Kiến thức: - HS cảm nhận và thấm thía những tình cảm thiêng liêng sâu nặng của ngời mẹ dành cho con, thấy đợc vai trò của nhà trờng đối với xã hội và với mỗi con ngời.. - Lời văn biểu
Trang 1giới thiệu kiến thức kỹ năng ngữ văn 7 năm học 2010-2011
ngày soạn:
ngày dạy :
Tiết 1 - Tuần 1 Bài 1
Văn bản: Cổng trờng mở ra
( Lí Lan )
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức:
- HS cảm nhận và thấm thía những tình cảm thiêng liêng sâu nặng của ngời mẹ dành cho con, thấy đợc vai trò của nhà trờng đối với xã hội và với mỗi con ngời.
- Lời văn biểu hiện tâm trạng ngời mẹ đối với con trong văn bản.
2 Kỹ năng:
- Đọc - hiểu một văn bản biểu cảm đợc viết nh những dòng nhật kí của một ngời mẹ
- Phân tích một số chi tiết tiêu biểu diễn tả tâm trạng của ngời mẹ trong đêm chuẩn
bị cho ngày khai trờng đầu tiên của con.
- Liên hệ vận dụng khi viết một bài văn biểu cảm.
3 Thái độ: Bồi dỡng ý thức học tập tác phẩm văn chơng, tình cảm gia đình, lòng kính yêu cha mẹ
B Chuẩn bị:
1 Giáo viên: TLTK, giáo án…
2 Học sinh: Đọc văn bản; Soạn bài
C tiến trình bài dạy:
I, ổn định lớp:
II,Kiểm tra: ( GV kiểm tra về sĩ số, vở soạn bài ) III, Bài mới:
HĐ1: Giới thiệu bài:
- Mục tiêu: Khái quát chủ đề, tạo tâm thế cho HS
- Phơng pháp: Giới thiệu
Trang 2- Thời gian: 1 phút
Tuổi thơ của mỗi ngời thờng gắn với mái trờng, thầy cô, bè bạn Trong muôn vàn những kỉ niệm thân thơng của tuổi học trò, có lẽ kỉ niệm về ngày chuẩn bị
đến trờng đầu tiên là rất sâu đậm khó quên Bài văn mà chúng ta học hôm nay sẽ giúp các em hiểu đợc tâm trạng của một con ngời trong thời khắc đó.
HĐ2: Tìm hiểu chung
- Mục tiêu: HS nắm đợc những nét chính về tác giả, tác phẩm
- Phơng pháp: Giới thiệu
- Thời gian: 4 phút
Hoạt động của thầy
Hoạt động 1:Hớng dẫn
HS đọc và chú thích
? VB này có cách đọc
ntn?
Em hãy đọc văn bản
? Văn bản có xuất xứ
ntn ?
H – Giải nghĩa từ: nhạy
cảm, háo hức, khai
tr-ờng
? Những từ đó thuộc lớp
từ nào đã học
Hoạt động 2 – Tìm
hiểu nội dung VB
? VB này là lời của ai? Nói
về điều gì?
? Tìm những chi tiết
miêu tả việc làm, cử chỉ
của mẹ vào đêm trớc
Hoạt động của
trò
Đọc, tóm tắt ND, chú thích
Tình cảm, nhẹ nhàng
Khai trờng: mở tr-ờng buổi đầu tiên
Từ mợn, từ HV
Lời của mẹ nói với con trai ;
Ngắm nhìn con ngủ, nghĩ về những việc con làm, không tập trung trằn trọc, ko
Nội dung cần đạt I/ Đọc, chú thích
* Đọc:
* Chú thích -Xuất xứ văn bản :
- Giải nghĩa từ:
II/ Tìm hiểu VB
* Tâm trạng của
mẹ trong đêm trớc ngày khai trờng của con :
- xốn xang, bồi hồi
tr-ớc btr-ớc đời đầu tiên
Trang 3ngày khai trờng
? Qua đó bộc lộ tâm
trạng gì của mẹ?
? Vì sao mẹ có những
tâm trạng nh vậy?
? Qua đó em thấy mẹ là
ngời thế nào?
? Em có biết 1 câu ca
dao, danh ngôn hay 1 bài
thơ nói về tấm lòng ngời
mẹ
- “Con là mầm đất tơi
xanh
Nở trong tay mẹ, mẹ ơm
mẹ trồng
Hai tay mẹ bế mẹ
bồng
Nh con sông chảy nặng
dòng phù sa
Mẹ nhìn con đẹp nh
hoa
Con trong tay mẹ thơm
ra giữa đời
Sao tua rua đã lên rồi
Con ơi có cả đất trời bên
con
Cho dù đạn réo ma
ngủ đợc, nhớ về ngày ktrờng đtiên của mình
- Vì mẹ rất yêu con, quan tâm
đến con, bởi mẹ
đã đợc hởng tình yêu thơng ấy từ bà ngoại, tình cảm ấy
là 1 sự tiếp nối thế
hệ, là truyền thống hiếu học
- “Không có mặt trời thì hoa không
nở, không có ngời
mẹ thì cả anh hùng và nhà thơ
đếu không có”
M.G
của con
- Mẹ có tấm lòng sâu nặng, quan tâm sâu sắc đến con
> ngời mẹ yêu con vô cùng
là 1 cách thể hiện trong VB biểu cảm
- TG của ớc mơ và
Trang 4Con trong tay mẹ vẫn
ngon giấc nồng
Vẫn mơ tiếp giấc mơ
hồng
Ru con tiếng mẹ bay
vòng quanh nôi”
? Ngời mẹ đang nói
chuyện trực tiếp với con
không?Theo em ngời mẹ
đang nói với ai?
? Cách viết này có tác
dụng gì?
? Câu văn nào nói lên
tầm quan trọng của nhà
trờng với thế hệ trẻ?
? Hiểu đợc tqtrọng đó,
mẹ đã định nói với con
ntn trong buổi ngày mai
khi con đến trờng?
? Em hiểu “TG kỳ diệu”
đó là gì?
? Đọc xong VB, em hiểu
thêm điều gì về mẹ và
vai trò của nhà trờng?
? Tại sao VB có tựa đề
- Đang tâm sự với chính mình
- Giúp tác giả đi sâu vào TG tâm hồn, miêu tả tinh tế tâm trạng hồi hộp, trăn trở, xao xuyến, bâng khuâng
> Nội tâm nv bộc
lộ sâu sắc, đậm chất trữ tình biểu cảm
HS tự bộc lộ
-Không mà chủ yếu chỉ là tâm trạng
- “Ai cũng sau này”
> cả XH qtâm, quyền của trẻ em là
đợc học tập
- “Đi đi mở ra”
khát vọng
- TG của niềm vui > nhà trờng là tất cả tuổi thơ
* Vai trò của nhà tr-ờng với thế hệ trẻ
* Ghi nhớ:
III/ Luyện tập
Trang 5“Cổng trờng mở ra”-? VB
này có cốt truyện và có 1
chuỗi sviệc nh ở lớp 6
không?
H- Quan sát đoạn VB nói
về ý nghĩ của mẹ về
giáo dục nớc Nhật
Thảo luận:
- TG của điều hay, lẽ
phải, của tình thơng và
đạo lý làm ngời
- ánh sáng tri trức
nhân loại
- tình bạn, tình thầy
trò cao đẹp
- Vô cùng quan trọng
* Khái quát: Qua VB, em
hiểu đợc sự quan tâm,
chăm lo của mẹ dành cho
con, hiểu đợc tqtrọng vô
cùng của ngày đầu tiên
đến trờng – mốc qtrọng
của cuộc đời con >
chăm lo về trí tuệ
-Gọi HS đọc ghi nhớ
Hoạt động 3:Hớng dẫn
luyện tập
IV.HDVN:
- Cảm nghĩ của em về
> lời động viên
HS đọc ghi nhớ -Cảm nghĩ của em
về ngời mẹ trong văn bản “Cổng tr-ờng mở ra”
- HS trao đổi ý kiến 2 BT
(SGK)
Trang 6ngời mẹ trong văn bản
“Cổng trờng mở
ra”.Soạn văn bản “Mẹ
tôi”.
Tiết 2- Văn bản: “Mẹ tôi”
- Etmônđôđơ
Amixi-Ngày soạn :
Ngày dạy :
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức:
- Sơ giản về tác giả ét-môn-đô đơ A-mi-xi.
- Cách giáo dục vừa nghiêm khắc vừa tế nhị, có lí và có tình của ngời cha khi con mắc lỗi.
- Nghệ thuật biểu cảm trực tiếp qua hình thức một bức th.
2 Kĩ năng:
- Đọc - hiểu một văn bản viết dới hình thức một bức th.
- Phân tích một số chi tiết liên quan đến hình ảnh ngời cha (tác giả bức th) và ngời
mẹ nhắc đến trong bức th.
3 Thái độ: Bồi dỡng tình cảm gia đình, lòng kính yêu cha mẹ
B Chuẩn bị:
C tiến trình bài dạy:
I) ổn định lớp:
II)Kiểm tra bài cũ:
? Những điêù sâu sắc nhất mà em rút ra đợc từ văn bản "Cổng trờng mở ra"?
? KT việc viết đoạn văn của HS ?
III) Bài mới:
HĐ1: Giới thiệu bài:
- Mục tiêu: Khái quát chủ đề, tạo tâm thế cho HS
- Phơng pháp: Giới thiệu
Trang 7- Thời gian: 1 phút
Trong cuộc đời mỗi con ngời, ngời mẹ có một vị trí và ý nghĩa lớn lao, thiêng
liêng, cao cả Nhng không phải khi nào ngời ta cũng ý thức đợc điều đó Dờng nh chỉ
đến khi lầm lỗi ta mới nhận ra Văn bản "Mẹ tôi "sẽ cho chúng ta một bài học nh thế.
HĐ2: Tìm hiểu chung
- Mục tiêu: HS nắm đợc những nét chính về tác giả, tác phẩm
- Phơng pháp: Giới thiệu
- Thời gian: 4 phút
-Hoạt động của thầy
Hoạt động 1:
Hớng dẫn HS đọc tác
phẩm tìm hiểu chú thích
Gọi HS đọc văn bản
? Nêu hiểu biết của em về
tác giả
? VB cần đọc với giọng
ntn?
? Em hiểu thế nào là: lễ
độ, hối hận, vong ân bội
nghĩa
? Hãy TT bức th của ngời
cha ?
Hoạt động 2: Tìm hiểu
nội dung VB
? VB này viết về điều
Hoạt động của trò
H - Đọc VB
- Nhà văn ý
- Diễn cảm, nhẹ nhàng
HS tóm tắt
- Miêu tả thái độ, tình cảm và những suy nghĩ của ngời bố trớc lỗi lầm của con và sự tôn trọng của ông đối với vợ mình
Nội dung cần đạt I/ Đọc, chú thích
1 Đọc:
2 Chú thích :
- Tác giả:
- Tác phẩm :
- Giải nghĩa từ.
II/ Tìm hiểu VB
1 Thái độ, tình cảm, suy nghĩ của ngời cha
* Với con khi con mắc lỗi lầm:
- buồn bã, tức giận
Trang 8? enricô đã giới thiệu bức
th của bố ntn? Tởng tợng
và kể lại
? Biết đợc lỗi lầm của con,
ngời cha đã có thái độ ra
sao? Câu nói nào thể
hiện? Từ ngữ nào diễn tả?
? Tìm những từ ngữ,
hình ảnh, lời lẽ trong bức
th thể hiện thái độ buồn
bã, tức giận của bố?
? Tại sao thể hiện sự tức
giận của mình mà ngời
bố lại gợi đến mẹ?
? Bố đã nêu lên nỗi đau
gì khi 1 đứa con mất mẹ
để giáo dục enricô?
? Hãy tìm 1 số từ ghép
trong đoạn này nói lên nỗi
đau của đứa con mất
mẹ?
? Bố đã thể hiện sự kiên
quyết của mình ntn?
? Bố đã khuyên con phải
xin lỗi mẹ ntn?
? Qua bức th, em thấy bố
đã giáo dục enricô điều
gì?
- Rất tức giận, buồn bã
“Sự hỗn láo của con nh một nhát dao đâm vào tim bố vậy”
“Thà rằng bố không có con, còn hơn là thấy con bội bạc”
- Cho con thấy đợc công
ơn của mẹ, khơi gợi tình cảm trong con đối với mẹ
H - Đọc đoạn VB “Con sẽ cay đắng thơng yêu
đó”
- yếu đuối, chở che, cay đắng, đau lòng, thanh thản, lơng tâm,
- Bắt con phải xin lỗi
mẹ Cho con thời gian thử thách
- Cầu xin mẹ hôn con
- Phải lễ phép, biết kính trọng và ghi nhớ công ơn của bố mẹ và phải thành khẩn sửa
- nghiêm khắc, kiên quyết phê phán
- giáo dục đạo đức cho con
- yêu thơng con hết mực
* Với mẹ:
Trang 9? Tất cả những thái độ
của bố đợc bày tỏ bằng
cách viết ntn? Trong bức
th, thỉnh thoảng bố lại gọi
con: “enricô của bố ạ ” –
cách viết đó có tác dụng
gì?
? Vì thế đã tác động
đến enrico ra sao?
? Qua bức th, em còn thấy
bố thể hiện tình cảm với
mẹ của enrico ntn?
? Ngời mẹ không trực tiếp
xuất hiện trong câu
chuyện, nhng ta vẫn thấy
hiện lên rất rõ nét Vì
sao?
? Qua bức th ngời bố gửi
con, em thấy enrico có
một ngời mẹ ntn?
? Cách để cho nv bộc lộ
qua cái nhìn của ngời
khác có t/d gì?
? Từ hình ảnh ngời mẹ
hiền trong tâm hồn con,
bố đã viết 1 câu thật hay
chữa lỗi lầm
- Thể hiện tình cảm yêu thơng, trìu mến
- xúc động vô cùng
- Dạy con thủ thỉ, tâm tình, tha thiết, lời giáo huấn thấm sâu vào tâm hồn con
> bức th là nỗi đau, sự tức giận cực điểm của
bố, nhng cũng là lời yêu thơng tha thiết
- enrico đợc sống trong
1 gđình hạnh phúc
- Bố đã kể về mẹ cho enrico nghe > ngời mẹ xuất hiện qua cái nhìn của bố
> lý giải cho nhan đề
“Mẹ tôi”
- Tăng tính khách quan của sviệc, thể hiện tình cảm và thái độ của ngời kể
- “Con hãy nhớ rằng tình yêu thơng, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả
Thật đáng xấu hổ và
Rất trân trọng
2 Hình ảnh ngời mẹ:
- Yêu thơng, hy sinh tất cả vì con
> cao cả, lớn lao
Trang 10nói về lòng hiếu thảo,
đạo đức làm ngời Em hãy
tìm những câu nói ấy
?Tại sao bố không nói
chuyện với enrico mà lại
viết th?
-> Bài học ứng xử trong
gđ, ở trờng, ngoài XH
GV
:“Mẹ tôi” chứa chan
tình phụ tử, mẫu tử, là
bài ca tuyệt đẹp của
những tấm lòng cao cả
Đ Amixi đã để lại trong
lòng ta hình ảnh cao
đẹp thân thơng của ngời
mẹ hiền, đã giáo dục bài
học hiếu thảo đạo làm
con
- Rút ra bài học
Hoạt động 3:
Hớng dẫn HS luyện tập
1 Hãy chọn 1 đoạn trong
th của bố enrico có nội
dung thể hiện vai trò vô
cùng lớn lao của mẹ
2 Liên hệ với bản thân
mình xem đã lần nào nỡ
nhục nhã cho kẻ nào chà
đạp lên tình yêu thơng
đó”
Thảo luận:Tình cảm
sâu sắc thờng tế nhị, kín đáo
Viết th là chỉ nói riêng cho ngời mắc lỗi biết, vừa giữ đợc sự kín đáo,
tế nhị không làm ngời mắc lỗi mất lòng tự trọng
HS- Đọc phần ghi nhớ:
SGK
HS – Tự lựa chọn
- Có thể chọn phần ghi nhớ
* Ghi nhớ:SGK
III/ Luyện tập
Trang 11gây ra 1 sự việc khiến
mẹ buồn phiền?
Trình bày suy nghĩ, tình
cảm?
IV.HDVN :
-Tại sao nói câu: “Thật
đáng xấu hổ và nhục nhã
cho kẻ nào chà đạp lên
tình yêu thơng đó” là 1
câu thể hiện sự liên kết
xúc cảm lớn nhất của ngời
cha với 1 lời khuyên dịu
dàng?
-Soạn văn bản“Cuộc
chia tay của những con
búp bê”
-Tiết 3: Từ ghép
Ngày soạn:………
Ngày dạy:………
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức:
- Cấu tạo của từ ghép chính phụ, từ ghép đẳng lập.
- Đặc điểm về nghĩa của các từ ghép chính phụ và đẳng lập.
2 Kĩ năng:
- Nhận diện các loại từ ghép
- Mở rộng, hệ thống hoá vốn từ
- Sử dụng từ: dùng từ ghép chính phụ khi cần diễn đạt cái cụ thể, dùng từ ghép
đẳng lập khi cần diễn đạt cái khái quát.
Trang 123 Thái độ: Bồi dỡng ý thức học tập bộ môn, học từ ngữ Tiếng Việt
B Chuẩn bị:
1 Giáo viên: Giáo án, TLTK, bảng phụ ghi VD
2 Học sinh: Đọc, soạn trớc bài mới
C tiến trình bài dạy:
I) ổn định lớp
II)Kiểm tra bài cũ: ( 5 phút)
? Thế nào là từ ghép ? Tìm viết 5 từ ghép
III) Bài mới:
HĐ1: Giới thiệu bài:
- Mục tiêu: Định hớng học tập, tạo tâm thế cho HS
- Phơng pháp: Giới thiệu
- Thời gian: 1 phút
ở lớp 6 các em đã hiểu đợc thế nào là từ ghép và biết nhận diện từ ghép Nhng
từ ghép có mấy loại? Nghĩa của chúng ntn? Bài học hôm nay sẽ cung cấp cho chúng
ta
HĐ2: Tìm hiểu các loại từ ghép:
- Mục tiêu: HS nắm đợc các loại từ ghép
- Phơng pháp: Phân tích, khái quát, tổng hợp
- Thời gian: 12 phút
Hoạt động của thầy
Hoạt động 1:
Hớng dẫn HS tìm hiểu về
các loại từ ghép
G – Ghi sẵn VD1, VD2 SGK
? Trong các từ ghép “bà
ngoại”, “thơm phức” tiếng
nào là tiếng chính, tiếng
Hoạt động của trò
* Xét VD:
H- Đọc VD1
- bà ngoại, thơm phức
Nội dung cần đạt I/ Các loại từ ghép
* Ví dụ:
-bà ngoại -thơm phức
Trang 13phụ bổ sung nghĩa cho
tiếng chính?
? Vai trò của tiếng chính,
phụ?
? Quan hệ giữa tiếng
chính và phụ? Nhận xét về
vị trí của tiếng chính?
? Các tiếng trong 2 từ ghép
“Quần áo” “Trầm bổng” có
quan hệ với nhau ntn? Có
phân ra tiếng chính, tiếng
phụ không?
? Theo em có mấy cách
ghép tạo ra mấy kiểu từ
ghép?
G: Kiểu ghép các tiếng
không ngang hàng nhau về
nghĩa có tiếng C – P gọi là
từ ghép C – P
? Thế nào là từ ghép C – P?
G: Kiểu ghép những tiếng
ngang hàng, bình đẳng
về NP tạo ra từ ghép đẳng
lập
? Từ ghép đẳng lập là gì?
Hoạt động 2 – Hớng dẫn
HS tìm hiểu nghĩa của từ
- tiếng chính là chỗ dựa Tiếng phụ bổ sung nghĩa cho t.chính
- không ngang hàng
- tiếng chính đứng trớc H- Đọc VD2
- bình đẳng, ngang hàng
- 2 cách > 2 kiểu
- từ ghép C – P có tiếng
C & tiếng P bổ sung nghĩa cho tiếng C
Tiếng C đứng trớc, tiếng P đứng sau
- Cho VD về 2 loại từ ghép
H- 2 em lên bảng điền BT2, 3 (1 nửa SGK)
- Đọc phần ghi nhớ: SGK
- Quan sát VD1 trên bảng
- bà: ngời đàn bà sinh
1 Từ ghép C-P
2 Từ ghép
đẳng lập
* Ghi nhớ:SGK
II/ Nghĩa của từ ghép
Trang 14ghép? So sánh nghĩa của
từ “bà ngoại” với nghĩa của
từ “bà” (lớp 6 đã học cách
giải nghĩa)
? Cả bà nội và bà ngoại
đều có chung 1 nét nghĩa
là “bà”, nhng nghĩa của 2
từ này khác nhau Vì sao?
? Tơng tự “thơm”, “thơm
phức”
? So sánh nghĩa của từ
ghép C- P với nghĩa của
tiếng chính?
Vậy từ ghép C-P có t/c gì?
? So sánh nghĩa của từ
“quần áo” với nghĩa của
mỗi tiếng “quần”, “áo”
? Tơng tự “trầm bổng”
? So sánh nghĩa của từ
ghép ĐL với nghĩa của từng
tiếng?
Vậy từ ghép ĐL có t/c gì?
ra mẹ (cha)
bà ngoại: sinh ra mẹ
bà nội: sinh ra cha
- Do t/dụng bổ nghĩa của tiếng phụ
- Thơm: có mùi thơm dễ chịu khiến ngời ta thích ngửi
- Thơm phức: rất thơm
- Thơm mát: nhẹ nhàng,
tự nhiên
- Hẹp hơn, cụ thể hơn
- Quần: 1 thứ trang phục có 2 ống thờng mặc phía dới cơ thể
- áo: ., phía trên cơ
thể
- Quần áo: chỉ trang phục nói chung mang nghĩa khái quát
- Trầm: âm thanh ở mức độ thấp
-Bổng:
cao
- Trầm bổng: âm thanh lúc cao lúc thấp nghe
- Từ ghép C-P có tính chất phân nghĩa
- Từ ghép đẳng lập có tính chất hợp nghĩa
* Ghi nhớ