Nhà phân tích kinh doanh và các chuyên gia l nh v"c th ng tham gia vào phân tích này.. Ph n ti p theo nh!m vào lu ng thông tin này..[r]
Trang 1
Vi t t li u ki n trúc ph n m m, Ph n 2: Phát tri n
ng c nh h th ng
M c : Nh p môn
Tilak Mitra, Ki n trúc s c p cao CNTT c IBM công nh n, IBM Global Services
30 10 2009
Trong lo t bài này, hãy tìm hi u lý do và cách b n s vi t t li u ki n trúc ph n m m Bài vi t th hai
này cung c p h ng d n vi t t li u thông tin ng c nh h th ng c a b n Ng c nh h th ng là t o
tác ki n trúc u tiên mà b n ph i n m b t Hãy tìm hi u cách s d ng m t s ng c nh h th ng và
các lu ng thông tin phát tri n và vi t t li u ng c nh h th ng i v i h th ng ho c ki n trúc ph n
m m c a ng d ng c a b n
Gi i thi u
Ph n 1 c a lo t bài này gi i thích t m quan tr ngc a m t cách ti p c n có nguyên lí v vi t t li u ki n trúc ph n m m
Nó c ng gi i thi u các c ch th ng c s d ng n m b t các t o tác ki n trúc s d ng trong m t qui trình phát
tri n ph n m m i n hình Bài vi t này ti p t c bàn lu n và t p trung vào t o tác ki n trúc quan tr ng u tiên ng
c nh h th ng Hãy tìm hi u cách vi t t li u thông tin ng c nh h th ng v i các s và lu ng thông tin
m t m c r t cao, b n ph i xem xét hai khung nhìn c a m t h th ng:
Trong khung nhìn ph bi n nh t, ph n m m ho c ng d ng c th hi n qua t p các kh i c b n c a ki n trúc (còn g i là ki n trúc t ng quan)
Khung nhìn th hai có hình th c bên ngoài nhi u h n Hãy ngh v h th ng c thi t k nh m t h p en Xung quanh h th ng là ng i s d ng và các vai truy c p h th ng, và trong ó có các ng c nh mà h truy
c p S c ng s miêu t các h th ng bên ngoài mà h th ng s c n t ng tác, nh!m th"c hi n các ch c n#ng riêng
Th hi n c a h p en c a ng c nh h th ng cho b n th y cách ph n m m c a b n ph thu c vào các h th ng bên ngoài, và cách nh ng ph thu c ó c n c xây d"ng thành gi i pháp t ng th
Vai trò c a ng c nh h th ng trong ki n trúc ph n m m
Ng c nh h th ng là m t t o tác ch y u trong ki n trúc ph n m m c a m t h th ng Vi c phát tri n khung nhìn ng
c nh h th ng là i u quan tr ng, vì khung nhìn này c s d ng nh m t c ch dò tìm ng c l i n ng c nh kinh doanh, và xuôi chi u n ki n trúc ho t ng và ch c n#ng Chúng ta s cung c p m t t ng quan tóm t t v ng
c nh kinh doanh hi u t i sao kh n#ng t o v t cho nó l i quan tr ng
Ng c nh kinh doanh
Cung c p m t khung nhìn t ch c v cách h th ng c n t ng tác v i các t ch c khác miêu t h sinh thái kinh doanh n i ph n m m s th ng trú Khung nhìn này là c bi t quan tr ng trong các h th ng v i m t s" ph thu c cao vào các t ch c bên ngoài Khung nhìn c p cao không phân bi t gi a nh ng ng i s d ng và các vai khác nhau $úng h n là nó miêu t h nh m t c ng ng nh ng ng i s d ng mà t ng tác v i t
ch c kinh doanh ó
Ví d , n u b n ang xây d"ng ph n m m cho m t tr ng i h c, ng c nh kinh doanh h%n có th miêu t
tr ng i h c ó nh m t th"c th trung tâm và trình bày nh ng s" ph thu c vào:
Chính ph , yêu c u c tài tr và nh n c và th"c hi n ki m tra s" phù h p th ng xuyên Công nghi p công ngh thông tin, yêu c u các d" án nghiên c u và các d&ch v giáo d c
C ng ng ng i s d ng, mà tr ng i h c s cung c p tr giúp v ph n c ng và ph n m m
Trang 2Các tr ng i h c khác trong c ng ng i h c, thu th p c các b n ghi và l&ch s sinh viên
Ng c nh h th ng
S d ng ng c nh kinh doanh &nh danh các t ch c bên ngoài Sau khi các t ch c bên ngoài c xác
&nh, ng c nh h th ng s nh n bi t c các h th ng công ngh thông tin và ng d ng mà h th ng s c n
t ng tác nh n ho c g i thông tin Nó th"c hi n cùng m t bài t p cho t'ng t ch c bên ngoài, và nó t o chung m t khung nhìn m c h th ng mà cho th y cái mà các h th ng bên ngoài c n c mang l i thành ph m
vi c a gi i pháp t ng th ó
Ng c nh h th ng cung c p m t vi c phân tách ng c nh kinh doanh và cung c p kh n#ng t o v t cho thông tin ng c nh kinh doanh
Ng c nh h th ng giúp &nh danh m t s t o tác ki n trúc ch y u mà s c yêu c u xây d"ng gi i pháp y
Lu ng thông tin gi a h th ng s p c xây d"ng và t'ng h th ng bên ngoài cung c p u vào ch y u cho mô hình thông tin Các c tính c a h th ng bên ngoài quy t &nh nhu c u v các thi t b& ti p h p (adapters) mà s t o thu n
l i cho tích h p công ngh Các lu ng thông tin c ng trình bày các ho t ng có ý ngh a v ki n trúc Có th truy
ng c l i các mô hình qui trình kinh doanh, th hi n b ph n chính c a các yêu c u c a h th ng
T m quan tr ng c a ng c nh h th ng không th b& ánh giá th p Nó óng m t vai trò r t quan tr ng trong vi c phát tri n ki n trúc ph n m m c a m t h th ng ng d ng Tôi khuy n cáo m nh r!ng b n nên vi t t li u ng c nh h
th ng
Vi t t li u ng c nh h th ng
Nhi m v u tiên trong vi c vi t t li u ng c nh h th ng là t o ra m t s ng c nh h th ng Nh Hình 1, s
ng c nh h th ng:
Th hi n h th ng s c xây d"ng nh m t h p en
Miêu t t ng tác c a nó v i các th"c th bên ngoài (các h th ng và ng i s d ng cu i)
Xác &nh các lu ng thông tin và i u khi n gi a h th ng và các th"c th bên ngoài
Các th"c th bên ngoài không nh t thi t ph i là các h th ng mà ( ngoài chu vi doanh nghi p M t ng d ng doanh nghi p hi n t i ho c m t c s( d li u có th c th hi n nh m t th"c th bên ngoài trong ng c nh h th ng Tôi khuyên r!ng m t b ph n nên dành cho s ng c nh h th ng và t m t tên t" gi i thích, ch%ng h n nh “S
ng c nh h th ng.”
S ng c nh h th ng
Hình 1 ch) ra m t s ng c nh h th ng cho m t ng d ng ngân hàng
Hình 1 S ng c nh h th ng
Trang 3
Th t là m t ý ki n t t b sung vào s các thí d chi ti t c a m*i t o tác
H th ng trong h p trung tâm trong Hình 1 có m t tên chung D nhiên b n s thay th m t tên trình bày ng d ng
mà s c xây d"ng
T o tác r i vào các lo i sau ây:
Nh ng ng i s d ng và các vai
Các t o tác này hi n th& nh ng ng i s d ng và các vai t ng tác v i h th ng M c dù không có nguyên t c
b t di b t d&ch, th ng thì trong công ngh thông tin là ch) ra nh ng ng i s d ng và các vai ( bên trái c a h
th ng Tôi khuyên b n nên t o ra m t khu v"c con d i khu v"c chính này trong ó nh ng ng i s d ng và các vai s c vi t t li u Nh ng ng i s d ng thông th ng c phân lo i theo các vai
Thí d , trong Hình 1 có hai ki u vai: tr (ng phòng quan h và tr (ng phòng qu n lý r i ro Vi c vi t t li u cho m*i vai ph i có:
M t s" mô t v vai và ng c nh trong ó nó truy c p h th ng
M t s" mô t v thông tin mà vai truy c p h th ng cho nó
Kh i l ng các giao d&ch mà m t ng i s d ng tiêu bi u trong m t vai ã cho s th"c hi n trong m t
n v& th i gian ã cho
Các kênh
Nh ng ng i s d ng s s d ng các kênh khác nhau truy c p h th ng Tôi khuyên r!ng b n t o m t khu v"c con riêng vi t t li u kênh thông tin này Vi c vi t t li u i v i m*i kênh ph i n m b t c t i thi u:
Mô t v kênh và ki u vai ho c ng i s d ng dùng nó m t cách i n hình trong t ng tác v i h th ng
Ví d ph n h i t ng tác gi ng nói (IVR), trình duy t, i n tho i thông minh, v.v…
Trang 4M ng và b#ng thông c các kênh h* tr , ch%ng h n nh ng T1, 8.02 11g, m t T3 c c b , v.v… Giao th c truy c p g i và nh n d li u n và t' h th ng, ch%ng h n nh HTTP, các c m, IVR, v.v…
Các h th ng bên ngoài
B n ph i vi t t li u các h th ng bên ngoài mà h th ng c a b n t ng tác khi nó ang th"c hi n các ch c n#ng c yêu c u Nhi u phân tích c th"c hi n !ng sau các c nh xác &nh các h th ng bên ngoài, c n
c a vào ph m vi c a gi i pháp Nhà phân tích kinh doanh và các chuyên gia l nh v"c th ng tham gia vào phân tích này B n c ng ph i vi t t li u y các k t qu c a phân tích
Khuyên b n nên dành ra m t o n con cho vi c vi t t li u các h th ng bên ngoài Vi t t li u này ph i n m
b t c t i thi u:
M t t ng quan mô t c a h th ng bên ngoài, g m thông tin n n móng v b trí c a h th ng trong quan
h v i h th ng c xây d"ng
Ví d , h th ng bên ngoài có th c t bên trong m ng c c b doanh nghi p, trong m ng công ty (extranet) nh ã xác &nh b(i doanh nghi p ó, ho c trên Internet
Giao th c truy c p yêu c u t ng tác v i h th ng bên ngoài, ch%ng h n nh HTTP an toàn, các c m,
m t c ch truy c p cá nhân, v.v…
$&nh d ng d li u c h* tr ho c ch i t' h th ng bên ngoài t o thu n l i cho vi c tích h p
B t k+ yêu c u thích áng nào c n c làm theo t ng tác v i h th ng bên ngoài
Các c t k, thu t phi ch c n#ng c a h th ng, ch%ng h n nh an toàn, tính s-n dùng, l u l ng thông tin, v.v…
Không ph i t t c các c t k, thu t phi ch c n#ng cho các h th ng bên ngoài u c n c vi t t li u Ch)
vi t t li u nh ng cái mà có th nh h (ng n ki n trúc và thi t k c a h th ng c xây d"ng
Khi c vi t t li u y , thông tin tr c ây c n m b o mô t t t v s ng c nh h th ng Tuy nhiên, thông tin n m b t c cho n nay ch) cung c p m t khung nhìn t nh c a ng c nh h th ng, th hi n qua nh ng ng i s
d ng, các vai, các kênh, và các h th ng bên ngoài Vi c xác &nh và n m b t thông tin qua trao i gi a h th ng và t'ng h th ng bên ngoài cung c p khung nhìn ng c a ng c nh h th ng Ph n ti p theo nh!m vào lu ng thông tin này
Lu ng thông tin
Thông tin mà di chuy n gi a h th ng và các h th ng bên ngoài, nh ng ng i s d ng, và các kênh là m t m t b
ph n c b n c a h th ng c a b n Thông tin có th di chuy n theo nhóm ho c theo th i gian th"c Vi c vi t t li u thông tin và các c t k, thu t c a nó nh là m t b ph n c a ng c nh h th ng là )nh cao trong vi c xác &nh ki n trúc ph n m m t ng th
Lu ng thông tin th ng c th hi n qua c m t' ng n mà có th là m t danh t' ho c m t ng t' Li u b n có ch n
m t danh t' ho c m t ng t' hay không là v n v ý thích, nh ng l i khuyên r!ng b n tuân theo m t d ng thay vì dùng c hai Tôi s d ng m t d ng ng t' trong ví d $ i v i m*i lu ng thông tin, tôi khuyên r!ng, ( m c t i thi u,
b n vi t t li u v t p các t o tác sau ây:
Mô t v thông tin mà ang d&ch chuy n gi a h th ng và nh ng ng i s d ng, các kênh, và các h th ng bên ngoài
Phân lo i thông tin nh lô nhóm, th i gian th"c, ho c th i gian bán th"c
S l ng các giao d&ch ph i c h* tr trên t'ng n v& th i gian
Ki u d li u c u thành m t giao d&ch i n hình
Kh i l ng d li u mà s th ng d&ch chuy n trên m*i giao d&ch
T n s khai thác các giao d&ch
Các t o tác này, nh tr c ây ã trình bày, không nh!m vào trình t" c a các t ng tác gi a h th ng và các th"c th bên ngoài Khi có lu ng thông tin gi a hai h th ng, có th có m t chu*i thông tin trao i gi a các h th ng mà hoàn
t t m t giao d&ch Trong nh ng tình hu ng nh v y, chu*i trao i thông tin c ng ph i c vi t t li u
T m quan tr ng c a vi c vi t t li u lu ng thông tin là r t nhi u:
Trang 5Lu ng thông tin nh n ra thông tin quan tr ng, có nh h (ng n mô hình thông tin cu i cùng i v i ph n m m
c xây d"ng
Nó giúp b n hi u c các &nh d ng d li u c h* tr b(i h th ng bên ngoài b!ng cách phân tích các ph n
t thông tin
$ i v i các h th ng bên ngoài ph m vi doanh nghi p, d li u &nh d ng th ng khác v i &nh d ng mà c
l nh c h* tr b(i h th ng, ngh a là hai h th ng t ng tác c ng s yêu c u phiên d&ch d li u
Giao th c truy c p (m ng và d li u) c h* tr b(i h th ng bên ngoài có th khác v i giao th c mà h th ng
mà s c xây d"ng h* tr S" chênh l ch giao th c này làm n y sinh các yêu c u v công ngh nh!m tích h p
ng d ng và các h th ng Các yêu c u th ng c nh!m n qua s" l"a ch n c a các b i u h p công ngh
M t b i u h p công ngh bình th ng hóa &nh d ng d li u và truy c p giao th c khác nhau gi a các h
th ng bên ngoài và h th ng s c xây d"ng Vi c l"a ch n c a b i u h p công ngh là m t khía c nh quan
tr ng c a m t ki n trúc tích h p, h* tr h th ng ho t ng
Mô hình hoá quy trình kinh doanh là m t cách ti p c n t' trên xu ng thu th p các yêu c u và phân tích và
hi u các quy trình kinh doanh n!m trong ph m vi c a sáng ki n kinh doanh ho c công ngh thông tin
Vi c phân tách quy trình xác &nh m t t p các quy trình con, các ho t ng, ho c các nhi m v mà c u thành
m t quy trình kinh doanh l n h n M t s ho t ng ho c nhi m v yêu c u t ng tác ho c tích h p v i các h
th ng bên ngoài, ch%ng h n nh các ph thu c d li u gi a m t h th ng v i h th ng khác Các ho t ng nh
v y có th c truy ng c l i v m t ho c nhi u &nh ngh a lu ng thông tin, t' danh m c c a các lu ng thông tin $i u này cung c p kh n#ng t o v t ch y u gi a các yêu c u và s" ph thu c v th"c hi n c a chúng vào các h th ng bên ngoài Kh n#ng t o v t là m t i u chính y u c b n c a m t vòng i phát tri n ph n m m
c t ch c t t và có hi u qu
D li u, giao th c, và các b i u h p m ng th"c ch t là các công th c pha ch mà tr( thành &nh ngh a c a
t ng quan ki n trúc c a h th ng ho c ng d ng Th"c ra tính không ng nh t c a các h th ng bên ngoài nh
h (ng n nhi u l p c a ki n trúc (s c c p n trong bài vi t ti p theo c a lo t bài này)
V i s ng c nh h th ng và các lu ng thông tin, b n có th xác &nh m t tài li u ng c nh h th ng nghiêm túc, cho phép t ra là r t quan tr ng trong vi c hình thành ki n trúc ph n m m c a h th ng
K t lu n
Trong bài vi t này, b n ã tìm hi u v khung nhìn ng c nh h th ng c a ki n trúc ph n m m Ng c nh h th ng s là
m t trong nh ng t o tác u tiên mà b n phát tri n nh m t b ph n c a ki n trúc h th ng B n ã tìm hi u v các cách hi u qu phát tri n vi c vi t t li u k, l /ng v ng c nh h th ng Bài vi t này c ng ã nêu b t t m quan
tr ng c a vi c vi t t li u ng c nh h th ng khi nó liên quan n kh n#ng t o v t c a các t o tác ã phát tri n trong
m t vòng i phát tri n ph n m m i n hình
Hãy ch các bài vi t ti p theo trong lo t bài này, chúng s xây d"ng trên m t t p các các nguyên t c vi t t li u
ph n còn l i c a các t o tác ki n trúc
Tài nguyên
H c t p
$ c Ph n 1 c a lo t bài này, “Vi t t li u ki n trúc ph n m m, Ph n 1: Ki n trúc ph n m m là gì, và t i sao
vi c vi t t li u nó l i là quan tr ng” (developerWorks, 04.2008)
$ c n i dung tóm t t c a các &nh ngh a ki n trúc ph n m m ã xu t b n
$ c lo t bài 2 ph n "T' mô hình hoá kinh doanh n vi c th"c thi các d&ch v web" (developerWorks,
02.2005)
Tìm hi u v "Ph i c nh thông tin c a thi t k SOA, Ph n 1: Gi i thi u v ph i c nh thông tin c a m t Ki n trúc
H ng D&ch v " (developerWorks, 01.2008)
Trang 6IBM, bi u t ng c a IBM, ibm.com, DB2, developerWorks, Lotus, Rational, Tivoli, và WebSphere là các nhãn hi u hàng hoá ho c nhãn hi u hàng hoá ã #ng ký c a T p oàn International Business Machines t i Hoa K+, các qu c gia khác,
ho c c hai Các nhãn hi u này và các thu t ng khác ã c ánh d u th ng hi u IBM vào l n xu t hi n u tiên c a chúng trong thông tin này v i bi u t ng (® ho c ™) thích h p, bi u th& ó là nhãn hi u hàng hoá ã #ng ký ho c theo
lu t &nh mà IBM s( h u t i th i i m thông tin này c công b Các nhãn hi u hàng hoá nh v y c ng có th là nhãn
hi u hàng hoá ã #ng ký ho c theo lu t &nh t i các qu c gia khác M t danh m c hi n hành c a các nhãn hi u hàng hoá
c a IBM có s-n trên trang web t i &a ch) http://www.ibm.com/legal/copytrade.shtml Tên c a công ty, s n ph0m hay d&ch
v có th là nhãn hi u #ng ký ho c nhãn hi u d&ch v c a ng i khác
Nh n m t ng cung c p RSS cho lo t bài Vi t t li u ki n trúc ph n m m
Trong Khu v"c ki n trúc trên developerWorks, nh n các tài nguyên b n c n nâng cao các k, n#ng c a b n trong v ài ki n trúc
Tìm hi u thêm v SOA trong Th c hi n SOA: M t H ng d n Th c hành v Ki n trúc H ng D ch v , m t
cu n sách v lo t bài developerWorks c xu t b n g n ây mà Tilak là ng tác gi S d ng mã phi u
IBM3748 nh n chi t kh u 35%
Duy t nhà sách công ngh có các sách v ch này và các k, thu t khác
L y s n ph m và công ngh
T i v các b n ph n m m ánh giá s n ph0m IBM và b t tay vào các công c phát tri n ng d ng và các s n ph0m ph n s n t' DB2®, Lotus®, Rational®, Tivoli® và WebSphere®
Th o lu n
Xem các blog developerWorks và tham gia vào c ng ng developerWorks
ôi nét v tác gi
Tilak Mitra là m t Ki n trúc s c p cao v Công ngh Thông tin c công nh n c a IBM Ông chuyên v các SOA, giúp IBM v chi n l c và &nh h ng kinh doanh c a nó trong SOA Ông c ng làm vi c nh
m t chuyên gia v ch SOA, giúp các khách hàng trong vi c chuy n i kinh doanh d"a trên SOA c a
h , v i s" t p trung vào các ki n trúc doanh nghi p l n và ph c t p Tr ng tâm hi n t i c a ông là xây d"ng các tài s n tái s d ng c xung quanh Các d&ch v Kinh doanh $a h p (CBS), có kh n#ng ch y trên nhi u n n t ng nh các vùng nh SOA cho IBM, SAP v.v… Ông s ng ( vùng Nam Florida có nhi u
n ng, và trong lúc không làm vi c thì dành h t th i gian vào các trò crickê và bóng bàn Tilak có các b!ng
c nhân v V t lý c a $ i h c Presidency, Calcutta, 1n $ , và các b!ng C nhân và Th c s Tích h p v
EE c a Vi n Khoa h c 1n $ , Bangalore, 1n $ Phát hi n nhi u h n v SOA t i blog c a Tilak v SOA
và ki n trúc Xem ti u s s l c c a Tilak Mitra trên LinkedIn ho c g i th i n t cho ông v các ngh& c a b n t i tmitra@us.ibm.com