Ngữ văn 8. Tiết 13,14. Lão Hạc

• Khi nghe Binh Tư cho biết lão Hạc xin hắn bả chó để bắt một con chó hàng xóm thì nhân vật “tôi” cảm thấy cuộc đời quả.. thật…đáng buồn , nhưng khi chứng kiến.[r]

Kiểm tra bài cũ

Câu 1: Tắt đèn của Ngô Tất Tố đ ợc viết theo thể loại nào?

A – Giàu tình yêu th ơng với chồng con; căm

thù bọn tay sai của thực dân phong kiến

B – Căm thù bọn tay sai của thực dân phong kiến

C - Có thái độ phản kháng mạnh mẽ đối với bọn tay sai

D – Cả A ,C đều đúng

Kiểm tra bài cũ

B

D

Câu 3: Qua hình t ợng chị Dậu, tác giả muốn biểu hiện t t

ởng gì?

A – Lên án xã hội đ ơng thời đã chà đạp lên cuộc đời những

ng ời nông dân cùng khổ, nhất là ng ời phụ nữ, đồng thời ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn và sức sống tiềm tàng của

ng ời phụ nữ nông dân

B – Lên án bộ mặt tàn ác bất nhân của chế độ xã hội đ ơng thời

C – Miêu tả tình cảnh đau th ơng của ng ời dân cùng khổ

Câu 4: Sự phản kháng của chị Dậu diễn ra theo quá trình nào?

Văn bản: LÃO HẠC - Nam Cao

TiÕt 13, 14

• Là nhà văn hiện thực xuất sắc với ngòi bút chân thực viết về người nông dân trong xã hội cũ

• Được truy tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (1996)

Tr¨ng s¸ng

L·o H¹c

TruyÖn dµi

L·o H¹c

- Phương thức

biểu đạt: Tự sự

kết hợp trữ tình.

Em hãy xác định phương thức biểu đạt

và ngôi kể?

- Ngôi kể thứ

nhất

Hạc

Cuộc sống lão Hạc,

Thái độ của Binh Tư và Ông giáo

Cái chết của lão Hạc

Tâm trạng, tình cảm của các nhân vật trong truyện

được biểu hiện qua ngôn ngữ đối thoại và độc thoại.Lời của lão Hạc khi chua chát, xót xa,lúc chậm

chãi,nằn nì

Lời vợ ông giáo khi nói về lão Hạc thì lạnh lùng, dứt khoát

Lời của Binh Tư lại đầy vẻ nghi ngờ, mỉa mai

Lời của ông giáo( người kể chuyện) khi thì từ tốn, lúc lại cất lên xót xa, thương cảm với những đoạn độc thoại nội tâm

*

Tóm tắt

Lão Hạc nhà nghèo, vợ đã mất Lão sống cảnh gà trống nuôi

con Lão Hạc rất khổ tâm vì không đủ tiền c ới vợ cho con Ng ời con trai phẫn chí bỏ đi làm đồn điền cao su biền biệt hơn một năm chẳng có tin tức gì Lão sống lủi thủi một mình với “cậu

Vàng” Lão cố làm thuê làm m ớn kiếm ăn, còn tiền thu đ ợc từ hoa lợi của mảnh v ờn lão dành dụm chờ con về để c ới vợ cho

con Sau trận ốm dài hai tháng, tiền dành dụm cạn kiệt Rồi bão lại phá sạch hoa màu, lão Hạc lâm vào tình cảnh đói deo đói

dắt Lão Hạc đau lòng quyết định bán “cậu Vàng” đi Sau đó

lão nhờ ông giáo giữ hộ mảnh v ờn khi nào con trai lão về trao lại cho nó Lão Hạc lại gửi ông giáo 30 đồng bạc để khi chết có tiền ma chay Từ đó lão từ chối tất cả mọi sự giúp đỡ của ông

giáo Khi không còn kiếm đ ợc gì để ăn lão đã xin bả chó tự tử, lão chết thật đau đớn vật vã thê thảm Lão ra đi để lại trong lòng

ông giáo nỗi ngậm ngùi xót xa

a Nhân vật Lão

Hạc

* Tình cảm của lão Hạc với

cậu Vàng.

- Trước khi bán cậu Vàng

+ Gọi con chó là “ cậu

Vàng” như một bà hiếm

hoi gọi đứa con cầu tự.

+ Bắt rận, tắm, cho ăn vào

cái bát nhà giàu ( ăn một

miếng, lại gắp cho nó một

miếng) + Chửi yêu trò

chuyện với nó.

Tình cảm của lão Hạc dành cho cậu Vàng được tác giả miêu

tả qua những chi tiết nào?

Em có nhận xét như thế nào về tình cảm của Lão Hạc dành cho cậu Vàng?

a Nhân vật Lão

Hạc

Câu hỏi thảo luận

• Phân tích diễn biến tâm trạng của lão Hạc xung quanh việc bán chó

• Qua đó, em thấy lão Hạc là người

như thế nào?

Tâm trạng lão Hạc trước khi

bán chó

• Qua nhiều lần lão Hạc nói đi nói lại ý định bán cậu Vàng, có thế thấy lão đã suy tính, đắn đo nhiều lắm Lão coi việc này rất hệ trọng bởi “ cậu Vàng” là người bạn thân thiết, là kỉ vật mà con trai lão rất thương yêu

Bộ dạng, cử chỉ lão Hạc khi kể lại

với ông giáo chuyện bán chó

• Lão cố làm ra vẻ vui vẻ Nhưng trông lão cười như mếu và đôi mắt lão ầng ậng nước

• Mặt lão đột nhiên co rúm lại Những nếp nhăn

xô lại với nhau, ép cho nước mắt chảy ra Cái đầu lão ngoẹo về một bên và cái miệng móm mém của lão mếu như con nít Lão hu hu

khóc…

* Các chi tiết về ngoại hình này thể hiện một

cõi lòng đang vô cùng đau đớn, đang xót xa

ân hận.

+ Mặt co rúm lại, nước mắt chảy ra.

+ Đầu ngoẹo về một bên

+ Mếu, khóc huhu như một đứa con

nít

Tác giả miêu tả vẻ mặt của lão Hạc sau khi bán chó như thế nào?

* Sau khi bán “cậu Vàng”

+ Lão cố làm ra vui vẻ, c ời nh mếu

- Từ t ợng thanh Nỗi niềm xót xa ân hận

“Thỡ ra tôi già …lừa một con chó”

Thái độ chua chát, ngậm ngùi, mặc cảm là kẻ có tội

- Ng ời sống tình nghĩa thủy chung, yêu th ơng loài vật

- Ng ời cha có tình yêu th ơng con sâu sắc

1- Nhân vật lão Hạc

a Tâm trạng của lão Hạc xung quanh việc bán “cậu Vàng”

b – Việc làm của lão Hạc tr ớc khi chết

- Nhờ ông giáo

- Giữ hộ ba sào v ờn cho con trai

- Gửi 30 đồng để lo hộ đám tang cho mình

- Duy trì cuộc sống : Ăn khoai, củ chuối, sung luộc, rau má, củ ráy, bữa trai bữa ốc…

- Từ chối mọi sự giúp đỡ gần nh là hách dịch

- Phẩm chất :Coi trọng bổn phận làm cha, coi trọng danh giá làm ng ời

- Số phận con ng ời nghèo khổ, cô độc trong sự trong sạch

c – Cái chết của lão Hạc

* Nguyên nhân: đói khổ, túng quẫn đẩy lão đến cái chết nh

một hành động tự giải thoát

“Lão Hạc…vật vã…,đầu tóc rũ r ợi, quần áo xộc xệch, hai mắt

long sòng sọc Lão tru tréo, bọt mép sùi ra…giật mạnh …Lão

vật vã đến hai giờ đồng hồ rồi mới chết.”

- Từ t ợng hình, t ợng thanh: Cái chết dữ dội thê thảm bi ai

-Số phận và nhân phẩm của ng ời nông dân nghèo tr ớc cách mạng tháng Tám 1945: Nghèo khổ, bế tắc cùng đ ờng, giàu tình th ơng và lòng tự trọng.

- Tố cáo mạnh mẽ chế độ tàn ác bất nhân của xã hội phong kiến

? Thái độ, tình cảm của nhân vật “ tôi” đối với lão Hạc

Tình cảm của nhân vật “tôi” được

thể hiện qua các chi tiết:

•Thái độ của nhân vật “tôi” khi nghe lão Hạc kể chuyện

Những hành động, cách cư xử chứng tỏ

đồng cảm, xót xa yêu thương

Những ý nghĩa của nhân vật “tôi” về tình cảm,

nhân cách của lão Hạc.

2- Nhân vật ông giáo

* Tỡnh cảm đối với lão Hạc

tôi muốn ôm choàng lấy lão mà khóc

Nỗi xót th ơng đồng cảm

…Ông con mỡnh ăn khoai, uống n ớc chè, rồi hút thuốc

lào … thế là s ớng

Sự an ủi, sẻ chia, tỡnh làng nghĩa xóm thân thiết gần gũi

Tôi giấu giếm vợ tôi, thỉnh thoảng giúp ngấm ngầm lão

- Gi hộ lão Hạc mảnh v ờn và ba m ơi đồng bạc.ữ

• Khi nghe Binh Tư cho biết lão Hạc xin hắn

bả chó để bắt một con chó hàng xóm thì nhân vật “tôi” cảm thấy cuộc đời quả

thật…đáng buồn , nhưng khi chứng kiến

cái chết đau đớn của lão Hạc, “tôi” lại

nghĩ: Không! Cuộc đời chưa hẳn đã

đáng buồn, hay vẫn đáng buồn nhưng lại đáng buồn theo một nghĩa khác.

• Em hiểu ý nghĩ đó của nhân vật tôi như

thế nào?

*Những suy nghĩ về cuộc đời

Khi nói chuyện với vợ : Chao ôi! Đối với những ng ời ở

quanh ta … không bao giờ ta th ơng

Khi nói chuyện với Binh T : Cuộc đời quả thật cứ mỗi

ngày một thêm đáng buồn

- Buồn vỡ: Đúi nghèo có thể đổi trắng thay đen biến ng ời l ơng thiện nh lão Hạc thành kẻ trộm cắp nh Binh T áng buồn v Đ à

đáng để ta thất vọng

- Buồn vì: Một con ng ời nh lão Hạc đành phải biến chất vì

không còn tỡm đâu ra miếng n tối thiểu hàng ngày.ă

2- Nhân vật ông giáo

*Nh ng suy nghĩ về cuộc đời ữ

Khi nói chuyện với vợ :

Chao ôi! ối với nh ng ng ời ở Đ ữ quanh ta … không bao giờ ta th ơng

Khi nói chuyện với Binh T : Cuộc đời quả thật cứ mỗi

ngày một thêm đáng buồn

Chứng kiến lão Hạc chết:

- Vỡ không có gỡ hủy hoại đ ợc nhân phẩm ng ời l ơng thiện nh

lão Hạc, để ta có quyền hy vọng và tin t ởng ở con ng ời

Cuộc đời ch a hẳn đã đáng buồn

Hay vẫn đáng buồn theo một nghĩa khác

- Vỡ ng ời tốt nh lão Hạc mà vẫn hoàn toàn vô vọng, phải tỡm đến

cái chết nh là sự giải thoát tự nguyện và bất đắc dĩ Mặt khác lão Hạc chết không phải ai cũng biết rõ nguyên nhân

• Trong truyện này, chi tiết lão Hạc xin bả chó

của Binh Tư có một vị trí nghệ thuật quan trọng

• Nó chứng tỏ ông lão giàu lòng tự trọng ấy đã đi đến quyết định cuối cùng

• Nó còn có ý nghĩa đánh lừa - chuyển ý nghĩ tốt

đẹp của ông giáo và người đọc về lão Hạc sang một hướng trái ngược Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn - nó đẩy những con

người đáng kính như lão Hạc đến con đường cùng, bị tha hóa Với câu nói của Binh Tư:

- Lão làm bộ đấy! Thật ra lão chỉ tẩm ngẩm

thế, nhưng cũng ra phết chứ chả vừa đâu…

tình huống truyện được đẩy lên đỉnh điểm

• Cái chết đau đớn của lão Hạc lại khiến ông giáo giật mình mà ngẫm nghĩ về cuộc đời Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn bởi may mà ý nghĩa

trước đó của mình đã không đúng, bởi còn đó

những người cao quý như lão Hạc

• Nhưng cuộc đời lại đáng buồn theo nghĩa:

Con người có nhân cách cao đẹp như lão Hạc

mà không được sống Sao ông lão đáng

thương, đáng kính như vật mà phải chịu cái chết vật vã, dữ dội đến thế này!

• Tại sao lão Hạc lại tự tử bằng cách ăn bả chó?

• Sao lão không chọn cái chết lặng lẽ, êm dịu hơn?

Ông lão nhân hậu, trung thực này chưa đánh lừa một ai Lần đầu tiên trong đời lão phải lừa lại là lừa “cậu Vàng”- người bạn thân thiết của mình Lão đã lừa để “cậu Vàng” phải chết thì giờ đây lão cũng phải chết theo kiểu một con chó bị lừa.

D ườ ng nh cách l a ch n n y có m t ý mu n ư ở ự ọ à ộ ố

t tr ng ph t ghê g m ự ừ ạ ớ

Nó c ng ch ng t à ứ ỏ đứ c tính trung th c, ự lòng t tr ng áng quý lão H c ự ọ đ ở ạ Cái ch t n y c ng gây n t ế à à ấ ượ ng m nh ng ạ ở ườ đọ i c.

Theo em cái hay c a truy n th hi n rõ ủ ệ ể ệ

nh t nh ng i m n o?ấ ở ữ đ ể à

• Nghệ thuật kể chuyện: dẫn dắt, tạo tình huống, gỡ nút…

• Bút pháp khắc họa nhân vật

• Ngôn ngữ sinh động, ấn tượng, giàu tính tạo hình và sức gợi

cảm

Truyện được kể bằng lời của nhân vật “ tôi” đem lại hiệu quả

nghệ thuật gì?

Diễn biến câu chuyện được kể bằng nhân vật “tôi” ( ông giáo) Thử thay nhân vật kể chuyện này đi, dẫn chuyện từ một góc độ khác, chúng ta sẽ thấy hiệu

quả nghệ thuật giảm hẳn.

• Nhờ cách kể này, câu chuyện trở nên gần gũi, chân thực Tác giả như kéo người đọc cùng nhập cuộc, cùng sống, chứng kiến với các nhân vật Vì thế, ở đây không hề gợn lên một chút nghi ngờ về sự tưởng tượng, sắp xếp mà người đọc thấy đúng là câu chubyện thực của đời đã diễn ra.

• Khi tác giả nhập vai thành nhân vật “tôi” để kể ở ngôi thứ nhất, câu chuyện được dẫn dắt tự nhiên, linh hoạt Cốt truyện có thể được linh hoạt dịch chuyển không gian, thời gian, có thể kết hợp tự nhiên giữa kể với tả, với hồi tưởng bộc lộ trữ tình.

• Chọn cách kể này, tác phẩm có nhiều giọng điệu Tác phẩm có thể vừa tự sự vừa trữ tình, đặc biệt có khi hòa lẫn những triết lí sâu

sắc Vì thế, truyện ngắn Lão Hạc cũng như nhiều tác phẩm khác

của Nam Cao- kết hợp nhuần nhuyễn giữa hiện thực với trữ tình.

2- Nhân vật ông giáo

*Nh ng suy nghĩ về cuộc đời ữ

Khi nói chuyện với vợ :

Chao ôi! ối với nh ng ng ời ở Đ ữ quanh ta … không bao giờ ta th ơng

Khi nói chuyện với Binh T : Cuộc đời quả thật cứ mỗi

ngày một thêm đáng buồn

Chứng kiến lão Hạc chết: Cuộc đời ch a hẳn đã đáng buồn

Hay vẫn đáng buồn theo một nghĩa khác

Ng ời hiểu đời, hiểu ng ời, có lòng vị tha cao cả và chan chứa một tỡnh th ơng, lòng nhân ái sâu sắc.

- Ng ời trọng nhân cách không mất lòng tin vào những

điều tốt đẹp của con ng ời

III – Tæng kÕt

-Chän ng«i kÓ thø nhÊt lµm

c©u chuyÖn trö nªn gÇn gòi,

quen thuéc , dÉn d¾t tù nhiªn

linh ho¹t vµ cã tÝnh thuyÕt

* Câu 2 : ý nào nói đúng nhất nội dung của truyện Lão Hạc?

A – Tác động của cái đói , miếng ăn đến đời sống của con ng ời

B – Phẩm chất cao quý của ng ời nông dân

C – Số phận đau th ơng của ng ời nông dân

D – Cả ba ý kiến trên đều đúng

B

D

*C©u 3: Trong t¸c phÈm, l·o H¹c hiÖn lªn lµ mét con ng êi

Em hiểu thế nào về ý nghĩa của nhân vật

“tôi” qua đoạn văn sau:

Chao ôi! Đối với những người ở quanh

ta, nếu ta không cố tìm mà hiểu họ, thì

ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần

tiện, xấu xa, bỉ ổi…tòan những cớ để

cho ta tàn nhẫn; không bao giờ ta thấy

họ là những người đáng thương,

không bao giờ ta thương.

– Nhắc nhở,cảnh tỉnh chúng ta trong cách ứng xử với mọi người xung quanh.

– Ph i nhìn vào b n ch t đ ả ả ấ ể

nh n ra v đ p con ng i v i ậ ẻ ẹ ườ ớ thái đ c m thông,bênh v c ộ ả ự

Qua đoạn trích Tức nước vỡ bờ và truyện ngắn Lão Hạc

em hiểu thế nào về cuộc đời và tính cách người nông dân

trong xã hội cũ?

• Qua các tác phẩm này người đọc hiểu

được tình cảnh nghèo khổ, bế tắc của

tầng lớp nông dân bần cùng trong xã hội thực dân nửa phong kiến.

• Từ các tác phẩm này, chúng ta thấy được

vẻ đẹp tâm hồn cao quý, lòng tận tụy hi

sinh vì người thân…của người nông dân.

Gợi ý

- Häc thuéc tãm t¾t v n b¶n : L·o H¹c ă

- ViÕt ®o¹n v n ng¾n nªu c¶m nghÜ cña em ă

vÒ nh©n vËt l·o H¹c

- äc bµi: Tõ t îng Đ hình, tõ t îng thanh