Văn 9 - Tuần 28

- Bớc đầu phân tích những cảm xúc và suy nghĩ của nhân vật Nhĩ : Cảm nhận của Nhĩ về vẻ đẹp thiên nhiên trong một buổi sáng đầu thu ,đợc nhìn từ khung cửa sổ căn phòng của anh.. Khi đặt

Văn bản

Bến quê

Nguyến minh châu

A.Mục tiêu cần đạt : Giúp học sinh

- Tìm hiểu tình huống truyện

- Bớc đầu phân tích những cảm xúc và suy nghĩ của nhân vật Nhĩ : Cảm nhận của Nhĩ về vẻ đẹp thiên nhiên trong một buổi sáng đầu thu ,đợc nhìn từ khung cửa sổ căn phòng của anh

- Phân tích truyện có sự kết hợp các yếu tố tự sự , trữ tình , triết lí

- Nghiêm túc học tập

B Chuẩn bị :

Thày: Sgv, sgk, giáo án Trò: soạn bài

C Tiến trình dạy học– :

1 ổn định

2 Kiểm tra :

3 Bài mới :

? Những hiểu biết của em về

tác giả nguyễn Minh Châu ?

?Đặc điểm sáng tác của

Nguyễn Minh Châu từ sau

1975 ?

? Xuất xứ của tác phẩm ?

Gv đọc mẫu một đoạn , học

sinh phát hiện cách đọc :

Giọng trầm t , suy ngẫm của

một ngời từng trải , giọng xúc

động , đợm buồn

có cả sự ân hận , xót xa…

Học sinh đọc truyện

Gv nhắc lại , giải thích thế

nào là tình huống truyện

? Nhân vật Nhĩ đã ở vào một

I Giới thiệu bài:

1 Tác giả :

Nguyễn Minh Châu ( 1930-1989), quê : Quỳnh Lu – Nghệ An

-Là cây bút văn xuôi tiêu biểu của thời kì kháng chiến chống Mỹ

-Sau năm 1975 , sáng tác ( truyện ngắn )thể hiện những tìm tòi quan trọng về t tởng và nghệ thuật

->Góp phần đổi mới văn học nớc nhà từ những năm

1980 -> nay

- Năm 2000 : truy tặng giải thởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật

2 Tác phẩm:

In trong tập truyện cùng tên của tác giả -Xuất bản 1985

II Đọc hiểu văn bản – :

1.Đọc :

2.Tìm hiểu tình huống truyện :

-Nhân vật Nhĩ ở vào một hoàn cảnh đặc biệt : Căn bệnh

hoàn cảnh đặc biệt nh thế nào

?

? Khi đặt nhân vật vào hoàn

cảnh nh vậy , các tác giả khác

thờng khai thác về điều gì ?

? Nét khác của Nguyễn Minh

Châu ?

? Truyện đặt ra tình huống

nh thế nào ?

?ý nghĩa của tình huống này

GV hớng dẫn học sinh thảo

luận câu hỏi

?Cảm nhận của Nhĩ về cảnh

đẹp thiên nhiên trong một

buổi sáng đầu thu ?

? Cảnh vật đợc miêu tả theo

trình tự nào ?

?Vì sao nói cảnh vật thiên

nhiên ở đây đợc cảm nhận rất

tinh tế ?

?ý nghĩa của cảnh vật đối

với tâm hồn Nhĩ ?

hiểm nghèo khiến anh hầu nh bị liệt toàn thân Mọi sinh hoạt đều phải nhờ vào ngời khác, chủ yếu là vợ

- Khi đặt nhân vật vào hoàn cảnh hiểm nghèo , giáp ranh giữa sự sống và cái chết , các tác giả khác thờng thờng khai thác về khát vọng sống và sức sống mạnh mẽ của con ngời , lòng nhân ái , đức hi sinh ( Chiếc lá cuối cùng ) , còn Nguyễn Mịnh Châu tạo một tình huống nghịch lí để chiêm nghiệm một triết lí về đời ngời

- Tình huống truyện :

Điều trớ trêu nh một nghịch lí : Nhĩ có điều kiện đi khắp nơi trên thế giới nhng cuối đời , bệnh tật buộc anh vào giờng bệnh , hành hạ hàng năm trời

-> anh bỗng phát hiện vẻ đẹp lạ lùng của bãi bồi bên kia sông-> nhờ con trai sang -> con mải chơi cờ -> có thể lỡ chuyến đò ngang duy nhất trong ngày

* ý nghĩa :

+ Cuộc sống đầy những nghịch lí , ngẫu nhiên , vợt ra ngoài dự định , ớc muốn.

+ Con ngời ta trên đờng đời khó tránh khỏi những điều vòng vèo , chùng chình.

+ Những vẻ đẹp bình dị trong cuộc đời, đôi khi ta cha kịp nhận ra , biết hết …

3 Phân tích những cảm xúc , suy nghĩ của nhân vật Nhĩ.

a Cảm nhận của Nhĩ về vẻ đẹp thiên nhiên trong một

buổi sáng đầu thu.

- Cảnh vật đợc miêu tả theo tầm nhìn của Nhĩ , từ gần

đến xa tạo thành một không gian có chiều sâu và rộng : Bông bằng lăng ngay phía ngoài cửa sổ , -> sông Hồng màu nớc đỏ nhạt , vòm trời -> bãi bồi bên sông

-Cảm nhận tinh tế : + Những chùm hoa bằng lăng cuối mùa tha thớt nhng lại

đậm sắc hơn , sông Hồng màu đỏ nhạt , mặt sông nh rộng thêm ra , vòm trời nh cao hơn

+ Những tia nắng sớm đang từ từ di chuyển … -> Không gian vốn quen thuộc , gần gũi nhng lại nh rất mới mẻ với Nhĩ , tởng chừng nh lần đầu tiên anh cảm nhận đợc tất cả vẻ đẹp và sự giàu có của nó

D.Củng cố , hớng dẫn :

- Nắm nội dung bài

- Soạn phần còn lại của truyện

_

2008

Văn bản

Bến quê

nguyễn minh châu

( Tiết 2)

A.Mục tiêu cần đạt : Giúp học sinh

- Củng cố lại những kiến thức đã học ở tiết trớc

- Phân tích những suy ngẫm của Nhĩ trong hoàn cảnh của mình

- Tổng kết giá trị của truyện

- Phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật

- Tổng kết kiến thức

- Nghiêm túc học tập Liên hệ với bản thân

B Chuẩn bị :

Thày: Sgv, sgk, giáo án Trò: soạn bài

C Tiến trình dạy học– :

1 ổn định

2 Kiểm tra :

? Nêu tình huống truyện và ý nghĩa của nó ?

3 Bài mới :

? Từ hoàn cảnh của mình , Nhĩ

đã nhận ra điều gì ở cuộc sống

xung quanh ?

? Nhĩ nhận thức về thời gian

của đời mình nh thế nào ?

? Nhĩ đã cảm nhận về Liên nh

thế nào ?

? Niềm khao khát của Nhĩ đợc

đặt chân lên bãi bồi bên sông

3 Phân tích những cảm xúc và suy nghĩ của nhân vật Nhĩ :

phát hiện quy luật giống nh một nghịch lí của đời ngời.

b, Cảm nhận về sự sống của chính mình.

-Trong buổi sáng đó , bằng trực giác , Nhĩ cảm nhận thời gian của đời mình chẳng còn bao lâu nữa :

+ Đêm qua em có nghe thấy tiếng gì không ? + Hôm nay dã là ngày mấy rồi , em nhỉ ?

c, Cảm nhận của Nhĩ về Liên :

-Lần đầu tiên Nhĩ để ý thấy Liên mặc áo vá , những ngón tay gầy guộc âu yếm vuốt ve bên vai của anh , Nhĩ nhận ra tất cả tình yêu thơng , sự tần tảo và đức hi sinh của vợ

d, Niềm khao khát của Nhĩ đ ợc đặt chân lên bĩa bồi bên sông:

- Đó là sự thức tỉnh về những giá trị bền vững , bình thờng

và sâu xa của cuộc sống sự thức nhận này chỉ đến với con ngời khi đã từng trải

có ý nghĩa nh thế nào ?

? Câu chuyện của Nhĩ và cậu

con trai gợi lên suy nghĩ gì ở

ngời đọc ?

? Sự chiêm nghiệm của Nhĩ về

quy luật của đời ngời thể hiện

qua câu văn nào ?

? ý nghĩa những cử chỉ có vẻ

kì quặc của Nhĩ ở cuối

truyện ?

? Khái quát chung về nhân vật

Nhĩ ?

? Tìm và phân tích ý nghĩa

những hình ảnh giàu tính biểu

tợng ở trong truyện ?

? Phát biểu cảm nghĩ và nêu

chủ đề của truyện ?

-Nhĩ nhờ con trai sang bên sông nhng đứa con không hiểu ,

có thể lỡ chuyến đò ngang duy nhất trong ngày

-> Quy luật phổ biến của đời ngời :” con ngời ta trên đờng

đời thật khó tránh đợc những điều vòng vèo , chùng chình ”

-Nhĩ đã thu hết tàn lực dồn vào một cử chỉ có vẻ kì quặc->

nôn nóng giục cậu con trai , ý muốn thức tỉnh mọi ngời về những cái vòng vèo , chùng chình

* Nhĩ là nhân vật t tởng.

4 Phân tích đặc điểm nổi bật của truyện : sáng tạo những hình ảnh giàu ý nghĩa biểu t ợng

-Trong truyện , hầu nh mọi hình ảnh đều mang 2 lớp nghĩa : nghĩa thực và nghĩa biểu tợng :

+ Bãi bồi , bến sông , thiên nhiên : Vẻ đẹp bình dị của đời sống

nhân vật vào những ngày cuối cùng +Đứa con trai sa vào đám chơi phá cờ thế trên lề đờng : sự chùng chình , vòng vèo

+ Hành động của Nhĩ ở cuối truyện : thức tỉnh…

III.Tổng kết :-Ghi nhớ - sgk

D.Củng cố , hớng dẫn :

- Nắm nội dung bài

ôn tập tiếng việt

A.Mục tiêu cần đạt : Giúp học sinh

- Thông qua các tài liệu ngôn ngữ thực tế hệ thống hóa lại các vấn đề Tiếng việt đã học

- Nghiêm túc học tập

B Chuẩn bị :

Thày: Sgk, sgv, giáo án Trò: soạn bài

C Tiến trình dạy học– :

1 ổn định

2 Kiểm tra :

3 Bài mới :

?Hãy cho biết mỗi từ ngữ in

đậm trong các đoạn trích sau

đây là thành phần gì của câu

?Ghi kết quả vào bảng tổng

kết ?

? Viết một đoạn văn ngắn giới

thiệu truyện ngắn “ Bến

quê”của Nguyễn Minh Châu,

trong đó có ít nhất một câu

chứa khởi ngữ , một câu chứa

thành phần tình thái ?

Giáo viên đánh giá chất lợng

bài làm của học sinh

?Cho biết các phép liên kết

trong các đoạn trích a,b,c?

?Chỉ rõ những từ ngữ thực

hiện phép liên kết đó ?

?Ghi kết quả phân tích ở bài

tập trên vào bảng tổng kết

theo mẫu trong sách giáo khoa

?

I Khởi ngữ và các thành phần biệt lập:

Bài tập 1:

a) “Xây cái lăng ấy “ – Khởi ngữ

b) “Dờng nh “-Thành phần tình thái

c) “Những ngời con gái nhìn ta nh… vậy “-Thành phần

phụ chú d) “Tha ông “-Thành phần gọi đáp

”Vất vả quá “-Thành phần cảm thán

*Học sinh điền vào bảng tổng kết

Bài tập 2:

Học sinh viết đoạn văn

Giáo viên +Học sinh kiểm tra , sửa chữa VD:

Bến quê - truyện làm ta xúc động về tình cảm của con KN

ngời Có lẽ , ở độ từng trải , con ngời ta mới có đợc TT

những tình cảm ấy…

II Liên kết câu và liên kết đoạn văn :

Bài tập 1:

a) Nhng , nhng rồi , và: Phép nối

-Ma , tôi : phép lặp

-Ma , ma đá , ớt , gió :Phép liên tởng

b) –Cô bé Nó : Thế

c)-Thế : phép thế

-Cời kháy , một ngời không biết đến tôi… :Phép lặp

-Bất bình , khinh bỉ , cời kháy : Liên tởng

* Học sinh ghi vào bảng tổng kết

D.Củng cố , hớng dẫn :

- Nắm nội dung bài

- Làm bài tập còn lại

_

Ôn tập tiếng việt A.Mục tiêu cần đạt : Giúp học sinh

- Hệ thống hóa kiến thức về nghĩa tờng minh , hàm ý

- Làm bài tập phần III

- Nghiêm túc học tập

B Chuẩn bị :

- Thày: Sgk, sgv, giáo án

- Trò: soạn bài

C Các hoạt động dạy học– :

1 ổn định

2 Kiểm tra : Chuẩn bị bài của học sinh

3 Bài mới :

?Thế nào là nghĩa tờng minh ?

Lấy VD?

?Thế nào là hàm ý ? Lấy VD?

?Cơ sở phân biệt tờng minh –

hàm ý ?

?Đọc truyện cời ở bài tập 1,

cho biết ngời ăn mày muốn

nói điều gì với ngời nhà giàu

qua câu nói đợc in đậm ở cuối

truyện ?

?Tìm hàm ý của các câu in

đậm , cho biết trong mỗi trờng

hợp ,hàm ý đã đợc tạo ra bằng

cách cố ý vi phạm phơng

châm hội thoại nào ?

III Nghĩa t ờng minh và hàm ý :

1 Khái niệm :

-Nghĩa tờng minh : Phần thông báo đợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ

VD: Thông báo , biên bản

- Hàm ý :Phần thông báo không đợc diễn đạt trực tiếp qua từ ngữ mà ta phải suy ra …

VD: ẩn dụ

* Cơ sở phân biệt tờng minh , hàm ý : Cách nhận biết phần thông báo

2 Bài tập 1:SGK.

Học sinh đọc truyện -Ngời ăn mày muốn nói (bằng hàm ý ) với ngời nhà giàu rằng : “Địa ngục là chỗ của các ông “

3 Bài tập 3 SGK :

a) Tớ thấy họ ăn mặc rất đẹp ->Đội bóng huyện chơi không hay -Tôi không muốn bình luận về việc này Ngời nói cố gắng vi phạm phơng châm quan hệ b) Hàm ý của câu in đậm là “tớ cha báo cho Nam và Tuấn

“

-Ngời nói có ý vi phạm phơng châm về lợng

D.Củng cố , hớng dẫn :

- Nắm nội dung bài

- Soạn bài tiếp theo : Luyện nói : nghị luận về một đoạn thơ , bài thơ

Luyện nói nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

A.Mục tiêu cần đạt : Giúp học sinh

- Củng cố kiến thức đã học : Nghị luận về một đoạn thơ , bài thơ

- Có kĩ năng trình bày miệng một cách mạch lạc , hấp dẫn những cảm nhận , đánh giá của mình về một

đoạn thơ , bài thơ

- Luyện tập cách lập ý , lập dàn bài và cách dẫn dắt vấn đề khi nghị luận về một đoạn thơ , bài thơ

- Nghiêm túc học tập

B Chuẩn bị :

Thày: Sgv, sgk, giáo án Trò: soạn bài

C Tiến trình dạy học– :

1 ổn định

2 Kiểm tra : Sự chuẩn bị của học sinh

3 Bài mới :

? Bài nghị luận về một đoạn

thơ , bài thơ , bài thơ gồm

những yêu cầu gì ?

?Nội dung cơ bản của từng

phần trong văn bản?

?Bài luyện nói gồm những yêu

cầu nào ?

?Xác định những ý chính

trong dàn ý ?

I Lí thuyết :

1 Ôn lại khái niệm :

-Yêu cầu đối với bài nghị luận về một đoạn thơ , bài thơ

-Nội dung cơ bản của từng phần : MB, TB, KL

2 Yêu cầu :

-Bài phát biểu cần bám sát nhan đề đã cho -Trình bày theo dàn ý , chú ý liên kết giữa các phần -Tìm cách nói sao cho truyền cảm , thu hút sự chú ý của ngời nghe , không đợc đọc thuộc lòng

3 Dàn ý :

Bếp lửa sởi ấm một đời - Bàn về bài thơ Bếp lửa của

Bằng Việt -Hoàn cảnh sáng tác ? -Hình ảnh bếp lửa gợi lên hoàn cảnh sống thuộc thời kì nào của đất nớc , gia đình ,gắn với ngời bà tần tảo nh thế nào ?

-Giáo viên nêu các vấn đề cho

học sinh chuẩn bị và luyện

nói

-Sau khi cho học sinh chuẩn

bị , giáo viên nhận xét , bổ

sung , đánh giá Lu ý các em

phải bám sát vào đặc sắc của

tác phẩm và trình bày một

cách sáng tỏ , truyền cảm các

ý kiến của mình

-Hình ảnh ấy gợi lên trong lòng nhà thơ những tình cảm gì ?

-ý nghĩa nhiều mặt của bài thơ ?

III.Thực hành :

Học sinh chia làm 3 tổ , luyện nói trớc tổ -Học sinh trình bày trớc lớp

-Học sinh khác nhận xét , bổ sung

D.Củng cố , hớng dẫn :

- Giáo viên nhận xét chung giờ luyện nói

- Hớng dẫn học sinh về nhà tiếp tục luyện tập

- Soạn bài : Những ngôi sao xa xôi