tài liệu giáo dục môi trường lớp 3

tài liệu giáo dục môi trường lớp 3 giáo viên có thể sử dụng tham khảo đem vào bài giảng của mình

TÀI LIỆU GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG

LỚP 3

Buôn Đôn 2003

Sông Srêpôk

Lụứi caỷm ụn !

Chúng tôi xin chân thành cảm ơn Cục Kiểm lâm thuộc Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn, ủy ban Nhân dân tỉnh Dak Lak, Vườn Quốc gia Yok Đôn, ủy ban Nhân dân Huyện Buôn Đôn, Phòng Giáo dục Đào tạo huyện Buôn Đôn đã giúp đỡ chúng tôi trong quá trình biên soạn tài liệu này.

Cho phép chúng tôi gửi lời cảm ơn đến Ban lãnh đạo và cán bộ công nhân viên thuộc các tổ chức đã trực tiếp cộng tác giúp đỡ chúng tôi trong suốt quá trình chuẩn bị và biên soạn tài liệu này: Dự án PARC Yok Đôn; Phòng

Kỹ thuật, Hạt kiểm lâm và Ban Du lịch Vườn Quốc gia Yok Đôn, Dự án PARC

Ba Bể/Na Hang, Trường Tiểu học Y Jút, Trường Tiểu học Nguyễn Thị Minh Khai, Trường Tiểu học Nguyễn Du, Trường Trung học Cơ sở Võ Thị Sáu, Trường Trung học Cơ cở Lê Hồng Phong

Chúng tôi xin chân thành cảm ơn các cán bộ, chuyên gia, tư vấn của

Dự án PARC Yok Đôn đã cho phép chúng tôi sử dụng kết quả nghiên cứu khoa học của quí vị để phục vụ cho việc biên soạn tài liệu này.

Chúng tôi cũng mong muốn được cảm ơn tất cả các cá nhân và tổ chức

đã tham gia đóng góp ý kiến cũng như cung cấp tài liệu tham khảo trong quá trình viết tài liệu này, bao gồm: Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc (UNDP), Quỹ Bảo tồn Thiên nhiên Hoang dã (WWF) Vườn Quốc gia Cát Tiên.

Chương trình Giáo dục Môi trường

Dự án PARC - Vườn Quốc gia Yok Đôn

MỤC LỤC

- Mục đích

BÀI 2 : GIỚI THIỆU VỀ VƯỜN QUỐC GIA YOK ĐÔN Trang 8

- Mục đích

BÀI 3 : MỘT SỐ LOÀI ĐỘNG VẬT Ở VƯỜN QUỐC GIA YOK ĐÔN Trang 11

- Mục đích

- Mục đích

- Mục đích

BÀI 6 : GIỮ GÌN NHÀ CỬA VÀ KHU VỰC XUNG QUANH SẠCH SẼ Trang 21

- Mục đích

- Mục đích

- Mục đích

- Mục đích

Bài số 1 :

Môi trường là gì ?

Mục đích

- Giúp các em học sinh bắt đầu làm quen với khái niệm về môi trường.

- Giáo dục và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường nơi các em học sinh

I Giới thiệu

Sống ở đâu, bạn có nhiều thứ để khám phá và quan sát: Thành phố vớinhững tiếng ồn, nhà cửa, phố xá, nhà máy, vườn hoa Miền quê với cảnh thiênnhiên núi non, biển cả, vách đá, ruộng đồng, trang trại, rừng cây Tất cả nhữngthứ đó vẫn đang tồn tại xung quanh bạn, vậy bạn gọi chúng là gì ? Môi trường

Môi trường là gì ?

Môi trường là tất cả mọi thứ quanh ta Môi trường của chúng ta bao gồm

những thứ sống và những thứ không sống Ví dụ như: Cây cối, các con vật,

nhà cửa, đất đá, không khí Môi trường cung cấp nước, thức ăn, không khícho con người, các loài vật và cây cối Khi con người làm cho môi trường bịtổn thương hoặc dơ bẩn, môi trường không thể cung cấp cho con người đủthức ăn, nước sạch và không khí trong lành Không những thế, khi môi trường

bị tổn thương sẽ gây ra lũ lụt, hạn hán, đe dọa đến cuộc sống của chúng ta Vìthế chúng ta hãy cùng nhau bảo vệ môi trường

II HOạT động

Giáo viên chuẩn bị một bức tranh có hình cây xanh, nhà cửa, núi sông,

đồng ruộng, mặt trời, các con vật, được xếp vòng quanh một em bé để giớithiệu cho các em khái niệm về môi trường

2 Môi trường cung cấp thức ăn, nước sạch, không khí cho con người.

* Giáo viên hỏi: Môi trường cung cấp những gì cho cuộc sống của

chúng ? (Sau khi học sinh thảo luận và trả lời, giáo viên tóm tắt lại theo ý sau).

Kết luận : Thức ăn, nước uống, không khí, ánh sáng Tất cả những thứ

đó đều có trong môi trường xung quanh ta Môi trường rất quan trọng đối với

đời sống của chúng ta.

3 Làm cho môi trường bị tổn thương là đe dọa đến cuộc sống của chúng ta.

* Giáo viên hỏi: Tại sao môi trường bị tổn thương ?

- Do con người chặt cây phá rừng quá nhiều

- Do con người xả rác, tiểu tiện bừa bãi làm ô nhiễm nguồn nước

- Do con người săn bắt cá, bằng lưới điện, thuốc súng

* Giáo viên hỏi: Khi môi trường bị tổn thương sẽ gây hậu quả như thế

4 Chúng ta hãy cùng nhau bảo vệ môi trường.

Giáo viên hỏi: Chúng ta có thể làm gì để bảo vệ môi trường?

- Giữ gìn vệ sinh sạch sẽ: Không xả rác và tiểu tiện bừa bãi

- Không đánh bắt cá bằng các dụng cụ săn bắt bằng điện hay thuốc súng

- Tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường: Thu gom rác, trồngcây, chăm sóc động vật nuôi trong nhà

iii Tóm tắt

Môi trường là mọi thứ xung quanh ta như nhà cửa, cây cối,

đồng ruộng, ánh sáng Môi trường cung cấp thức ăn, nước uống, không khí cho cuộc sống của chúng ta Khi môi trường

bị tổn thương sẽ gây ra lũ lụt, hạn hán, bệnh tật Bảo vệ môi trường là bảo vệ chính cuộc sống của chúng ta.

Giúp các em tiếp thu bài học sinh động hơn:

Giáo viên chia lớp học thành từng nhóm nhỏ từ 6 – 10 em và yêu cầu cácnhóm hãy nêu các thứ có trong môi trường bắt đầu với các chữ cái như:

Bài số 2 :

Giới thiệu về vườn quốc gia yok đôn

Mục đích

- Giúp các em hiểu sơ lược về Vườn Quốc gia Yok Đôn.

- Giúp nâng cao nhận thức của các em về vai trò của rừng

I Giới thiệu

Vườn Quốc gia Yok Đôn là nơi bảo vệ các loài động vật và thực vậthoang dã Trong Vườn có nhiều loài cây và nhiều loài động vật quí hiếm Phầnsông Sêrêpôk chảy qua khu vực Vườn Quốc gia Yok Đôn có nhiều thác ghềnhrất đẹp Nằm rải rác trong Vườn là những ngọn đồi, núi thấp Nổi bật trong số

đó là núi Yok Đôn với vẻ đẹp hùng vĩ, được bao phủ bởi những cánh rừngxanh tươi nên đã được chọn làm tên gọi cho Vườn

Vườn Quốc gia Yok Đôn nằm trên địa phận 4 xã thuộc 3 huyện Buôn

Đôn, Ea súp, Cư Jút

- Xã Krông Na - Huyện Buôn Đôn

- Xã Ea Bung, Chư M`Lanh - Huyện Ea Súp

- Xã Ea Pô - Huyện Cư Jút

Đây là Vườn Quốc gia lớn nhất nước Việt Nam Vườn Quốc gia Yok

Đôn có địa hình tương đối bằng phẳng, xen kẽ một vài đồi núi thấp, nổi bậttrong số đó là Núi Yok Đôn, ngọn núi cao nhất và được lấy tên đặt cho tên củaVườn Hầu hết các con suối và ao hồ trong Vườn đều cạn vào mùa khô, chỉ cósông Srêpôk là có nước quanh năm Khu vực Vườn Quốc gia Yok Đôn chịu

ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới gió mùa, hàng năm có 2 mùa mưa và khô rõrệt Trong Vườn có rất nhiều loài cây và loài động vật quí hiếm

b Giới thiệu các đặc điểm chính về địa hình của Vườn:

- Địa hình bằng phẳng xen kẽ một số đồi núi thấp (Giáo viên có thể yêucầu học sinh kể tên một số ngọn núi chính ví dụ Núi Yok Đôn, Yok Đa v.v )

- Vào mùa mưa, trong Vườn có nhiều suối nước, tuy nhiên hầu hết cácsuối này cạn nước vào mùa khô (Các suối chính gồm có Suối Đak Na, ĐakKen, Đak Tol) Sông Srêpôk có nhiều thác ghềnh và có nước chảy quanh năm

c Khí hậu:

Vườn nằm trong khu vực có khí hậu rất nóng Hàng năm có hai mùamưa và khô rõ rệt

- Mùa mưa kéo dài từ Tháng 5 đến Tháng 10

- Mùa khô kéo dài từ Tháng 11 đến Tháng 4 năm sau

d Thực vật :

Trong Vườn có nhiều loài cây, trong đó các cây họ Dầu chiếm đa số(Cây họ dầu có vỏ dày, lá to, có khả năng chịu lửa tốt) Kiểu rừng chính củaVườn được gọi là rừng khộp

e Động vật :

Trong rừng có nhiều loài động vật quí hiếm như: Voi, hổ, bò tót, nai,báo, công, kỳ đà, rắn và có rất nhiều loại chim khác nhau

III TóM TắT

Vườn Quốc gia Yok Đôn làVườn Quốc gia lớn nhất ở Việt Nam.

Đây là nơi sinh sống của nhiều loài động, thực vật quí hiếm Ngoài ra Vườn Quốc gia còn có chức năng điều hoà khí hậu, ngăn ngừa lũ lụt, hạn hán Chính vì thế Vườn cần được bảo vệ nghiêm ngặt.

IV câu hỏi và bài tập

Giáo viên chia học sinh thành 2 - 4 đội sau đó mỗi đội cử ra một em

đứng lên phía trước, em này sẽ nhận từ giáo viên hoặc đội bạn một mẩu giấytrong đó yêu cầu em hãy dùng cử chỉ để mô tả một loài thú, chim, các bạntrong đội của em sẽ đoán xem em đang mô tả con gì Đội nào đoán ra trướchoặc nhiều hơn sẽ thắng (Kết thúc trò chơi bằng một bài hát)

Bài số 3 :

Một số loài Động vật

ở vườn quốc gia Yok Đôn

Mục đích

- Giới thiệu một số loài động vật ở Vườn Quốc gia Yok Đôn

- Giúp các em học sinh tìm hiểu một số mối đe dọa đến các loài độngvật hoang dã

- Nâng cao ý thức, lòng yêu quí các loài động vật nơi các em học sinh

I Giới thiệu chung

Vườn quốc gia Yok Đôn nổi tiếng là khu vực có tầm quan trọng trongviệc bảo tồn các loài động, thực vật Hiện nay có rất nhiều loài động vật khácnhau sống trong Vườn ở Vườn Quốc gia đã thống kê được có 70 loài thú, 250loài chim, 48 loài bò sát, 16 loài lưỡng cư, 30 loài cá và rất nhiều loài côntrùng Trong số các loài động vật hoang dã sống ở Vườn Quốc gia Yok Đôn

có rất nhiều loài quí hiếm Bài học này giúp chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về một

số loài động vật quí hiếm này

II Hoạt động

1 Giới thiệu các loài động vật quí hiếm ở Vườn Quốc gia Yok Đôn.

X Giáo viên chuẩn bị một số hình ảnh các động vật trong đó bao gồmhình ảnh các loài thú, loài chim, loài bò sát, loài côn trùng và một số hình ảnhcủa loài động vật lưỡng cư đã được ghi nhận ở Vườn Quốc Gia Yok Đôn

X Cho các em nhận dạng các loài động vật: Loài nào là loài thú, loài nào

là loài chim, loài nào là loài động vật lưỡng cư và loài nào là loài côn trùng

X Sau đó giáo viên mới kể tên một số các động vật thuộc các loài độngvật có trong vườn Quốc gia Yok Đôn

* Các loài thú lớn gồm có Voi Châu á, Bò tót, Bò rừng, Trâu rừng,Khỉ mặt đỏ, Hổ, Báo

* Các loài chim như : Phượng hoàng đất, chim công

* Các loài bò sát gồm có: Rắn, Kỳ đà, Cá sấu, Rùa

* Các loài lưỡng cư như : ếch, nhái

* Các loài cá gồm có : Cá Sọc Dừa, cá Lăng

2 Các mối đe doạ đối với các loài động vật hoang dã.

X Có thể dựa vào các hình về các loài động vật ở Vườn Quốc gia Yok

Đôn hoặc dựa vào sự hiểu biết của các em giáo viên yêu cầu học sinh miêu tảxem các loài động vật đó sống ở môi trường như thế nào Lấy ví dụ như:

* Loài thú thì sống trong rừng

* Loài lưỡng cư thì sống dưới nước như : ở ao, hồ, sông và suối

* Loài chim thì sống trên rừng trên các cây

Nhưng khi môi trường sống của các loài động vật bị mất đi thì cuộc sốngcủa chúng sẽ như thế nào ?

Con người gây ảnh hưởng rất lớn đến thế giới xung quanh mình: Conngười làm thay đổi môi trường bằng cách xây dựng thành phố nơi trước đây lànhững cánh rừng Việc phá rừng cũng là nguyên nhân đe dọa đến cuộc sốngcủa các loài động vật vì chúng mất nơi sinh sống Con người làm ô nhiễmnguồn nước Con người làm thay đổi không khí bằng cách thải vào không khínhững chất gây ô nhiễm như khói từ nhà máy, khói xe ôtô Nói cách kháccon người đang can thiệp và đe doạ đến các loài động vật hoang dã

Hiện tại săn bắt là mối đe dọa trực tiếp, mạnh nhất đối với các loài độngvật sống trong Vườn Quốc gia Yok Đôn Số lượng của các loài thú lớn nhưVoi Châu á, Bò tót, Bò rừng và Hổ đã suy giảm nghiêm trọng Vườn Quốc GiaYok Đôn có nhiều loài chim đang bị đe dọa và gần bị đe dọa toàn cầu baogồm Già đẫy nhỏ, Cắt nhỏ hông trắng và Diều xám Hơn thế nữa, Vườn Quốcgia Yok Đôn là một trong số rất ít khu bảo vệ của Việt Nam có quần thể củaloài đang bị đe dọa toàn cầu là Công

Một trong những ảnh hưởng tiêu cực mà con người tác động đến môi trường

đó là săn bắt, buôn bán các loài động vật hoang dã Điều này đã làm cho nhiều loài

động vật đang ngày càng giảm mạnh về số lượng và có nguy cơ bị tuyệt chủng.

Một số hoạt động đe dọa hoặc gây ảnh hưởng tiêu cực đến các loài

* Đánh bắt cá bằng các phương tiện sử dụng bằng điện

* Tiểu, tiện không đúng nơi qui định

* Cắm trại, ca hát gây ồn ào trong rừng

III Tóm tắt bài học

Vườn Quốc gia Yok Đôn có rất nhiều các loài động vật hoang dã quý hiếm Nếu chúng ta không bảo vệ chúng, bảo vệ môi trường sống của chúng thì các loài động vật này có nguy cơ bị mất tuyệt chủng.

IV Bài tập về nhà

1 Em hãy kể cho bố mẹ hoặc anh chị em trong gia đình biết tên một sốloài động vật quý hiếm hiện đang có ở Vườn Quốc gia Yok Đôn

2 Hỏi bố mẹ hoặc ông bà thử xem rừng Yok Đôn trước đây và bây giờ

có gì khác không ? Sau đó yêu cầu các em học sinh sẽ kể lại chothầy cô và các bạn trong lớp cùng nghe

3 Vẽ một con vật sống trong Vườn Quốc gia Yok Đôn mà em yêu thích

Chú ý: Giáo viên cần chuẩn bị một số hình ảnh phù hợp với từng mục

trong bài giảng để minh họa

V Trò chơi

Giáo viên chia lớp thành bốn nhóm (Tương ứng với 4 tổ trong lớp) đồngthời cũng tương ứng với 4 nhóm loài động vật hiện đang có ở Vườn Quốc GiaYok Đôn Sau đó mỗi nhóm sẽ lần lượt kể tên các con vật thuộc nhóm củamình, nhóm nào kể được tên các con vật nhiều nhất nhóm đó sẽ thắng

Bài số 4 :

Chăm sóc động vật nuôi

MụC ĐíCH

- Hướng dẫn cho học sinh biết cách chăm sóc động vật nuôi.

- Hướng cho các em biết giá trị của động vật nuôi

- Khơi dậy lòng yêu thích các con vật nơi các em học sinh

i Giới thiệu chung

Các loài động vật, nhất là động vật nuôi được xem là “bạn” của chúng ta

Động vật nuôi là những loài động vật đã được con người thuần hoá qua rấtnhiều đời và đã quen với việc chịu sự chăm sóc của con người Các loài độngvật nuôi mà chúng ta thường gặp là: Trâu, bò, gà, ngan, ngỗng, chó, mèo Ngoài các loài trên, con người còn thuần dưỡng một số loài động vật khácnhư: Ngựa, voi, chim ưng, cá Động vật nuôi có vai trò rất quan trọng trongcuộc sống của con người, nhất là đối với người nông dân

Ii Hoạt động

1 Động vật nuôi

Giáo viên giải thích cho các em học sinh các ý sau:

Y Tổ tiên của động vật nuôi là các loài động vật hoang dã

Y Được con người thuần hóa và quen với việc được con người chăm sóc

ẻ Động vật nuôi có nguồn gốc là các loài động vật hoang dã Các loài

động vật nuôi hiện nay như: Chó, mèo, trâu, bò đã được thuần hóa và quen với sự chăm sóc của con người.

2 Vai trò của động vật nuôi.

Giáo viên cho các em làm việc theo nhóm và kể tên các loài động vậtnuôi theo các vai trò sau:

> Các loài động vật nuôi có thể coi nhà, bắt chuột

> Các loài động vật nuôi có thể giúp cho việc đồng áng, chuyên chở

> Các loài động vật nuôi có thể cung cấp thực phẩm cho con người.

> Các loài động vật nuôi được dùng để làm cảnh, diễn xiếc

Ngoài các vai trò trên, nhiều loài động vật nuôi còn được con ngườithuần hóa và huấn luyện để làm các công việc khác như: Hỗ trợ người mù,

đánh hơi tìm chất nổ, săn bắt (chó, chim ưng )

3 Chăm sóc động vật nuôi.

a Giáo viên lần lượt nêu tên một số vật nuôi phổ biến ở địa phương vàhỏi các em xem thức ăn của chúng là gì ? Chúng cần chỗ trú ngụ như thế nào

(Dùng bảng với ô trống để các em điền vào).

Nhóm vật nuôi Thức ăn + Nước uống Nơi trú ngụ

b Khi vật nuôi bị bệnh thì nên làm thế nào?

- Tách ra khỏi bầy để tránh lây bệnh cho các con khác

IV Bài tập về nhà

1 Em hãy vẽ con vật nuôi mà em ưa thích

2 Loài vật nuôi này có lợi ích thế nào ?

3 Loài vật nuôi này ăn thức ăn gì và cần nơi trú ngụ như thế nào ?

2 Chuyện về chú mèo trung thành.

Chuyện kể rằng : ở Tỉnh Đồng Nai, có một bà cụ góa bụa, sống một

mình nơi mái nhà tranh gần bìa rừng đã nuôi một con mèo để làm bè bạn và

đặt tên là Linh Miêu Sau khi bà chết, người hàng xóm mang Linh Miêu vềnuôi nhưng nó trở lại nương náu trong túp lều của bà cụ cho tới khi túp lều bịmưa gió làm sập nó mới chịu bỏ vào rừng Tuy nhiên người dân địa phươngvẫn thường bắt gặp Linh Miêu lai vãng nơi nấm mồ hiu quạnh của bà cụ vớinhững tiếng kêu buồn thảm Bỗng một ngày kia, trẻ chăn trâu trong làng pháthiện Linh Miêu nằm chết bên mộ của bà cụ Như vậy là sau nhiều năm, khibiết mình sắp chết, con mèo đã đến bên nấm mồ của người chủ từng yêuthương nuôi nấng nó để được mãi mãi nằm bên bà Dân làng khi hay tin chorằng Linh Miêu là con mèo trung thành nên đã đào một cái huyệt nhỏ dướichân mộ của bà cụ để an táng cho con mèo có nghĩa

Bài số 5 :

Tìm hiểu về loài voi

Mục đích

- Giúp các em học sinh hiểu sơ bộ về đặc điểm của loài voi

- Giúp các em thấy được vai trò của voi trong cuộc sống và vì saochúng ta cần phải bảo vệ loài voi

I Giới thiệu chung

Voi là loài động vật lớn nhất, nặng nhất sống trên cạn Trong số các loài

động vật được con người thuần hóa, voi được xem là loài thông minh nhất.Trong thế giới động vật Voi là loài có mũi và răng cửa dài nhất (Vòi và ngà).Vòi voi không chỉ cơ động dễ dàng theo hướng lên xuống, trái, phải mà còn coduỗi lại được Voi có thể dùng vòi để tìm kiếm thức ăn trên mặt đất cũng như

ở trên cây cao, có thể luồn vào những hốc đá hoặc các kẽ nứt để tìm nước Voi

là động vật ăn cỏ Voi có bản tính hiền hòa, dễ thuần dưỡng Loài voi Châu á

cao khoảng từ 2,5m đến 3,2m và nặng từ 4.000 kg đến 5.000kg

1 Tại sao chúng ta phải bảo vệ loài voi ?.

Trong suốt những năm 80, hàng năm có khoảng 70 nghìn đến 100 nghìncon voi đã bị giết để cung cấp cho thị trường buôn bán ngà voi trên khắp thếgiới Trong số đó có 94% bị giết bởi những kẻ săn trộm và xác để mặc chothối rữa, còn voi con thì bị bỏ cho chết đói Da voi cũng có giá trị, những tênsăn trộm bán da voi cho những người làm giày dép, thắt lưng hoặc làm mặtbàn cho khách du lịch

2 Bảo vệ voi.

Để voi không bị tuyệt chủng, chúng ta cần phải đảm bảo được hai điều:Một là bảo đảm nơi môi trường sống tự nhiên Hai là voi cần được bảo vệ Nếubọn săn trộm voi vẫn tiếp tục tàn sát voi thì việc giữ gìn nơi sinh sống cho voi

sẽ chẳng có tác dụng gì Mọi người đều có thể ngăn chặn nạn săn trộm bằng