Tiết 98: Các thành phần biệt lập.

Bài tập 3: Hãy cho biết, trong số những từ có thể thay thế cho nhau trong câu sau đây ,với từ nào người nói phải chịu trách nhiệm cao nhất về độ tin cậy của sự việc do mình nói ra ,vớ[r]

KIỂM TRA BÀI CŨ

Chọn đáp án đúng !

Câu 1 :Ý nào sau đây nhận xét không đúng về khởi

ngữ ?

A/ Khởi ngữ là thành phần đứng trước chủ ngữ.

B/ Khởi ngữ nêu lên đề tài được nói đến trong câu.

C/ Có thể thêm một số quan hệ từ trước khởi ngữ.

D/ Khởi ngữ là thành phần không thể thiếu trong câu

KIỂM TRA BÀI CŨ

Câu 3 : Hãy chuyển phần in đậm trong câu sau đây thành khởi ngữ.

- Anh ấy làm bài cẩn thận lắm

- Về làm bài thì anh ấy cẩn thận lắm

TUẦN 20 ,TIẾT 98 :

Tiết 98 : CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP

I/ THÀNH PHÂN TÌNH THÁI :

a/ Với lòng mong nhớ của anh,chắc anh nghĩ rằng,con anh sẽ chạy xô vào lòng anh,sẽ ôm chặt lấy cổ anh

b/Anh quay lại nhìn con vừa khe khẽ lắc đầu vừa cười.Có lẽ vì khổ tâm đến nỗi không khóc được ,nên anh phải cười vậy thôi

1/ Ví dụ :SGK/18

a/ Với lòng mong nhớ của

anh,chắc anh nghĩ rằng,con anh

sẽ chạy xô vào lòng anh,sẽ ôm

chặt lấy cổ anh

b/Anh quay lại nhìn con vừa

khe khẽ lắc đầu vừa cười.Có lẽ

vì khổ tâm đên nỗi không khóc

được ,nên anh phải cười vậy

thôi

a/ Với lòng mong nhớ của anh, anh nghĩ rằng,con anh sẽ chạy

xô vào lòng anh,sẽ ôm chặt lấy

cổ anh

b/Anh quay lại nhìn con vừa

khe khẽ lắc đầu vừa cười.vì khổ

tâm đên nỗi không khóc được ,nên anh phải cười vậy thôi

Nếu không có những từ ngữ in đâm thì nghĩa sự việc của câu

chứa chúng có khác đi không ?vì sao?

?

-Ý nghĩa sự việc không thay đổi

- Vì các từ in đậm không tham gia diễn đạt ý nghĩa sự việc ,chỉ thể hiện cách nhìn sự việc của người nói.

Tiết 98 : CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP

I/ THÀNH PHÂN TÌNH THÁI :

1/ Ví dụ :SGK/18

a/Chắc

b/Có lẽ

Cao

Thấp

* Các từ in đậm không tham gia diễn

đạt ý nghĩa sự việc

Nhận định của người nói đối với sự việc, thể hiện độ tin cậy

Từ phân tích trên bạn hãy cho biết thành phần tình thái được dùng để

làm gì ?

2/Kết luận :Thành phần tình thái được

dùng để thể hiện cách dùng của người

nói đối với sự việc được nói đến trong

câu.

Lưu ý :

Trong giao tiếp ngoài những yếu tố tình thái thể hiện độ tin cậy

của người nói đối với sự việc được nói đến trong câu như:

-Chắc hẳn ,chắc là ,chắc chắn (chỉ độ tin cậy cao)

-Hình như ,dường như ,hầu như,có vẻ như…(chỉ độ tin cậy thấp)

-Ta còn gặp:

-Những yếu tố tình thái gắn với ý kiến của người nói như

:Theo tôi ,ý ông ấy ,theo anh

VD:Theo anh,anh thấy sự việc như thế nào?

-Những yếu tố tình thái chỉ thái độ của người nói đối với

người nghe như:à , ạ ,a ,hả ,hử ,nhé ,nhỉ,đây ,đấy…(đứng cuối

câu)

VD:Mai đi lúc 7 giờ nhé!

Tiết 98 : CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP

II/ THÀNH PHÂN CẢM THÁN:

1 / Ví dụ :SGK/18

(Kim Lân ,Làng)

(Nguyễn Thành Long ,Lặng lẽ SaPa)

Vui sướng

2 / Kết luận :Thành phần cảm thán được dùng để bộc lộ tâm lí của người nói ( vui ,buồn ,mừng , giận,….)

a/Ồ, sao mà độ ấy vui thế

,chỉ còn có năm phút !

Dùng để bộc lộ tâm lí người nói

-Thành phần tình thái Thành phần cảm thán

- ều không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa sự việc của câu Đ -Đều khụng tham gia vào cấu trỳc ngữ phỏp của cõu

Thành phần biệt lập

Tiết 98 : CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP

III/ LUYỆN TẬP:

Bài tập 1:Tìm các thành phần tình thái ,cảm thán trong những câu sau đây:

a/ Nhưng còn cái này nữa mà ông sợ , có lẽ còn ghê rợn hơn cả những

tiếng kia nhiều (Kim Lân , Làng )

b/Chao ôi, bắt gặp một con người như anh ta là một cơ hội hãn hữu cho sáng tác , nhưng hoàn thành sáng tác còn là một chặng đường dài

( Nguyễn Thành Long , Lặng lẽ SaPa )

c/ Trong giờ phút cuối cùng ,không còn đủ sức trăng trối lại điều gì ,

hình như chỉ có tình cha con là không thể chết được ,anh đưa tay vào túi , móc cây lược,đưa cho tôi và nhìn tôi một hồi lâu

(Nguyễn Quang Sáng , Chiếc lược ngà)

d/Ông lão bỗng ngừng lại ,ngờ ngợ như lời mình không được đúng

lắm Chả nhẽ cái bọn ở làng lại đốn đến thế được

(Kim Lân , Làng )

a/ Có lẽ - Thành phần tình thái.

b/Chao ôi – Thành phần cảm thán

c/ Hình như – Thành phần tình thái

d/ Chả nhẽ - Thành phần tình thái

Tiết 98 : CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP

III/ LUYỆN TẬP:

cậy (hay độ chắc chắn)

(Chú ý :những từ ngữ thể hiện cùng một mức độ tin cậy thì xếp ngang nhau )

chắc là, dường như , chắc chắn , có lẽ ,chắc hẳn ,hình như ,có vẻ như

dường như,hình như ,có vẻ như

có lẽ

chắc là

chắc hẳn

chắc chắn

Bài tập 2 : xếp những từ ngữ theo trình tự tăng dần độ tin cậy (hay độ chắc chắn)

dường như,hình như ,có vẻ như

có lẽ

chắc là

chắc chắn chắc hẳn

Tiết 98 : CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP

III/ LUYỆN TẬP:

Bài tập 3: Hãy cho biết, trong số những từ có thể thay thế cho nhau

trong câu sau đây ,với từ nào người nói phải chịu trách nhiệm cao nhất

về độ tin cậy của sự việc do mình nói ra ,với từ nào trách nhiệm đó thấp nhất.Tại sao tác giả Chiếc lược ngà (Nguyễn Quang Sáng)lại chọn từ

chắc?

Với lòng mong nhớ của anh, (1) Chắc

(2) hình như (3) chắc chắn

anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh,sẽ

ôm chặt lấy cổ anh

•Gợi ý :Xét theo hai trường hợp:tại sao tác giả không dùng hình như

hay là chắc chắn ?

Thấp nhất : hình như

Cao nhất : chắc chắn

- Từ chịu trách nhiệm

Bài tập

3:

Tiết 98 : CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP

III/ LUYỆN TẬP:

Bài tập 3:

- Từ chịu trách nhiệm

Cao nhất : chắc chắn

Thấp nhất : hình như

- Chọn chắc là vì :

+ Theo tình cảm huyết thống sự việc sẽ diễn ra như vậy

+Do thời gian và ngoại hình có thể sự việc sẽ diễn ra khác đi một chút.

Viết đoạn văn có sử dụng thành phần biệt lập tình thái và cảm thán

• Đọc Truyện Kiều của Nguyễn Du, chắc chắn không ai không thương xót

cho số phận của nàng Kiều - một người con gái tài hoa bạc mệnh Có thấu hiểu quãng đời mười lăm năm lưu lạc của nàng thì chúng ta mới thấy hết

sự tàn bạo, độc ác của tầng lớp thống trị lúc bấy giờ Hỡi ôi, một xã hội chỉ biết chạy theo đồng tiền, sẵn sàng chà đạp lên mọi nhân phẩm, giá trị của con người Đúng là một xã hội bất nhân, thối nát mà Nguyễn Du muốn lột

trần bộ mặt thật của nó Nhưng ở đó, Truyện Kiều cũng là sự bênh vực,

xót thương cho số phận nhỏ nhoi bị vùi dập Chắc hẳn đại thi hào Nguyễn

Du phải đau lòng lắm khi viết ra những nỗi đau, sự bất công trong xã hội

mà ông đã sống và chứng kiến.

HƯỚNG DẪN SOẠN BÀI -Học thuộc ghi nhớ, xem lại các bài tập.

-Chuẩn bị bài : Nghị luận về một sự việc ,hiện

tượng đời sống