Tuần 4 Tiết 13 Lão Hạc -Nam Cao-A-MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: 1.Kiến thức: Giúp hs thấy được tình cảnh khốn cùng và nhân cách cao quý của nhân vật Lão Hạc, qua đó hiểu thêm về số phận đáng thươ
Trang 1Tuần 4 Tiết 13
Lão Hạc
-Nam
Cao-A-MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1.Kiến thức: Giúp hs thấy được tình cảnh khốn cùng và nhân cách cao quý của
nhân vật Lão Hạc, qua đó hiểu thêm về số phận đáng thương và vẻ đ ẹp tâm hồn
đáng trọng của người nông dân VN trước CM tháng tám Thấy được lòng nhân đạo
sâu sắc của Nam Cao (thể hiện chủ yếu qua nhân vật ông giáo) , thương cảm đến
xót xa và sự trân trọng đối với người nd nghèo khổ Bước đầu hiểu được đặc sắc
nghệ thuật của truyện ngắn Ncao: khắc họa nhân vật tài tình, cách dẫn truyện tự
nhiên, hấp dẫn, sự kết hợp giữa tự sự, triết lí với trữ tình
2.Rèn luyện kĩ năng cảm thụ, phân tích tâm lí nhân vật trong truyện ngắn
3.Thái độ: Giáo dục tinh thần yêu mến, quý trọng những người lao động, quý
trọng nhân cách, phẩm giá của con người
B- CHUẨN BỊ:
1 Thầy: Sgk,sgv, giáo án, thiết kế ngữ văn 8
2 Trò: Vở ghi, sgk, soạn bài theo nd câu hỏi sgk
C- TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:
Hoạt động 1: Ổn định tổ chức
Hoạt động 2: KTsự chuẩn bị của hs:
? Từ các nhân vật chị Dậu, anh Dậu và bà lão hàng xóm, em có thể khái quát điều
gì về số phận và phẩm chất của người nd VN trước CM tháng tám?
? Từ các nhân vật cai lệ và người nhà Lí trưởng, có thể khái quát diều gì về bản
chất của chế độ TDPK VN trước đây?
Hoạt động3.Tổ chức dạy - học bài mới:
*Giới thiệu bài:
Cũng như NTTố, Nam Cao viết về đề tài nd chủ yếu với cảm hứng tố cáo nỗi khổ
và bênh vực quyền sống, ca ngợi phẩm chất tốt đẹp của họ người nd dưới ngòi bút
của Nam Cao nhiều khi bị đặt trước tình thế phải lựa chọn: hoặc là phải từ bỏ nhân
phẩm để tồn tại như nv Chí Phèo, hoặc là phải từ bỏ sự sống vì muốn giữ bản tính
lương thiện, giữ phẩm chất tốt đẹp- như nhân vật lão Hạc trong truyện ngắn cùng
tên Bài học hôm nay chúng ta dành để tìm hiểu kĩ truyện ngắn này
Hoạt động của thầy và trò Yêu cầu cần đạt
? Nêu những nét chính về tác giả? I-Đọc và tìm hiểu chung:
1.Tgiả:
-Tên thật là Trần Hữu Tri -Là một nhà văn hiện thực xuất sắc với những truyện ngắn, truyện dài chân thực
Trang 2-Gv hd hs đọc: chú ý giọng đọc của
các nhân vật:
Ông giáo: giọng chậm, buồn, cảm
thông
.Lão Hạc: đau đớn, ân hận, dằn vặt +
năn nỉ, giãi bày + chua chát
.Vợ ông giáo: lạnh lùng, khô khan
? Vị trí của tác phẩm trong sự nghiệp
sáng tác của NC?
? Nếu tách đoạn văn bản này làm 2
phần theo cách đánh dấu tách đoạn thì
có thể khái quát nd chính của mỗi
phần ntn?
? Câu chuyện được kể bằng lời kể của
ai? Thuộc ngôi kể nào?
? Trong chuỗi những sự việc nêu trên
luôn có mặt những nhân vật nào? Ai
là nhân vật trung tâm? Vì sao?
-Gv yêu cầu hs kể tóm tắt đoạn 1 từ
trang 38-> 41
? Vì sao lão Hạc rất yêu thương con
chó của mình và lão gọi nó là cậu
Vàng?
? Vì sao lão rất thương yêu cậu Vàng
mà vẫn phải đành lòng bán cậu?
(Nuôi cậu Vàng, Lão Hạc không
muốn nó gầy , đói Bán là cách duy
nhất phải làm)
?Qua đó, em thấy lão là người ntn?
viết về đề tài người nd nghèo đói bị vùi dập và người trí thức nghèo sống mòn mỏi,
bế tắc trong xã hội
2 Đọc và tìm hiểu chú thích:
-Đọc:
-Chú thích:SgkT46, 47
3.Tác phẩm:
-Là một trong những truyện ngắn xuất sắc
về người nd của Ncao -Cấu trúc: 2 phần:
.P1: Những việc làm của Lão Hạc trước khi chết
.P2: cái chết của lão Hạc -Kể bằng lời kể của ông giáo- ngôi 1 số ít
II-Phân tích:
1.Nhân vật lão Hạc:
*Hoàn cảnh:
-Lão nghèo, sống cô đơn, chỉ có con chó làm bạn, được lão gọi thân mật là “cậu Vàng”
-Vì lão quá nghèo, vợ chết, lão lại yếu mệt sau trận ốm nặng vừa mới khỏi, không có việc làm, không ai giúp đỡ, lão cứ hàng ngày ăn vào mấy đồng tiền dành dụm bấy lâu nay Hơn nữa, lão lại phải nuôi thêm cậu Vàng ăn rất khỏe-> bán cậu Vàng đi
=> Là một người nd nghèo, giàu tình cảm, giàu danh dự
Hoạt động 4.Củng cố:
-Tóm tắt truyện
-Vì sao lão Hạc rất thương yêu nhưng vẫn phải bán cậu Vàng?
Hoạt động 5.HDVN:
-Học và nắm chắc bài
Trang 3-Soạn phần còn l.
Trang 4
-Tuần 4 Tiết 14
Lão Hạc
A-MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Tiếp tục giúp hs:
1.Kiến thức: thấy được tình cảnh khốn cùng và nhân cách cao quý của nhân vật
Lão Hạc, qua đó hiểu thêm về số phận đáng thương và vẻ đ ẹp tâm hồn đáng trọng của người nông dân VN trước CM tháng tám Thấy được lòng nhân đạo sâu sắc của Nam Cao (thể hiện chủ yếu qua nhân vật ông giáo) , thương cảm đến xót xa và
sự trân trọng đối với người nd nghèo khổ Bước đầu hiểu được đặc sắc nghệ thuật của truyện ngắn Ncao: khắc họa nhân vật tài tình, cách dẫn truyện tự nhiên, hấp dẫn, sự kết hợp giữa tự sự, triết lí với trữ tình
2.Rèn luyện kĩ năng cảm thụ, phân tích tâm lí nhân vật trong truyện ngắn
3.Thái độ: Giáo dục tinh thần yêu mến, quý trọng những người lao động, quý
trọng nhân cách, phẩm giá của con người
B- CHUẨN BỊ:
1 Thầy: Sgk,sgv, giáo án, thiết kế ngữ văn 8
2 Trò: Vở ghi, sgk, soạn bài theo nd câu hỏi sgk
C- TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:
Hoạt động 1: Ổn định tổ chức
Hoạt động 2: KTsự chuẩn bị của hs:
? Kể tóm tắt truyện “Lão Hạc”
? Tại sao lão Hạc rất yêu thương con chó của mình mà vẫn phải đành lòng bán cậu?
Hoạt động 3 Tổ chức dạy - học bài mới::
*Giới thiệu bài:
Ở tiết trước, chúng ta đã bước đầu thấy được những phẩm chất tốt đẹp trong con người lão Hạc Vậy, ở con người lão còn bộc lộ những nét đẹp gì?
Hoạt động của thầy và trò Yêu cầu cần đạt
-Bán chó vì thương con nhưng lão
Hạc lại ăn năn, day dứt-> Lão sang
nhà ông giáo tâm sự giãi bày
? Tìm nnhững từ ngữ, hình ảnh mtả
thái độ, tâm trạng của lão Hạc khi
lão kể chuyện bán cậu Vàng với ông
giáo? (giải thích từ “ầng ậng” sgk)
? Cái hay của những từ ngữ được tác
giả sử dụng để mtả thái độ, taam
II-Phân tích: (tiếp)
1.Nhân vật lão Hạc:
*Tâm trạng lão Hạc sau khi bán cậu Vàng:
-Cố làm ra vẻ vui vẻ, cười như mếu, mắt ầng ậng nước, mặt đột nhiên co rúm lại, ép nước mắt chảy, đầu nguẹo, miệng mếu máo như con nít, lão hu hu khóc…
-> Lột tả được sự đau đớn, ân hận, xót xa, thương tiếc đang dâng trào, đang òa vỡ khi
Trang 5trạng của lão Hạc là gì?
? Trong những lời kể lể, phân trần,
than vãn với ông giáo trước đó ta
thấy rõ hơn tâm trạng, tâm hồn và
tính cách của lão Hạc ntn? Câu
chuyện hóa kiếp, làm kiếp người
sướng hơn …nói lên điều gì?
? Theo dõi đoạn truyện kể việc lão
Hạc nhờ cậy ông giáo và cho biết:
mảnh vườn và món tiền gửi ông
giáo có ý nghĩa gì với lão Hạc?
(Lão là nười coi trọng bổn phận làm
cha và coi trọng danh giá làm
người)
? Em nghĩ gì về việc lão Hạc từ chối
mọi sự giúp đỡ trong cảnh ngộ gần
như không kiếm được gì để ăn? Từ
đó, phẩm chất nào được bộc lộ?
? Qua việc lão Hạc nhờ vả ông giáo,
em có nhận xét gì về nguyên nhân
và mục đích của việc làm này?
? Có ý kiến cho rằng, lão Hạc làm
như thế là gàn dở, lại có ý kiến cho
rằng làm như thế là đúng? Vậy, ý
kiến của em ntn?
? Nam Cao đã tả cái chết của LH
ntn?
có người hỏi đến vết thương lòng do chính mình gây ra
-Phù hợp với tâm lí, hình dáng và cách biểu hiện của người già
-Những câu nói: “Kiếp chó là kiếp khổ… kiếp người cũng khổ nốt thì ta nên làm kiếp
gì cho thật sướng”: đượm màu sắc triết lí dân gian dung dị của những người nd nghèo khổ, thất học nhưng đã bao năm tháng trải nghiệm và suy ngẫm về số phận của con người qua số phận của bản thân
-> Nỗi buồn, nỗi bất lực trước hiện tại và tương lai đều mịt mù, vô vọng
-Mảnh vườn là tài sản duy nhất lão có thẻ dành cho con, mảnh vườn ấy gắn với danh
dự và bổn phận làm cha -Món tiền 30 đồng bạc do cả đời lão dành dụm sẽ được dùng phòng khi lão chết sẽ có tiền ma chay Món tiền ấy gắn với danh dự của kẻ làm người
-> Là người tự trọng, không để người đời thương hại hoặc coi thường
*Cái chết của lão Hạc:
-Lão Hạc trình bày câu chuyện nhờ vả một cách vòng vo, dài dòng vì lão khó nói, vì câu chuyện quá hệ trọng, vì trình độ nói năng của lão hạn chế nhưng đây là ý định đã nung nấu từ lâu
-Cách xử sự ấy thể hiện lòng thương con và lòng tự trọng rất cao của lão Lão đã âm thầm và quyết liệt chuẩn bị cho cái chết của mình theo cách nghĩ và cách làm của một người nd nghèo
-Lão đang vật vã ở trên giường, đầu tóc rũ rượi…khắp người chốc chốc lại bị giật mạnh một cái, nảy lên
-> Lão chết thật bất ngờ, dữ dội và kinh hoàng, lão chết trong đau đớn, vật vã ghê
Trang 6? Em có nhận xét gì về cái chết của
LH?
? Tại sao lão lại chọn cái chết như
vậy?
? Ý nghĩa cái chết của lão Hạc?
? Cái chết của LH giúp cho những
người xung quanh hiểu hơn về lão
không?
? Vai trò của nhân vật ông giáo
trong truyện?
? Ông giáo đã có thái độ, tình cảm gì
đối với LH?
? Em hiểu thêm điều gì về con
người ông giáo từ ý nghĩ sau: “Chao
ôi! Đối với những người ở quanh
ta…không bao giờ ta thương”?
? Khi nghe Binh Tư nói về LH, ông
giáo thấy cuộc đời thật đáng buồn
Nhưng khi được chứng kiến cái chết
của LH , ông lại nghĩ “Không! Cuộc
đời chưa hẳn đã đáng buồn hay lại
đáng buồn nhưng lại đáng buồn theo
một nghĩa khác” Em hiểu ý nghĩa
câu nói đó ntn?
gớm, cùng cực về thể xác nhưng chắc chắn
là lão lại thanh thản về tâm hồn vì lão đã hoàn thành nốt công việc cuối cùng với con trai lão, với hàng xóm láng giềng về tang ma của mình
-Lão không thể tìm con đường nào khác để tiếp tục sống mà không ăn vào tiền của con hoặc bán mảnh vườn-> Lão chọn cái chết để
tự giải thoát và còn để đảm bảo cho tương lai của con trai mình
=> Góp phần bộc lộ tính cách và số phận của lão Hạc và cũng là số phận và tính cách của người nd nghèo trong XH VN trước CM T8: nghèo khổ, bế tắc, cùng đường, giàu tình yêu thương và lòng tự trọng
-Tố cáo hiện thực XHTDPK tăm tối, nô lệ -Hiểu rõ về con người lão Hạc, quý trọng và thương tiếc lão hơn
2.Nhân vật ông giáo(người kể chuyện)
-Là một hình bóng gần gũi của chính Nam Cao, vừa như người chứng kiến, vừa đóng vai trò dẫn dắt câu chuyện, vừa trực tiếp bày
tỏ thái độ
-Tỏ ra thông cảm, thương xót cho hoàn cảnh của lão Hạc, tìm nhiều cách an ủi và giúp đỡ lão Hạc
-Là người hiểu đời, hiểu người, có lòng vị tha cao cả
-“Cuộc đời thật đáng buồn” vì cái nghèo có thể đổi trắng thay đen, biến người lương thiện như lão Hạcthành kẻ trộm cắp như Binh Tư
-“Cái nghĩa khác” của cuộc đời đáng buồn
đó là một người lương thiện như lão Hạc đành phải chết vì không thể tìm ra miếng ăn tối thiểu hàng ngày
-“Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn” vì
Trang 7? Những ý nghĩ đó nói thêm với ta
điều cao quý nào trong tâm hồn ông
giáo?
? Em học được những gì từ nghệ
thuật kể chuyện của NC trong VB?
? ND chính của VB?
? Theo em, ai có lỗi trong cái chết
của LH? Bi kịch của LH là bi kịch
lạc quan hay bi quan? Vì sao?
không gì có thể hủy hoại được nhân phẩm người lương thiện như lão Hạc, để ta có thể
hi vọng và tin tưởng ở con người
-> Là người trọng nhân cách, không mất lòng tin vào những điều tốt đẹp ở con người
III-Tổng kết:
1.NT:
-Kể chuyện+ mtả, biểu cảm -Sử dụng các chi tiết cụ thể, sinh động để khắc họa nhân vật
-Cách kể chuyện chân thực, tự nhiên
2.Nd:
-Số phận đau thương của người nd trong xã hội cũ và những phẩm chất cao quý tiềm tàng trong con người họ
-Tấm lòng yêu thương, trân trọng đối với người nd của Nam Cao
*Ghi nhớ: Sgk
*Luyện tập:
Hs thảo luận
Hoạt động 4.Củng cố:
-Phân tích diễn biến tâm trạng của LH xung quanh việc bán chó? Qua đó em thấy lão là con người ntn?
-Truyện chứa đầy tính nhân đạo và hiện thực Điều đó được thể hiện ntn qua 2 nhân vật ông giáo và LH?
Hoạt động 5.HDVN:
-Học bài, nắm chắc nd bài học
-Chuẩn bị bài “Từ tượng hình, từ tượng thanh”