Phong trào Fhtre tinh bàc bd chu nghìa Calvin irèn ba nèn l/ing: (a) Khòng ed cài goi là sd phàn tio Fhièii Chùa an bài; (h) Khdng ed mot sd ngu'di han dinh dtrge Thién Chùa chon san [r]
Trang 1TRUÒNG DAI HOC KHOA HOC XÀ HÓI VA NHÀN VÀN
TRAN DINH TUÀN
XAHOI
LY THUYET VA THUC HÀNH
TT rr-TV • OHQGHN
301
TR-T
2010
V-G2 NHÀ XUÀT BÀN DAI HQC QUÓC GIÀ HA NOI
Trang 2TRAN DINH TUAN
CONG TAC \A HOI
LY THUYET VA THlTC HÀNH
NHÀ XUÀT BÀN DAI HOC QUÒC GIÀ HA NQI
Trang 3LOINÓIDÀU
Gòng tàc xà htli (CTXH) ed mtic dich thàng tièn chtrc nàng
xà hòi ctja con ngu'òi qua ha ITnh vue: phijc hòi khà nàng dà bi thyang tòn, giùp con nguài tàn diang du'gc nhiìng tài nguyén co san va phòng ngija tình trang rnàt khà nàng song bình thuàng trong xà hòi Dinh nghTa này cùa Werner Boehm nhà giào due CTXH nguài My gòc Dtrc phàn ành khà day dù vai irò quan trong cria CTXH va giài thich lai sao CTXH ngày càng tra nén thiét yéu han trong tàt cà càc quòe già
Khoa hoc va nghé CTXH dà dutTc hình thành lai My va Àu chàu tu thè ky thtr XIX Ò mién Nani Vièt Nam, tir thap nién 60
va 70 dà co hai truòng dào tao càn su xà hòi do ca quan tu thién Caritas va Dai hoc Van Hanh thièt làp, day là nhùng truàng tu, ngoài ra con co mot truàng còng do Giào su Pham Thi Tu làm giani dòc Chuang trinh dào tao ciia Truàng Caritas dai ba nam, gòni càc mòn Luàt Phò thòng, Luat Già dinh, Mòi truòng Xà bòi, nhCrng vàn de xà hòi qua càc thài ky beh sir, kién thtrc long quàt
ve y khoa va dinh duàng, phuang phàp chàn doàn càc benh thòng thuàng, càch do àp huyét, càch chich thuòc, phuang phàp càp cùu, bang bó vét thuong Truàng còng ctia Giào su Pham Thi Tu co chuang Irinh dào tao rièng kéo dai hai nàm NhOrig
cliuang trinh dào tao này phàn ành nhu càu CTXH thài bay già ò
mién Nam chii yéu do chién tranh gay ra
Tir thap nién 70 dén nay, ngành CTXH da tién rat xa, dà huàng dén viec giài quyét nhùng nhu càu phùc tap va da dang khòng phài chi cùa nguài nghèo ma cùa tàt cà moi thành phàn trong xà hòi Mot trong nhùng buàc tién quan trong cùa CTXH hién dai so vài CTXH cùa thap nién 60 va 70 là viec thay thè phuang phàp "chàn doàn'Vdiagnosis bang phuang phàp "lugng dinh'Vassessment Phuang phàp "chàn doàn" dira theo mò hình
Trang 4\ khoa coi nguài nhàn CTXH nhtr mot bènh nhàn mang mot i chùng bènh càn dtro'c chtìa tri Phtro'ng phàp "•luong dinh"" eoi i ngiròi nhàn C'FXH nhu mtlt "khàch hàng"" elienl sdng trong indi i iru'àng già dinh edng ddng \ à xà bili Vàn nan eua khàeh bang !
ed thè do nhièu ngu\èn nhàn ngoai lai cùng nhu ngu>èn nhàn n(.li i
lai va bi(}n phàp giùp dò hìèv qua nhièu khi ddi hoi sir ciii lliiij-n i
eua mdi Irtrdng nhièu ho'n sir iha> ddi eua ca nhàn, Irong khi i phtrang phàp chàn doàn eliti trong nhùng khièm khiivèt eua b(}nh i nhàn de tini càch "chùa tri"", thi phuang phàp lutìng dinh chù y tìm kiéni uu dièm cita khàeh hàng khàeh hàng khdng giù \ ai ud ) ihu ddng eua niòl bènh nhàn ma duge tao dièu kièn de lielii ci^re ; thani già vào qua trinh giùp dò de thàng tièn trong cuóc song Si,r da dang bòa cùa nhu càu con ngudi irong xà hcli dai thue : day ngành CI XH khdng ngùng phàt irièn De làm \ ice hièi,! quii
nhàn vièn C'FXH khòng phai ehi càn irai tini ma khdi ve con i
quan trong ho'n gap bòi Ngoài ra CFXH edn ddi hoi nhùng ky '
nàng rièng b\èt Tài li(ìu này ed nitie dich eung càp eho dòc già i
va sinh vièn CTXH mot sd kièn tliùc co bau ve ly thuyèl -va ky ' nàng ihiJ'C hành C'FXH Do kha nàng ed giói han ngudi bièn i soan tài lièu này dà gap nidi sd khd khan trong \ iijc lim kièm i nhùng tu ngù chuyèn mòn bang lièng Vièl; irong nhùng t r u ò n g : ho'p này de dòc già de hiéu, ngirài bièn soan dà dùng lù ngùr tiéng Anh ben canh tiéng Vièt vài nitic dich nèu co sai sóa quy'•
vi dòc già sé góp y va chinh sua Hy vong lai liiìu này sé gii.ip idi i dugc il nhièu cho càc han sinh vièn va nhùng dòc già qiiain làmi dén ngành CTXH con rat non tre eua Vièt Nani
Tran Dinh Tuàn
San Jose, California, 12-2008
Trang 5Phàn mot
LY THUYET
Chuang I
SU HÌNH THÀNH CIJA NGHÈ CÒNG TÀC XÀ HÓI TAI MY
I TU' CO XIJ'A DÉN DÀU THÈ KY THÙ' XVII
Nhàn Ioai co le dà bièt gitlp dò làn nhaii tu khi bài dàu hién dién trén trai dàt Khuynh htró'ng gitlp dà ngiròi nghèo ngtrài bènh nguài yèn duòi nguài già duàng nhir là bàn tinh bàm sinh eua con ngtrài va dtrge tal cà càc tòn giào quang bà Frong Phàt
giào bò thi là dò dàu tièn trong ÌMC DÒ dua chùng sinh ra khòi
ben me dèn eòi Nièl Bàn Dua trén Cuu Uòc vòn là nguòn gòc cùa I hién Chùa giào, Hòi giào va Do Thài giào Kinh Falniud
cùa nguòi Do Thài mò tà trdch nhiem cita ngiiiii giiiii x'ii qiiyén
cita ngivòì nghèo trong viéc tu ihiiìn, Kinh này cùng mò ta ehi lièt
su dóng góp cùng nhu viéc quan ly quy tu thién, Chuyèn ngtrài Samaritan tòt bung trong Tàn U'òe (Luca, chuang 10 càu 25-37)
là mot trong rat nhièu giào huàn ve tu thién trong Thién Chùa giào Co thè nói truyèn thòng tu' thién tich ciré cùa Fhién Chùa giào dà tao nén tang eho CFXH hién dai ó Àu My va thè giài Thué tu thién, Al-Zakat là niòl ti-ong nàm tin dièu tru còl cùa
Lue Dò: I, Bó Thi: 2, Tri Giói; 3, l l n h Tilii; 4, Nhàn Nhiic; 5, Thién Dinh;
6, Tri lille
Trang 6Hòi giào' theo dò tin dò Hòi giào dal mùc Igi tue hàng nàm i tuang duang 87.48 grani vàng phai dóng góp 2.5% Igi tue cFio tu' • thién Fin dièu này quan irgng dén mùc ir Saudi •\rabia Cije Fhué \'à Zakal dugc ihièl làp de thue thi lù' ihièn cuòng bàeh Trong vàn bòa Vièt Nam mot trong nhièu lite ngù khuyén khich
tu thién là "Dù xày ehin bàc phù dò khòng bang làm phùc cùu cho mot nguài"
Khi xà hòi loài ngtrài phàt irién lèn thành quòc già chinh phù dugc thành làp va tu thién còng ra dai Fhi dtj; hai nghin nàm truòc Còng nguyén vua Hammurabi eua Bab> Ionia i Iraq ngày nay) dà ra luàt bào ve dàn bà góa tre mò eòi va nhtrng nguài yéu duòi Ò Vièt Nam khi co thién lai nhu bào lijt niàt mùa, dói kéiii càc vua luòn luòn mò kho gao càp phàt cho dàn chùng Nhùng vi vua hién nhu Ly Thành Tòng ( 1054-1072) (jùng thuàng xót cà nhùng tu pham va ra lènh bau cho hg "hai btra àn mòi ngày va chàn chièu""' Ké cà nhùng vi vua nhu F.\ Cao Fòng ( 1176-1210) cùng thij'c hành còng tàc cùu té này
Ò chàu Àu vào thè ky thù XVI càc tu vièn Thién Chùa
giào là nhùng ca quan cùu té ca bàn dàc bièt là à vùng nòng thòn Trong thài gian này, sa hùu dàt dai thuòc ve càc vua quy toc, va nhà thà Mot phàn Igi nhuàn thu dugc tu dàt va dóng góp
cùa giào dàn dugc dùng de giùp dà ngtrài nghèo trong còng dòng Tu thài Frung co' dà xuàt hién mot he thòng bénh vièn
Nhùng bénh vién này thuàng dugc xày dirng canh càc chùng vièn hoàc doc theo nhùns duàne eiao thòna chinh NhCrna Ibénh
Al-Shahadah: Allah là Thuong de duy nhàt va Mubamniad là dang Tién Tri: 2 Càu nguyén nàm làn mot ngày hiróng ve Mecea; 3 Al-Siyann: Cu'
àn uòng tinh due tu màt tròl moc dén rnàt tròi làn trong thàng Ram adaiu
4 Al-Zakat: Dóng thué phùc thién de giùp dò' ngiilri nghèo: S Al-lliiji: Hành htroiig dén Meeca it nhàt mot làn trong dòl trù khi khóng co sire khòe hoae phiiong tién tài chinh
Deli Viét sir ky toàn thu Nhà xuàt bàn Khoa hoc Xà bòi Ha Nò't 1993
tap l, trang 271
Tu sau khi de quóc La Ma phiroiig Tày sup dò trong thè ky V dèn tbi'd Phuc hungthé ky thd XV
Trang 7\ ièn nà\ khòng chi eung càp thuòc iiien chùa tri eho nguài b(3nh
ma con là noi lam trù elio nhùng nguài di dtróng nghèo dói nhùng Ire mò edi ngtrdi già \'.\ Dèn giCra thè k\ XIV chi rièng nude Vnh dà ed hang tram bènh vièn kièu nà_\,
Vào dàu thè k> ihù XI11 si^r già tàng nhu càu ve len dà giùp lao ra ky iighè len Flè tàng san xuàl len dal dai bài dàu dugc rào lai thành nhCnig irai nudi etrti rdng Idn \di mà\' inde làn ky va nhùng gidng eiru mdi Trirde dd dal duge bd ngo cho là dién iiglieo tàn dung mùa màng edn sdì lai irèn canh ddng de nudi gà ngdng cùu \à Ign Phong trào rào dàt tòt eho ky nghé len nhung
dà day tà dién nghèo dèn chd cùng khd ' l e han nùa ngoài mùa niàng thàt bàt edn xa> ra dich hach kèo dai tu 1347 dén 1351 xuàt phàt lù Frung Quòc lan sang càc nude khàc o À chàu Àu
chàu va Phi chàu làn sài 1/2 dàn sd Trung Qudc (123 [vìèu edn
65 trit^u) 13 dàn sd Au chàu (75 triiìu edn 50 triiìu) va 1/8 dàn
sd Phi chàu (80 trièu edn 70 tri(}u) Rièng d Anh trong vdng hai nàm (1348-1349) b<}nh dich dà gièt khoang 4.2 tri(3u dàn (han 1/4 dàn sd)
Nhùng bièn ed bi thàni ké trén edng ihém su bang hoai cùa giào hdi Còng giào La Ma ò Anh va su niàu Ihuàn giùa vua
I lenry Vili va Vatican " dà tao ra bàt òn tram trong d Anh Nan nghèo dói lang thang ihàl nghiép àn niày tròni càp già tàng trong khi he thòng tu thién truyèn thòng do nhà thà thiét làp bi si.ip dò Vi vày Chinh phù phai can thièp va lù thién còng bàt
dàu dugc xày di,ing meli càch co he thòng Nam 1601, Luàt
Ngtrài Nghèo Elizabethan nói tiéng ra dai va co hiéu lijc trong
Cuòi thè ky XIX khi phong trào rào dàu hoàn tàt nòng dàn nghèo khòng con dàt song o mién què bàt dàu di cu ve thành phò già nhàp lire luong lao dòng ré tién kVn lao va dóng góp dàng ké vào cuòc càdì mang ky nghé o' nuóc Anh
Dàn dén viéc giào hoàng Clement VII rut phép thòng còng vua Henry Vili va nhà vua tich thu dàt nhà tbò; phà huy tu viiàn lày gach dà xày dung tuyén phòng thu doc bò' bièn phia Nam de phòng ngùa giào hoàng lién minh vói Tày Bau Nha va Phàp xàm làn Dòng thòi cùng dàn dén
vice nhà vua làp giào hèd Anh làcli rèi va d(3C làp vó'i Vatican
Trang 8vóiig gàn 250 nàm ràl il tha\ dói laiàl nà> còng nhàn quyièrn dtrtje giùp dà cùa ba Ioai ngudi irong xà hòi: ire eni bi ho r<o'ii ngirài khuv'èl tal va nguài nianh khoe Ire em bi bo roi dtricree da\ nghé; ngu'òi khoe iiiiinh dtrge eung càp còng àn \ ièe làm; v;à ngtrài khuvèt tal con ggi là "ngtró'i nghèo xùng dang""worllhvx poor duge trcj' giùp lai nhà ha} trong càc irai le bàn Mal khalc: luàt quy djnh bièn phàp irùng phai nàng né: eh;i me òng bà phiaii chàiii sóc con chàu; nhtrng ke lang ihang khoe niciiih ùr ehói Ianni
\ièe co thè bi bo tu quàt roi dóng dàu hoae xu' tu I.uàl eùingg qu\ dinh rò ràng tràch nhitl'iii eua chinh qu_\èn dia plitrang Iroiiug
\\èc thi hành luàt: bòn phàn dóng thué irùng phat lói iròn Ihuièj
tràch nhiéni cùa càc vién chùc dia phuang Co thè nói Luiàil Nguài Nghèo Elizabethan 1601 làn dàu lièti dà thièl làp mot ìh(;è
thòng lù thiiìn còng do nhà nuóc quan ly ben canh he thòng tiù
ihièn truyèn thòng do nhà thà tò chtlc
2 HE QUA CUA LUÀT NC,[A] NGHÈO ELIZABETHAN 16011
Khi di cu dén vìing dal mài My chàu nguài Anh dà maiiitg theo phong tijc làp quàn eua hg va de giùp ngu'òi nghèo ho àfp dijng nhtrng nguyén tàc cùa l.uàt Ngtrài Nghèo Elizabethan: C^ càc thành phò làn nhu [boston Philadelphia hg dal ra nhCmg viièrn elitre eó tràch nhiém thu ihuè CIKÌ còng tàc lù' thiijn Iràeh nhiè'mi chinh thi hành Luàt Ngtrài Nghèo duci'c giao cho tó chirc ehimlh quyén càp thàp nhàt: thi Iran (3 càc thuòc dia mién Nani, tràiclh .nhiém này thu<5c ve nhà thà Càc thi tran, tuy nhién dà co nhCnuLg sàng kién rièng, thi dij; Mòi già dinh phài chàm sóc mot ngtn'àii nghèo trong mot thòi gian han dinh mòi nani Nàm 1687, thj trràm Hadley bang Massachusetts, dà gùi mot góa phii dén eho nhiièiu già dinh nuòi mòi già dinh iiuòi hai tuàn le Mot tàp quàn pHii'ò thòng khàc là dàu già viéc giùp dò nguó'i nghèo nguài ra già ihiàpi nhàt sé dugc giao viéc chàm sóc mot ngtrài nghèo dói nào dò
So ngtrài nghèo tàng dàn theo thòi gian Vào giùa thè k\ tlhtlr XVIL mot so còng dòng bàt dàu càm di dàn nghèo bènh hoiàcc thàt nghiép Trong thòi gian này do anh huò'ng cùa chù nghiua
Trang 9CaK'in àe e;im \di ngu'o'i nglièo bài dàu xuàt hién nhàl là ddi
\o'i ngirdi ngheo manh khoe (""ngirdi nglièo khdng xuiig dàng"")
irdiìg eà> \ào Ul' ihièn edng, Ngu'o'i da iìcn \a da i\o hi eoi la con cai eua quv SiiUin \a khdng duo'e giup óà Ire em d;i iràng irong eae già, dinh nghèo hi làeh khoi hd me \a làp irung \ào triti tè
bàn de h(.ie nghé
Culle ehièn iranh eaeh mang ( 1775-1783) dà làm làng dàng
kè sd ngu'o'i ette ngheo ire md edi \a ngtrdi khuvèl lai Finii Iraiig na_\ eung voi phong irào Ihùe imh \à phong trào Giàe ngg',A\\akening and Fjilighieiinient nioxements dà khuyén khich nhièu ngudi thani già vào edng etnie ùr tliièn
Phong trào Fhtre tinh bàc bd chu nghìa Calvin irèn ba nèn l/ing: (a) Khòng ed cài goi là sd phàn tio Fhièii Chùa an bài; (h) Khdng ed mot sd ngu'di han dinh dtrge Thién Chùa chon san eho lèn I hién Dàng; (e) Ngirge lai tal ea mgi ngu'di dèu ed thè dui.TC Thién Chùii eiru eliude vói dièu kièn du\ nhàt là tuàn theo
\à sdng theo Idi da> eua Iliièn Chùa Phong trào Fhùe tinh bièn tir thién thành viéc eu;i iiKii ngtrdi trong xà htli ihay \ì ehi eua nhCnig ngudi giàu Nhd sir tham già eua dai chùng trong thòi gian này dà xuàl hién nhùng nhà lù' thién Idi kie ed kha nàng huy ddng mgi ngtrdi ddng gdp tièn eua vào quy tu thién
Phong trào Giàe ngd sàng làp bo'i nhùng khoa hge già vi dai nhtr Isaac Newton, ngu'di dà khàng dinh vù ln.i khdng phài do Thién Chùa lao di^mg trong bà\ ngày nhu md tà trong Thành Kinh nhtrng vàn hành theo nhùng quy luàt ed dinh ma con ngtrdi ed thè hiéu dugc; va lolin F.oeke ngudi dà xàe quyét khdng eó tòi lo tòng con ngudi sinh ra bình dàng chiù ành htròng eua nidi truàng sdng va tàt ea mcii ngtriri dèu ed thè duge cil'ii rdi trén ihé izian
Dién hinh trong so nà> là George Whitctleld nguò'i dà khièn elio Bcnjairiin Franklin, vòn noi tiéng ticu xài chi li phai dòc tùi dàu tién \iVi
"nult nàm tién dòng ròi bii ha_\ bòii dòng biic ròi nàm dòng \àng'" nhu Franklin dà kè troim hòi k\'
Trang 10Phong trào Fhùe linh va phong trào Giàe ngd khièn cho da scd d nguài My tin ràng nan nghèo khò khòng phài là mot hién tirtTng.gg li,r nhién do Ihièn Chùa àp dal va vi \à_\ eó thè xóa bó duac^.: Phong trào Fhùe tinli va phong trào Giàe ngò cùng la nén langgg
eho nép su_\ nghl mó'i ve con ngtrdi sinh ra binli dàng ngtrdl'i i\
nghèo cùng ed quvén trén lai ngu\ èn phong phù eua dal iiudo'c e nhtr tàt cà nhtrng ngtrài khàc ve qu\èn bo phièti va \ è ngu\éi:nn tàc tàeh ròi giùa'nhà thó' \à nhà ntro'c
Sau dòe làp Chinh phu I.ién bang de eho càc lièu bang ti^.i^rj' chàm sóc làv nhùng nguó'i càn giùp dò Chinh quyén eae tièi:u u bang giao tràch nhiém nà\' cho ttr nhàn va eàe id ehùe idn giao.) i Day là thòi ky nuóc My tré trung mò ròng lành thó ve mién làyv Fai nguyén et,rc ky phong phù cùa mién dal mdi làm cho nhiéuu a nguài My tra nén giàu ed va tham già lù thi(ìn nhanh ehdng i r c d j thành mot già tri dtrge xà hdi nhin nhàn
Tu cuòi thè ky XVIII dèn dàu thè ky XIX eudc eàeh mangg i
ky nghé ( 1820-1870) va làn sdng di dàn tir Àu chàu dà làm làngg z nhanh chòng so ngudi ci,i'e ky nghèo khò à My Flè thòng tùù' r
thién tir Irò nén hèt sue khóng liiiìu qua va tòn phi de duy tnrì i boat dòng eua hi: thòng nà> khòng ngùng gi;i làng 1 rong khi dò.) • nhièu kinh le già eò dién nói lièng eó \ù eho nèn kinh té lu bàn.i u
tu dièu chinh bai luàt eung càu khòng càn su can thièp cùa nhàà 1 nuòc Adam Smith David Ricardo Fhonias Malthus tàt caa i dèu manh me ung h(5 nguyén tàc khòng can thièp/laissez làire.- theo dò tàt cà càc bièn phàp can thièp ve kinh té cùa nhà nuóc.-'
ké cà càc bién phàp làm giani so ngtró'i nghèo hoae dành thuéé ì cho quy tu thi(;n dèu khòng tòt
Khuynh htràng ghét nguài nghèo này khòng chi co ó M\y ^
ma cà ò Anh Nàm 1834 Chinh phù Anh thòng qua Luàt Nguòiù i Nghèo Cài càch nhàni kièm soàt chat che càc boat dòng tu thién,i , Mot ca quan giani sài càp quòc già ducTC thiét hip vai ihàinn i quyén sàt nhàp càc giào phàn de tài tò chùc càc boat dilng tùù r thién Nguó'i khòe manh bi càm khòng duge xin giùp dà cùa héé ; thòns tu thién còna thué dtro'c cài aiàni ehi tièu eho tu thién biù i
IO