Mục tiờu cần đạt: - Hiểu được vai trũ của đối thoại, độc thoại & độc thoại nội tõm trong văn bản tự sự.. Kiến thức: - Đối thoại, độc thoại & độc thoại nội tõm trong văn bản tự sự.. - Tỏc
Trang 1Giỏo ỏn mụn Ngữ văn 9
Bài 13 Tiết 64: Đối thoại, độc thoại
và độc thoại nội tõm trong văn bản tự sự
A. Mục tiờu cần đạt:
- Hiểu được vai trũ của đối thoại, độc thoại & độc thoại nội tõm trong văn bản tự sự
- Biết viết văn bản tự sự cú đối thoại, độc thoại & độc thoại nội tõm
Trọng tõm kiến thức, kĩ năng:
1 Kiến thức:
- Đối thoại, độc thoại & độc thoại nội tõm trong văn bản tự sự
- Tỏc dụng của việc sử dụng đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tõm trong văn bản tự sự
2 Kĩ năng:
- Phõn biệt được đối thoại, độc thoại & độc thoại nội tõm
- Phõn tớch được vai trũ của đối thoại, độc thọai & độc thoại nội tõm trong văn bản tự sự
3.Thái độ: Tích cực, nghiêm túc thấy đợc tác dụng độc thoại và độc thoại nội
tâm trong văn bản tự sự
B Chuẩn bị:
- GV : Soạn gỏn
- HS : Đọc kĩ bài trớc ở nhà
C Tiến trình giờ dạy
1- ổn định tổ chức :
2- Kiểm tra bài cũ :
? Thế nào là yếu tố nghị luận trong văn bản tự sự ?
Là cỏch đưa những ý kiến , nhận xột cựng những lý lẽ và dẫn chứng để người đọc , người nghe phải suy nghĩ về một vấn đề nào đú
3-Bài mới:
ở chơng trình lớp dới các em đã đợc học văn bản tự sự Trong văn tự sự có cốt truyện có nhân vật Và nhân vật trong văn tự sự không chỉ đợc miêu tả về: ngoại hình, tính cách, hành động mà còn đợc khắc họa ở phơng diện ngôn ngữ Ngôn ngữ nhân vật trong văn tự sự đợc thể hiện qua hình thức nào ? Chúng có vai trò gì ? Giờ học hôm nay cô trò ta cùng tìm hiểu
Hoạt động của GV & HS Ghi bảng
Trang 2§o¹n trÝch (SGK 176+177)- HS đọc.
? Đoạn văn trên được trích trong văn bản nào?
Ai là tác giả ?
Hs trả lời
? Trong đoạn văn trên tác giả kể về những nhân
vật nào?
- Nhân vật ông Hai, hai người đàn bà tản cư
? Đoạn trích này giới thiệu cho chúng ta biết
điều gì.
- Thái độ của những người đàn bà tản cư đối với
làng chợ Dầu và tâm trạng của nhân vật ông Hai
khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc
? Truyện ngắn “ Làng” của nhà văn Kim Lân
đã sử dụng phương thức nào là chính?
-Phương thức tự sự?
? Văn bản tự sự nhân vật được khắc họa qua
những phương diện nào.
- Nhân vật, được khắc họa qua việc miêu tả ngoại
hình, hành động, trang phục, nội tâm, ngôn ngữ…
?Ở trong đoạn trích này tác giả đã khắc họa các
nhân vật trên phương diện nào.
- Phương diện ngôn ngữ
GV: Ngôn ngữ nhân vật thể hiện trong tự sự bao
gồm ngôn ngữ đối thoại độc thoại và độc thoại nội
tâm (không thành lời) Để thấy được yếu tố đối
thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn tự
sự quan trọng như thế nào cô trò chúng ta sẽ tìm
hiểu trong ví dụ này
GV: Các em theo dõi vào hội thoại sau:
Chiếu 3 câu đầu đoạn trích
Có người hỏi:
- Sao bảo làng chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà ?
- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy !
? Đây là lời của ai nói với ai? Tham gia câu
chuyện có ít nhất mấy người.
- Là lời của những người tản cư nói chuyện với
nhau về làng chợ Dầu
- Tham gia câu chuyện có ít nhất 2 người
? Dấu hiệu nào cho em thấy đó là một cuộc trò
I Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự:
1.Ví dụ: ( SGK)
2 Nhận xét
- Đối đáp, trò chuyện giữa hai người
Trang 3chuyện trao đổi qua lại.
- Cú 2 lượt lời qua lại; nội dung nói của mỗi ngời
đều hớng tới ngời tiếp chuyện
- Cú dấu gạch đầu dũng trước lời trao và lời đỏp
-GV: À dấu hiệu cho biết điều đú vỡ cú hai lượt
lời qua lại Lượt 1: (của người phụ nữ A) đú là lời
trao Lượt 2: (của người phụ nữ B) Là lời đỏp Nội
dung của mỗi người đều hướng tới người tiếp
chuyện, đều núi về làng chợ Dầu Hỡnh thức thể
hiện của mỗi lượt lời là : trước mỗi lượt lời đều cú
xuống dũng, gạch đầu dũng
? Vậy đõy là hỡnh thức ngụn ngữ nào.
- Hỡnh thức đối thoại
GV: Hai lượt lời chỳng ta vừa tỡm hiểu ở trờn
chớnh là sự thể hiện ở yếu tố đối thoại trong văn
bản tự sự
? Vậy em hiểu thế nào là đối thoại (Chiếu Khỏi
niệm)
? Hình thức đối thoại trên có tác dụng nh thế
nào trong việc thể hiện diễn biến của câu
chuyện và thái độ của những ngời tản c
- Tạo cho cõu chuyện cú khụng khớ như
cuộc sống thật, dẫn dắt cỏc tỡnh tiết
trong truyện phỏt triển, thể hiện thỏi độ
căm giận của những người tản cư đối
với dõn làng Chợ Dầu
GV: Qua tìm hiểu ví dụ chúng ta thấy đối thoại là
hình thức đối đáp, trò chuyện giữa hai hoặc nhiều
ngời về một câu chuyện nào đó, một vấn đề nào đó
Trong văn bản tự sự trớc mỗi lời thoại đợc đặt một
dấu gạch ngang
GV cú thể đưa vớ dụ trong SGV để phõn tớch
Chỳng ta tiếp tục tỡm hiểu đoạn trớch.Cỏc em
theo dừi vào cõu – Hà nắng gớm về nào (Chiếu)
? Câu “Hà nắng gớm về nào l ” à lời của ụng
Hai núi với ai.
– ễng Hai núi với chớnh mỡnh
Gv: Không hớng tới 1 ngời tiếp chuyện cụ
- Gạch đầu dũng trước lời trao- đỏp
-> Đối thoại
-ễng Hai : + núi với chớnh mỡnh
Trang 4thể nào cả, nội dung cõu núi cũng không liên quan
gì đến chủ đề mà 2 ngời đàn bà tản c đang trao đổi
? Đây có phải là 1 câu đối thoại không? Vì sao?
- Đây không phải là đối thoại, ông lão đang
nói với chính mình 1 câu bâng quơ, đánh
trống lảng để tìm cách thoái lui
Gv: Hơn nữa sau câu nói to của ông lão cũng
chẳng có ai đáp lại
? Đoạn trích còn có câu kiểu này không? Hóy
dẫn ra cõu đú ?
(Chiếu) Chúng bay … thế này”
? Cõu: “Chỳng bay…thế này” ễng núi với ai.
- ễng núi với những kẻ Việt gian trong tưởng
tượng
GV: Những cõu núi của ụng Hai trong trường hợp
này là ụng núi với người làng trong tưởng tượng
và núi trong cơn giận dữ
? Em cú nhận xột gỡ về hỡnh thức của cõu
– Cú dấu gạch đầu dũng trước lời núi Được phỏt
ra thành lời
? Cách diễn đạt nh trên có tác dụng gì.
-Thể hiện một cách chân thực và sinh động tâm
trạng nhân vật ông Hai khi nghe tin làng Chợ Dầu
theo giặc (nỗi đau khổ tuyệt vọng và tủi nhục với
người khác, với chính mình và sự căm giận đối với
những kẻ Việt gian)
? Qua phõn tớch vớ dụ, theo em cõu núi của ụng
Hai là hỡnh thức ngụn ngữ nào.
Nú là hỡnh thức ngụn ngữ độc thoại
? Em hiểu thế nào là độc thoại? (Chiếu khỏi
niệm)
- Độc thoại là lời của một người nào đú núi
với chớnh mỡnh hoặc ai đú trong tưởng
tượng Trong văn bản tự sự, khi người độc
thoại núi thành lời thỡ phớa trước cõu núi cú
gạch đầu dũng
GV- Như vậy, độc thoại trong trường hợp này,
người núi vẫn cất lờn thành tiếng và hỡnh thức của
lượt lời độc thoại này cũng giống với hỡnh thức của
+ núi với ai đú trong tưởng tượng
-Dấu hiệu
+ Núi thành lời + Cú gạch đõu dũng
-> Độc thoại
Trang 5lượt lời trong đối thoại (cũng xuống dũng và bắt
đầu bằng gạch đầu dũng)
Cỏc em theo dừi tiếp vào những cõu sau.
- (Chiếu cõu: “ Chỳng nú…”
? Những câu văn trên chúng ta thấy ông Hai nói
với ai
Ông Hai nói với chính mình
? Lời nói của ông Hai có đợc phát ra thành lời
không.
- Không phát ra thành lời
? Chỳ ý về mặt hỡnh thức cỏc cõu văn này cú
giống với những cõu văn trờn khụng.
Hs: Khụng Chỳng khụng cú gạch đầu dũng
? Tại sao trước những cõu này khụng cú dấu
gạch đầu dũng như những cõu đó nờu ở trờn.
HS: Những cõu này là ụng Hai hỏi chớnh mỡnh
khụng phỏt ra thành tiếng mà chỉ õm thầm diễn ra
trong suy nghĩ và tỡnh cảm của ụng Hai
GV: Những cõu này là ụng Hai hỏi chớnh mỡnh
Những cõu hỏi này khụng phỏt ra thành tiếng mà
chỉ õm thầm diễn ra trong suy nghĩ và tỡnh cảm của
ụng Hai Vỡ khụng thốt ra thành lời, chỉ nghĩ thầm
nờn khụng cú gạch đầu dũng
? Xột về kiểu cõu phõn loại theo mục đớch núi
cỏc cõu trờn thuộc kiểu cõu nào.
Hs; Cõu nghi vấn
GV: Cõu hỏi đú khụng cần cõu trả lời Nú được thể
hiện dưới dạng những cõu hỏi tư từ
? Qua đú ta thấy tõm trạng của ụng Hai như thế
nào.
Hs: Chỳng thể hiện tõm trạng dằn vặt, đau đớn
của ụng Hai trong những phỳt giõy nghe tin làng
Chợ Dầu của ụng theo giặc
Gv: À đỳng rồi : Một cỏi làng mà ụng gắn bú sõu
nặng & luụn lấy làm tự hào, hónh diện -> theo
giặc
àQua đú thể hiện tỡnh yờu làng, yờu khỏng chiến,
yờu nước chõn thành mà sõu sắc của nhõn vật ụng
+ Khụng phỏt ra thành lời Khụng gạch đầu dũng
Trang 6
Hai Nhờ vậy làm cho cõu chuyện trở lờn sinh
động hơn
? Qua phõn tớch vớ dụ em thấy những cõu văn
này thuộc hỡnh thức ngụn ngữ nào.
-> Đú là hỡnh thức độc thoại nội tõm
? Em hiểu thế nào là độc thoại nội tõm? (Chiếu
khỏi niệm)
- Độc thoại nội tõm khụng được núi ra thành lời và
khụng cú gạch đầu dũng trước những lời thoại
? Từ kết quả vừa tỡm hiểu cỏc em thảo luận cõu
hỏi sau:
GV chia lớp thành 2 nhúm
N1: So sỏnh điểm giống và khỏc nhau giữa đối
thoại và độc thoại
N2: So sỏnh điểm giống và khỏc nhau giữa độc
thoại và độc thoại nội tõm
HS thảo luận
( Chiếu)
N1-• Giống : - Đều cú dấu gạch đầu dũng
• Khỏc :
Đối thoại Độc thoại
Là hỡnh thức đối đỏp ,
trũ chuyện giữa hai
hoặc nhiều người
- lời của một người nào
đú núi với chớnh mỡnh hoặc núi với một ai đú trong tưởng tượng
N2:
Giống:
+ Đều là lời của một ngời nào đó nói với chính
mình hoặc nói với một ai đó trong tởng tợng
- Khác:
Độc thoại Độc thoại nội tâm
- Nói thành lời
- Có gạch đầu dòng
phía trớc lời nói
- Không nói thành lời,
- Không có dấu gạch đầu dòng phía trớc lời nói
-> Độc thoại nội tõm
=> Là những hỡnh thức quan trọng để thể hiện nhõn vật trong văn tự sự
Trang 7Gv: Hs đọc đoạn văn bài tập trích Cổng trờng mở
ra
Đêm nay mẹ không ngủ đợc Ngày mai là ngày
khai trờng lớp Một của con Mẹ sẽ đa con đến
tr-ờng, cầm tay con dắt qua cánh cổng, rồi buông
tay mà nói: Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới“
này là của con, bớc qua cánh cổng
trờng là một thế giới kì diệu sẽ mở ra’’
? Trong đoạn trích trên tác giả đã sử dụng hình
thức ngôn ngữ nào.
- Ngôn ngữ độc thoại nội tâm
? Chỉ rõ câu văn sử dụng ngôn ngữ độc thoại
nội tâm.
- Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của
con, bớc qua cánh cổng trờng là một thế giới kì
diệu sẽ mở ra.
Gv: Đó là tâm trạng hồi hộp vui sớng, bâng
khuâng, trăn trở của ngời mẹ trong đêm trớc ngày
khai trờng của con
? Qua việc phân tích ví dụ trên em theo yếu tố
đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm có vai
trò gì trong văn bản tự sự.
- Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tõm là
những hỡnh thức quan trọng để thể hiện nhõn
vật trong tỏc phẩm tự sự
GV diễn giảng thêm:
Nhờ hình thức đối thoại, độc thoại và độc thoại
nội tâm mà tác giả góp phần làm cho nhân vật
trong tác phẩm văn học sống động hơn, gần gũi và
chân thật hơn Nhân vật ấy biết nói, biết suy nghĩ,
biết bày tỏ những tình cảm, thái độ của mình
?Nhắc lại thế nào là đối thoại, độc thoại , độc
thoại nội tâm
GV: Toàn bộ nội dung mà các em vừa tìm hiểu
cũng là nội dung ghi nhớ SGK Cô mời một bạn
đọc ghi nhớ cho cả lớp cùng nghe
? Qua bài học chúng ta cần nắm nội dung kiến
thức nào.
Hs: Thế nào là đối thoại, độc thoại và độc thoại nội
tâm Vai trò của chúng
3 Ghi nhớ: (SGK- 178)
II Luyện tập:
B ià 1 (178) : Phân tích tác dụng hình thức đối thoại trong đoạn trích :
Bài tập 2 : Viết 1 đoạn văn kể chuyện theo đề tài tự chọn trong đó sử dụng cả 3 hình thức đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm ( HS tự viết bài )
Trang 8GV chốt: -> Dù trong trờng hợp nào đi nữa
chúng ta đều thấy rằng: độc thoại, hoặc độc thoại nội tâm đều giúp chúng ta khám phá đợc sự phong phú của tâm hồn mình
Và cô muốn lu ý các em, khi đọc văn hay làm
văn các em cần phải đặt mình vào vị trí của nhân vật để tởng tợng và suy nghĩ cùng nhân vật Lúc ấy các em sẽ khám phá đợc cuộc sống bên trong vô cùng phong phú và sâu sắc của nhân vật Từ đó làm phong phú tâm hồn mình
Để củng cố lí thuyết chúng ta sang phần II luyện tập
Bài tập 1 :
Hs đọc yêu cầu của bài tập
Trong đoạn trớch xuất hiện hỡnh thức ngụn ngữ
nào ? Của ai núi với ai.
- Đối thoại: của ông hai với bà Hai
? Theo dõi đoạn trích em thấy: Có mấy lợt lời của
bà Hai và mấy lợt lời đáp của ông Hai
- Có 3 lợt lời trao của bà Hai, nhng chỉ có 2 lời đáp của ụng Hai
- Lời thoại đầu của bà Hai, ông Hai không đáp lại “
nằm rũ ra giờng không nói gì”.
- Câu hỏi thứ 2 của bà đợc ông Hai “ khẽ nhúc nhich ”đáp lại với một câu hỏi lại bà với một từ “ gì
?”
- Lần thứ 3 ông cũng chỉ đáp lại lời bà bằng một câu cụt lủn giọng gắt lên “ Biết rồi !”
? Em nhận xột gì về lời đáp của ông Hai
- Hai lượt lời ụng Hai đều trả lời cộc lốc thể hiện sự miễn cưỡng, bất đắc dĩ của ụng Hai khi buộc phải trả lời bà Hai
? Theo em, việc tái hiện cuộc đối thoại này, tác giả đã làm nổi bật tính cách và tâm trạng gì của ông Hai
- Ông Hai: Chán chờng, buồn bã, đau khổ và thất
vọng
GV chốt: Như vậy đối thoại chẳng những cú chức
năng tỏi tạo sự giao tiếp bằng lời núi của cỏc nhõn
Trang 9vật làm cho cõu chuyện thờm sinh động mà cũn cú
tỏc dụng khắc họa thành công tính cách và tâm
trạng nhân vật
GV chỉ định học sinh đọc yêu cầu SGK và tổ chức
cho các em tiến hành làm bài
- Gợi ý:
+ Hình thức: - Đoạn văn có sử dụng các hình thức
đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm
+ Nội dung: Đề tài tự chọn
- Tỡnh bạn - Tỡnh mẹ
- Học tập - Thầy cụ
+ Thời gian:5 phút
Cô sẽ gọi một số bạn lên đọc đoạn văn của mình,
các em chỉ ra trong đoạn văn của mình đâu là câu
đối thoại, đâu là câu độc thoại và độc thoại nội
tâm Sử dụng hình thức nh vậy có tác dụng diễn tả
điều gì
-HS đọc và GV sửa chữa một số bài
4 Củng cố :
- Ôn lại Đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm
- Tìm các lời đối thoại , độc thoại, độc thoại nội tâm trong các văn bản: Kiều, Làng (Kim Lân )
5 Dặn dũ:
- Dựa vào nội dung phần đầu tác phẩm “Chuyện người con gái Nam Xương” của Nguyễn Dữ, hãy đóng vai Trương Sinh kể lại câu chuyện và bày tỏ niềm
ân hận
- Hoàn thành đoạn văn tự sự của mình
- Học thuộc lòng ghi nhớ
- Chuẩn bị tiết 65 - luyện nói: Tự sự kết hợp với nghị luận & miờu tả nội tõm.
D RKN: