? (Bộc

lộ rõ, ẩn kín).

- Tính biểu ý hài hoà với tính biểu cảm Tính biểu ý thể

hiện rõ trên bề mặt ngôn từ, còn tính biểu cảm ẩn sâu

trong chữ nghĩa, trong nhạc điệu và trong sự cảm nhận,

liên tưởng suy đoán tự nhiên của người đọc, người viết :

phải chăng đó là lòng tự tôn dân tộc và tinh thần yêu nước

đã thấm sâu trong từng câu chữ

G: Chốt kiến thức trên silde 9

?Gọi HSKT đọc ghi nhớ SGK?

H: Trả lời như ghi nhớ: sgk/65

- Yêu cầu 2 HS đọc diễn cảm

G: Tích hợp: Tư tưởng Hồ Chí Minh

Sông núi nước Nam được coi là bản Tuyên ngôn Độc lập

đầu tiên của nước ta, Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi

được coi là bản Tuyên ngôn Độc lập thứ hai và bản thứ

ba là Tuyên ngôn Độc lập do Chủ tịch Hồ Chí Minh viết

và đọc trớc quốc dân, đồng bào ngày 2-9-1945 tại Quảng

trường Ba Đình, Hà Nội

4.3 Ý nghĩa:

- Bài thơ thể hiện niềm tinvào sức mạnh chính nghĩacủa dân tộc ta

- Bài thơ có thể coi như làmột bản tuyên ngôn độclập lần đầu tiên của nướcta

4.4 Ghi nhớ

Hoạt động của giáo viên-học sinh Nội dung cần đạt

HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP

*Kĩ thuật động não.

+ Giao nhiệm vụ

Tìm hiểu tiếp những nội dung sau, rồi trình bày

bằng miệng với các bạn trong lớp:

(1)Việc dùng chữ “đế” mà không dùng chữ

“Vương” ở câu thơ thứ nhất của bài thơ cho thấy

điều gì trong ý thức về dân tộc của người Việt Nam

ngay từ thế kỉ XI

(2) Cách nói “chúng mày chuốc lấy bại vọng”

(thủ bại) có gì khác với cách nói “chúng mày sẽ bị

đánh bại”? Tác giả bài thơ muốn thể hiện điều gì

+ “Hành khan thủ bại hư” (nhất định sẽ nhìn thấy

việc chuộc lấy bại vọng )

(4) Bài thơ có đơn thuần chỉ là biểu ý (bày tỏ ý

kiến) không? Tại sao? Nếu có biểu cảm (bày tỏ cảm

xúc) thì sự biểu cảm thuộc trạng thái nào: lộ rõ hay

III Luyện tập

- Xuất phát từ thế giới quan coiTrung Hoa là trung tâm thiên

hạ, “Đế” tức là vua khẳng định ngôi vị độc tôn bá chủ thiên hạ của mình, còn “Vương” là danhhiệu cao thứ hai của các nước chư hầu, bầy tôi của “Đế” Vì vậy, dùng chữ “đế” mà không dùng chữ “vương” ở câu tho thứ nhất trong bài thơ cho thấy thái độ ngang hàng trong ý thức

về dân tộc của người Việt

- Cách nói “chúng mày

chuốc lấy bại vọng” (thủ bại) có

sự khác biệt với cách nói

“chúng mày sẽ bị đánh bại”, qua đó tác giả khẳng định cái kết của quân giặc phi nghĩa sẽ chuốc lấy bại vong thảm hại Đồng thời khẳng định sức mạnh

vĩ đại của người dân trong côngcuộc đánh đuổi ngoại xâm

- Giọng điệu của bài thơ qua các cụm từ: “Tiệt nhiên”, “Địnhphận tại thiên thư”, “Hành khanthủ bại hư” là sự mạnh mẽ,

*HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP:

- Mục tiêu: Củng cố, khắc sâu kiến thức bài học Bồi dưỡng ý thức học tập tác phẩm văn

chương, tình yêu đất nước, lòng tự hào dân tộc

- Phương pháp: nêu vấn đề, vấn đáp.

- Kĩ thuật : động não, đặt câu hỏi, trình bày 1 phút.

- Cách thực hiện: GV nêu câu hỏi, HS thực hiện

- Mục tiêu: Củng cố những kiến thức đã học , vận dụng hiểu biết về bài học giải quyết

tình huống nêu ra

- Thời gian: 10 phút