Tiết 72 văn 9 hội giảng

Tiếng kêu của tình cha con nh tiéng xé , xé sự im lặng, xé không gian mọi ngời nghe thật xót xa và tiếng kêu ấy còn là sự ăn lăn hối hận của bé thu với ba trong những ngày qua đó chính l

NS: /12/2010

ND: 12 /2010

Ktra: /12/2010

Tiết 72 : Bài 15: đọc – Hiểu văn bản Hiểu văn bản

Chiếc lợc ngà

Trích

“Trích” ”

Nguyễn Quang sáng

A.Mục tiêu cần đạt:

1.Kiến thức:

- Cảm nhận đợc giá trị nội dung và nghệ thuật của truyện “Trích” Chiếc lợc ngà”

- Tình cảm cha con sâu nặng trong hoàn cảnh éo của chiến tranh

- Sự sáng tạo nghệ thuật xây dựng tình huống truyện miêu tả tâm lí nhân vật

2 Kỹ năng:

- Đọc - Hiểu văn bản truyện hiện đại sáng tác trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nớc

- Vận dụng kiến thức về thể loại và sự kết hợp các phơng thúc biểu đạt trong tác phẩm tự sự để cảm nhận một văn bản truyện hiện đại

3 Thái độ:

- Giáo dục tình cảm yêu mến, kính trọng trân trọng cha con

- Tình phụ tử thiêng liêng gắn với tình yêu nớc

B Chuẩn bị:

Thầy: Soạn giáo án + tài liệu

Trò: Soạn kĩ bài( Tóm tắt, bố cục)

C Tiến trình lên lớp:

1.ổn định : Sĩ số 9A

2 Kiểm tra bài cũ:

? Tóm tắt đoạn trích và nêu tình huống của truyện

Gợi ý:

* Tình huống truyện:

+Hai cha con gặp nhau sau 8 năm xa cách nhng thật chớ trêu bé Thu không nhận ra cha và khi nhận ra biểu lộ tình cảm thắm thiết thì ông Sáu lại phải ra

đi

+ở khu căn cứ Ông Sáu dồn hết tất cả tình yêu thơng và mong nhớ đứa con vào việc làm chiếc lợc ngà để tặng con nhng ông đã hi sinh khi cha kịp trao món quà ấy cho con gái

3 Bài mới:GV: Khái quát lại tiết 1: ở giờ trớc cô trò ta cùng tìm hiểu xong

tác giả, tác phẩm, Đọc chú thích bố cục và tìm hiểu nhân vât bé Thu khi ông sáu trở về và trong những ngày ông Sáu ở nhà.Vậy diến biến câu chuyện tiếp theo nh thế nào,mời các em theo dõi vào đoạn truyện: “Trích”Sáng hôm sau bà con bên nội bên ngoại đến rất đông… từ từ tụt xuống” từ từ tụt xuống”

Hs đọc : Sáng hôm sau… từ từ tụt xuống”.… từ từ tụt xuống”.từ từ tụt xuống

? Khi ông Sáu chuẩn bị lên đờng bé Thu có thái độ và hành

động nh thế nào, em hãy tìm những chi tiết trên

- Con bé nh bị bỏ rơi, lúc đứng vào góc nhà, lúc đứng tựa cửa

- Vẻ mặt hơi khác, không bớng bỉnh hay nhau mày cau có

- Vẻ mặt sầm lại buồn rầu

- Cái nhìn không ngơ ngác lạ lùng, nhìn với vẻ nghĩ ngợi sâu

xa

? Vẻ mặt ấy biểu lộ nội tõm như thế nào

- Tâm trạng đang có sự thay đổi

? Vì sao bé Thu lại có tâm trạng thay đổi nh vậy

- Vì nó đợc bà ngoại giải thích do vết thẹo trên mặt ba của nó

do thằng tây bắn khiến nó không nhận ra ba,nói về tội ác của

kẻ thù

? Đợc bà giảng giải con bé có thái độ nh thế nào

- Nằm im, lăn lộn, thỉnh thoảng thở dài nh ngời lớn

? Em có nhận xét gì về cách kể chuyện của tác giả trong đoạn

văn trên?

- Miêu tả nội tâm nhân vật, quan sát tỉ mỉ, tinh tế

GV: Nhìn vào những chi tiết trong đoạn văn ta thấy tác giả

quan sát rất kĩ càng từ nét mặt cử chỉ và điệu bộ của bé Thu

khiến cho tác giả đoán đợc trong con ngời nó đang có sự thay

đổi ,vậy ngời đọc cũng nh đang chờ nó hi vọng trong nó có sự

thay đổi

?Trớc khi lên đờng điều bất ngờ đối với anh là gì

- Bé Thu lần đầu tiên cất tiếng gọi “Trích”ba”

? Bé thu kêu thét lên: Ba… từ từ tụt xuống” … từ từ tụt xuống” … từ từ tụt xuống”.a a ba” Kêu thét lên là kêu

nh thế nào

-Kêu rất to nh gào thét kéo dài ngân xa

? Tiếng kêu đợc tác giả miêu tả nh thế nào

- Kêu :

+ Nh tiếng xé

+ Xé sự im lặng

+ Xé ruột gan mọi ngời

? Vì sao tác giả lại miêu tả tiếng kêu ngân dài đến nh vậy

- Vì tiếng kêu mà nó kìm nén bao nhiêu năm nay, tiếng ba nh

vỡ tung ra từ đáy lòng nó

- Kêu-> Nh tiếng gọi thiêng liêng của tình phụ tử

GV bình: Vẫn là tiếng kêu thét lên nhng không phải là tiếng

kêu má trong tâm trạng hoảng sợ lo lắng, sợ hãi nh lúc đầu bé

Thu gặp ba, mà là tiếng kêu gọi ba Tiếng kêu ba vang dài

ngân mãi trong lòng ngời đọc vì đó là tiếng kêu mà bé đã kìm

nén suốt 8 năm dòng nay đợc bùng lên vỡ oà trong sâu thẳm

của trái tim bé Tiếng kêu của tình cha con nh tiéng xé , xé sự

im lặng, xé không gian mọi ngời nghe thật xót xa và tiếng kêu

ấy còn là sự ăn lăn hối hận của bé thu với ba trong những ngày

qua đó chính là tiếng kêu thiêng liêng của tình phụ tử

? Không chỉ là tiếng kêu thét lên mà bé Thu còn có những

hành động gì

- Chạy xô tới nhanh nh một con sóc

- Chạy thót lên, giang hai tay ôm lấy cổ ba

- Nói trong tiếng khóc

- Nó hôn cùng khắp:

+ hôn tóc

+ hôn cổ

+ Hôn vai

I.Giới thiệu

II Đọc - Chú thích -Bố cục.

III.Tìm hiểu văn bản

1 Nhân vật bé Thu

b Thái độ và hành động của bé Thu khi nhận ra cha

- Tâm trạng có sự thay

đổi

-> Khụng cũn lo lắng, sợ hói, giận hờn nữa

- Miêu tả nội tâm nhân vật, quan sát tỉ mỉ, tinh tế

+ hôn cả lên vết thẹo dài.

- Hét lên

- Vẫn ôm chặt cổ ba

- Dang hai chân câu chặt lấy ba

- Đôi vai nhỏ bé run run

? Qua đoạn văn này em thấy tác giả đã sử dụng biện pháp

nghệ thuật gì nổi bật

?Sử dụng biện pháp nghệ thuật trên cho ta thấy tình cảm của

bé Thu với cha nh thế nào

GV: Tác giả không chỉ đặc tả tiếng kêu ba mà còn sử dụng

một loạt động từ: chạy xô, dang hai tay, ôm lấy cổ ba, hôn lên

cùng khắp cho ta thấy đó là những hành động liên tiếp, tới tấp,

hối hả, cuống quýt mãnh liệt, ào ạt.Nó hôn cùng khắp hôn cả

lên vết thẹo dài, nó hôn nh để bù đắp, sửa chữa lỗi lầm, hối

hận và cả sự luyến tiếc trong những ngày đối xử lạnh nhạt với

ba Điều đó chứng tỏ rằng trong lòng bé Thu có một tình yêu

ba mãnh liệt,em cũng khao khát một tiếng gọi ba Chính vì thế

mà tiếng gọi ba ngân dài vang mãi làm cho ngời đọc xúc động

khôn nguôi

? Chứng kiến cảnh chia tay đó mọi ngời có tâm trạng gì

- Mọi ngời không cầm đợc nớc mắt

- Ngời kể thì thấy khó thở nh ai nắm chặt trái tim mình

? Còn em, em có tâm trạng nh thế nào khi chứng kiến cuộc

chia tay này

- Em vô cùng xúc động

- Nghẹn ngào không nói lên lời

- Còn em thì nó là một kỷ niệm xúc động mà em nhớ mãi

? Em có suy nghĩ gì về cuộc chia tay này

-> Cuộc chia tay xúc động trong hoàn cảnh éo le của chiến

tranh

GV: Cuộc chia tay này còn có ý nghĩa lên án tội ác của chiến

tranh, chính chiến tranh đã làm cho biết bao gia đình phải rơi

vào hoàn cảnh éo le mất mát đau thơng,khi vợ xa chồng khi

con xa cha

? Kết thúc cuộc chia tay bé Thu mong muốn ở ba điều gì

Ba về mua cho con một cây lợc nghe ba!

GV: Đó là niềm mong muốn hết sức nhỏ bé, bình dị, gần gũi,

ngây thơ của bé Thu

GV: Niềm vui hạnh phúc đến với anh quá ngắn ngủi thì ông

phải lên đờng làm nhiệm vụ mà tổ quốc đã giao cho mặc dù

chứng kiến cuộc chia tay ấy Bác ba là ngời kể chuyện đồng

thời cũng là bạn là đồng chí của ông cũng phải động lòng trớc

tình cảm cha con ấy muốn ông ở lại thêm vài ngày nhng vì

nhiệm vụ các ông phải lên đờng theo tiếng gọi non sông của tổ

quốc ông phải gác lại tình giêng để hoàn thành nhiệm vụ

? Tỡnh cảm, niềm khao khỏt được gặp mặt con của ụng biểu

hiện qua những chi tiết nào

- Tỡnh người cha cứ nụn nao trong anh

- Khụng chờ xuồng cập bến, nhỳn chõn nhảy thút lờn bờ

- Bước những bước dài vội vàng

- Từ ngữ gợi tả, động từ mạnh, so sánh, điệp ngữ + lời bình

- Thể hiện tình cảm cuống quýt ,ào ạt, mãnh liệt -> Yêu thơng ba sâu nặng

? Những chi tiết trên, giúp em hình dung tâm trạng ông Sáu

lúc này ntn

Xúc động, hồi hộp trong niềm vui sớng khi đc gặp con

? Ông nghĩ lúc gặp con, bé T sẽ nh thế nào

- Chạy xô vào lòng ôm chặt lấy cổ

? Bé Thu đã không làm nh ông nghĩ, trớc tình huống đó ông

đã phản ứng nh thế nào

- Ông đứng sững lại nhìn theo con rồi nỗi đau đớn khiến mặt

ông sầm lại, 2 tay buông xuống nh bị gãy

? Những chi tiết trên đã diễn tả tâm trạng gì của ông Sáu

- Tâm trạng đau khổ tột cùng của ngời cha sau bao năm xa

cách gặp con nhng con không gọi một tiếng ba

? NT m.tả của tác giả có gì đặc sắc

- M.tả ngoại hình để bộc lộ nội tâm

? Sau những cử chỉ vỗ về, thõn thiện mà con bộ vẫn phản ứng

mónh liệt, ụng Sỏu đó cú hành động gỡ ? ? Cử chỉ nhỡn con,

lắc đầu cười cho ta thấy điều gỡ ?

Khụng nộn được giận giữ, anh sỏu đỏnh con Điều đú chứng

tỏ tỡnh yờu thương đối với con trở thành bất lực - Buồn đau

đớn, xút xa

? Khi chia tay, tại sao anh chỉ khẽ núi ? Đụi mắt nhỡn con

trong lỳc chia tay gợi em suy nghĩ gỡ

- Sợ con phản ứng mạnh như hụm trước

-Đụi mắt người cha giàu tỡnh thương yờu độ lượng

? Nhận đợc tình cảm thay đổi bất ngờ của con, ông Sáu có

cảm xúc gì ( thuật lại đoạn truyện)

Ông: Xúc động

+ Một tay ôm con, một tay rút khăn lau nớc mắt, cố dấu

không cho con nhìn thấy, hôn lên tóc con

? Vì sao ông Sáu lại xúc động đến nh vậy?

- Yêu thơng con, hạnh phúc đến bất ngờ, sung sớng, cảm

động, đợc hởng trọn niềm hạnh phúc

GV: Giọt nước mắt của anh l già gi ọt nước mắt của vui sướng,

hạnh phúc,trải qua bao éo le tuyệt vọng của ngời lính đã từng

vào sinh ra tử nơi chiến trờng cam go ác liệt, suốt 8 năm dòng

anh khao khát đợc gặp con, đợc con gọi một tiếng ba, tởng nh

không thành hiện thực Đúng lúc ông bất lực nhất thì hạnh

phúc đã mỉm cời với ông, đã cho ông hởng chọn tiếng gọi

thiêng liêng của tình phụ tử và dù ông sáu phải trải qua những

tâm trạng đau khổ nhất, bất lực nhất nhng cuối cùng ông Sáu

vẫn là ngời cha hạnh phúc

? Khi trở lại chiến trờng ông Sáu mang một tâm trạng gì

- Nhớ thơng con xen lẫn lỗi ân hận vì đánh con( nỗi khổ tâm

cứ dày vò trong anh)

? Để vơi đi nỗi nhớ con, nỗi ân hận anh Sáu đã làm gì

- Quyết tâm làm cây lợc tặng con nh lời hứa

? Vậy ông Sáu làm chiếc lợc ngà nh thế nào

- Kiếm đợc khúc ngà:

+ Anh hớn hở nh một đứa trẻ

+ Lấy vỏ đạn làm thành một cây ca nhỏ

+ Ca khúc ngà thành từng miếng nhỏ

- Ca từng chiếc răng:

+ Thận trọng, tỉ mỉ., cố công nh ngời thợ bạc

2 - Nhõn vật ụng Sỏu

-Vụ cựng thương nhớ con

- Xúc động, hồi hộp trong niềm vui sớng khi

đc gặp con

- Tâm trạng đau khổ tột cùng của ngời cha sau bao năm xa cách gặp con nhng con không gọi một tiếng ba

-Sung sướng, cảm động, hạnh phỳc nghẹn ngào được nõng niu, gỡn giữ tỡnh phụ tử

+ Làm xong anh khắc trên sống lng: “Trích”Yêu nhớ tặng Thu con

của ba”

? Mỗi khi ông nhớ con ông thờng làm gì

+ Mang cây lợc ra ngắm

+ Mài cây lợc lên mái tóc cho cây lợc thêm mợt , thêm bóng

+ Càng mong đợc gặp con hơn

GV : Các em ạ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nớc

của dân tộc ta có biết bao nhiêu sự thiếu thốn về vật chất có

những ngày không có gạo ăn chỉ ăn toàn bắp có đêm bị biệt

kích bắn ba lần, cho nên kiếm đợc ngà voi là một điều rất cơ

duyên nên mặt anh “Trích”hớn hở như một đứa trẻ được qu ”anh à gi

vui nh chính niềm vui của bé Thu vậy Rồi anh tận dụng lấy

vỏ đạn của thằng Mỹ làm thành chiếc ca nhỏ, ca khúc ngà voi

thành nhiều miếng nhỏ rồi ông thận trọng, tỉ mỉ v khà gi ổ cụng

như người thợ bạc ”, “Trích”gũ lưng tẩn mẩn khắc từng chữ: “Trích”Yờu

nhớ tặng Thu con của ba” Những lúc rỗi ông thờng mang

chiếc lợc ra ngắm ,mặc dù cõy lược cha chải đợc tóc con nhng

nó nh gỡ rối tâm trạng của ông, ông vẫn là ngời cha hạnh phúc

nhất vì ở nơi quê nhà vẫn cớ con cũng đang ngày đêm nhớ

mong anh để ông yên tâm nắm chắc tay súng giết kẻ thù bảo

vệ cho đất nớc quê hơng

? Qua phân tích việc làm chiếc lợc ngà của ông Sáu nghệ thuật

chính của đoạn văn là gì

? Với cách kể chuyện trên cho ta thấy ông Sáu là ngời cha nh

thế nào?

GV: Lũng yờu con đó biến người chiến sĩ trở thành một nghệ

nhõn - nghệ nhõn chỉ sỏng tạo ra một tỏc phẩm duy nhất trong

đời cho nờn chiếc lược ngà đó kết tinh trong nú tỡnh phụ tử

mộc mạc mà đằm thắm sõu xa, đơn sơ mà kỳ diệu

? Cây lợc hoàn thành nhng ông cha kịp trao tay con thì điều gì

đã xảy ra với ông

- Vào một ngày cuối năm mơi tám trong một trận càn anh bị

máy bay địch bắn trúng vào ngực

? Trớc lúc hi sinh ông còn có hành động nh thế nào

- Đa tay vào túi móc ra cây lợc, nhìn một hồi lâu

? Em có suy nghĩ gì về hành động cuối cùng của ông?

- Mong bác Ba hoàn thành tâm nguyện của mình

? Tại sao khi bác Ba hứa trao tận tay cháu thì ông Sáu mới yên

lòng nhắm mắt ra đi

- Vì nó là lời hứa, là tâm niệm cuối cùng của ông mà ông cha

thực hiện đợc, nên ông chỉ yên tâm nhắm mắt khi ngời bạn

của ông thayông thực hiện lời hứa đó

? Em có suy nghĩ gì về sự hi sinh của ông

- Hi sinh vì tổ quốc

- Tố cáo tội ác của chiến tranh Mĩ nguỵ

? Qua đó em cảm nghĩ gì về tình cha con trong chiến tranh

- Tình cảm cha con thật thiêng liêng sâu nặng trong hoàn cảnh

éo le của chiến tranh

GV bình: Hình ảnh đôi mắt cùng với hành động việc làm

trong mấy ngày về thăm nhà , những năm tháng ở căn cứ ông

tỉ mẩn làm chiếc lợc khắc lên dòng chữ đầy tình yêu thơng

Tất cả những điều đó đều là minh chứng khẳng định rằng ngời

chiến sĩ cộng sản có tình yêu gia đình, yêu con sâu sắc vô bờ

bến Đồng thời nó mạnh mẽ phủ định luận điệu tuyên truyền

Kể tỉ mỉ chi tiết, quan sát tinh tế

Rất mực yêu thơng con,gửi hết tình yêu

th-ơng và hi vọng gặp lại con vào chiếc lợc

bịp bợm của kẻ thù là ngời cộng sản không có trái tim

? Qua sự hi sinh của ông Sáu nói riêng và sự hi sinh của cha

ông nói chung cácem rút ra bài học gì cho bản thân

- Luôn biết ơn những ngời đã ngã xuống hi sinh về tổ quốc

- Nguyện phấn đấu học tập tốt để góp một phần nhỏ bé của

mình xây dựng đất nớc ta ngày càng to đẹp hơn

- Luôn trân trọng những tình cảm mà bố mẹ dành cho

Câu hỏi thảo luận: Chia làm 2 nhóm: mỗi nhóm 1 câu hỏi

Kỹ thuật khăn phủ bàn:

Câu 1: Chi tiết “Trích”vết thẹo”trên mặt của ông Sáu có ý nghĩa gì

trong truyện?

Gợi ý:

- Tạo tình huống thắt nút, mở nút, dẫn dắt câu chuyện và cuối

cùng giải quyết câu chuyện tình cảm cha con ông Sáu

- Vì nó mà bé Thu kiên quyết không nhận cha

- Vì nó mà Bé Thu trào dâng tình yêu cha mãnh liệt

- Có ý nghĩa tố cáo tội ác của kẻ thù

Câu 2:Tại sao câu chuyện lại có nhan đề là “Trích”Chiếc lợc ngà”?

Em hãy đặt một số nhan đề khác và so sánh

- Vì “Trích”Chiếc lợc ngà” là sự kết tụ của tình cảm cha con ông

Sáu thiêng liêng sâu nặng trong hoàn cảnh éo le của chiến

tranh

* Một số nhan đề:

- Tình cảm cha con ông Sáu

- Kỉ vật thiêng liêng của tình cha con

- Tình đồng chí, đồng đội

GV: Để khắc sâu kiến thức một lần nữa chúng ta sang phần

tổng kết

? Câu chuyện về cha con ông Sáu đã làm xúc động bao thế

hệ bạn đọc,chiếc lợc ngà dẫ để lại những ấn tợng không thể

nào quên bởi tác giả đã có những thành công gì?

? Qua văn bản này em thấm thía đợc điều gì?

HS đọc ghi nhớ SGK/ 52

IV.Tổng kết:

1 Nghệ thuật:

- Xây dựng cốt truyện khá chặt chẽ, cốt truuyện

có yếu tố bấy ngờ

-Tạo tình huống truyện

éo le

- Lựa chọn ngôi kể hợp lý

- Đặc biệt là miêu tả tâm lí tính cách nhân vật

2 Nội dung:

- Ca ngợi tình cha con thắm thiết sâu nặng trong cảnh ngộ éo le của

chiến tranh.

- Lên án tội ác của kẻ thù đã gây bao đau

th-ơng mất mát

* Ghi nhớ/202

V Luyện tập:

1 Bài tập 1/203

2 Bài tập 2/ 203