TIẾT 59: CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP

Nguyễn Quang Sáng, Chiếc l ợc ngà b Anh quay lại nhìn con vừa khe khẽ lắc đầu vừa c anh phải c ời vậy thôi.. Nguyễn Quang Sáng, Chiếc l ợc ngà Nhận xét - Là nhận định của ng ời nói thể

NhiÖt liÖt chµo mõng

• C¸c thÇy gi¸o, c« gi¸o

§Õn tham dù tiÕt häc h«m nay!

ng÷ v¨n 9

ThiÕt kÕ VTR: Mai Xu©n V îng

t iÕt 98 c¸c thµnh phÇn biÖt lËp

Trở về

Ví dụ

con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy

cổ anh.

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc l ợc ngà)

b) Anh quay lại nhìn con vừa khe khẽ lắc đầu vừa c

anh phải c ời vậy thôi

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc l ợc ngà)

Nhận xét

- Là nhận định của ng ời nói thể hiện độ tin cậy của mình đối với sự việc đ ợc nói đến trong câu

Ví dụ

con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy

cổ anh.

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc l ợc ngà)

Nhận xét

- Là nhận định của ng ời nói thể hiện độ tin cậy của mình đối với sự việc đ ợc nói đến trong câu

- Không tham gia vào việc diễn

đạt nghĩa sự việc của câu

- Nếu không có những từ ngữ này thì nghĩa sự việc của câu vẫn không thay đổi

a’) Với lòng mong nhớ của anh,anh nghĩ rằng, con

anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chăt lấy cổ anh.

b’) Anh quay lại nhìn con vừa khe khẽ lắc đầu vừa

c ời Vì khổ tâm đến nỗi không khóc đ ợc, nên anh

phải c ời vậy thôi

b) Anh quay lại nhìn con vừa khe khẽ lắc đầu vừa c

anh phảI c ời vậy thôi

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc l ợc ngà)

Ghi nhớ

nhìn của ng ời nói đối với sự việc đ ợc nói đến trong

câu.

Trở về

Ví dụ

con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy

cổ anh.

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc l ợc ngà)

b) Anh quay lại nhìn con vừa khe khẽ lắc đầu vừa c

anh phảI c ời vậy thôi

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc l ợc ngà)

Nhận xét

* Chắc, Có lẽ:

-Thể hiện độ tin cậy của ng ời nói

đối với sự việc đ ợc nói đến trong câu

c) Nói của đáng tội mẹ con tôi cũng chẳng muốn đi.

(Nao Cao)

d) Kể ng ời ta giàu cũng s ớng

(Nguyễn Công Hoan)

điều ng ời đó suy nghĩ “ng ời ta giàu cũng s ớng”

Nói của đáng tội

Kể

của ng ời nói với sự việc “mẹ con tôi cũng chẳng muốn đi”

e) Này, ông nó ạ !

bà Hai đối với ông Hai

ạ

Trở về

(Kim Lân, Làng)

(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

- Không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa sự việc của câu

- Thể hiện tâm lí, cảm xúc của ng ời nói

Ghi nhớ

lí của ng ời nói (vui, buồn, mừng, giận,…)

- Khi đứng ở trong câu cùng các thành phần khác, thành phần cảm thán

th ờng đứng ở đầu câu

(Thế Lữ, Nhớ rừng)

- Có thể tách riêng ra thành một câu

đặc biệt Khi tách riêng ra nh vậy,

nó là câu cảm thán.

C©u hái th¶o luËn

So s¸nh ®iÓm gièng nhau vµ kh¸c nhau gi÷a

Ghi nhí

*C¸c thµnh phÇn t×nh th¸i, c¶m th¸n lµ nh÷ng bé phËn kh«ng tham gia vµo

Ghi nhớ

sự việc đ ợc nói đến trong câu.

mừng, giận…)

*Các thành phần tình thái, cảm thán là những bộ phận không tham gia vào

Bài tập 1 SGK/19: Tìm các thành phần tình thái, cảm thán trong những câu sau

đây:

a) Nh ng còn cáI này nữa mà ông sợ, có lẽ còn ghê rợn hơn cả những tiếng kia nhiều.

(Kim Lân, Làng)

b) Chao ôi, bắt gặp một con ng ời nh anh ta là một cơ hội hãn hữu cho sáng tác,

nh ng hoàn thành sáng tác còn là một chặng đ ờng dài.

(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

c) Trong giờ phút cuối cùng, không còn đủ sức trăng trối lại điều gì, hình nh chỉ

có tình cha con là khong thể chết đ ợc, anh đ a tay vào túi, móc cây l ợc, đ a cho tôi và nhìn tôi một hồi lâu.

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc l ợc ngà)

d) Ông lão bỗng ngừng lại, ngờ ngợ nh lời mình không đúng lắm.Chả nhẽ cái bọn ở làng lại đốn đến thế đ ợc.

(Kim Lân, Làng)

Baì tập 2 SGK / 19: Hãy xếp những từ ngữ sau đây theo trình tự tăng dần độ tin cậy (hay độ chắc chắn):

chắc là, d ờng nh , chắc chắn, có lẽ, chắc hẳn, hình nh , có vẻ nh

(Chú ý: Những từ ngữ thể hiện cùng một mức độ tin cậy thì xếp ngang hàng nhau.)

Bài tập 4 SGK/ 19: Viết một đoạn văn ngắn nói về cảm xúc của em khi đ ợc th ởng thức một tác

phẩm văn nghệ (truyện, thơ, phim, ảnh, t ợng…),trong đoạn văn đó có câu chứa thành phần tình thái hoặc cảm thán

Bài tập 3 SGK /19: Hãy cho biết, trong số những từ có thể thay thế cho nhau trong câu

sau đây, với từ nào ng ời nói phải chịu trách nhiệm cao nhất về độ tin cậy của sự việc do

mình nói ra, với từ nào trách nhiệm đó thấp nhất Tại sao tác giả Chiếc l ợc ngà (Nguyễn

Quang Sáng) lại chọn từ chắc?

Với lòng mong nhớ của anh,

(1) chắc (2) hình nh (3) chắc chắn

anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ

ôm chặt lấy cổ anh.